Кіріспе

1990 жылдары АҚШ-та танымал болған сөз – "Иса не істеген болар еді?", көбінесе "WWJD" деп қысқартылады. Бұл сөз тіркесі 1900 жылдардың басында Чарльз Шелдонның "In His Steps: What Would Jesus Do?" кітабы кеңінен танымал болғаннан кейін, әсіресе АҚШ-та кеңінен тарады. 1990 жылдары бұл ұран христиан дінін ұстанатындар үшін жеке ұран ретінде қайта жанданды, олар оны өз істері арқылы Исаның махаббатын көрсететін моральдық міндеттемелеріне деген сенімдерін еске түсіру үшін пайдаланды. 1990 жылдары осы ұранның қайта өркендеуі христиан жастар топтары арасында танымал болған білезіктердегі "W.W.J.D." аббревиатурасынан бастау алды.

Фразаның алғашқы қолданылуы

1891 жылы 28 маусымда Лондон қаласындағы белгілі евангелистік баптист уағызшысы Чарлз Сперджон өзінің уағызында бірнеше рет "Иса не істер еді?" деген сөздерді тырнақшалармен келтірді. Уағызында ол бұл сөз тіркесінің бастауын 1418 және 1427 жылдар аралығында Томас а Кемпис жазған латын тіліндегі "Imitatio Christi" ("Мәсіхті еліктеу") кітабынан алғанын айтады. Қасиетті А. Б. Симпсон, Христиандық және миссионерлік одақ шіркеуінің негізін қалаушы, 1891 жылы авторлық құқығымен "Иса не істер еді?" евангелистік әнұранының сөзін және әуенің жазды. Оны "Христиандық өмірдің әндері" жинағының 669-шы нөмірінде табуға болады.

1896 жылғы роман

Чарльз Шелдонның 1896 жылы жарық көрген «Оның іздерімен» кітабы «Иса не істер еді?» деген қосымша тақырыппен жарық көрді. Шелдонның романы Топекадағы (Канзас штаты) конгрегационалистік шіркеуінде ол өткізген уағыздар сериясынан өркендеді. Жоғарыда айтылған бұрынғы айырмашылықтардан өзгеше, Шелдонның теологиясы христиандық социализмке деген берік сенімімен қалыптасты. Шелдонның христиандық өмірге қатысты көзқарасы «Иса не істер еді?» деген сөз тіркесі арқылы білдірілді, онда Иса – моральдық үлгі және құтқарушы тұлға болатын. Шелдонның идеялары Уолтер Раушенбуш жақтаған Әлеуметтік Евангелие құраған идеялармен үйлесті. Шындығында, Раушенбуш өзінің Әлеуметтік Евангелиесінің Шелдонның романынан тікелей шабыттанғанын мойындады, ал Шелдон өзінің теологиясын Әлеуметтік Евангелиемен байланыстырды.

Осының нәтижесінде романның көптеген кейіпкерлері маңызды шешімдер қабылдағанда «Иса не істер еді?» деп сұрайды. Бұл кейіпкерлердің христиандыққа көбірек бейімделуіне және олардың Мәсіхтің өмірі деп санайтынына назар аударуына әсер етеді. 1993 жылы Гаррет У. Шелдон (алғашқы автордың шөбересі) және Дебора Моррис «Иса не істер еді?» кітабын жариялады – Чарльз М. Шелдонның классикалық «Оның іздерімен» романының қазіргі заманғы қайта баяндалуы. Гаррет Шелдон өзінің жаңартылған нұсқасы «сенушілердің өміріндегі көптеген нақты оқиғаларға негізделгенін» мәлімдеді. Шелдон Сперджонмен немесе Томаспен таныс болған болуы мүмкін, немесе ол өздігінен шабыттанған болуы мүмкін.

1990 жылдар

Голландиядағы (Мичиган штаты) Кальвари реформаттық шіркеуінде Жани Тинкленберг есімді жастар тобының жетекшісі өзінің тобындағы жасөспірімдерге белгілі бір сөз тіркесін жаттауға көмектесу үшін халықтық қозғалысты бастады; ол 1990 жылдары христиан жастары арасында бүкіл әлемге тарады, олар "WWJD" әріптері жазылған білезіктер тақты. Кейіннен "WWJD" сұрағына жауап беру мақсатында "FROG" әріптері бар білезіктер жасалды. "FROG" – "Fully Rely On God" ("Құдайға толық сенім арта білу") деген сөздердің аббревиатурасы.

2000 жылдар

2005 жылы Гарри Уиллс "Иса нені білдірді" деген кітап жазды, онда ол "Иса шынымен не істер еді" (сонымен қатар Esquire журналындағы кітап туралы шолу) тақырыбын қарастырды.

2010 жылдар

WWJD тақырыбымен үш фильм шықты. Бірінші фильм, Джон Шнайдер мен Адам Грегоридің қатысуымен, 2010 жылы жарық көрді. 2012 жылғы "The Woodcarver" фильмі WWJD II деген атаумен шықты, оның тақырыптары ұқсас болғанымен, кейіпкерлері басқаша болды. Шнайдер 2015 жылғы "Сапар жалғасады" деген қосымша атаулы фильмге қайта оралды.

Басқару және басшылық

"Иса не істеген болар еді?" немесе "WWJD" Исаның нарыққа барып уағыздау және өзінің іс-әрекетімен үлгі көрсету әдістемесіне байланысты басқару және көшбасшылықтың маңызды принципі ретінде қарастырылады. Қазіргі заманғы басқару принциптерінде академиялық және кәсіби зерттеулер көбінесе "генба" әдісіне, яғни жүріп басқаруға бағытталған.