Кіріспе
Америка революциялық соғысының шайқасы 1778 жылдың 28 маусымында Монмут шайқасы, сондай-ақ Монмут сотының шайқасы ретінде белгілі, Америка революциялық соғысы кезінде 1778 жылдың 28 маусымында Нью-Джерси штатының қазіргі Фрихолд қаласының жанындағы Монмут соты маңында болды. Бұл шайқаста генерал Джордж Вашингтон басқарған Континенттік армия мен генерал сэр Генри Клинтон басқарған Солтүстік Америкадағы британдық армия қақтығысты. Бұл, өткен жылы басталған Филадельфия жорығының соңғы шайқасы болды, оның барысында британдықтар Вашингтонда екі маңызды жеңіліске ұшыратып, Филадельфияны басып алды. Вашингтон қысты Вэлли-Форджда армиясын қайта құруға және бас қолбасшы лауазымынан ауыстыруды қалаған саяси қарсыластарынан өзін қорғауға жұмсады. Олардың ішінде Горацио Гейтс генерал-майор болды, оның «Конвей Кабалымен» болған саяси одағы Вашингтонның бас қолбасшы мәртебесіне қауіп төндірді. 1778 жылдың ақпан айында француз-американдық одақ шарты стратегиялық тепе-теңдікті американдықтардың пайдасына бұрып, британдықтарды әскери жеңіске үміттенуден бас тартып, қорғаныс стратегиясын қабылдауға мәжбүр етті. Клинтонға Филадельфиядан шығып, әскерін консолидациялауға бұйрық берілді. Континенттік армия британдықтарды Нью-Джерси арқылы Сэнди-Хукке қарай жылжығанда тығырыс қалпында бақылады, онда Корольдік флот оларды Нью-Йоркке жеткізетін болды. Вашингтонның жоғары шенді офицерлері әртүрлі деңгейде сақтық шараларын ұсынды, бірақ британдықтардың зардапсыз кері шегінуіне жол бермеу саяси маңызды болды. Вашингтон армиясының үштен бірін майор-генерал Чарльз Лидің басшылығымен алға жіберіп, британдықтарға ауыр соққы беруді үміттенеді, бірақ үлкен қақтығысқа түспеді. Шайқас американдықтар үшін нашар басталды, Ли Монмут сотында британдық артқы күзетке шабуыл жасауға тырысқанда қателік жіберді. Британдықтардың негізгі колоннасының қарсы шабуылы Лиді Вашингтон негізгі күштермен келгенше шегінуге мәжбүр етті. Клинтон Вашингтонды ұстап алуға болмайтын қорғаныс позициясында тапқаннан кейін шайқастан бас тартты және Сэнди-Хукке қарай жолын жалғастырды. Клинтон Филадельфиядан жасаған жорығы үшін әскерін екі дивизияға бөлді; жауынгерлік әскерлердің көп бөлігі бірінші дивизияда шоғырландырылды, ал екінші дивизия 1500 вагоннан тұратын ауыр жүк пойызының көп бөлігін құрады. Британдықтар Нью-Джерси арқылы өтіп бара жатқанда күшейіп келе жатқан американдық күштердің мазалауына ұшырады, ал 1778 жылдың 27 маусымында Лидің авангарды соққы беруге жетті. Британдықтар келесі күні Монмут сотын тастап кеткенде, Ли олардың артқы күзетін оқшаулап, жеңуге тырысты. Шабуыл нашар ұйымдастырылды және британдық бірінші дивизия қайтып келгенде американдықтардың саны тез азайды. Лидің бірнеше бөлімдері шегіне бастады, бұл басқару және бақылаудың бұзылуына әкеліп соқты және Лиді жалпы шегінуге бұйрық беруге мәжбүр етті. Авангардтың қатал артқы күзеттік әрекеті Вашингтонға негізгі күштерді күшті қорғаныс позициясына орналастыруға жеткілікті уақыт берді, британдықтардың авангардты басып алу әрекеттері сәтсіз аяқталды. Жаяу әскерлер арасындағы шайқас екі сағаттық артиллериялық жекпе-жекке ауысты, оның барысында Клинтон алыстауға кірісті. Жекпе-жек Континенттік бригада британдықтардың қатарларына қарай дөңгелекке артиллерия орнатып, Клинтонды қаруын қайтаруға мәжбүрлегенде аяқталды. Вашингтон Клинтонның жаяу әскеріне екі шағын шабуыл жасады, олар шегінетін кезде, екінші шабуыл кезінде британдықтарға ауыр шығын келтірді. Вашингтонның британдық қанаттарды сынауға тырысуы күн батумен тоқтатылды, ал екі армия бір-бірінен 1 миль (2 км) қашықтықта орналасты. Британдықтар түнде байқалмай қашып кетіп, жүк пойызымен қосылды. Сэнди-Хукке дейінгі жорыс одан әрі оқиғаларсыз аяқталды, ал Клинтон әскері шілде айының басында Нью-Йоркке жеткізілді. Шайқас тактикалық тұрғыдан шешімсіз және стратегиялық тұрғыдан маңызсыз болды; екі тарап та бір-біріне күтілген соққыны тигізбеді, Вашингтонның армиясы даладағы тиімді күш болып қалды, ал британдықтар Нью-Йоркке сәтті қайта орналасты. Екі тарап та айтарлықтай шығынға ұшырады, бірақ көпшілігі шайқасқа емес, ыстыққа байланысты аурулар мен шаршаудан болды. Континенттік армия алғаннан гөрі көп шығынға ұшырады деп есептеледі, бұл оның майданды иеленуін сақтап қалған сирек жағдайлардың бірі болды. Ол қыста өткен жаттығулардан кейін өзін жақсырақ көрсетті және британдықтар шайқас кезінде американдық әскерлердің кәсіби мінез-құлқына жоғары баға берді. Вашингтон шайқасты жеңіс ретінде таныстыра алды және Конгресс оған «британдық армияға қарсы Монмуттегі маңызды жеңісі үшін» ресми алғыс айтты. Оның бас қолбасшы лауазымы бұрынғыдан да мызғып тұрды. Ол алғаш рет елдің әкесі деп мақталып, оның қарсыластары үнсіз қалды. Ли британдықтардың артқы күзетіне шабуыл жасауға тырысқандағы сәтсіздігі үшін айыпталды. Шайқастан кейінгі күндері өзінің позициясын қорғауға тырысқандықтан, Вашингтон оны бұйрықтарға бағынбағандық, «қажетсіз, тәртіпсіз және ұятты шегіну» жасағандық және бас қолбасшыға құрметсіздік танытқандық айыптарымен тұтқынға алып, әскери сотқа берді. Ли өзінің істі өзі мен Вашингтон арасындағы бәсекеге айналдыру қатесін жасады. Ол барлық айыптамалар бойынша кінәлі деп танылды, бірақ алғашқы екі айыптама бойынша оның кінәсі күмәнді болды. Бүгінде шайқас орны қоғамға жерді сақтап беру үшін құрылған Нью-Джерси штатының паркі болып табылады, ол Монмут шайқасының мемлекеттік паркі деп аталады.
the battle at Monmouth, Wales
The Battle of Monmouth, also known as the Battle of Monmouth Court House, was fought near Monmouth Court House in modern day Freehold Borough, New Jersey on June 28, 1778, during the American Revolutionary War. It pitted the Continental Army, commanded by General George Washington, against the British Army in North America, commanded by General Sir Henry Clinton. It was the last battle of the Philadelphia campaign, begun the previous year, during which the British had inflicted two major defeats on Washington and occupied Philadelphia. Washington had spent the winter at Valley Forge rebuilding his army and defending his position against political enemies who favored his replacement as commander in chief. This included Major General Horatio Gates, whose political alliance with the “Conway Cabal” threatened General Washington’s status as commander in chief. In February 1778, the French American Treaty of Alliance tilted the strategic balance in favor of the Americans, forcing the British to abandon hopes of a military victory and adopt a defensive strategy. Clinton was ordered to evacuate Philadelphia and consolidate his army. The Continental Army shadowed the British as they marched across New Jersey to Sandy Hook, from where the Royal Navy would ferry them to New York. Washington's senior officers urged varying degrees of caution, but it was politically important for him not to allow the British to withdraw unscathed. Washington detached around a third of his army and sent it ahead under the command of Major General Charles Lee, hoping to land a heavy blow on the British without becoming embroiled in a major engagement. The battle began badly for the Americans when Lee botched an attack on the British rearguard at Monmouth Court House. A counter attack by the main British column forced Lee to retreat until Washington arrived with the main body. Clinton disengaged when he found Washington in an unassailable defensive position and resumed the march to Sandy Hook. Clinton had divided his army into two divisions for the march from Philadelphia; most of the combat troops were concentrated in the first division, while the second comprised most of the heavy transport of a 1,500 wagon baggage train. The British were harassed by increasingly strong American forces as they traversed New Jersey, and by June 27, 1778, Lee's vanguard was within striking distance. When the British left Monmouth Court House the next day, Lee attempted to isolate and defeat their rearguard. The attack was poorly coordinated, and the Americans were quickly outnumbered when the British first division returned. Some of Lee's units began to withdraw, leading to a breakdown in command and control and forcing Lee to order a general retreat. A fiercely fought rearguard action by the vanguard gave Washington enough time to deploy the main body in a strong defensive position, against which British efforts to press the vanguard foundered. The infantry battle gave way to a two hour artillery duel, during which Clinton began to disengage. The duel ended when a Continental brigade established artillery on a hill overlooking the British lines, forcing Clinton to withdraw his guns. Washington launched two small unit attacks on Clinton's infantry as they withdrew, inflicting heavy casualties on the British during the second. An attempt by Washington to probe the British flanks was halted by sunset, and the two armies settled down within 1 mile (2 km) of each other. The British slipped away unnoticed during the night to link up with the baggage train. The rest of the march to Sandy Hook was completed without further incident, and Clinton's army was ferried to New York in early July. The battle was tactically inconclusive and strategically irrelevant; neither side landed the blow they hoped to on the other, Washington's army remained an effective force in the field, and the British redeployed successfully to New York. Both sides sustained considerable casualties, though the majority were from heat related illness and exhaustion rather than combat. The Continental Army is estimated to have inflicted more losses than it received, and it was one of the rare occasions on which it retained possession of a battlefield. It had proven itself to be much improved after the training it underwent over the winter, and the professional conduct of the American troops during the battle was widely noted by the British. Washington was able to present the battle as a triumph, and he was voted a formal thanks by Congress to honor "the important victory of Monmouth over the British grand army." His position as commander in chief became unassailable. He was lauded for the first time as the father of his country, and his detractors were silenced. Lee was vilified for his failure to press home the attack on the British rearguard. Because of his tactless efforts to argue his case in the days after the battle, Washington had him arrested and court martialed on charges of disobeying orders, conducting an "unnecessary, disorderly, and shameful retreat" and disrespect towards the commander in chief. Lee made the fatal mistake of turning the proceedings into a contest between himself and Washington. He was found guilty on all counts, although his culpability on the first two charges was debatable. Today, the site of the battle is a New Jersey State Park that preserves the land for the public, called Monmouth Battlefield State Park.
Өмірбаян
1777 жылы, Америка Тәуелсіздік соғысы басталғанына екі жыл толғанда, британдық бас қолбасшы генерал сэр Уильям Хоу, көтерілісшілердің астанасын басып алып, оларды бейбіт келісімге келтіру мақсатымен Филадельфия науқанын бастады. Сол жылдың күзінде Хоу генерал Джордж Вашингтон мен оның Континенттік армиясына Брэндивайн және Германтаун шайқастарында екі маңызды жеңіліс сыйдырып, Филадельфияны басып алды. Бұл, Екінші Континенттік Конгрессті Пенсильвания штатының Йорк қаласына асыққан түрде көшуге мәжбүр етті. Вашингтон жылдың қалған бөлігінде шайқастан жалтарды, ал желтоқсанда Конгресс одан үгіт-насихат жұмыстарын жалғастыруын қалағанмен, ол Valley Forge қыстағына шегінді. Ал салыстырмалы түрде, оның бағыныштысы генерал Горацио Гейтс қыркүйек және қазан айларында Саратога шайқастарында маңызды жеңістерге қол жеткізді. Вашингтонды армия мен Конгресс ішіндегі кейбір топтар британдықтарды ұрыс-керіспен жеңудің орнына, ұзақ соғыс арқылы әлсіретуге бағытталған Фабиандық стратегияны қолданғаны үшін сынады. Қараша айында Вашингтон Конгресс ішінде оны Гейтске бас қолбасшы ретінде алмастыруды жақтаған "күшті фракция" туралы естіді. Желтоқсанда Конгресс белгілі сыншы генерал Томас Конвейді Армияның генерал-инспекторы және Гейтсті Соғыс және қару-жарақ жөніндегі кеңеске тағайындады. Бұл Вашингтонды одан армияны басқару құқығын алу үшін құпия жоспар жасалып жатқанына сендірді. Қыста азық-түлік тапшылығы болды және аурудан 15 пайызы көз жұмды, ол армияны тарап кетпеуіне және бас қолбасшы ретіндегі өзінің орнын сақтап қалуына күш салды. Ол "саяси тартысқа толы ақылды науқан" жүргізді, онда өзінің сыншыларын үнсіздендіру үшін Конгресстегі және армиядағы одақтастары арқылы жұмыс істеп, сырттай мүддесіз, адал және амбициясыз адам бейнесін көрсетті. Дегенмен, оның басшылығына күмәндер сақталды және оның орнын нығайту үшін шайқас алаңында сәттілікке қол жеткізуі қажет болды. Еуропада Франция ұзақ жылдардан бері бәсекелесін әлсірету мүмкіндігін пайдаланып, маневр жасады. 1778 жылдың ақпан айында Франко-американдық одақтан кейін француз әскерлері Солтүстік Америкаға революционерлерді қолдау үшін жіберілді. Бұл 1778-1783 жылдар аралығындағы ағылшын-француз соғысына әкелді, ал 1779 жылы Испания француз жағына қосылды. Еуропаның қалған бөлігі бейтараптыққа қарай бет бұрғанда, 1780 жылы Ұлыбритания Голландияның Франциямен одақтасуына байланысты төртінші ағылшын-голландия соғысына ұшырады. Әскери күшейген жағдайға, дипломатиялық оқшаулануға және шектеулі ресурстарға тап болған британдықтар Солтүстік Америкадағы отарларынан бұрын отандарының қорғауын және Кариб теңізі мен Үндістандағы құнды отарлық иеліктерін басымдыққа қоюға мәжбүр болды. Олар шешуші әскери жеңіске жету үшін жасаған әрекеттерін тоқтатты, көтеріліске себеп болған "Төзімділік актілерін" жойды және 1778 жылдың сәуір айында келіссөздер арқылы келісімге қол жеткізу үшін Карлайл бейбітшілік комиссиясын жіберді. Филадельфияда жаңадан тағайындалған бас қолбасшы генерал сэр Генри Клинтонға өзінің армиясының үштен бірін – 8000 әскерін Вест-Индия мен Флоридаға қайта орналастыру, армиясының қалған бөлігін Нью-Йоркте біріктіру және қорғаныс ұстанымын қабылдау бұйрығы берілді.
Континенттік армия
Вашингтонның кәсіби тұрақты армияны ополчениеден артық көруі тағы бір сынап тартуға себеп болды. Ол 1775 жылдың күзінде мерзімі біткен жалдамалы әскерлерінің тарағанын көрді және 1776 жылдың тамызында Лонг-Айленд шайқасындағы жеңілісінің бір бөлігін нашар ополчение өтетіндей болды деп есептеді. Оның шақыруымен Конгресс 1776 жылдың қыркүйек және желтоқсан айлары аралығында әскерге шақыру арқылы армия құру туралы заң қабылдады. Жалдау жеткілікті санды жинауға мүмкіндік бермеді, ал Вашингтонның қатаң тәртібі, үйден ұзақ айырылу және 1777 жылғы жеңілістер армияны дезертирлік пен офицерлердің жиі отставкаға кесуі арқылы әлсіретті. Валли-Форджға барған армияда полк ұйымының ядросы мен тәжірибелі офицерлер мен сарбаздар болғанымен, ешкім бұл армияның британ армиясының тактикалық шеберлігіне тең келеді деп ойламады. 1778 жылдың наурыз айында Фридрих Вильгельм фон Штубеннің келуімен жағдай жақсарды, ол армияны оқытуға жауапкершілік алды. Бас қолбасшының ынталы қолдауымен Штубен бұрын болмаған біркелкі жаттығу стандартын енгізіп, армияны қатал еңбекке салып, оны британ армиясымен тең дәрежеде бәсекелесе алатын кәсіби күшке айналдырды. Фридрих Вильгельм Август Генрих Фердинанд Вали-Форджға ерікті болып келіп, Барон фон Штубен атағын, Пруссия патшасы Ұлы Фридрихпен жақын қарым-қатынаста екенін және Пруссия армиясында генерал шені бар екенін мәлімдеді, бірақ бұл шындыққа сай келмеді. 1778 жылдың мамыр айында армияның бас инспекторы болып тағайындалды. Оның еңбегі 1783 жылы Вашингтонның бас қолбасшы ретінде жазған соңғы ресми хатында Америка жеңісіне ең маңызды үлес қосқандардың бірі ретінде мойындалды. Алты ай тұтқында болған Лидің мінезі жұмсармады. Ол Вашингтонға сырттай құрмет көрсеткенімен, басқаларға бас қолбасшының қабілеттері туралы сынап айтты, және Вашингтонның достары оны туралы ақпаратты Вашингтонға жеткізген болуы мүмкін. Ли Континентальдық армияны жеңілтекке алды, оны жақсартуға Штубеннің күш-жігерін кемсіртті және Вашингтонды оны милиция негізінде қайта ұйымдастыру жоспарын Конгресске ұсынуға итермеледі. Дегенмен, Ли Вашингтонның көптеген офицерлерімен құрметтелді және Конгресс тарапынан жоғары бағаланды, ал Вашингтон оған Континентальдық армияны Валли-Форджтан шығаратын дивизияның басшылығын тапсырды. Мамыр айында британдықтардың Филадельфиядан эвакуациялануға дайындалып жатқаны белгілі болды, бірақ Вашингтон Клинтонның ниеті туралы толыққанды мәліметке ие болмады және британдықтар Нью-Джерси арқылы құрлықпен қашып кетеді деп уайымдады. Наурыз айынан бері Нью-Джерсиде британдық жинағыштар мен оларға көмектесушілерге қарсы операция жүргізіп жатқан 2-ші Нью-Джерси полкі құнды барлау көзі болды, ал айдың соңына қарай британдықтардың құрлықпен эвакуациялануы ықтимал болып көрінді. Вашингтон бригадалық генерал Уильям Максвелл басқаратын Нью-Джерси бригадасының қалған бөлігімен полкті нығайтты, британдықтардың іс-қимылын тоқтату және қиындық тудыруға бұйрық берді. Континентальдықтар тәжірибелі Нью-Джерси ополчениесімен бірлесіп жұмыс істеді, оған генерал-майор Филемон Дикинсон басшылық етті, ол соғыстың ең қабілетті ополчение басшыларының бірі және Вашингтонның британдықтардың іс-қимылдары туралы ең сенімді ақпарат көзі болды. 18 мамырда Вашингтон тәжірибесіз, 20 жасар генерал-майор Лафайетті 2200 сарбазбен Филадельфиядан 18 шақырым қашықтықтағы Баррен-Хиллде бақылау бекетін құруға жіберді. Француздың алғашқы маңызды тәуелсіз командасы екі күннен кейін Баррен-Хилл шайқасында апатқа ұшыруға жақын болды, бірақ оның сарбаздарының тәртібі ғана британдықтардың оны қоршауына жол бермеді.
Филадельфиядан шыққан
15 маусымда британдықтар Филадельфиядан шегіне бастады, Делавэр өзенінен Нью-Джерсиге өтті. Соңғы әскерлер үш күннен кейін өтіп, армия Хэддонфилд маңында жиналды. Нью-Йоркке шамамен 145 шақырым қашықтықта орналасқан нақты бағытын әлі шешпеген Клинтон әскерін екі дивизияға бөліп, солтүстік-шығысқа қарай 64 шақырым қашықтықтағы Аллентаунға аттанды. Ол генерал-лейтенант Чарльз Корнуоллистің басқаруындағы 10 000-ға жуық сарбаздан тұратын бірінші дивизиямен бірге болды. Генерал-лейтенант Вильгельм фон Книфаузеннің басқаруындағы екінші дивизияда 9 000-нан астам адам болды, оның 7 500-ден астамы жауынгерлер еді. Бұл дивизияда 1500 вагоннан тұратын жүк пойызының баяу жылжымалы, ауыр жүктің көп бөлігі орналасты. Шеру ыстық толқыны кезінде қысқа кезеңдермен жүргізілді, температура жиі жоғарылап, бұл алға жылжуды баяулатты және ыстықтан шаршаудан зардап шеккендердің пайда болуына себеп болды. Клинтонның баяу прогресі оны алаңдатпады. Ол өзінің әскерлері Вашингтонның күштерінен асып түсетініне сенімді болды және ірі шайқас Филадельфияны тастап кетудің ұяттылығын өтеуге және тіпті бүлікке ауыр соққы беруге мүмкіндік береді деп ойлады. Екі дивизия да мүмкіндігінше бір-біріне көмектесуге мүмкіндік беретін параллель бағыттармен жүрді. Жеңіл әскерлер мен пионерлер негізгі күш алдындағы жолды тексеріп, кедергілерді жойды, жауынгерлік бөлімдер жүк пойызымен бірге жүрді және батальондық бөлімдер қанаттарды қорғады. Максвеллдің континенталдық әскері мен Дикинсоннің ополчениесінің жиі шабуылдары, сондай-ақ жолдарды бұғаттап, көпірлерді жойып, құдықтарды улау арқылы британдықтардың жолын қиындату әрекеттері алға жылжуға елеулі кедергі келтірмеді. 24 маусымда бірінші дивизия Аллентаунға, ал екінші дивизия шығысқа қарай 6 шақырымдағы Имлейстаунға жетті. Клинтон Санди-Хукқа баруға шешім қабылдады, онда Корольдік флот оның әскерін Нью-Йоркке жеткізе алатын еді. Келесі күні таңғы сағат 04:00-де шеру қайта басталғанда, жол желісі екі дивизияның бөлек бағыттармен жүруіне және бір-бірінен қолдау қашықтығында болуына мүмкіндік бермеді. Книфаузеннің екінші дивизиясы 12 шақырымдық (19 км) колоннаны Монмут сотының үйіне (қазіргі Фрихолд) баратын жолмен бастап кетті. Корнуоллис, гвардия және гренадерлер арттан еріп, өзінің жауынгерлік дивизиясын жүк пойызы мен күтілетін шабуыл бағытының арасына орналастырды. Күннің соңында Книфаузен Фрихолд қалашығында, Монмут сотынан 6 шақырым қашықтықта орналасты, ал Клинтон Книфаузеннен 19 шақырымдағы Робиннің Көтерілген Күн тавернасында штаб-пәтерін құрды. Келесі күні, 26 маусымда, британдықтар үздіксіз шайқаста қырыққа жуық адамды жоғалтты, олардың бірі дерлік жеңіліп қалды. Книфаузен сол күні таңертең ертерек Монмут сотына жетті, ал сағат 10:00-ге дейін бүкіл колонна сол жерде жиналды. Вашингтонның күштері жинала бастағаны және британдықтар Филадельфиядан 67 шақырым (108 км) жолдан кейін шаршағаны Клинтонға анық болды. Монмут сотының үйі жақсы қорғаныс позициясын ұсынды, және Клинтон қалаған шайқасқа мүмкіндік тапқан болуы мүмкін. Ол барлық бағыттарды қамтитын әскерін орналастырды және келесі екі түнге әскерін демалысқа жіберуге шешім қабылдады. Оның күшінің көп бөлігі, бірінші дивизия, Аллентаун жолында орналастырылды, ол ауылдағы екінші дивизияны қамтамасыз етті. Революция Монмут округінде екі тарапқа да артық пайда әкелмеген қатыгез азаматтық соғысқа әкелді, ол әскерлер кеткеннен кейін де жалғасты. Бұл соғыс бүлікшілдермен, яғни бүлікке қолдау көрсеткендермен және Ұлыбританияға адал қалған және тіпті британдық армиямен бірге соғысқан Королеваның американдық рейнджерлері сияқты бөлімдерді құрған лоялистер арасында болды. Екі тарап азаматтық аренада да соғысты, және Монмут округі отбасыларының жартысы соғыс кезінде адам немесе мүлікке елеулі зиян келтірген деп есептеледі. 1778 жылдың көктеміне қарай бұрынғы лоялистік Монмут сотының үйі патриоттардың бақылауына көшті. Британдықтар келгенде, олар өздерін тұрғындары негізінен тастап кеткен жау қонысында тапты. Клинтонның тонауға қарсы бұйрықтары қарапайым сарбаздар тарапынан елемелді, ал офицерлер оларды орындамады. Британдық және гессендік сарбаздар ашу мен наразылықтан туындаған, ал лоялистер ашу мен кекшілдікке толы көптеген вандализм, тонау және өрт сөндіру актілерін жасады. Клинтон 28 маусымда шеруді қайта бастаған кезде, ауылдың екі ондаған ғимараттарының 13-і қирады, олардың барлығы патриоттарға тиесілі болды.
Іздеу
Вашингтон 17 маусымда британдықтардың Филадельфиядан эвакуацияланып жатқанын білді. Ол дереу соғыс кеңесін шақырды, онда он жеті генералдың екеуінен басқасы Континенттік армияның британдықтарға қарсы толыққанды шайқаста жеңіске жете алмайтынына сенді, Ли мұндай әрекет жасау қылмыстық болар дей отырып қарсылық білдірді. Клинтонның нақты ниетіне көзі жетпей, офицерлері сақтық танытуға кеңес берген Вашингтон британдықтарды қуу және шабуылға қашықтыққа жақындауды шешті. 18 маусым күні Ли бригадалары Континенттік армияны Вэлли Форджтен шығарды, ал төрт күннен кейін соңғы әскерлер Делавэр өзенінен Нью-Джерсиге Кориелл паромнан өтті. Вашингтон армиясын Ли және генерал-майор Лорд Стирлинг басқаратын екі қанатқа, ал Лафайет басқаратын резервке бөлді. Жеңіл саяхаттап, Вашингтон 23 маусымда Хоупвеллге жетті, бұл орын британдықтардың Аллентаундағы солтүстігінен 40 шақырымдай қашықтықта орналасқан еді. Армия лагерь құрғанда полковник Даниэль Морганға Максвелл мен Дикинсонды күшейту үшін 600 жеңіл жаяу әскермен оңтүстікке бару бұйрығы берілді. 24 маусымда Джозеф Стоут үйінде (Хант Хаус) Дикинсон Вашингтонға олар мен Максвеллдің Клинтонды тоқтатуға жасаған тырысыстарының нәтижесіз болғанын, ал Клинтонның Нью-Джерсиде шайқасқа итермелеу үшін әдейі тоқтап тұрғанына сенетінін хабарлады. Вашингтон тағы бір соғыс кеңесін шақырды, онда қатысқан он екі офицер әртүрлі деңгейде сақтық танытуды ұсынды. Ли жеңістің аз пайдасы болатынын, ал жеңілістің революциялық іске өтелмейтін зиян келтіретінін айтты. Ол Континенттік армияны кәсіби, жақсы жаттығудан өткен жауға қарсы тәуекелге салуды дұрыс көрмеді, француздық араласу американдықтардың пайдасына таразыны бұрғанша, Клинтонға Нью-Йоркке тосқауылсыз өтуге рұқсат етуді ұсынды. Басқа төрт генерал да келісті. Тіпті қалғандарының ең белсенділері де ірі қақтығыстан қашыңқы болды; Бригадир генерал Энтони Уэйн Максвелл мен Дикинсонды күшейту үшін 2500-3000 қосымша әскер жіберуді ұсынды, бұл оларға армияның үштен бірімен "күшті әсер етуге" мүмкіндік береді. Ақырында, 1500 таңдап алынған адамдардың "оқиғаға қарай әрекет етуіне" рұқсат беретін келісімге қол жеткізілді. Отырысқа көмекші ретінде қатысқан подполковник Александр Гамильтон бұл кеңестің "ең құрметті акушерлер қоғамына ғана лайық екенін" айтты. Көңілі толмаған Вашингтон бригадир генерал Чарльз Скотт басқаратын символдық күшті жіберді. Кеңес аяқталғаннан кейін көп ұзамай, келісімге қол қоюдан бас тартқан Уэйн, Лафайет және генерал-майор Натанаэль Грин Вашингтонға жеке-жеке хабарласып, негізгі күштермен қолдау көрсетілген күшті авангардтық әрекет жасауды өтінді, сонымен бірге ірі шайқастан аулақ болуды ұсынды. Лафайет Стьюбен мен бригадир генерал Луи Дюпортейл келіскенін хабарлады және Вашингтонға "жаудың Джерсиден тосқауылсыз өтуіне жол беру жетекшілер үшін ұятты, ал әскерлер үшін қорлаушы болар еді" деді. Грин саяси жағын атап көрсетіп, Вашингтонға жұртшылықтың одан шабуыл жасауын күтетінін, тіпті шектеулі шабуыл ірі шайқасқа әкелсе де, олардың жеңіске жету мүмкіндігі жоғары деп ойлайтынын айтты. Бұл Вашингтонға, өткен жылғы жеңілістерді өшіруге және сыншыларын жаңылыстыруға құштар болғанға керегі болды. 25 маусымның таң атуымен ол Уэйнге Скотттың соңынан тағы 1000 таңдап алынған адаммен ілесуді бұйырды. Ол Клинтонды жай ғана мазалаудан гөрі көп нәрсе жасағысы келді және ірі шайқастың қаупін болдырмай, британдықтарға ауыр соққы беруді үміттенеді, бұл 1776 жылғы Трентон шайқасындағы жетістігінен де асып түсер еді.
Лафайеттегі бақылау
Вашингтон Лиге авангардты басқаруды ұсынды, бірақ Ли бас тартты, өйткені күш оның шені мен лауазымына сай адам үшін тым шағын болды. Lender & Stone еңбегінде айтылғандай, Вашингтонның Лиге авангардты басқаруды ұсынған уақыты нақты белгісіз, және бұл Уэйн басшылығымен қосымша әскерлерді жіберу туралы шешімнен кейін болған болуы мүмкін. Тарихшы Джон Э. Ферлинг бұл шешімге дейін болды дейді. Сол күні кешке Вашингтон Лафайетке Морган мен ополчениешілерді қалдырып, қоршау ретінде Англиштаунға көшуді бұйырды, онда ол жабдықтау мен бас әскерге жақын болады. Осы кезде Ли Лафайеттің күштерінің күткеннен гөрі зор екенін түсініп, пікірін өзгертті және оған басшылық етуді сұрады. Вашингтон Лиге Скотттың бұрынғы бригадасын және бригадир генерал Джеймс Варнумның бригадасын алып, Лафайетпен Англиштаунда қосылып, барлық алдыңғы күштерге басшылық етуді бұйырды. Грин Лидің бас корпусының қанатын иеленді. 27 маусымда Лафайет Лидің 4500 сарбазынан тұратын авангардымен бірге Монмут сотынан 10 шақырым қашықтықтағы Англиштаунға қауіпсіз оралды. Вашингтон 7800 сарбаздан тұратын бас корпусымен және артиллерияның көп бөлігімен Лидің артында 6 шақырымдағы Маналапан көпірінде болды. Морганның жеңіл жаяу әскері, енді ополчение жасағы қосылғаннан кейін 800 адамға дейін жетті, Монмут сотының оңтүстігіне 3 шақырымнан сәл алыстағы Ричмонд Миллсте орналасқан. Дикинсонның 1200 немесе одан да көп ополчениешілері Клинтонның қанаттарында, олардың көп бөлігі Монмут сотының батысына қарай 3 шақырымда шоғырланған.
Шайқас
27 маусымның түстен кейін Вашингтон Англистаунда авангардтың аға офицерлерімен кеңес өткізді, бірақ шайқас жоспарын ұсынбады. Ли өзінің шабуыл жасау немесе жасамайтындығы туралы толық құқығы бар деп ойлады және Вашингтон кеткеннен кейін өзінің соғыс кеңесін шақырды. Ол Клинтонның қозғалыста екенін білгенде алға жылжуды ниеттенді, британдық артқы жасақты ең осал сәтте ұстап алуға үміттене отырып. Клинтонның ниеттері немесе жердің сипаттамасы туралы ешқандай мәлімет болмағандықтан, Ли өзінің нақты жоспарын жасаудың қажеті жоқ деп санады; ол командирлеріне кез келген уақытта әрекетке дайын болуды және оның бұйрықтарын орындауды ғана бұйырды. 28 маусымның таңында Вашингтоннан келген жазбаша бұйрыққа жауап ретінде Ли полковник Уильям Грейсонға 700 сарбазды алға жіберуді бұйырды. Олар британдықтардың кез келген қимылын бақылап, егер қимыл болса, оларды тежеуге тырысу керек еді, соның арқасында авангардқа қашықтықты қысқартуға уақыт берілетін еді. Грейсон Клинтонның қозғалыста екені туралы хабар келгеннен кейін бір сағаттан соң, 06:00-де ғана Англистаундтан аттанды. Авангард және негізгі күштер бірден лагерьді тастап, екеуі де жылжуға баяу болды; авангард дұрыс емес тәртіппен құрылған бригадалардың кешігуіне байланысты, ал негізгі күш артиллериялық колоннасының кешігуіне тап болды. 07:00-де Ли жағдайды өзі бағалау үшін алға аттанды. Бірнеше шатасудан кейін, отаршыл аттысы британдықтардың кері шегінбей, шабуылға дайындалып жатқаны туралы қате хабарлағаннан кейін, Ли британдықтардың 02:00-де қозғала бастағанын және аймақта тек шағын жаяу әскер және атқыштар тобы ғана қалғанын білді. Клинтонның алғашқы қимылы – Монмут сотының солтүстік-батысына Корольдік рейнджерлерін орналастыру болды, бұл екінші дивизияның кететінін қамтамасыз ету үшін жасалды, ол бір сағаттан кейін жоспарланған, бірақ 04:00-ге дейін кейінге қалды. 05:00-де бірінші дивизия қозғала бастады, ал соңғы британдық әскерлер 09:15-те Монмут сотын тастап, Миддлтаунға қарай солтүстік-шығысқа бет бұрды. Колоннаның артында жеңіл жаяу әскер батальоны мен драгун полкінен құралған артқы жасақ болды, олар рейнджерлермен бірге 1550-2000 сарбазды құрады.
Байланысқа өту
Бірінші атыс шамамен сағат 08:00-де болды, бұл толығымен американдықтардың арасындағы шағын қақтығыс еді – Рейнджерлердің кішкентай жасағы мен Дикинсонның жасақтары арасында. Грейсон өз әскерлерін жасақтарды қолдау үшін, шатқал үстіндегі көпірдің жанына және Рейнджерлердің шегінуін бақылау үшін уақтылы келді. Көпір Englishtown–Monmouth Court House жолында орналасқан және Spotswood Middle Brook өзені арқылы салынған, ол болашақта шайқас алаңына айналатын үш шатқалдың бірі болды, олар батпақты жерлермен ('баздармен') шектелген. Шатқалдарды көпір арқылы ғана еңсеруге болады, жаяу әскер үшін қиындықтармен, ал артиллерия үшін мүлдем мүмкін емес еді. Егер бір бөлім жақсырақ емес жағында қалса немесе шатқалға тіреліп қалса, қауіпті жағдайға түсер еді. Ли шайқастан кейін Грейсонды ұстағанда, Дикинсон, британдықтардың Монмут сотының үйін күшпен басып алғанына сенгендіктен, оны өзеннен өтпеуге қатты өтінді. Британдықтардың әрекеттері туралы мәліметтер әлі де қайшы болғандықтан, Ли көпірде бір сағаттан астам уақыт жоғалтты. Лафайеттің алдыңғы қатардағы қалған бөлімдері келгенше ол алға жылжуға бармады. Алдыңғы қатар көпірде жиналғаннан кейін, Ли Грейсонды Уэйнмен ауыстырды, ол шамамен 550 адамнан тұратын жетекші топты басқарды, оған полковник Ричард Батлер, полковник Генри Джексон және Грейсон (вирджиниялықтардың бастапқы құрамдық батальонының басқаруына оралды) басшылық еткен бөлімшелер кірді, олардың барлығына төрт артиллериялық бөлім қолдау көрсетті. Алдыңғы қатар Englishtown жолымен Monmouth Court House қарай жылжыды және шамамен 09:30-да Foreman’s Mill-ге солтүстікке қарай баратын жолдың қиылысына жетті. Ли Уэйнмен бірге Monmouth Court House-ты барлауға барды, онда олар британдық артқы жасақты тапты. Британдықтардың күшін шамамен 2000 адам деп бағалап, Ли олардың артқы жағына айналып өту жоспарын жасады. Ол Уэйнге артқы жасақтың орнында тұруын бұйрық берді және қалған алдыңғы қатарға сол жақтан флангқа айналып өтуге басшылық ету үшін қайтып келді. Лидің сенімділігі Вашингтонға жіберілген, "жетістікке жетудің сөзсіздігін" көрсететін хабарламаларда көрінді. Ли кеткеннен кейін Батлердің жасағы артқы жасақты қорғаған атты әскерлермен атысқа түсті, бұл британдықтарды солтүстік-шығысқа, негізгі колоннаға қарай шегінуге мәжбүр етті. Келесі қуып жете беру кезінде Уэйн британдық драгундардың шабуылын тойтарды және британдық жаяу әскеріне қарсы алдамшы шабуыл жасады, бұл артқы жасақты тоқтатып, Миддлтаун және Шрусбери жолдарының қиылысындағы төбеде жиналуға мәжбүр етті. Осы уақытта Ли қалған алдыңғы қатарды өзі басқарып отырғандықтан, Скотт пен Максвеллге егжей-тегжейлі жоспарды ұсынбады. 2 шақырым (3 км) жүргеннен кейін ол шамамен 10:30-да ормандардан шықты және сол жағында Уэйннің әскерлерінің әрекетін көруге үлкерді. Британдықтардың күткеннен әлдеқайда көп екені анық болған кезде, Ли Лафайетпен бірге өзінің осал оң жақ флангын қорғауға кірісті. Сол жақ флангта тағы 2000–3000 салдаты бар британдық күштердің пайда болуы Джексонды полкін Spotswood North Brook жағалауындағы оқшауланған позициясынан кері тартуға мәжбүр етті. Алдыңғы қатардың ортасында Скотт пен Максвелл, Скотттың сол жағында, Лимен байланыста болған жоқ және оның жоспарынан хабарсыз еді. Олар Лидің оң жақ флангты алға жылжытуын көріп, өзін оқшауланған сезінді және оңтүстікке қарай Monmouth Court House-қа қарай ағылшын әскерлерінің жүріп келе жатқанын көріп, кесіліп қалудан қорқа бастады. Олар өздерінің позицияларын реттеуге келісті; Скотт оңтүстік-батысқа қарай қысқа қашықтыққа Spotswood Middle Brook арқылы қорғанысқа қабілетті позицияға шегінді, ал Максвелл айналып өтіп, Скотттың оң жақ флангіне қосылу ниетімен кері шегінді. Ли екі штаб офицері Скотты іздеуге бұйрық бергенде, оның табылмайтынын естіп, қатты таңқалды және британдықтардың күшінің қайтадан артып келе жатқаны туралы естіп, алаңдады. Лейфайеттің күшінің бір бөлігі британдық артиллерияны үнсіздендіруге жасаған сәтсіз әрекеттен кейін шегініп жатқанын байқағанда, Лиге оң жақ флангтың да бұйрықсыз шегініп жатқаны көрінді. Ол алдыңғы қатарды басқаруды жоғалтып алғанын түсінді және оның тікелей басқаруында қазір 2500 сарбаз ғана бар екенін еске алып, британдық артқы жасақты қоршау жоспарының сәтсіз аяқталғанын түсінді. Оның басты міндеті енді оның әскерлерінің қауіпсіздігін қамтамасыз ету болды.
Қарсы шабуыл және шегіну
Артқы жасағының тексеріліп жатқаны туралы хабар алғаннан кейін, Клинтон Корнуоллиске бірінші дивизияны Монмут-Корт-Хаусқа қарай қайтаруды бұйырды. Ол Вашингтонның негізгі корпусы қолдау көрсету үшін жеткілікті жақын емес деп сенді және Лиге маневр жасау қиынға соғады деп ойлады. Ол тек жүк тасымалы пойызын қорғауға ғана емес, одан да көп нәрсеге ниеттенген. Ол авангардтың осал екенін ойлап, Лидің қорқатындай, оң жақ қанатын айналып, оны жоюға мүмкіндік тапты. Монмут-Корт-Хауста тоқтағаннан кейін Клинтон батысқа қарай жылжуды бастады. Ол өзінің ең жақсы әскерлерін екі колоннаға бөлді: оң жақта гвардия, сол жақта гранадерлер, олардың арасында Корольдік артиллерияның зеңбіректерi, ал олардың айналасында драгундар полкі орналасты. 3-ші және 4-ші бригадалардың жаяу әскері қатарға қосылды, ал 5-ші бригада Монмут-Корт-Хауста резервте қалды. Корольдік рейнджерлер мен артқы жасақтың жаяу әскері британдықтардың оң жақ қанатында әрекет етті. Артында Гессен гранадерлерінің бригадасы қорғаныс желісінде қалды, егер жағдай нашарлаған жағдайда Клинтон кері шегіне алатын болды. Оның әскері шамамен 10 000 сарбаздан тұратын. Ли Монмут-Корт-Хаустың батысына қарай 2 км қашықтықтағы Крейгс Хаустан, Спотсвуд Мидл Бруктың солтүстігіне қарай, Керс Хаусқа дейін созылатын сызыққа жалпы шегінуді бұйырды. Ол өзінің қол астындағылармен байланыс жасауда қиындықтарға тап болды және көмекшілерін осы мәселені шешуге тырысты. Ол түске қарай Кердің үйіне үлкен күшпен келгенімен, оны біртұтас ұйым ретінде басқаруға және бақылауға қабілетсіз болды. Ли үшін шегіну қаншалықты ұйымдастырылмаған болса да, бөлім деңгейінде ол Стьюбеннің дайындығына сай тәртіппен жүргізілді. Американдықтар кері шегіну кезінде оншақты ғана жарақат алды, бұл үлкен шайқастың өте аз болғанын көрсетеді; жаяу әскер мылтықтарынан ұйымдастырылған атулар болмады, тек артиллерия ғана маңызды іс-қимылға қатысты. Ли "жаудың бетіне және атысына қарсы үлгілі ретроградты маневр" жасағанын сенді және әскерлері "тәртіп пен дәлдікпен" қозғалды деп мәлімдеді. Ол шегіну кезінде сабырлы болды, бірақ Кердің үйінде мазасы бұзыла бастады. Вашингтонның екі көмекшісі Лиге негізгі күш әлі 3 км қашықтықта екенін және оған не туралы хабарлау керектігін сұрағанда, Ли "не айқанын білмейтінін" айтты. Ең бастысы, ол Вашингтонды шегіну туралы хабардар етпеді. Ли өз саптарының алдындағы төбе британдықтарға, қазір колоннадан саптық құрылымға ауысқан, жерді бақылауға мүмкіндік беретінін және оның позициясын ұстап тұру мүмкін емес ететінін түсінді. Негізгі күштің қайда екенінен хабары жоқ және басқа жолы жоқ деп сеніп, Ли Спотсвуд Мидл Брук көпірі арқылы одан әрі шегінуді шешті. Ол британдықтарды Перрин төбесінен негізгі күш қолдау үшін келгенше ұстап тұра алатынына сенді. Өзінің көмекшілері әрекетсіз болғандықтан, Ли кері қашуды ұйымдастыру үшін хабаршы ретінде қызмет ете алатын кез келген адамды тапты. Осы кезеңде ол армия аудиторы, майор Джон Кларкты Вашингтонға шегіну туралы хабармен жіберді. Бірақ Вашингтон Лидің әскерлері бұлақтан өтіп кеткенін біліп, бұл туралы Лидің әскерлерінен естіген болатын.
Вашингтонның келуі
Негізгі күш сағат 10:00-де Инглиштаунға жетті, ал түске қарай Монмут сотының үйінен шамамен 6 шақырымдай қашықтықта болды. Лиден жаңа хабар болмағандықтан, Вашингтонның алаңдауға себебі болмады. Тентент жиналыс үйінің жанында, Инглиштауннан шығысқа қарай 3 шақырым жерде, ол Гринге генерал-бригадир Уильям Вудфордтың 550 сарбаздан тұратын бригадасын және 4 артиллериялық құралды оң жақтан қорғау үшін оңтүстікке, содан кейін шығысқа қарай жіберуге бұйырды. Негізгі күштің қалған бөлігі Инглиштаун-Монмут сотының үйі жолымен шығысқа қарай жол жүрді. Шамамен он минуттың ішінде Вашингтонның сенімділігі орынсыз болды, өйткені ол Лидің шегінуі туралы алғашқы хабарды әкелген, артта қалған сарбазды, содан кейін толық бөлімдердің шегініп жатқанын көрді. Вашингтон кездескен офицерлердің ешқайсысы олар қайда бару керектігін немесе не істеу керектігін айта алмады. Бас қолбасшы көпірден өтіп, майданға қарай аттанғанда, авангардтың толыққанды шегініп жатқанын, бірақ британдықтардың ізі болмағанын көрді. Шамамен 12:45-те Вашингтон Лидің өз әскерінің соңғыларын көпірдің оңтүстік-шығысындағы батпақты жерге жинап жатқанын көрді. Өз шегінуінің жалпы алғанда жақсы тәртіппен жүргізілгенін есептеп, мақтау күткен Ли, Вашингтонның сәлемсіз сұрағына сөз таппай қалды: «Мырза, маған айтыңыз, осы тәртіпсіздік пен шатасудың себебі неде?» Өзін жинағаннан кейін Ли өзінің іс-әрекетін түсіндіруге тырысты. Ол бұрыс барлауды және, әсіресе Скотты, бұйрықсыз кері шегінуге кінәлады, бұл оған басым күшпен бетпе-бет кездесуден басқа амал қалдырмады, сондай-ақ ол Вашингтонға бастапқыда шабуылға қарсы болғанын еске салды. Вашингтон сенбеді: «Бұл дұрыс болуы мүмкін, мырза», - деді ол, «бірақ сіз оны аяқтауға ниеттенбесеңіз, оған кіріспеуіңіз керек еді». Негізгі күш әлі де келіп жатқанда және британдықтар алыс болмағанда, Вашингтон Ли ұйымдастыруға тырысқан қорғанысты құру үшін авангардты жинауға кірісті. Бас қолбасшы Уэйнге үш батальонды алып, Спотсвуд орта ағысының оңтүстігіндегі Вудс нүктесінде британдықтарды тоқтатуға арналған артқы күзет құруды тапсырды. Ол 2-ші Нью-Джерси полкі мен екі кішігірім Пенсильвания полкіне көпірге қарап тұратын Перрин төбесінің беткейлеріне орналасуға бұйрық берді; олар авангардтың қалған бөлігі үшін жиналу орталығы және негізгі күштің қалыптасатын орны болар еді. Вашингтон Лиге таңдау жасады: артқы күзетке қолбасшылық ету немесе негізгі күшке қайту. Ли біріншісін таңдады және Вашингтон екіншісімен айналысу үшін кеткенде, ол «саланы соңғы тастап кетпеймін» деп уәде берді.
Американың арткы жасағы
Ли Уэйннің оң жағындағы төбе басына екі жаяу әскер батальонымен қоршалған төрт мылтықпен орналасты. Британдықтар алға жылжығанда – оң жақта гвардия, сол жақта гренадиерлер – олар ормандағы нүктені басып өтіп, ішінде жасырынып отырған континенталдық әскерлерді байқамай қалды. Уэйннің әскері шамамен қырық адамды жоғалтты. Гвардия жасағы жаттығу бойынша әрекет етіп, драгундар мен бір бөлім гренадиерлердің қолдауымен американдықтарға шабуыл жасады. Он минут ішінде Уэйннің үш батальоны көпірге қарай кері шегінді. Ал қалған гренадиерлер Лидің позициясына қарай жылжуын жалғастырды, континенталдық артиллерияны екі жаяу әскер батальонының бұрыннан шегінген қоршауына итеріп жіберді. Ли екі жақтан да шабуылға ұшырағанын көрген соң, әскерлеріне Уэйнмен бірге көпірден қайтадан өтуге бұйрық берді. Осы арада, Ли мен Уэйн Спотсвуд ортасының оңтүстігінде шайқасқанда, Вашингтон негізгі күшін Пэррин төбесінде, өзендегі көпірдің солтүстік-батысында орналастырды. Стирлингтің қанаты американдықтардың сол жақ фланкінде орналасып, оның артиллериясы британдық 3-ші бригаданың әскерлерімен атысты бастады. Клинтон бұл бригадаға оңға бұрылып, өзеннен өтіп, көпірдегі авангардтың шегіну жолын кесуге бұйрық берді. 42-ші (Royal Highland) полкінің жаяу әскері өзеннен өткеннен кейін, олар Скотттың үш батальонының батысқа қарай шегініп бара жатқанда кездесті. Таулы жаяу әскерлерінің қысымымен континенталдықтар жеміс бағы арқылы Стирлингтің қатарына қауіпсіздікке жетті, ал Стирлингтің артиллериясы таулы жаяу әскерлерін бақшаға кері шегіндірді. Тағы бір таулы жаяу әскер батальоны мен 44-ші полк Спотсвудтың солтүстік бұлағынан өтіп, артиллерияның көмегімен де кері шегінуге мәжбүр болды. Одан да оң жақта, Королеваның рейнджерлері мен артқы күзеттің жеңіл жаяу әскерлері Стирлингтің позициясын айналып өтуге тырысты, бірақ олардың күші жетпеді, сондықтан олар да 3-ші бригадаға қосылу үшін кері шегінді. Сағат 13:30-да Ли американдық офицерлердің соңғыларының бірі болып Спотсвуд ортасынан кері шегінді. Артқы күзет шайқасы отыз минуттан аспады, бұл Вашингтонға негізгі күшін орналастыруды аяқтауға жеткілікті уақыт берді. Гренадиерлер батальоны, подполковник Генри Монктон басқаруымен, Лидің әскерін көпірден қуғанда, британдықтар Уэйннің жасағымен бетпе-бет кездесті. Гренадиерлер Уэйнге қарсы шабуылға шыққанда, Стирлингтің артиллериясынан қатты атысқа ұшырады, тағы бірі Уэйннің артында орналасқан. Монктон сол күні британдықтардың жоғалтқан ең жоғары ранкті офицері болды, ал күтпегендей қарсылыққа тап болған гренадиерлер Лиді бұрын қуған тоғайға көпірден кері шегінді. Вашингтон Англия қаласына баратын жолдағы көпірдің оң жағында және Пэррин төбесінің беткейінде жайлы қисықпен созылатын мықты қорғаныс позициясын құру үшін шешімді әрекет етті. Ли келгенде, Вашингтон оны Максвеллдің Нью-Джерси бригадасының екі батальонымен, Скотт жасағының жартысы және бұрынғы авангардтың басқа бірліктерімен бірге Инглиштаунда резервке жіберді. Авангардтың қалған бөлігі, Скотт жасағының екінші жартысы мен Уэйннің көп бөлігі Вашингтонмен бірге қалды. Жаяу әскерлер арасындағы шайқас екі сағаттық артиллериялық дуэльге айналды, өзеннің екі жағындағы бейтарап аймақта екі тарап та жаудың оқтарынан емес, ыстықтан шаршап көп шығынға ұшырады.
Ұлыбританияның келуі
Клинтон бастамашылықты жоғалтты. Ол жаудың мықты бекінісіне шабуыл жасаудың сәтті болатынын көре алмады, сондықтан шайқасты тоқтатуға шешім қабылдады. Оның алғашқы міндеті – оқшауланған оң қанатын – 3-ші бригаданы, рейнджерлерді және жеңіл жаяу әскерді қайтару болды. Олар Спотсвуд Орта Бұлағының солтүстігіндегі бақта тығылған еді. 42-ші полктің жоталықтары кері шегінуді қамтамасыз ету үшін өз орнында қалды, ал қалғандары Гренадерлерге қосылу үшін бұлақтың арғы жағына шегінді. Сағат 15:45-те, кері шегіну кезінде Грин Вудфорд бригадасымен бірге британдықтардың сол қанатын қарап тұрған Комбс Хилліне келді және артиллериялық атыс ашты. Клинтон өзінің артиллериясын кері қайтаруға мәжбүр болды, бұл Перрин төбесіндегі Вашингтонның артиллериясымен болған атысты тоқтатты және Гренадерлерді тікұшақтың солтүстік жағындағы жасырын жерге көшірді. 16:30-да Вашингтон 3-ші бригаданың шегінгенін естіп, алты сағаттан кейін алғашқы американдық шабуылға көшті. Ол екі батальонға «жаудың оң қанатымен не істей алатыныңызды көріңіз» деп бұйрық берді. Тек полковник Джозеф Силли басқарған, шамамен 350 сарбаздан тұратын бір батальон ғана шайқасқа шықты. Силли Спотсвуд Солтүстік Бұлағының бойындағы жасырын жерлерді пайдаланып, 42-ші полктің 275-325 сарбазына жақындап, бақта шайқасқа түсті. Жоталықтардың жағдайы қиын болды, және британдықтардың оң қанаты бұрыннан кеткендіктен, олардың қалуға себебі болмады. Олар аз шығынмен жақсы тәртіпте кері шегінді. Британдықтар үшін көтерілісшілер «жағымсыздық тудыруға тырысқанда сәтсіз болды». Америкалықтар үшін бұл британ армиясының ең қауіпті полкіне қарсы маңызды психологиялық жеңіс болды. Оң қанаты шегінгенде Клинтон Монмут Корт Хаузына қарай кезең-кезеңмен жалпы шегінуге бұйрық берді. Оның қол астындағылары бұл бұйрықты дұрыс түсінбеді. 3-ші бригада қайта қосылғанша күтудің орнына, 1-ші Гренадер батальонынан басқа барлығы дереу шегінді, осы батальон мен 3-ші бригаданы қауіпті жағдайда қалдырды. Вашингтон Силли шабуылынан жігерленді, және британдықтардың не істеп жатқаны туралы нақты ақпарат болмаса да, олардың артиллериясы үнсіздікке түскені олардың осал екенін көрсетті. Ол Уэйнге Пенсильваниялықтардан бір отрядпен шабуыл жасауға бұйрық берді. Уэйннің үш бригадаға, шамамен 1300 сарбазға деген өтініші қабылданбады, және 16:45-те ол Спотсвуд Орта Бұлағы арқылы өтіп, Пенсильванияның Үшінші бригадасының 400 сарбазымен ғана өтті. Пенсильваниялықтар жалғыз Гренадер батальонының 650-700 сарбазын кері шегіну кезінде ұстады, британдықтарға шабуылға дайындалуға аз уақыт берді. Гренадерлер «адамдарын өте тез жоғалтып жатыр», - деп жазды Клинтон кейіннен, 33-ші жаяу полкі 300-350 сарбазымен оларға көмекке келгенге дейін. Британдықтар кері шабуыл жасады, ал Пенсильвания бригадасы Парсондж фермасына шегінгенде ыдырай бастады. Күннің ең ұзақ жаяу әскерлік шайқасы Континентальдық артиллерия Комбс Хиллінен британдықтардың қарсы шабуылын тоқтатып, Гренадерлер мен жаяу әскерді кері шегінуге мәжбүрлегенде аяқталды. Вашингтон келесі күні шайқасты қайта бастауды жоспарлады, және 18:00-де ол бұрын Англистаундағы резервке жіберген төрт бригадаға оралуға бұйрық берді. Олар келгенде, Перрин төбесіндегі Стирлингтің позициясын басып алды, Стирлингке Спотсвуд Орта Бұлағы арқылы алға жылжуға және тікұшақтың жанында жаңа позицияларды алуға мүмкіндік берді. Бір сағаттан кейін Вашингтон бригада генерал-майор Энох Пур басқаратын күшейтілген бригадаға Клинтонның оң қанатын тексеруге, ал Вудфорд бригадасы Комбс Хиллден төмен түсіп, Клинтонның сол қанатын тексеруге бұйрық берді. Олардың абайлап алға жылжуы күн батумен тоқтатылды, британдықтармен байланыс орнатуға үлкермеді, және екі армия бір-бірінен 1 миль (2 км) қашықтықта түнге орналасты, британдықтардың ең жақын әскері Керс үйінде болды. Клинтон әскерлері шегінгеннен кейін, американдық әскерлер британдықтардың денелерін тонауға кірісті, құнды заттарды іздеді, соның салдарынан бірнеше американдық сарбаздар шайқастан қашып келген бейбіт тұрғындар тұратын жақын маңдағы үйлерді тонады. Бұл туралы хабар Вашингтонға жеткенде ол тонауға қатысқан деп күдіктенген сарбаздардың қаптарын тексеруге бұйрық берді. Шайқас қызу жүріп жатқанда, Книфаузен жүкті пойызды қауіпсіз жерге алып барды. Оның екінші дивизиясы, подполковник Вурмб басқаратын Гессен Ягерлерімен қамтамасыз етілді, жол бойында отаршылдардан жеңіл ғана қарсылық көрді және ақырында Миддлтаундан 5 км қашықтықта лагерь құрды. Багаж пойызы қауіпсіз болғаннан кейін, Клинтон шайқасты қайта бастауға ниеті болмады. 23:00-де ол әскерлерін шегінуге бұйрық берді. Бірінші дивизия Вашингтонның алғы шебіндегі әскерлерінің назарынан тыс қалды, және түнгі сапардан кейін, келесі күні таңғы 08:00 мен 09:00 арасында Книфаузеннің екінші дивизиясымен қайта қосылды.
Салдары
29 маусымда Вашингтон әскерін келесі күні демалыс алған Инглиштаунға шегінді. Британдықтар Миддлтаун маңында бекем орналасқан еді, ал олардың Сэнди-Хукқа дейінгі жолы қауіпсіз болды. Олар қауіп сейілгенін есептеп, егіс жұмысына кіріскен жауынгерлердің кедергісіз жүріп өтті. 6 шілдеде соңғы британдық әскерлер теңіз көлігіне мінді, ал Корольдік теңіз флоты Клинтон әскерін Нью-Йоркке жеткізді. Уақыт британдықтар үшін тиімді болды; 11 шілдеде вице-адмирал Чарльз Анри Гектор д’Эстен басқарған француз флоты Сэнди-Хук жағасында тоқтады. Шабуыл тактикалық тұрғыдан шешімсіз және стратегиялық маңызы жоқ болды; екі тарап та бірін-бірі ауыр қысымға ұшыратпады, Континенттік армия майданда қалды, ал британдық армия Нью-Йоркке қайта орналасты – егер шайқас болмағанда да осылай болар еді. Клинтон шайқас салдарынан 358 адамның зардап шеккенін хабарлады: 65 қаза тапты, 59 шаршаудан қайтыс болды, 170 жараланды және 64 жоғалып кетті. (Ескертпе: Неміс әскерінен қаза тапқандар туралы мәлімет жоқ, бірақ неміс қосымша әскерлерінің үштен бірі ыстықтан зардап шегіп, жол жиегінде жатты. 256 әскер дезертирлік жасады. Бұл 256 дезертир 6 шілдеде Филадельфиядағы 440 (неміс) дезертирдің (600 әскери тұтқынның ішінде) арасында болуы мүмкін. 18 ғасырдағы жараланғандар мен қаза тапқандардың қатынасын (төртке дейін) ескере отырып, және жаудың оғынан 160-тан аспайтын британдықтар қаза болғанын болжай отырып, Лендер мен Стоун жараланғандардың саны 640-қа дейін жете алатынын есептеді. Монмут округі тарихи қоғамының зерттеуіне сәйкес, британдықтардың жалпы шығыны 1134 адамды құрады: 304 қаза тапты, 770 жараланды және 60 тұтқынға алынды. Вашингтон өзінің әскерінен 370 адамның зардап шеккенін хабарлады: 69 қаза тапты, 161 жараланды және 140 жоғалып кетті. Сол жараланғандар мен қаза тапқандардың арақатынасын пайдаланып, және жоғалып кеткендердің арасында қаза тапқандар бар екенін ескере отырып, Лендер мен Стоун Вашингтонның шығыны 500-ден асып кетуі мүмкін екенін бағалады.
Жеңіс туралы мәлімдемелер
Клинтон армиясының басым күштерге қарсы сәтті қайта топтасуы туралы колониялар жөніндегі мемлекеттік хатшы лорд Джордж Жерменге хабарлады. Ол қарсы шабуылды багаж пойызын қорғау мақсатындағы алдау амалы ретінде түсіндірді. Ол шайқасты өз шарттарымен аяқтағанын айтты, бірақ жеке хаттарда Вашингтонды шешуші жеңіске жеткізуді де үміттенгенін мойындады. Бірде-бір вагонды жоғалтпай, армиясын жау территориясының ортасымен жүргізіп өткені үшін ол офицерлерін "көптеген қиындықтарға толы кері шегініс, үлкен басымдыққа ие әскерге қарсы, ең кішкентай қорлыққа да ұшырамастан" өткізгендері үшін құттықтады. Оның кейбір офицерлері Континенталдық армияға сырғи құрмет көрсеткенімен, олардың күмәндануы шайқаста емес, Францияның соғысқа кіруімен Ұлыбританияға қарсы стратегиялық тепе-теңдікті өзгертіп алғанын түсінуден туындады. Вашингтон үшін бұл шайқас бас қолбасшы ретіндегі тиімділігіне қатысты үлкен алаңдаушылық тудырған кезде болды, сондықтан оны жеңіс ретінде көрсету саяси маңызға ие болды. 1 шілдеде ол Конгреске өткен жылғы көңіл көшпейтін оқиғалардан бергі алғашқы маңызды хабарламасын жіберіп, шайқастың толық есебін жазды. Есеп дәйекті болғанымен, маңызды жеңіске жеткенін, британдықтардың сирек кездесетін жағдайда шайқас алаңын және жарақат алғандарын американдықтарға тастап кеткенін нақты айтты. Конгресс оны ынтамен қабылдады және "Британияның ұлы армиясына қарсы Монмуттың маңызды жеңісін" құрметтеу үшін Вашингтонға және армияға ресми алғыс білдірді. Шайқас туралы есептерінде Вашингтонның офицерлері әрдайым үлкен жеңіске жеткендерін жазды, ал кейбіреулері бұл мүмкіндікті пайдаланып, Вашингтонды сынауды тоқтатуға тырысты. Гамильтон және подполковник Джон Лоуренс, Вашингтонның тағы бір көмекшісі, ықпалды достарына – Лоуренс жағдайында, оның әкесі Генри, Континенттік Конгресс президенті – Вашингтонның басшылығын мақтады. Америка баспасөздері шайқасты Вашингтонның жеңісі ретінде көрсетті. Нью-Джерси губернаторы Уильям Ливингстон, наурыз айнымасында Монмут сотына Трентоннан 40 шақырым қашықтықта болды, шайқастан кейін бірнеше күн өткен соң Нью-Джерси газетіне анонимді "көз куәсінің" есебін жариялады, онда ол жеңісті Вашингтонға жатқызды. Тамыз айында да осы сияқты мақалалар жарияланды. Вашингтонның жақтастары болмаған Сэмюэл Адамс және Джеймс Ловелл сияқты Конгресс делегаттары Вашингтонды мақтауға асықпады, бірақ шайқастың маңыздылығын мойындауға және британдықтардың Нью-Йоркқа жетудегі табысы туралы кез келген күмәндарын өздеріне сақтауға мәжбүр болды. Вашингтонға адал Элиас Будинот "Ешкім өздерін оның жауы деп мойындауға батылы бармайды" деп жазды. Вашингтонның жақтастары оның беделін қорғауға батыл түсті; шілдеде генерал-майор Джон Кэдваладер Вашингтонды бас қолбасшылықтан алуға бағытталған деп санайтын құпия әрекеттің ортасындағы офицер Конвейді Филадельфиядағы дуэльге шақырды, онда Конвей аузынан жарақат алды. Пенсильвания Жоғарғы сотының бас судьясы Томас МакКин, бұл іске наразылық білдірген жалғыз Конгресс делегаты болды, бірақ Кадуаладерді сотқа шақырып жауап беруге кеңес бермеді. Вашингтонға деген сенім қайта жаңғырды, Конгресс оған деген құрметін арттырды, оған қатысты қоғамдық сын тоқтады және алғаш рет ол өз елінің әкесі деп жарияланды. Жыл соңына қарай бұл атау кеңінен таралды, сол кезде оның басты сыншыларының көпшілігінің мансабы көлеңкеде қалды немесе қирады.
Лидің сотына
Күннің батуына дейін Ли жаудың рөліне бекітілді, ал оның жамандалуы Вашингтонның қолбасшыларын өз бас қолбасшыларын мақтап жазғанда құрастырылған әңгімелердің ажырамас бөлігіне айналды. Ли шайқастан кейін дереу екінші қолбасшы қызметін жалғастырды, егер ол мәселені жіберсе, бәрі өздігінен басылар еді. Бірақ 30 маусымда өзінің кінәсіздігін тыңдайтын барлық адамға наразылық білдіргеннен кейін, Ли Вашингтонға «ласы шіркейлердің» Вашингтонды оған қарсы бұрғанын айтты, шегіну шешімінің күнді сақтап қалғанын мәлімдеді және Вашингтонды өзіне қатысты «қатыгез әділетсіздікке» кінәлі деп жариялады. Лидің кешірім сұрауының орнына Вашингтон оның хатының тоны «өте орынсыз» екенін және Лидің іс-әрекетіне қатысты ресми тергеу бастайтынын мәлімдеді. Лидің сот отырысын талап етуі тағы да намысқа тиді; Вашингтон оны тұтқындауға бұйрық берді және оны міндетті түрде орындауға кірісті. Сот 4 шілдеде өтті, Лиге үш айып тағылды: «қайталанған нұсқауларға» қайшы келетін, шайқас күні таңертең шабуылға түспеу туралы бұйрыққа бағынбау; «қажетсіз, тәртіпсіз және ұятты шегіну»; және бас қолбасшыға құрметсіздік көрсету. Сот 12 тамызда аяқталды, бірақ айыптаулар мен қарсы айыптаулар 5 желтоқсанда Конгресс үкімді бекіткенге дейін жалғасты. Лидің қорғанысы айқын болды, бірақ оны өзі мен Вашингтонның арасындағы жеке бәсекеге айналдыруға тырысқандықтан қателікке ұшырады. Ол шайқастағы бас қолбасшының рөлін сынай, Вашингтонның ресми есебін «басынан аяғына дейін ең қорқынышты өтірік» деп атады және өзінің шегіну шешімін ағылшындарды бас күшке тарту үшін жасалған «шебер маневр» деп көрсетті. Вашингтон дауға араласпады, бірақ оның жақтастары Лиді британдықтардың қашуына жол берген сатқын ретінде көрсетті және оны өткен қыстағы Вашингтонға қарсы болған құпия қастандықпен байланыстырды. Алғашқы екі айыптаудың күмәнді екені дәлелденсе де, Лиді құрметсіздікке кінәлі деп таныды, ал Вашингтон оған қарсы тұруға тым күшті болды. Тарихшы Джон Шай атап көрсеткендей, «осы жағдайда алғашқы екі айыптау бойынша ақталу Вашингтонға сенімсіздік білдіру болар еді». Ли үш айыптау бойынша да кінәлі деп танылды, бірақ сот екінші айыптаудан «ұятты» деген сөзді алып тастап, шегіну «бірнеше жағдайда» ғана «тәртіпсіз» болғанын атап өтті. Ли бір жылға әскерден шеттетілді, бұл жаза тым жеңіл болғандықтан, кейбіреулер оны құрметсіздік айыптауын қоспағанда, барлық айыптаудан ақтау деп түсіндірді. Лидің құрметтен түсуі Вашингтонның армиядағы соңғы маңызды сыншысын және бас қолбасшы ретінде Вашингтонға соңғы нақты баламасын жойды, сондай-ақ отаршыл әскердің пайдасына сөйлейтін соңғы дауысты үнсіз қылды. Вашингтонның «қажетті адам» деген мәртебесі енді ешқандай күмәнді тудырмады.
Континенттік армияны бағалау
Джозеф Билби мен Кэтрин Дженкинс бұл шайқасты бұрын Трентон мен Принстон шайқастарында ғана сәттілікке жеткен Континенттік армияның "жетіліп, қалыптасуының" бастауы деп санайды. Олардың пікірін Джозеф Эллис қолдайды, ол Вашингтонның "Континенттік армия енді британдық кәсіпқойлармен теңесе алады және ашық алаңдағы дәстүрлі шайқаста өз күшін көрсетуге қабілетті" деген сенімін жазады. Марк Лендер мен Гарри Стоун Континенттік армияның Штубеннің оқытуының арқасында күмәнсіз жақсарғанын, бірақ бұл шайқас оның бригадалар мен дивизиялардың бір-біріне қарсы маневр жасайтын еуропалық стильдегі соғыста кәсіби еуропалық армиямен күресу қабілетін сынап көрмегенін атап көрсетеді. Күні бойында ірі шабуылға шыққан жалғыз армия – британдықтар болды. Континенттік армия көбінесе қорғанысқа түсіп, жасырынып шайқасты, ал оның маңызды бөлігі Перрин төбесіндегі шайқасқа қатыспады. Американдықтардың шабуылдары, мысалы, Силлидің шабуылы, шағын топтардың әрекеттері болды. Стьюбеннің ықпалы қатардағы жауынгерлердің мінез-құлқында көрінді. Маусым айында Монмут шайқасына қатысқан әскерлердің жартысы қаңтардан бері ғана армияға қосылған жаңа сарбаздар еді. Лидің алғы шебінің көп бөлігі әртүрлі полктерден таңдалған сарбаздардан құралған жеке батальондардан тұрды. Олардың арасында бірлік болмағандықтан, олардың тиімділігі бұрын бірге қызмет етпеген офицерлер мен сарбаздардың үйренген әрекеттерін орындауына байланысты болды. Олар мұны шайқас барысында, жақынға жылжу кезінде, Вейннің драгундарды кері қайтаруында, күшті қарсы шабуылға қарсы реттелген шегінуде және Силлидің жоталықтарға жасаған шабуылында көрсетті. Артиллерия да армияға жақсы қызмет етті және Вашингтоннан жоғары баға алды. Американдық әскерлердің кәсібилігі британдықтардың арасында да кеңінен мойындалды. Клинтонның хатшысы "Төңкерісшілер бұрынғыдан гөрі жақсы тұрды" деп жазды, ал жеңіл жаяу әскердің командирі болған бригада генерал сэр Уильям Эрскин бұл шайқасты британдықтар үшін "жақсы сабақ" деп сипаттап, "Біз Америкада мұндай жазаны алған емеспіз" деп қосты.
Мұра
1828 жылы алғашқы қайта жандандыру Эндрю Джексонның президенттікке кандидаттығын қолдау мақсатымен ұйымдастырылды. 1854 жылы шайқасты қайта жаңғыртуға жасалған тағы бір әрекетте ауа райы оқиғаға шынайылық қосты, бірақ шамадан тыс ыстық салдарынан қайта жаңғырту тоқтатылды. Шайқас тарихқа енген сайын оның қатыгездігі ұмытылып, романтикалық көзқараспен алмастырылды. Ұрыс туралы халық естелігінде Еммануэль Лютценің «Вашингтон Монмутта әскерді шақыруы» картинасында бейнеленгендей, ерлік пен даңққа толы көркем суреттер орын алды. Бұл өзгеріске 19 ғасыр тарихшыларының шеберлігі көмектесті, олардың ешқайсысы Вашингтонның немересі Джордж Вашингтон Парк Кастистен гөрі шығармашылыққа толы емес. Кастистің шайқас туралы әңгімесі Лютце суреті сияқты көркемдікпен жазылған. Кастис Лиге қатысты теріс пікір білдірді, ал Лидің жамандауы Вашингтон Ирвингтің «Джордж Вашингтонның өмірі» (1855–1859) және Джордж Банкрофттың «Америка Құрама Штаттарының тарихы, Америка құрлығының ашылуынан бастап» (1854–1878) сияқты еңбектерінде қалыптасқан нанымға айналды. Ли революция кезінде ополчениеге тиесілі рөлді сәтті орындамады, бірақ 19 ғасырдың поэтикалық халықтық әңгімелерінде ол рөл анықталды, онда Континенттік армия шайқастан алынып, оның орнына патриоттық азаматтардан құралған жасақтар келді. 1853 жылға дейін шайқас алаңы көбінесе өзгеріссіз қалды, содан кейін Фрихолд және Джеймсбург ауылшаруашылық темір жолы Вудс нүктесінен өтетін, Спотсвуд Орта ағысы мен Перрин иелігі арқылы өтетін жолды ашты. Аймақ туристер арасында танымал болды, ал Уэйннің гренадерлермен және 33-ші полкпен болған қаһарлы шайқасының орны болған Пасторлар үйі 1860 жылы бұзылғанға дейін сүйікті орын болды. 19 ғасырда орманды ағаштан тазартып, батпақтарды құрғатты, ал 20 ғасырдың басында дәстүрлі егіс шаруашылығы алмалы бақшалар мен көкөніс шаруашылықтарымен алмастырылды. 1884 жылы Монмут шайқасының ескерткіші Фрихолдтағы қазіргі округтік сот үйінің сыртында, Уэйн әскері алғаш рет британдық артқы жасағымен кездескен жерге орнатылды. 20 ғасырдың ортасында екі шайқас шаруашылығы құрылысшыларға сатылды, бірақ жерді дамытуға үлкермес бұрын, мемлекеттік шенеуніктердің, Монмут округының азаматтарының, Монмут округы тарихи қоғамының және Монмут округы Американдық революция ұлдары бөлімінің лоббилеуі сақтау бағдарламасын бастауға мүмкіндік берді. 1963 жылы шайқас алаңының алғашқы бөлігі 200 акрлық ферманы сатып алу арқылы мемлекеттік меншікке өтті. Монмут шайқасының мемлекеттік паркі шайқастың екі жүз жылдығына орай 1978 жылы ашылды, ал 2013 жылы жаңа келушілер орталығы салтанатты түрде ашылды. 2015 жылға қарай парк 1800 акрдан астам жерді қамтыды, онда түстен кейінгі шайқас өткен жердің көп бөлігі кірді. Мемлекеттік парк шайқастың тарихын көпшілік естелігіне көбірек сәйкес келетіндей түсіндіруге көмектесті, ал Континенттік армия жыл сайын маусым айында өткізілетін қайта жандандыруларда лайықты орын алды.
Молли Питчер туралы аңыз
Ұрыстан бес күн өткен соң, жараланғандарды емдеген хирург, күйеуінің орнына қарумен жұмыс істеген әйелдің әңгімесін айтты – күйеуі әрекетке қабілетсіз болғаннан кейін ол оның орнын басты. Ұрысқа қатысқандардың естеліктерінде ондаған жылдардан кейін пайда болған екі дерек те шайқаста әйелдің ерлігін баяндайды: бірі қаруға оқ-дәрі жеткізген, екіншісі экипажға су әкелген. Бұл оқиға 19 ғасырда кеңінен танымал болды және Молли Питчер аңызы ретінде дамыды. Молли Питчер кейіпкерінің нақты прототипі – Мэри Людвиг Хейс, оның күйеуі Уильям Пенсильвания штатының артиллериясында қызмет еткен. Алайда, аңыз сол күні майданда болған бірнеше әйелдің ерліктерінің қосындысы болуы мүмкін. 18 ғасырдағы шайқастарда лагерьдегілерге көмектесу жиі кездесетін, бірақ олардың қаруды иеленуінен гөрі оқ-дәрі мен су жеткізуі ықтимал. 20 ғасырдың соңындағы зерттеулер Стирлингтің артиллериялық позициясына жақын жердегі құдықтың орналасқан жерін анықтады, одан аңызға айналған Молли су алған. 1992 жылы сол жерге тарихи ескерткіш орнатылды.
Танымал мәдениетте
Монмут шайқасы А. В. Бернс / Джордж В. Хьюиттің "Америка мәңгі бостандықпен өмір сүрер" әнінде еске алынады. Бұл шайқас 2012 жылғы Assassin's Creed III видео ойынында көрсетілген, онда Чарльз Ли Джордж Вашингтонның беделін түсіру және оны Континенттік армияның бас қолбасшысы ретінде ығыстыру үшін қасақана саботаж жасайды. Бірақ Лидің әрекеттерін басты кейіпкер Коннор тоқтатып, британдық әскерлерге тойтарыс беріп, оның сатқындығын Вашингтонға ашады, нәтижесінде Лидің әскери трибуналы өтеді. Диана Габалдон 2014 жылы жарық көрген "Менің жүрегімнің қанымен жазылған" кітабында Монмут шайқасын сипаттайды. Бұл шайқас Лин-Мануэль Миранданың авторы болған "Гамильтон: Американдық мюзикл" бродвейлік шоуындағы "Тірі қалу" әнінде айтылады. Лидің қиындықтары мен шайқас AMC телеарнасының "Тур: Вашингтонның тыңшылары" сериалындағы "Оқ-дәрі, опасыздық және қастандық" атты эпизодта бейнеленген.