Кіріспе

Американдық футбол франшизасы

«Оранж Торнадос» және «Ньюарк Торнадос» – 1887 жылдан 1941 жылға дейін және 1958 жылдан 1970 жылға дейін әлдебір түрінде болған, ұзақ жылдар бойы кәсіби американдық футбол франшизасының екі көрінісі. Олар 1888 жылдан 1895 жылға дейін Американың әуесқой футбол одағында, 1929 жылдан 1930 жылға дейін Ұлттық футбол лигасында, 1936 жылдан 1941 жылға дейін Америка қауымдастығында, 1963 жылдан 1964 жылға дейін және 1970 жылы Атлантикалық жағалау футбол лигасында, ал 1965 жылдан 1969 жылға дейін Континентальдық футбол лигасында ойнады. Команда тарихының көп бөлігін Нью-Джерси штатының Оранж қаласында өткізді, ал кейінгі жылдары Ньюаркта орналасқан. Оның соңғы бес маусымы «Орландо Пантерс» ретінде болды, команда Флорида штатының Орландо қаласында негізделген. 1930 жылдың қазанында НФЛ франшизасы лигаға қайта сатылды. Команда НФЛ-де өткізген екі жылында төрт бас бапкер жұмыс істеді – Джек Деплер Оранжда, ал Джек Фиш, Ал МакГалл және Энди Салата Ньюаркта.

Алғашқы жылдар

Оранж Торнадосы тамырларын Оранж Атлетика Клубына дейін жегізе алады. Оранж А. К. бастапқыда 1887 жылы ойынға кіріскен әуесқой футбол командасы болды. Команданың алғашқы матчы Сетон-Холл университетінің футбол командасына 36–0 есебімен жеңіліспен аяқталды. 1890 жылдарға қарай Оранж жартылай кәсіби командаға айналды. 1892 жылы команда 8 қазанда Ратгерс колледжімен өтетін ойынға дайындалу үшін түнгі уақытта электр шамдарының жарығымен жаттықты. Оранж А. К. сол ойында 22–10 есебімен жеңіс оді. 1893 жылы команда 8–2 есебімен жақсы көрсеткіштерді көрсеткеннен кейін Америка Футбол Одағы чемпионатында жеңімпаз атанды. 1902 жылы Оранж А. К. Филадельфия Филлиз және Филадельфия Атлетика командаларымен кездесті. Сонымен қатар, команда сол жылы Мэдисон Сквер Гарденде өткен Футболдан әлем чемпионатында да өнер көрсетті. 1902 жылы Оранж «Алл Сиракуз» командасына 36–0 есебімен ұтылды. Дегенмен, команда 1903 жылы Футболдан әлем чемпионатында қайтадан өнер көрсетті, онда Уотертаунның Қызыл және Қара командаларымен және ақтық чемпион атанған Франклин Атлетика Клубымен ойнады. Оранж Уотертауннан 11–0, ал Франклиннен 12–0 есебімен жеңіліс тапты. Алайда, Асбери Парктің Орео Атлетика Клубын 22–0 есебімен жеңуге қол жеткізді.

NFL-ге дейінгі

Оранж командасы 1919 жылдан 1928 жылға дейін Orange AC Golden Tornadoes деген атпен тәуелсіз кәсіби команда ретінде қалыптасты. Осы кезеңде Оранж NFL-дің «Нью-Йорк Брикли Гиантс» командасын жеңді. Сонымен қатар, олар «Фрэнкфорд Сары Жакеттер» және «Стейтен Айленд Степлтонс» командаларының NFL құрылғанға дейінгі нұсқаларымен де ойын өткізді. «Атлантик-Сити Роуз» және «Миллвилл Биг Блю» – 1920-жылдардың ең күшті тәуелсіз командаларының екеуімен де кездесті. 1928 жылға қарай Оранж «Нью-Йорк Гиантс» және «Фрэнкфорд Сары Жакеттер» командаларымен тең тартысқан матчтарды өткізді. 1928 жылдың 16 қыркүйегінде Оранж 1927 жылғы NFL чемпионы «Нью-Йорк Гиантс» командасын 7:0 есебімен ұтты. Ал бір апта бұрын NFL-дің бұрынғы чемпионы «Фрэнкфорд Сары Жакеттер» 12:0 есебімен ұтылған болатын. Оранж командасы NFL деңгейінде бәсекелесе алатынын көрсетті. «Алтын Торнадолар» Оранж қаласында ойнап тұрғанда, 1926 жылы Ньюарктағы алғашқы Америка футбол лигасының құрамында жеке «Ньюарк Беарз» командасы өнер көрсетті, ол кейіннен осы атты иеленетін «Торнадолар» командасынан бөлек болды. Кейіннен бұл «Ньюарк Беарз» клубы «Стейтен Айленд Степлтонс» клубына қосылды.

1929 жылғы маусым

1929 жылы «Дулут Эскимосы» командасының иесі Оле Хаугсруд «Эскимостар» франшизасының NFL құқықтарын Пигги Симандлға сатты. Пигги Симандл – «Оранж Торнадос» деп аталған команданың бөлшек саудада ет сатушысы және спортты ұйымдастырушы еді. «Торнадос» өз алаңындағы ойындарын «Колумб рыцарьдары» стадионында өткізді. Жаңа команданың алғашқы ойыны 1929 жылдың 29 қыркүйегінде «Нью-Йорк Гиантс» командасымен тең түсті (0:0). Бір аптадан кейін команда «Бостон Булдогс» командасын 7:0 есебімен жеңіп, алғашқы NFL жеңісін тіркеді. Жеңіске Джордж Пизден Пол Лонгуаға жасалған қысқа пастың нәтижесінде қол жеткізілді, ол 60 ярдты жүгіріп, тачдаун соқты. Бірақ келесі аптада «Оранж» 1928 жылғы NFL чемпиондары «Провиденс Стимроллер» командасына 7:0 есебімен жеңіліп, алғашқы жеңілісін қабылдады. Команда 1929 жылдың 19 қазанында қайта жиналды, ал «Торнадос» «Франкфорд Сары Жакеттерімен» 6:6 есебімен тең түсті. Бір аптадан кейін команда 13:0 есебімен ұтылып тұрғанда, «Бостон Булдогсын» 19:13 есебімен жеңді. 1929 жылдың 29 қазанында «Булдогс» және «Торнадос» командалары Пенсильвания штатының Поттсвилл қаласында қайта кездесті. 1929 жылға дейін «Булдогс» «Поттсвилл Марунс» деп аталды және командалар адал жанкүйерлері үшін «Марунс» командасының «Минерсвилл» паркінде ойнады. Бірақ бұл жолы «Торнадос» Бостондық Тони Латонның 4 ярдтық тачдаунының нәтижесінде 6:0 есебімен жеңілді. 3 қазан күні «Торнадос» «Стейтен Айленд Стейплтонс» командасымен Томпсон стадионында тең түсті (0:0). Осы ойын барысында «Стейплтонс» үш рет гол соғуға мүмкіндік алды, бірақ сәттілік келмеді. Ал «Торнадос» «Стейтен Айлендтің» 20 ярдтық шегіне бір рет қана жетті. «Оранж» бір аптадан кейін «Нью-Йорк Гиантс» командасымен өткізген қайта кездесуде 22:0 есебімен жеңілді. Бірақ «Франкфордпен» тең түскеннен кейін «Оранж» «Стейтен Айленд Стейплтонс» командасын 3:0 есебімен жеңді, голды Феликс Маккормик соқты. Алайда, «Чикаго Кардиналс» командасына қарсы келесі ойында «Торнадос» 26:0 есебімен жеңілді. Эрни Неверс бастаған «Кардиналс» командасы ойынның екінші тоқсанында 20 ұпай жинады. «Торнадос» 1929 жылғы маусымын «Франкфордқа» 10:0 есебімен жеңіліспен аяқтады. Команда 3–5–4 есебімен аяқтады, 35 ұпай жинап, 80 ұпай жіберді.

1930 жыл

Команданың НФЛ-дегі бағыты 1930 жылы Ньюаркқа көшкеннен кейін нашарлап кетті. Команда Ньюаркта болған кезінде өз алаңындағы ойындарын Ньюарк мектептері стадионында өткізді. Бас жаттықтырушы Джек Деплер Дейтон Трианглз командасын сатып алып, оны Бруклинге көшіріп, Бруклин Доджерс командасына айналдырды. Ол 1929 жылғы «Торнадо» командасының көптеген ойыншыларын өзімен бірге алып кетті. Ал «Торнадо» 1930 жылғы маусымда үш жаттықтырушыны ауыстырды, және 1930 жылғы маусымдағы команданың жалғыз жеңісі Франкфорд Сары Жакеттер клубына қарсы болды. «Ньюарк Торнадосының» соңғы ойыны 1930 жылғы 29 қазанда «Нью-Йорк Джайентс» клубына қарсы өткізіліп, 34:7 есебімен жеңіліспен аяқталды. Франшиза 1930 жылғы маусымнан кейін лигадағы ойындарын тоқтатты және қайтадан НФЛ-ге сатылды. Лига 1931 жылғы маусымға дейін франшизаны ең көп ақша төлегенге сатуға бұйрық берді, бірақ ешкім сатып алмады, соның салдарынан команда лиганың меншігінде «Кливленд Индианс» деген атпен алаңға шықты. 1932 жылы Бостондық топ жаңа НФЛ франшизасын жеңіп алып, сәтсіз аяқталған Ньюарк ұйымының қалдықтарына ие болды. Жаңа команданың аты «Бостон Брейвз» болып берілді, қазіргі таңда «Вашингтон Командерз» деп аталады. Дегенмен, НФЛ Вашингтонды «Торнадоның» жалғасы деп санамайды, сондай-ақ «Торнадоны» «Дулут Эскимос» командасының жалғасы деп те есептемейді.

Америка қауымдастығындағы торнадолар мен аюлар

NFL франшизасы Ньюаркқа көшіп барғанмен, иесі Эдвин Симандл NFL Торнадосы сәтсіздікке ұшыраса, Оранжда минималды құрамды ұйымды сақтап қалды. Олар сәтсіздікке ұшырағанда, ол Ньюарк командасынан мүмкіндігінше көп ойыншыны Оранжға қайтарды. Кіші лигадағы Торнадо әртүрлі лигаларда ойнады, оның ішінде Америка Ассоциациясында да, ол оның негіздеуші мүшесі болды. Оранж Торнадолары 1937 жылы Ньюаркқа қайта оралды және кейін Чикаго Беарс клубы сатып алды. «Ньюарк Беарс» (бұл ат бұрын 1926 жылғы Америка Футбол Лигасының «Ньюарк Беарс» командасы қолданған) деген атпен ойнаған команда 1941 жылға дейін АА лигасында өнер көрсетті. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін команда қайта құрылған жоқ; оның орнына Джордж Халас команданың қалған бөлігін алып, оны «Ньюарк Бомберс» және «Акрон Беарс» командаларына бөлді. 1947 жылы «Блумфилд Кардиналз» екі команданың орнына келді. 1948 жылы NFL барлық кіші лига командаларымен байланысын тоқтатты.

АХЛ мен Континентальдық лигада "Айғырлар" қайта жаңғырды

Неварк Биарс 1963 жылы Атлантик жағалауы футбол лигасының Патерсон Майнерс (1958 жылдан бері Франклин Майнерс ретінде танымал болған команда) Ньюаркқа көшіп, «Биарс» атауын қабылдағанда қайта құрылды. Осы «Биарс» командасының иесі Сол Розен болды. 1965 жылы команда Америка футбол лигасына қосылуға өтініш бірақ, қабылданбады (өйткені Нью-Йорк аймағында «Джетс» және NFL-дің «Гиганттары» бар еді, екеуі де Солтүстік Джерсиді өз нарығы деп есептеді және кейін Нью-Джерсиге көшеді), соның орнына 1965 жылы құрылған Континентальдық футбол лигасына қосылды, онда бір маусым ойнап, кейін Флорида штатының Орландо қаласына көшіп, «Орландо Пантерс» атанды. «Пантерс» 1966 жылдан бастап лига тараған 1969 жылға дейін ContFL-де ойнады және бұл лигадағы ең табысты командалардың бірі болды. Континентальдық футбол лигасы таратылғаннан кейін «Биарс» ACFL-ге оралып, 1970 жылы тағы бір маусым ойнады. 1970 жылғы маусымнан кейін «Пантерс» команданы сатып алған меншік тобы команданың шығындарын төлемеу арқылы бюджетін қысқартуға тырысқандықтан ACFL-ден шеттетілді. Осы уақытта Нью-Джерсиде ACFL 1969 жылы бұрынғы «Чарльстон Рокетс» франшизасын Ньюаркқа көшіріп, «Джерси Джейз» деп атады. «Джейс» 1969 жылдан 1971 жылға дейін өнер көрсетті.

Бірқалыпты киімдер

1929 жылы Orange командасы ойыншылардың жейделерінде сандардың орнына әріптерді қолдануға тырысты; мысалы, Heinie Benkert өзінің формасында "C" әрпін тақты.