Кіріспе
1780 жылғы американдық төңкеріс соғысының шайқасы 1780 жылғы Камден шайқасы (16 тамыз 1780), сонымен қатар Камден сотының шайқасы деп те аталады, американдық төңкеріс соғысының оңтүстік майданында британдықтардың маңызды жеңісі болды. 1780 жылғы 16 тамызда генерал-лейтенант Чарльз, Корнуоллис лорды басқарған британдық әскерлер Оңтүстік Каролина штатының Камден қаласынан шамамен төрт шақырым солтүстікке орналасқан жерде сандық артықшылығы бар генерал-майор Горацио Гейтс басқарған американдық әскерлерді жеңіске ұшыратты, осылайша Чарльстонды басып алғаннан кейін Каролиналарға британдық билікті нығайтты. Бұл жеңіліс Гейтс үшін аса ұятты жеңіліс болды, ол үш жыл бұрын Саратогадағы британдықтардың жеңілісіндегі патриоттар күштеріне қолбасшылық еткен американдық генерал ретінде танымал болған. Оның әскері британдық күштерден екі есе көп болғанмен, оған басшылық ету ұйымдаспаған және хаостық болып көрінді. Шайқас аяқталғаннан кейін ол әріптестері тарапынан жек көрініске ұшырады және ешқашан далалық қолбасшылыққа ие бола алмады. Алайда, оның саяси байланыстары оған осы оқиға бойынша әскери тергеуден немесе әскери соттан қашуға көмектесті.
the 1780 battle
The Battle of Camden (August 16, 1780), also known as the Battle of Camden Court House, was a major victory for the British in the Southern theater of the American Revolutionary War. On August 16, 1780, British forces under Lieutenant General Charles, Lord Cornwallis routed the numerically superior American forces led by Major General Horatio Gates about four miles north of Camden, South Carolina, thus strengthening the British hold on the Carolinas following the capture of Charleston. The rout was a personally humiliating defeat for Gates, the American general best known for commanding the Patriot forces at the British defeat at Saratoga three years previously. His army had possessed a great numerical superiority over the British force, having twice the personnel, but his command of them was seen as disorganized and chaotic. Following the battle, he was regarded with disdain by his colleagues and he never held a field command again. His political connections, however, helped him avoid any military inquiries or courts martial into the debacle.
Өмірбаян
1777 жылы Саратогадағы британдықтардың жеңілісінен және 1778 жылы Монмут шайқасынан кейін, француздар 1778 жылдың маусымында, ал испандықтар 1779 жылдың маусымында Америка Тәуелсіздік соғысына қосылды. Солтүстікте соғыс тоқтап тұрғандықтан, британдықтар өздерінің «оңтүстік стратегиясын» жаңартпақшы болды. Бұл стратегия лоялистердің британдық әскерлерімен бірігіп, Солтүстік Каролина және Вирджиния арқылы солтүстікке қарай жылжуына, соның салдарынан солтүстіктегі көтерілісшілерді барлық жағынан қоршауға алуға негізделген. Бұл науқан 1778 жылдың желтоқсанындағы Саваннаны сәтті басып алуды және 1780 жылдың мамырындағы сэр Генри Клинтонның Чарльстонды қоршауын қайталады. Британдық әскерлер содан кейін Арғы аймаққа шабуыл жасап, Джорджтаун, Черо, Камден, Тоқсан алты және Аугуста қалаларын басып алды. Клинтон 5 маусымда Континентальдық армияның оңтүстік бөлігінің мамыр айында Ваксас шайқасында жеңіліске ұшырағаннан кейін, штаттың қалған бөліктерін бақылауға алуды Лорд Корнуоллиске тапсырды. Оңтүстік Каролинадағы патриоттардың қарсылығы Томас Самтер, Уильям Дэви және Фрэнсис Марион сияқты қолбасшылардың басқаруындағы ополченниктерден тұрды. Вашингтон Мэриленд және Делавэр полктерін, уақытша генерал-майор Жан Барон де Кальб басқаруымен оңтүстікке жіберді. 16 сәуірде Нью-Джерсиден аттанып, шілдеде Гринсбородан оңтүстікке қарай 30 шақырымдағы Діп өзеніндегі Буффало Фордқа жетті. «Саратоганың батыры» Горацио Гейтс 25 шілдеде лагерьге келіп, басқаруды өз қолына алды. Екі күннен кейін Гейтс әскеріне Камденге тікелей жолмен баруды бұйырды, бұл Ото Холланд Уильямс және басқа офицерлердің кеңесіне қайшы болды. Уильямс олардың өтіп жатқан жерінің «табиғатынан шөл, құмды жазықтарға толы, батпақтармен тілімделген және сирек қоныстанған» екенін, ал кездесетін тұрғындардың көпшілігі жаушыл болмайтынын атап өтті. Deep River-ге келгеннен бері әскердің барлығы азық-түлік жетіспеушілігінен зардап шекті. Генерал Корнуоллис 9 тамызда Гейтстің қозғалысы туралы хабардар болғаннан кейін, Чарльстоннан күш-қуатты күшейтіп, 13 тамызда Камденге келді, британдық әскердің жалпы санын 2239 адамға жеткізді. Хью Ранкиннің айтуынша, «белгілі болған қаза тапқандардың ішінде 162 континентальдық, 12 Оңтүстік Каролина ополченниктері, 3 Вирджиния ополченниктері және 63 Солтүстік Каролина ополченниктері болды». Дэвид Рамзи былай деді: «Осы шайқастан кейін Камденге 290 жараланған американдық тұтқын жеткізілді. Олардың ішінде 206 континентальдық, 82 Солтүстік Каролина ополченниктері және 2 Вирджиния ополченниктері болды. Әр корпус көрсеткен қарсылықты жараланғандардың санымен белгілі бір дәрежеде бағалауға болады. Америкалықтар барлық артиллериясын – 8 далалық зеңбірек, 200-ден астам арба және жүктерінің көп бөлігін жоғалтты». Корнуоллис 21 тамызда Лорд Джордж Жерменге жазған хатында 18 тамызда «бір мыңға жуық тұтқынға алғанын, олардың көпшілігі жараланған» деп мәлімдеді. Камден шайқасының деректі тарихы веб-сайтындағы 16 тамыз 1780 жылғы Камдендегі офицерлік құрбандықтар бетінде 48 континентальдық офицердің тағдыры туралы мәліметтер келтірілген: 5 қаза тапты, 4 жараланғаннан қайтыс болды, 4 тұтқынға түспей жараланды, 11 жараланып тұтқынға түсті және 24 жараланбастан тұтқынға түсті. Бұл көрсеткіштер соғыста жарақат алған американдықтардың көпшілігі тұтқыннан қашып құтылғанын көрсетеді.
Талдау
Гейтстің жеңіліске ұшырауының көптеген себептері айтылды. Ең бастылары:
Тактикалық бағалау
Гейтс, бұрынғы британдық офицер ретінде, ең тәжірибелі полктарды дәстүрлі британдық тәртіп бойынша құрметті орынға – шайқас желісінің оң жақ қанатына орналастыруға дағдыланған. Сондықтан Гейтс континенттік полктарды оң жақ қанатына, ал оған қосылған милицияны – олардың көп бөлігі, вирджиниялықтардың көпшілігі бұрын шайқаста болмаған, сол жақ қанатына, ең тәжірибелі британдық полктарға қарсы орналастырды. Гейтс сондай-ақ әскерлерінен тым алыс болғандықтан шайқасты бақылай алмады және британдықтар не істеп жатқанын көре алмады. 30 тамызда Джордж Вашингтонға жазған хатында Гейтс: «Егер бақытсыздық мені қолбасшылықтан алуға жеткілікті себеп болса, мен Конгресс бұйрықтарына көңілді түрде бағынуға және көптеген генералдар иеленгісі келмейтін лауазымнан бас тартуға дайынмын» деп жазды. Бұл орын 1961 жылы Ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды және 1966 жылы Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді. Шайқастың эпизодтары 2000 жылы түсірілген «Патриот» фильмінде көрсетілді, онда Бен мен Габриэль Мартин ұқсас шайқасты тамашалап отырады. Бен Гейтстің «қызыл халаттылармен тікелей қақтығысуының» ақымақтығына сын айтады. Фильм тарихи жағынан дәл емес, континентальдық әскерлердің саны милициядан әлдеқайда көп көрсетілген, сондай-ақ континентальдықтар мен милицияның бір уақытта шегінуі бейнеленген. 2022 жылы 13 сарбаздың қалдықтары саяз қабірлерден табылды: 12-сі Континенттік армия үшін, ал 1-і британдықтар үшін шайқасқан. Олар 2023 жылы толық әскери салтанатпен қайта жерленді. Корольдік таулы атқыштар жобалау рәсіміне қатысты.