Кіріспе
Nabisco (/n/ə/'b/ɪs/k/oʊ/, бұрынғы National Biscuit Company атауынан қысқартылған) – штаб-пәтері Нью-Джерси штатының Шығыс Хановер қаласында орналасқан американдық печенье және снэктер өндіруші компаниясы. Компания Иллинойс штатындағы Mondelēz International компаниясының еншілес кәсіпорны болып табылады. Nabisco-ның Чикагодағы зауыты әлемдегі ең ірі нан пісіру зауыты болып есептеледі және онда 1200-ден астам адам жұмыс істейді. Nabisco 1898 жылы Чикаго қаласының Loop аймағындағы Home Insurance Building ғимаратында National Biscuit Company ретінде корпоративтік кеңселер ашты, ол әлемдегі алғашқы көкжай ғимараты еді.
Nabisco (/n//ə/'/b//ᵻ//s//k//oʊ/, abbreviated from the earlier name National Biscuit Company) is an American manufacturer of cookies and snacks headquartered in East Hanover, New Jersey. The company is a subsidiary of Illinois based Mondelēz International. Nabisco's plant in Chicago is the largest bakery in the world, employing more than 1,200 Nabisco opened corporate offices as the National Biscuit Company in the Home Insurance Building in the Chicago Loop in 1898, the world's first skyscraper.
Тарих
1792 жылы Массачусетс штатында ашылған «Пирсон және ұлдары» нан зауыты ұзақ теңіз сапарларында жеуге арналған «пилот наны» деп аталатын бисквит жасады. 1889 жылы Уильям Х. Мур «Пирсон және ұлдары» нан пісіру зауытын, «Джозиа Бент» нан пісіру зауытын және тағы алты нан пісіру зауытын сатып алып, «Нью-Йорк бисквит компаниясын» құрды. Чикаголық заңгер Адольф Грин (1843–1917) 40 түрлі нан пісіру залдарын сатып алғаннан кейін 1890 жылы «Америка бисквит және өндіріс компаниясын» құрды. Содан кейін Мур, Грин және Джон Готтлиб Зеллер (1849–1939, «Ричмонд булытқыханасының» негізін қалаушы) 1898 жылы бірігіп, «Ұлттық бисквит компаниясын» құрды, ал Грин президент болып тағайындалды. Зеллер 1923–1931 жылдары «Ұлттық бисквит компаниясының» президенті болды. 1948 жылы «Набиско» өзінің алтын мерейтойын атап өтті, ал 1971 жылы «Набиско» корпоративтік атауға айналды. 1981 жылы «Набиско» «Standard Brands» компаниясымен бірігіп, «Nabisco Brands» компаниясын құрды, ал 1985 жылы «RJR Nabisco» компаниясымен бірікті. «Kraft General Foods» 1993 жылы «RJR Nabisco» компаниясынан «Nabisco» суық дәнді дақылдарын сатып алды, ал дәнді дақылдар брендтері қазір «Post Holdings» компаниясына тиесілі. 1999 жылы «Набиско» «Favorite Brands International» компаниясын сатып алды. 2000 жылы «Philip Morris Companies Inc.» компаниясы «Nabisco»-ны сатып алып, «Kraft Foods»-пен біріктірді, бұл азық-түлік өнеркәсібіндегі ең ірі бірігулердің бірі болды. 2011 жылы «Kraft Foods» азық-түлік және жеңіл тағамдар компаниялары болып бөлінетінін жариялады. «Набиско» жеңіл тағамдар бизнесінің бір бөлігіне айналды, ол «Mondelēz International» деген атау алды. «Набиско» атауын алғаш рет 1901 жылы «National Biscuit Company» компаниясы шығарған крекер бренді пайдаланған. Кейін фирма «Фиг Ньютон», «Набиско вафли», «Анола вафли», «Барнумның жануарлар крекерлері» (1902), «Камео» (1910), «Лорна Дуунс» (1912), «Орео» (1912) және «Әйгілі шоколад вафли» (1924, 2023 жылы тоқтатылды) шығарды. 2021 жылдың 16 шілдесінде «Mondelēz International» компаниясы 63 жылдан кейін «Fair Lawn» зауытын жабу туралы шешім қабылдады, бұл 600 қызметкердің көпшілігін басқа жұмысқа ауысуға немесе зейнеткерлікке шығуға, басқа бизнеспен жұмыс істеуге немесе компания ішінде ауысуға мәжбүр етті. 2021 жылдың тамызында АҚШ-тағы бірнеше нан пісіру және тарату орталықтарында 1000-нан астам жұмысшы, «Нан пісіру, кондитерлік өнімдер, темекі жұмысшылары және астық диірменшілерінің халықаралық одағы» аясында ұйымдастырылған, «Набискомен» жаңа еңбек келісімшартына қатысты келіспеушіліктер бойынша ереуілге шықты.
Сатып алулар
Ұлттық бисквит компаниясы 1928 жылы «Трисквит» және «Шреддет-Уит» дәнді дақылдарын шығаратын «Шреддет-Уит» компаниясын, сондай-ақ Торонтодағы «Кристи, Браун және Компанияны» сатып алды, бірақ Канададағы барлық «Набиско» печеньелері мен крекерлері әлі де «Кристи» деген атпен танылады. 1931 жылы ол «Сүт сүйектері» иттік печеньелерін шығаратын «F. H. Bennett» компаниясын да сатып алды. «Williams» жеке еншілес компания ретінде жұмысын жалғастырды. «Nabisco» 1982 жылы шамамен он жылдан кейін сатылымның төмендеуінен кейін «Williams» компаниясын «Beecham Group» компаниясына сатты. 1981 жылы «Nabisco» «Planters Nuts», «Baby Ruth» және «Butterfinger» шоколадтарын, «Royal» желатинін, «Fleischmann's» және «Blue Bonnet» маргариндерін және тағы да басқаларын шығаратын «Standard Brands» компаниясымен бірікті. Компания кейін «Nabisco Brands, Inc.» деп аталды. Осы кезде ол «Bubble Yum» және «Carefree» шайнама сағыздарын шығаратын «E. R. Squibb» компаниясынан «Life Savers» тауарын белгісін сатып алды. Бірігудің нәтижесінде 1983 жылдың қаңтарына дейін жарнамалар жаңартылды.
Р. Ж. Рейнольдс бірігуі
1985 жылы Nabisco компаниясы R. J. Reynolds компаниясымен сатып алынып, "RJR Nabisco" құрылды. Үш жылдық аралас нәтижелерден кейін компания 1980-ші жылдардағы қаржылық сатып алулар қызу шағының орталығына айналды. Компания аукционында екі талапкер бақ сынасты: компанияның президенті және бас директоры Ф. Росс Джонсон және жеке капиталмен жұмыс жасайтын Колберг Кравис Робертс серіктестігі. Компания сол кездегі тарихтағы ең ірі қаржылық сатып алу операциясы арқылы KKR компаниясына сатылды, осы оқиға "Барбарийлер қақпада: RJR Nabisco құлдырауы" кітабында және кейіннен түсірілген фильмде кеңінен сипатталған.
Кейінгі сатып алулар мен сатылымдар
1989 жылы RJR Nabisco Inc. өзінің Chun King азық-түлік бөлімшесін Yeo Hiap Seng Limited және Fullerton Holdings Pte. Ltd компанияларына 52 миллион долларға сатты, бұл Kohlberg Kravis Roberts & Co компаниясының 24,5 миллиард долларға сатып алуынан туған қарызын төмендету мақсатында жасалды. 1989 жылдың желтоқсанында RJR Nabisco Оңтүстік Америкадағы Del Monte консервіленген жеміс-жидек және көкөніс бизнесін Polly Peck International PLC компаниясына сатты. Бір жыл өткен соң, 1990 жылы RJR Nabisco Baby Ruth және Butterfinger брендтеріне ие Curtiss Candy компаниясын Nestlé компаниясына сатты. RJR сондай-ақ LU, Belin және басқа да еуропалық печенье брендтерін Groupe Danone компаниясына сатты, бұл брендтер 2007 жылы Nabisco-ның қазіргі бас компаниясы Kraft Foods, Danone-ның печенье бизнесін 5,3 миллиард еуроға сатып алғаннан кейін қайта біріктірілді. 1994 жылы RJR негізінен Shredded Wheat франшизасы болған таңғы асқа арналған астық бизнесін Kraft Foods Inc. компаниясына және халықаралық лицензияларды General Mills компаниясына сатты, кейін бұл General Mills компаниясы Nestlé компаниясымен бірлескен Cereal Partners Worldwide кәсіпорнының бөлігіне айналды. Сондай-ақ 1994 жылы RJR Rose Knox's Knox желатинін сатып алып, Shredded Wheat франшизасын Post Foods портфеліне қосты. Post өнімді бүгінге дейін сатуда. 1995 жылы Nestlé Nabisco Inc. компаниясынан Ortega мексикалық тағам бизнесін сатып алуға келісім берді. Сол жылы RJR Nabisco Kraft Foods компаниясының Солтүстік Америкадағы маргарин және үстелге арналған май бизнесін де сатып алды. Бұл сатып алуға Parkay, Touch of Butter және Chiffon брендтері кірді. 1998 жылы Nabisco Holdings маргарин және жұмыртқаның орнына қолданылатын бизнесін ConAgra компаниясына сату туралы хабарлады. 1997 жылы Fleishmann's, Blue Bonnet және Parkay брендтерінің сатылымы 480 миллион долларды құрады. Сондай-ақ, ол College Inn сорпа брендін HJ Heinz компаниясына және Венесуэладағы Del Monte операцияларын Del Monte Foods компаниясына сатты. 1999 жылы RJR Nabisco тамақ және темекі империясы халықаралық темекі бөлімін Japan Tobacco компаниясына 7,8 миллиард долларға сатқанда ыдырады. 2000 жылы Nabisco Holdings бірнеше инвесторлармен бірге (Finalrealm ретінде) United Biscuits компаниясын сатып алды. Аталған мәміле аясында United Biscuits Nabisco-ның еуропалық бизнесін сатып алды және Қиыр Шығыс (Қытай, Гонконг және Тайвань) бизнесін Nabisco-ға қайтарды. Nabisco United Biscuits компаниясының үлкен акционеріне айналды (бұл позиция 2006 жылға дейін Kraft Foods компаниясына тиесілі болды). Altria Group (бұрынғы Philip Morris) 2000 жылы Nabisco-ны (Hershey компаниясына сатылған Bubble Yum-ды қоспағанда) шамамен 19,2 миллиард долларға сатып алды. Philip Morris кейін Nabisco-ны Kraft компаниясымен біріктірді. Бұл сатып алу Федералды сауда комиссиясы тарапынан бекітілді, бірақ бес саладағы өнімдерді сату шарты қойылды: үш Jell-O және Royal брендтерінің өнімдері (құрғақ желатин десерті, құрғақ пудинг қоспасы, пісіруді қажет етпейтін десерттер), қарқынды жалбыз (мысалы, Altoids) және нан пісіру ұнтағы. Kraft Foods, сол кезде Altria компаниясының еншілес кәсіпорны, Nabisco-мен бірікті. 2006 жылы Nabisco өзінің Milk-Bone үй жануарларына арналған тағамдарын Del Monte Foods Co. компаниясына 580 миллион долларға сатты. Kraft Foods 2007 жылы Nabisco еншілес компаниясын алып, Altria компаниясынан бөлінді. 2007 жылдың қаңтар айында Cream of Wheat B&G Foods компаниясына сатылды.
Құқықтық күрес
1997 жылы Better Business Bureau Кеңесінің Ұлттық жарнама бөлімі Planters Deluxe Mixed Nuts жарнамалық науқанына алаңдады. Алғашқы жарнамада аралда тасталып қалған бір адам мен маймыл бейнеленген. Олар Planters жержаңғағының бір қорабын тауып, оның денсаулыққа пайдалы қасиеттеріне қуанды. Nabisco компаниясы өз жержаңғақтарының көптеген басқа тағамдардан қалай пайдалы екенін егжей-тегжейлі сипаттап, тіпті Planters жержаңғағының тағамдық құрамын картоп чиптерімен, Чеддар ірімшігі чиптерімен және попкорнмен салыстырды. Техникалық тұрғыдан алғанда, жарнамалар АҚШ-тың Тамақ және дәрі-дәрмек басқармасының ережелеріне сәйкес келді және оларға жалғастыруға рұқсат берілді. Дегенмен, Ұлттық жарнама бөлімінің өтініші бойынша Nabisco келешек жарнамаларда майлылығын ашық көрсетуге келісті. Компанияның A1 стейк соусы 1990 жылдың 13 наурызында АҚШ-тың аудандық сотында Арни Кейге қарсы сотқа берілді. Кейдің деликатес дәмханасында "A2 соусы" деп аталатын қолмен жасалған соус қолданылды, ол Коннектикут штатының Вестпорт қаласындағы International Deli және Stew Leonard супермаркеттерінде сатылды. 1991 жылдың 18 наурызында судья Эгинтон Nabisco компаниясының пайдасына шешім шығарып, "A.2" соусының сатылымынан түскен барлық табысты қайтарып алуға және адвокат гонорарын өтеуге құқылы екенін бұйырды.
Корпоративтік имидж
Набисконың тауар таңбасы – диагональды эллипс, оның үстінен антенна тәрізді сызықтар шығып тұрады ("Orb and Cross" немесе Globus cruciger). Ол оның логотипінің негізін құрайды және Nabisco өнімдерінің қораптары мен материалдарына қоса, Oreo печеньелерінде де басылып көрінеді. Бұл тауар таңбасы орта ғасырлық Венециялық баспагердің таңбасынан алынған, ол "жақсылық пен руханиаттың зыяндылық пен материалдыққа қарсы жеңісін" көрсетеді. Бұл символ бұрын Мәсіхтің әлемді құтқаруын бейнелеу үшін қолданылған. Nabisco тауар таңбасының қазіргі нұсқасын американдық типограф және графикалық дизайнер Джерард Хуерта жасаған, ол корпоративтік имидж және бренд үшін, сондай-ақ AC/DC сияқты кино және музыка индустриясы үшін көптеген танымал логотиптердің авторы.
Демеушілік
2002–2005 жылдар аралығында Nabisco және Kraft компаниялары Dale Earnhardt, Inc. және Roush Racing командаларына бірлесіп демеушілік жасады. Ернхардт-младший Nabisco демеушілігімен Дэйтона халықаралық автотрассасында қатарынан төрт жарысқа жеңіске жетті. Kraft және Nabisco Джейсон Келлер мен Джон Андретти басқарған #81 нөмірі бар көлікпен Sprint Cup жарысына жартылай уақытты қатысуды демеушілік етті, ал көлікті Dale Earnhardt, Inc. ұсынды. Nabisco 2010 жылдың шілде айында Дэйтона халықаралық автотрассасында өткен Subway Jalapeño 250 жарысында Oreo/Ritz брендтерімен Дэйл Эрнхардт-младшийді, ал 2010 жылғы DRIVE4COPD 300 жарысында Ritz брендімен Тони Стюартты демеушілік етті.