Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қатысты шу тақырыптарының кең спектрі
a broad slate of related noise topics
Қоршаған орта шуы – бұл сыртқы ортада жинақталатын шу ластануы. Бұл шу көлік, өнеркәсіп және ойын-сауық қызметінен туындауы мүмкін. Шу көбінесе «қажетсіз дыбыс» деп сипатталады. Осыған байланысты, қоршаған орта шуы адам, жануарлар немесе қоршаған ортаның барлық түрлерінде қандай да бір формада кездеседі. Қоршаған орта шуына ұшыраудың адамға әсері эмоционалдықтан физиологиялық және психологиялық әсерлерге дейін әртүрлі болуы мүмкін. Төмен деңгейдегі шу әрқашан зиянды бола бермейді. Қоршаған орта шуы сонымен қатар бір аймақтағы өмірлік белсенділікті сезінуге мүмкіндік береді, бұл да қажетті жағдай. Шуға ұшыраудың зиянды әсерлері (яғни шу ластануы) мыналарды қамтиды: сөйлеуге немесе басқа да «қажетті» дыбыстарға кедергі келтіру, жағымсыз сезімдер, ұйқының бұзылуы, алаңдаушылық, есту қабілетінің нашарлауы және стресске байланысты жүрек-қан тамырлары аурулары. Осының салдарынан, қоршаған орта шуын әлемдегі көптеген үкіметтер мен мекемелер зерттейді, реттейді және бақылайды. Бұл түрлі мамандықтардың пайда болуына әкеледі. Барлық шешімдер шудың объективті және нақты өлшемдеріне негізделген. Шу децибелмен (dB) өлшенеді, бұл үшін бекітілген үлгідегі дыбыс деңгейін өлшегіш қолданылады. Өлшемдер әдетте апталар бойы, кез келген ауа райында жүргізіледі.
Environmental noise is an accumulation of noise pollution that occurs outside. This noise can be caused by transport, industrial, and recreational activities. Noise is frequently described as 'unwanted sound'. Within this context, environmental noise is generally present in some form in all areas of human, animal, or environmental activity. The effects in humans of exposure to environmental noise may vary from emotional to physiological and psychological. Noise at low levels is not necessarily harmful. Environmental noise can also convey a sense of liveliness in an area, which can be desirable. The adverse effects of noise exposure (i. e. noise pollution) could include: interference with speech or other 'desired' sounds, annoyance, sleep disturbance, anxiety, hearing damage and stress related cardiovascular health problems. As a result, environmental noise is studied, regulated, and monitored by many governments and institutions around the world. This creates a number of different occupations. The basis of all decisions is supported by the objective and accurate measurement of noise. Noise is measured in decibels (dB) using a pattern approved sound level meter. The measurements are typically taken over a period of weeks, in all weather conditions.
Шығару
Көлік құралдарынан шығатын шу көбінесе жабдықтардан (мысалы, қозғалтқыш немесе эгзостық түтік) және қозғалыс кезінде көліктің төңірегіндегі ауадағы қысым мен үйкелістен туындайтын аэродинамикалық шуды (аэродинамика және ұшақ шуына қараңыз) қамтиды. Теміржолдан туындайтын қоршаған ортаға әсер ететін шу жылдамдық пен қолданылатын рельстердің сапасына байланысты өзгереді. Өнеркәсіптік және ойын-сауық шуының көптеген түрлі көздері мен процестері болуы мүмкін. Өнеркәсіптік шу зауыттар мен фабрикаларда (яғни, өнімдерді жасау немесе құрастыру), қуат өндіруде (су электр станциялары немесе жел турбиналары), құрылыс жұмыстарында, сондай-ақ ауыл шаруашылығы және ет өңдеу кәсіпорындарында пайда болады. Ойын-сауық шуының көздері әртүрлі, оларға музыкалық фестивальдар, оқ ату полигондары, спорттық жарыстар, автокөлік жарыстары, ағаш өңдеу, пабтар, көшедегі адамдардың әрекеттері және т.б. жатады. Сыртқы дыбыстың таралуы метеорологиялық факторларға (мысалы, жел, температура) байланысты, бұл шу көзінен тыңдаушыға дейінгі қашықтыққа, жылдамдыққа және бағытқа әсер етеді.
Noise from transportation is typically emitted by machinery (e. g. the engine or exhaust) and aerodynamic noise (see aerodynamics and aircraft noise) caused by the compression and friction in the air around the vessel during motion. Environmental noise from the railway specifically is variable depending on the speed and quality of the tracks used for transportation. Industrial and recreational noise could be generated by a multitude of different sources and processes. Industrial noise can be generated by factories and plants (i. e., product fabrication or assembly), power generation (hydroelectricity or wind turbines), construction activities, or agricultural and meat processing facilities. Sources of recreational noise vary widely but they can include music festivals, shooting ranges, sporting events, car racing, woodworking, pubs, people's activities on the street, etc. Sound propagation outdoors is subject to meteorological effects (e. g. wind, temperature) that affect the distance, speed, and direction with which environmental noise travels from a source to a listener.
Балалар
Балалар мен жасөспірімдер қоршаған орта шуына ересектермен бірдей сезімтал. Ересектер сияқты, шуға ұшырау психикалық денсаулыққа зиян келтіруі мүмкін. Балалардың сезінетін қоршаған орта шуы – көлік, ұшақ, пойыз және тағы да басқалары. Зерттеушілер балалардан айналасындағы шуларға қатысты сезімі туралы сұрағанда, көптеген балалар жағымсыз эмоцияларды бастан өткергенін айтты, ал жағымды эмоцияларға қарағанда олардың саны артық болды. Жағымсыз эмоциялар қоршаған ортаның дыбыстарымен байланысты болды, мысалы, көлік шуы, өнеркәсіптік шулар, дабылдар мен сигнализациялар. Ұйқының жетіспеуі – қоршаған орта шуының денсаулыққа тигізетін тағы бір салдары. Денеңіздің дұрыс жұмыс істеуі үшін ұйқы қажет, ал кейбір адамдар үшін айналасындағы артық шу ұйқыға кедергі келтіруі мүмкін. EPA 1982 жылы шуды реттеу жөніндегі жауапкершілікті мемлекеттік және жергілікті органдарға беру мақсатында федералдық шуды бақылау саясатының бір бөлігі ретінде кеңсеге қаржыландыруды тоқтатты. 1972 жылғы Шуды бақылау туралы заң мен 1978 жылғы Тыныш қауымдастықтар туралы заң Конгресс тарапынан күшін жойған жоқ және бүгінгі күні де қолданыста, бірақ іс жүзінде қаржыландырылмаған. Бүгінде EPA ұлттық басшылық пен оны күшімен орындамағандықтан штаттар, қалалар мен муниципалитеттерде тиімді және құзыретті шу ережелерін жасау бойынша аз немесе мүлдем нұсқаулар жоқ. EPA соңғы рет 1974 жылы үлгілі қауымдастық шу ережесін жариялағаннан бері қауымдастықтар өз ережелерін әзірлеуге тырысып, көбінесе басқа қауымдастықтардан нұсқауларды көшіруге және кейде олардың қателіктерін қайталауға мәжбүр болды. Шу туралы заңдар мен ережелер муниципалитеттер арасында кеңінен өзгереді, бірақ көптеген жерлерде зиянды шу шығаруға және мүліктік шекарадан асып түсетін рұқсат етілген дыбыс деңгейіне қатысты жалпы тыйымдар белгіленген. Кейбір ережелерде күннің белгілі бір уақытында және белгілі бір іс-әрекеттер үшін рұқсат етілген шу деңгейіне қатысты нақты нұсқаулар келтірілген. Федералдық авиациялық басқарма (FAA) жеке азаматтық ұшақтардың шығаратын максималды шу деңгейін шектеу арқылы ұшақ шуын реттейді, сондай-ақ ұшақтардың белгілі бір шу сертификаттау стандарттарына сәйкес келуін талап етеді. Бұл стандарттар максималды шу деңгейі талаптарының өзгеруін «кезең» белгісімен анықтайды. АҚШ-тың шу стандарттары Федералдық ережелер жинағының (CFR) 14-тарауының 36-бөлімінде анықталған (14 CFR 36-бөлімі). FAA авиациялық қауымдастықпен бірлесіп ұшақ шуын бақылау бағдарламасын жүзеге асырады. FAA ұшақ шуынан зардап шеккендерге шағымдану үшін рәсімдік процесті құрды. Федералдық тас жолдар басқармасы (FHWA) 1970 жылғы Федералдық көмек тас жолы туралы заңда талап етілгендей, тас жол шуын бақылау үшін шу ережелерін әзірледі. Ережеде әртүрлі жер пайдалану түрлері үшін көлік шуының деңгейін анықтау талаптары және автомобиль жолдары мен құрылыс шуын азайту процедуралары сипатталған. АҚШ Көлік департаментінің Көлік статистикасы бюросы ұлттық және округтік деңгейдегі ұшақ және жол шуы туралы толық деректерге қол жеткізуді қамтамасыз ету үшін Ұлттық көлік шуы картасын жасады. Карта қала жоспарлаушыларына, сайланған лауазымды тұлғаларға, ғалымдарға және тұрғындарға авиация және мемлекетаралық тас жол шуы туралы жаңартылған ақпарат алуға көмектесуді мақсат етеді.
Children and adolescents are just as susceptible to environmental noise exposure as adults. Similar to adults, with the exposure to noise there can be damaging outcomes on mental health. The environmental noises that children can be exposed to are traffic noise, aircraft, trains, and more. When researchers asked children how they felt when it came to environmental noises around them, more felt negative emotions as compared to positive emotions. The negative emotions were tied to environmental sound, for example, traffic noise, industrial noises, sirens, and alarms. Sleep deprivation is another aspect of health that is affected by environmental noise. In order for our bodies to function properly, we need sleep and for some people having excessive environmental noise around them can cause difficulties sleeping. The EPA phased out the office's funding in 1982 as part of a shift in federal noise control policy to transfer the primary responsibility of regulating noise to state and local governments. The Noise Control Act of 1972 and the Quiet Communities Act of 1978 were never rescinded by Congress and remain in effect today, although essentially unfunded. Today, in the absence of a national guidance and enforcement by the EPA, states, cities, and municipalities have had little or no guidance on writing competent and effective noise regulations. Since the EPA last published its Model Community Noise Ordinance in 1974, communities have struggled to develop their ordinances, often relying on copying guidance from other communities, and sometimes copying their mistakes. Noise laws and ordinances vary widely among municipalities though most specify some general prohibition against making noise that is a nuisance and the allowable sound levels that can cross a property line. Some ordinances set out specific guidelines for the level of noise allowable at certain times of the day and for certain activities. The Federal Aviation Administration (FAA) regulates aircraft noise by specifying the maximum noise level that individual civil aircraft can emit through requiring aircraft to meet certain noise certification standards. These standards designate changes in maximum noise level requirements by "stage" designation. The U. S. noise standards are defined in the Code of Federal Regulations (CFR) Title 14 Part 36 – Noise Standards: Aircraft Type and Airworthiness Certification (14 CFR Part 36). The FAA also pursues a program of aircraft noise control in cooperation with the aviation community. The FAA has set up a process to report aviation related noise complaints for anyone who may be impacted by Aircraft noise. The Federal Highway Administration (FHWA) developed noise regulations to control highway noise as required by the Federal Aid Highway Act of 1970. The regulations requires promulgation of traffic noise level criteria for various land use activities, and describe procedures for the abatement of highway traffic noise and construction noise. The U. S. Department of Transportation's Bureau of Transportation Statistics has created a National Transportation Noise Map to provide access to comprehensive aircraft and road noise data on national and county level. The map aims to assist city planners, elected officials, scholars, and residents to gain access to up to date aviation and Interstate highway noise information.
Еуропалық Одақ
Еуропалық Одақта 2002/49/EC Еуропалық директиваның 10.1-бабына негізделген арнайы анықтама бар. Бұл директива қоршаған ортадағы шудың анықтамасын береді. Басты мақсат – шуды басқарудың біртілді жүйесін құру. Қоршаған орта шуын басқару бойынша нұсқаулар, заңдар мен стандарттарды ұсыну үшін Еуропалық Одақта Қоршаған орта шуы туралы директива (ҚОШД) құрылды. ҚОШД қоршаған ортадағы шуды және оның адамдарға тигізетін кері әсерін бақылау үшін шу карталарын жасау, шуға қарсы іс-қимыл жоспарларын әзірлеу және тыныш аймақтарды құруды көздейді. Іске асыру кезеңдерге бөлінген: бірінші кезеңде мүше мемлекеттер жылына 6 миллионнан астам көлік қозғалысы бар маңызды жолдар, жылына 60 000-нан астам пойыз қатынайтын маңызды теміржолдар, жылына 50 000-нан астам қозғалыс тіркелген маңызды әуежайлар және 250 000-нан астам тұрғыны бар қалалық аймақтар туралы ақпарат ұсынады. Екінші кезеңде бұл көрсеткіштер екі есеге төмендейді, бірақ әуежайларға қатысты талаптар өзгеріссіз қалады. Үшінші және одан кейінгі кезеңдерде шу деңгейін есептеу әдістері өзгереді, ал талаптар өзгермейді. Әрбір кезең үш қадамнан тұрады: шудың негізгі көздерінен деректерді жинау, стратегиялық шу карталарын жасау және іс-қимыл жоспарларын әзірлеу. Төменде көрсетілген елдер Еуропалық Одақтың нұсқауларын сақтайды. Еуропалық Одақта қоршаған орта шуынан зардап шегетін көптеген адамдар бар. Ауысыммен жұмыс істейтіндер, егде жастағы адамдар және үйлерін тиісті түрде оқшауламағандар осы санатқа жатады. Еуропалық Одақтағы адамдардың 40%-ы күнделікті сапарларында 55 дБ(А)-дан жоғары қоршаған орта шуына ұшырайды. Күндізгі уақытта шамамен 20% адам 65 дБ(А)-дан жоғары, ал түнгі уақытта 30% адам 55 дБ(А)-дан жоғары қоршаған орта шуына ұшырайды. Ұшақтар қоршаған ортаға шудың маңызды көзі болып табылады. 2018 жылы жүргізілген зерттеуде ұшақ шуының децибелдік деңгейі психологиялық ауруға себеп болмаса да, ұшақ шуының тұрғындардың наразылығын тудырып, одан әрі психологиялық проблемаларға әкелуі мүмкін екені анықталды. Адамдардың шуға сезімталдығы қоршаған орта шуымен және оның әсерімен байланысты. Лондон тұрғындарының шамамен 20%-ы үйлерінің жанында 60 дБА Leq-тен жоғары қоршаған орта шуына ұшырады. Осы қоршаған орта шуына ұшыраудың салдарынан Ұлыбритания халқының арасында қан қысымының жоғарылауы байқалды.
The European Union has a special definition based on the European directive 2002/49/EC article 10.1. This directive gives a definition for environmental noise. The main goal is to create an integrated noise management system. The Environmental Noise Directive (END) was created in the European Union to provide guidelines, laws, and standards in the management of environmental noise. The END has created noise mapping, noise action plans, and quiet areas to control environmental noise and the negative effects it can have on individuals. The implementation is divided into phases: In the first phase, the member states shall inform about major roads with more than six million vehicles a year, major railways with more than 60,000 trains per year, major airports with more than 50,000 movements per year and metropolitan areas with more than 250,000 inhabitants. In the second phase, these numbers are halved; only the criteria for airports remains unchanged. In the third and the following phases, the methods for calculation of the noise levels will change while the criteria remains unchanged. Each phase consists of three steps: the collection of the data from the main sources of noise, strategic noise maps and action plans. The countries listed below follow the guidelines of the European Union. There are many groups of people affected by environmental noise within the European Union. Shift workers, older adults, and those without proper insulation in their homes are just some of those affected. Within the European Union 40% of people are exposed to environmental noise in their daily commutes on the road which exceeds 55 dB(A). During the daytime, approximately 20% of people are exposed to environmental noise levels above 65 dB(A) and during the nighttime, 30% of people are exposed to environmental noise above 55 dB(A). Aircraft plays a major role in environmental noise. A study conducted in 2018 found that while aircraft noise in decibel level cannot cause any psychological illness, there is a link to how aircraft noise causes an annoyance to residents which then leads to psychological illness. The sensitivity of noise among people has an association with environmental noise and those affects. About 20% of London residents were exposed to environmental noise near their home that was above 60 dBA Leq. All of these environmental noise exposures have led to higher increases in blood pressure within the UK population.