Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қайық түрі
Kind of boat
Коракл – Уэльсте, сондай-ақ Вест-Кантридің кейбір аймақтарында, Ирландияда, әсіресе Бойн өзенінде, Шотландияда, әсіресе Спей өзенінде дәстүрлі түрде қолданылатын кішкентай, дөңгелек, жеңіл қайық. Бұл термин Үндістан, Вьетнам, Ирак және Тибетте кездесетін ұқсас қайықтарды да сипаттау үшін қолданылады. "Coracle" сөзі – валли тіліндегі бастапқы "cwrwgl" сөзінің ағылшынша жазылуы, ол ирланд және шотланд гаэль тіліндегі "currach" сөзімен туыс, және ағылшын тіліндегі мәтіндерде он алтыншы ғасырдан бері кездеседі. Тарихи ағылшын тіліндегі басқа жазу түрлеріне "corougle", "corracle", "curricle" және "coricle" жатады.
A coracle is a small, rounded, lightweight boat of the sort traditionally used in Wales, and also in parts of the West Country and in Ireland, particularly the River Boyne, and in Scotland, particularly the River Spey. The word is also used of similar boats found in India, Vietnam, Iraq, and Tibet. The word coracle is an English spelling of the original Welsh cwrwgl, cognate with Irish and Scottish Gaelic currach, and is recorded in English text as early as the sixteenth century. Other historical English spellings include corougle, corracle, curricle and coricle.
Құрылымы
Құрылымы, бөлінген және тоқылған қамыс таяқтарымен жасалған, қамыс қабығымен байланған. Сыртқы қабаты бастапқыда жылқы немесе есік терісі (кориум) сияқты жануар терісі болды, оны су өткізбеу үшін жұқа қабаты бар шайырмен жабатын; бүгінгі таңда оның орнына шайырланған қалың мата, кенеп немесе шыны талшығы қолданылады. Вьетнамдық/Азиялық коракль нұсқасы тоқылған бамбуктан жасалған, ал шайыр мен кокос майын қолдану арқылы су өткізбейтін етіп жасалған. Жұмыршақ пішінде, жарым жаңғақ қабығына өте ұқсас, коракльдің түбі тегіс, жүктемені құрылымға біркелкі тарату үшін және судың қажетті тереңдігін азайту үшін жасалған; көбінесе бірнеше сантиметрге дейін. Бұл құрылым қайықты басқаруға ыңғайлы етуге және тар және/немесе жағалаудағы су жолдарында пайдаланғанда, ілігіп қалу қаупін азайтуға көмектеседі. Әр коракль жергілікті өзен жағдайларына бейімделген. Жалпы, әр өзенге бір дизайн қарастырылады, бірақ бұл әрқашан осылай бола бермейді. Мысалы, Тейфи кораклінің түбі жазық, өйткені ол жазда өзенде жиі кездесетін терең емес ағыстарды жеңуге арналған, ал Кармартен кораклі дөңгелек және терең, өйткені ол Тайвидегі толқынды суларда қолданылады, онда ағыстар жоқ. Тейфи кораклдары жергілікті ағаштан жасалады: қамыс – кеме корпусы үшін, жаңғақ – тоқу үшін (Уэльс тілінде Y bleth). Тиви кораклдары ұзақ жылдар бойы араланған еменнен жасалып келеді. Қазіргі кезде жұмыс істейтін қайықтар көбінесе шыны талшықтан жасалады. Тейфи кораклдары құрылымдық тұрақтылық үшін таяқтардың тоқуына сүйенеді, шегелер қолданбайды, ал Кармартен кораклдары мыс шегелерді және тоқуды қолданбайды. Олар тиімді балық аулау кемесі, өйткені білікті адам басқарғанда, олар суды немесе балықты бұзбайды, оларды бір қолмен оңай басқаруға болады, ал екінші қол желіге қарайды; желіге екі коракль. Коракль кең жапырақты ескекпен қозғалады, оның дизайны әртүрлі өзендерде әртүрлі болады. Ол суда сегіздік пішіндегі қозғалыс жасап, бас сүйегін кесу әрекеті кезінде қолданылады. Ескек қайықты алға тарту үшін қолданылады, жүзу бағытына қарап тарту арқылы. Уэльс кораклін арқада тасуға арналған; Уэльс мақалы: Llwyth dyn ei gorwgl (адамның жүгі – оның кораклі).
The structure is made of a framework of split and interwoven willow rods, tied with willow bark. The outer layer was originally an animal skin such as horse or bullock hide (corium), with a thin layer of tar to waterproof it; today replaced by tarred calico, canvas, or fibreglass. The Vietnamese/Asian version of the coracle is made of interwoven bamboo and made water proof by using resin and coconut oil. Oval in shape and very similar to half a walnut shell, the coracle has a keel less flat bottom to evenly spread the load across the structure and to reduce the required depth of water; often to only a few inches. This structure helps to make the boat more maneuverable and less likely to snag when used on narrow and/or shallow slow running waterways. Each coracle is tailored to the local river conditions. In general there is one design per river, but this is not always the case. The Teifi coracle, for instance, is flat bottomed, as it is designed to negotiate shallow rapids, common on the river in the summer, while the Carmarthen coracle is rounder and deeper, because it is used in tidal waters on the Tywi, where there are no rapids. Teifi coracles are made from locally harvested wood: willow for the laths (body of the boat), hazel for the weave (Y bleth in Welsh.) Tywi coracles have been made from sawn ash for a long time. The working boats tend to be made from fibreglass these days. Teifi coracles use no nails, relying on the interweaving of the laths for structural coherence, whilst the Carmarthen ones use copper nails and no interweaving. They are an effective fishing vessel because, when powered by a skilled person, they hardly disturb the water or the fish, and they can be easily manoeuvred with one arm, while the other arm tends to the net; two coracles to a net. The coracle is propelled by means of a broad bladed paddle, which traditionally varies in design between different rivers. It is used in a sculling action, the blade describing a figure of eight pattern in the water. The paddle is used towards the front of the coracle, pulling the boat forward, with the paddler facing in the direction of travel. The Welsh Coracle is intended to be carried on the back; Welsh saying is Llwyth dyn ei gorwgl (load of a man is his coracle).
Ағымдағы жағдай
Коракльдер қазір тек Батыс Уэльстің туристік аймақтарында және кейде Шропширдегі Северн өзенінде кездеседі. Шрусберидегі Сандорн қаласындағы "Коракл" атты пабтың әйнелген тақтасында өзенде коракльмен жүрген адамның суреті бейнеленген. Уэльстің Теифи және Тиви өзендері Уэльсте коракльдерді ең көп кездесетін жерлер. Теифиде олар көбінесе Сенарт, Цилгерран және Ллехрид ауылы арасында байқалады. 1974 жылы Ллехридтен шыққан Бернард Томас (шамамен 1923–2014) басқарған уэльс кораклі 13 жарым сағатта Англия арнасынан Францияға өтті. Бұл сапар АҚШ-тың Солтүстік Дакота штатындағы мандан тайпасының бұқа қайықтары 12 ғасырда принц Мадогтың әкелген коракльдерінен алынған болуы мүмкін деген пікірді қолдау мақсатында жасалды. 1979 жылға дейін Шрусбериде коракль жасаған Фред Дэвис футбол жанкүйерлері арасында белгілі болды; ол Шрусбери Таун ФК-ның Гей Медоудағы үй маттарында кораклінде отырып, Северн өзенінен қалысқан доптарды алып жүретін. Дэвис 1994 жылы қайтыс болса да, оның оқиғасы әлі де клубпен байланысты.
Coracles are now seen regularly only in tourist areas of West Wales, and irregularly in Shropshire on the River Severn. A public house in Sundorne, Shrewsbury called "The Coracle" has a pub sign featuring a man using a coracle on a river. The Welsh rivers Teifi and Tywi are the most common places to find coracles in Wales. On the Teifi they are most frequently seen between Cenarth, and Cilgerran and the village of Llechryd. In 1974, a Welsh coracle piloted by Bernard Thomas (c. 1923–2014) of Llechryd crossed the English Channel to France in 13 1/2 hours. The journey was undertaken to support a claim that Bull Boats of the Mandan Indians of North Dakota in the US could have been copied from coracles introduced by Prince Madog in the 12th century. For many years until 1979, Shrewsbury coracle maker Fred Davies achieved some notability amongst football fans; he would sit in his coracle during Shrewsbury Town FC home matches at Gay Meadow, and retrieve stray balls from the River Severn. Although Davies died in 1994, his story is still associated with the club.
Қауіпсіздік
Коракулдың құрылымы оны тұрақсыз кеме етеді. Кеме судың ішінде емес, судың үстінде болғандықтан, ағым мен жел оңай жетектеп кетеді. Коракл қоғамы кораклдарды қауіпсіз пайдалану бойынша нұсқаулықтар жариялаған.
The design of the coracle makes it an unstable craft. Because it sits "on" the water, rather than "in" it, the vessel can easily be carried by currents and the wind. The Coracle Society has published guidelines for safely using coracles.
Үнді қабықшасы
Үндістанның қоракалдары (парисал; , ತೆಪ್ಪ, aragōlu, tep, 'қабысқа') көбінесе Оңтүстік Үндістанның Кавери және Тунгабхадра өзендерінде кездеседі. Қоракалдар – тоқыма шөптер, қамыс немесе жас бұтақтардан жасалған қаңқасы терімен қапталған, ыдыс пішіндес жеңіл қайықтар. Үндістан қоракалдары тарихқа дейінгі заманнан бері бар деп есептеледі.
Indian coracles ( parisal; , ತೆಪ್ಪ, aragōlu, tep, 'crab') are commonly found on the rivers Kaveri and Tungabhadra in Southern India. Coracles are light, bowl shaped boats with a frame of woven grasses, reeds or saplings covered with hides. Indian coracles are considered to have been in existence since prehistoric times,
Түрлері
Хогенаккалдан табылған қоракулдар екі түрлі, олар негізінен мөлшерімен ерекшеленеді. Кішірек қоракулдардың диаметрі шамамен 1,9 метрге жетеді және олар негізінен балық аулауға қолданылады. Үлкендерінің диаметрі 2,6 метрге дейін жетеді, олар туристерді тасымалдау үшін пайдаланылады, бірақ бір уақытта сегіз адамға дейін сыйып алады. Басқа түрдегі қоракулдар көбінесе бір адамды ғана тасымалдай алады. Көне заманнан бері, қазіргі кезде LDPE пластигінің қабаты екі қабат бамбук арасына салынады. Қоракулдарды бағыттап, жылдамдық беру үшін қайықтың алғы жағынан бір ғана ескек қолданылады, осы ерекшелік оларды бірегей етеді.
The coracles found in the Hogenakkal are of two types, which differ mainly in size. The smaller ones are about 6.2 feet (1.9 metres) in diameter, and are used primarily for fishing. The larger ones, which measure up to 8.4 feet (2.6 metres) in diameter, are used for tourists. but can still hold eight people at a time. Other kinds of coracles usually can only hold one person. In modern times, a sheet of LDPE plastic is often embedded between two layers of bamboo. Coracles are steered and propelled using a single paddle from the front of the boat in the direction of travel, making them unique.
Жергілікті атаулар
, кейде – Тамил немесе Тамил деп те жазылады. Олар Еуразияда қолданылатын сан алуан дөңгелекті қайықтармен ортақ ерекшеліктерге ие. Қазіргі заманғы дөңгелекті қайықтардың диаметрі 5,5 метрге дейін жетеді және 4-5 тоннаға дейін жүк көтере алады. Қазіргі заманғы қайықтар да ежелгі қайықтармен бірдей өлшемде және құрылыста, екеуі де битуммен су өткізбейтін етіп жасалған қамыс немесе тоқудан жасалған.
, sometimes spelt – Tamil or They share details with the myriad types of coracle used across Eurasia. Modern can be up to 18 feet (5.5 m) in diameter and carry four to five tons. Modern are of similar size and construction as their ancient counterparts, with both being made from woven bundles of reeds or basketry waterproofed with bitumen.
Вьетнамдық қабық
Вьетнамдықтардың "thúng chai" немесе "thuyền thúng" деп аталатын, 10 ғасырға дейін сонатын, шайқастарда қолдану үшін Тран Унг Лонг есімді генерал жасаған деген дәстүрлі сенім бар. Дегенмен, "thuyen thung" кемелері француз отаршылдық кезеңінде күшті дамыған болуы мүмкін. Осы кезде отарлаушылар теңіз саудасына жоғары салықтар салғандықтан, жергілікті балықшылар кемелерге қойылған талаптарды орындамас үшін осы кемелерді жасаған.
The Vietnamese battle coracle, called thúng chai or thuyền thúng, dated back to the 10th century, is traditionally believed to have been created by a general named Tran Ung Long to be used in battles. However, thuyen thung were probably strongly developed during the French colonial period when the colonialists imposed high taxes on seafaring, local fishermen built coracles to avoid the regulations on boats.
Пелота
Оңтүстік және Орталық Американың пелотасы – кораклға ұқсас, жануар терісінен жасалған кеме болған, бірақ көбінесе ішкі ағаш қаңқасы болмайтын. Ол су үстінде қалу үшін тек терінің беріктігіне тәуелді болды. Сондықтан оны атпен алып жүріп, өзен кезігіп қалғанда пайдалануға болатын.
The pelota of South and Central America was a hide vessel similar to a coracle, but it often lacked an internal wooden framework, relying entirely on the stiffness of the hide to stay afloat. Thus it could be carried about on horseback and deployed when there was a river to cross.