Кіріспе

Nabisco жасаған кремді толтыруы бар шоколадты печенье. Oreo ( /ɔːr//i//oʊ/; әріптері үлкенмен жазылады) – екі какао бисквиттен немесе печенье бөліктерінен және тәтті фондант толтырудан тұратын сэндвич печенье бренді. Ол 1912 жылдың 6 наурызында Nabisco компаниясымен таныстырылды. Бірқатар корпоративтік сатып алулар, бірігулер мен бөлінулер нәтижесінде 2012 жылдан бері Nabisco және Oreo бренді Mondelez International компаниясына тиесілі. Oreo печеньелері жүзден астам елде қолжетімді.

Этимология

"Орео" атауының шығу тегі белгісіз, бірақ көптеген гипотезалар бар, оның ішінде француз тіліндегі "алтын" деген мағынаны білдіретін "or" сөзінен немесе грек тіліндегі ωραίο (bgn/pcgn) сөзінен, яғни "әдемі" немесе "тартымды" деген мағынадан туындағандығы айтылады. Басқалары бұл печеньеге "Орео" деген атты оның қысқалығы мен айтудың оңайдығы үшін берген деп санайды. Тағам жазушысы Стелла Паркс ұсынған тағы бір теорияға сәйкес, атау грек тіліндегі Ореодафнеден шыққан, ол лавр тұқымдасына жататын туыс, және грек сөздері 'орео' (ωραίο) – "әдемі" және 'дафне' (δάφνη) – лаврға сілтеме жасайды. Ол "Орео" печеньесінің бастапқы дизайнында лавр гүлшоғыры бейнеленгенін, сондай-ақ Nabisco компаниясының сол кездегі бірнеше печеньелерінің аттары ботаникалық атаулардан алынғанын, мысалы, Авена, Лотос және Хеликон (Хеликониядан) байқаған.

20 ғасыр

"Орео бисквиті" алғаш рет 1912 жылы National Biscuit Company (қазіргі Nabisco деп аталады) компаниясымен әзірленді және өндірілді. Ол Нью-Йорк қаласының Челси ауданында, қазіргі Челси нарығы кешенінде, 15-ші және 16-шы көшелер арасындағы Тоғызыншы даңғылда орналасқан. 2002 жылы осы Тоғызыншы даңғылдың сол блогы салтанатты түрде "Орео жолы" деп аталды. Бұл 1908 жылы Sunshine компаниясы шығарған Hydrox печеньесінің үлгісі ретінде құрастырылды. Орео печеньесінің бастапқы дизайнында бисквиттің шетіне гүл шоғыры салынған және ортасында "OREO" деген жазу болған. АҚШ-та олар 454 граммдық (бір фунт) мөлдір шыны қақпақтары бар металл банкаларда сатылды. Алғашқы Орео 1912 жылдың 6 наурызында Нью-Джерси штатының Хобокен қаласындағы азық-түлік дүкенінде сатылды. 1921 жылы "Орео бисквиті" "Орео сэндвич" деп қайта аталды, сонымен қатар Nabisco логотипі қосылды. 1920 жылы ақ кремді толтырылған нұсқасына балама ретінде лимон кремді толтырылған Орео печеньесінің екінші түрі енгізілді, бірақ ол 1924 жылы өндірістен алынды.

Қазіргі заманғы Орео печеньесінің кремді толтыруын Nabisco компаниясының бас тағам ғылымы Сэм Порчелло жасады, ол 1993 жылы Nabisco компаниясынан зейнеткерлікке шықты. Бұл Nabisco үшін ұзақ және қымбат процеске айналған нан пісіру фабрикасының кошерлік сертификат алуына мүмкіндік берді. Сонымен қатар, Орео печеньесі белгілі бір диеталық шектеулері бар адамдардың, мысалы вегандардың арасында да танымал, себебі кремді толтыруда жануар тегіндес өнімдер қолданылмайды. Дегенмен, бір өндіріс алаңында жасалған басқа сүт өнімдерінен өзара ластану қаупі бар. Орео веб-сайтының жиі қойылатын сұрақтар бөлімінде Орео печеньесі вегандарға жарамды ма деген сұраққа былай жауап берілген: "Көптеген Орео өнімдері вегандарға жарамды, бірақ сүттен ластануы мүмкін, сондықтан аллерген туралы кеңестерді тексеріңіз".

21 ғасыр

2006 жылдың қаңтар айында Nabisco және оның сол кездегі бас компаниясы Kraft Foods Oreo печеньесіндегі транс майларды жойып, оларды жалпы Oreo печеньелерінің негізгі құрамының бірі ретінде гидрогенделмеген өсімдік майымен алмастырды. 2012 жылдың маусым айында Oreo LGBT Pride айлығын тойлау үшін жаңбыр түсті кремді Oreo печеньесін көрсеткен жарнама жариялады; аталған печенье нақты емес, өндірілмеген және сатуға ұсынылмаған. Бұл жарнама консерваторлар тарапынан кейбір теріс пікірлерге себеп болды, бірақ Kraft өздерінің жарнамасын қолдап, «Kraft Foods әртүрлілікті және кіріктіруді тойлаудың мақтан тұтатын тарихына ие. Oreo жарнамасы біздің құндылықтарымызды көңілді түрде бейнелейді деп санаймыз» деді. 2012 жылы басқа мерекелер мен оқиғаларды еске түсіретін бірнеше жарнамалар жасалды, оның ішінде Бастилия күніне арналған көк, ақ және қызыл кремді Oreo, Дельта Акваридтар метеорлық жауынның пайда болуын көрсететін печенье үгінділері және Discovery арнасындағы Акула апталығын насихаттау үшін тісі шегіп алынған печенье болды. 2013 жылы Super Bowl XLVII кезінде қуат өшірілген кезде Oreo маркетингтік тобы әлеуметтік желілердегі басқару орталығынан «қараңғыда да мақтап тұруға болады» деген твит жариялады; бұл твит шамамен 15 000 рет қайта твиттелді және Oreo-ның Twitter, Facebook және Instagram-дағы ізбасарларының санын арттырды. Бір сарапшы бұл «нақты уақыттық маркетингтің тиімділігі мен қажеттілігін бекітеді» деп мәлімдеді. 2022 жылдың сәуір айында Physics of Fluids журналында жарияланған зерттеу есебінде Oreo печеньесінің кремді толтыруын ортасынан бөлу мүмкін емес екені дәлелденді. Толтыру печеньенің вафли бөлігінің бір жағына әрқашан жабысады, печенье қаншалықты жылдам бұрылса да.

Халықаралық тарату

Oreo cookie-лері әртүрлі сату және маркетингтік арналар арқылы бүкіл әлем бойынша таратылады. Олардың танымалдылығы арта келе, тарату көлемі де арта түседі. Kraft Foods компаниясының мәліметінше, Oreo – "әлемдегі ең көп сатылатын печенье". 2012 жылғы наурызда Time журналы Oreo печеньелерінің 100-ден астам елде қолжетімді екенін хабарлады. Жалпы есепте, 1912 жылы Oreo печеньесінің өндірісі басталғаннан бері бүкіл әлемде 450 миллиардтан астам Oreo шығарылды деп есептеледі. 2020 жылғы ұлттық сауалнамада Oreo Ұлыбританиядағы ең танымал печеньелердің 16-шы орнында тұрды, ал McVitie's шоколадты печеньесі тізімде бірінші орында болды. Ұлыбританияда Kraft компаниясы McDonald's-пен серіктестікке келісіп, McDonald's-тың жыл сайынғы «Американың тамаша дәмі» акциялары аясында Oreo McFlurry-ді (бұл бірнеше басқа елдерде, соның ішінде АҚШ-та сатылымда болған) McDonald's мекемелерінде ұсынды. 2015 жылғы қазан айында Oreo McFlurry Ұлыбританиядағы McDonald's-тың тұрақты мәзіріне енді. Сондай-ақ, Ұлыбританиядағы KFC дүкендерінде Oreo дәмді "Krushem" сусыны сатылды. Британдық Oreo-ның құрамы (Ұлыбританиядағы Oreo веб-сайтында көрсетілгендей) американдық Oreo-дан сәл өзгеше. Американдық нұсқасынан айырмашылығы, британдық Oreo бастапқыда сүт сарысуы ұнтағын қамтыды, ол лактозаға төзбейтін адамдарға жарамсыз еді. Сонымен қатар, сүт сарысуы ұнтағы бұзаудың ішек қабығынан жасалған ірімшіктен алынғандықтан, британдық нұсқа вегетариандар үшін де жарамсыз болды. 2011 жылдың 6 желтоқсанында Kraft компаниясы Ұлыбританияда Oreo өндірісін бастайтынын хабарлады, ал Cadbury Trebor Bassett зауыты (Саут-Йоркшир, Шеффилд) Ұлыбританияда Oreo өндіру үшін таңдалды. Өндіріс 2013 жылдың мамырында басталды. Oreo печеньесі 2011 жылы Cadbury India компаниясы арқылы Үндістан нарығына енгізілді. Пәкістанда Oreo Continental Biscuits Limited компаниясы LU брендімен өндіріліп сатылады. Жапонияда Oreo және басқа Nabisco өнімдерін Yamazaki Baking компаниясы өндірген, бірақ Mondelez лицензиялық келісімді бұзып, өндірісті Қытайға көшіруге шешім қабылдады. Бір жылдан кейін Yamazaki "Noir" деп аталатын Oreo-ның өзінің нұсқасын ұсынды, ол Ибараки префектурасындағы бұрынғы Oreo зауытында шығарылады.

Өндіріс

Орео өнімінің көп бөлігі бір кезде Пенсильвания штатының Херши қаласындағы Hershey зауытында өндірілген. 2017 жылға қарай әлемнің 18 елінде жыл сайын 40 миллиардтан астам Oreo печеньесі өндірілді. Австралияда сатылатын печеньелер дәміне қарай Индонезияда, Қытайда немесе Бахрейнде шығарылады. Канадада өндірілген нұсқада (Christie's брендімен сатылады) кокос майы болған, бірақ 2023 жылдан бастап құрамында өсімдік майы мен өңделген пальма майы бар, американдық печеньелерге ұқсас. Oreo бисквиттерін өндіру 2014 жылдың басында АҚШ-тың Mondelez International және Пәкістанның Continental Biscuits Limited (CBL) компаниялары бірлесіп, Суккурдағы CBL өндіріс орнында басталды. 2016 жылы Мексикада өндіріс басталғаннан кейін AFL–CIO бойкотқа шақырды және Мексикада қай Mondelez өнімдері жасалғанын анықтауға көмектесетін тұтынушыларға арналған нұсқаулық жариялады.

Тамақ

Бір алты даналық Oreo бумасында 270 калория бар, демек бір печеньеде 45 калориядан келеді. Осы 45 калорияның 27-сі көмірсулардан, 16,5-і майдан, ал 1,5 калориясы ақуыздан құралады. Әртүрлі Oreo дәмдерінің көмірсу мөлшері әртүрлі: шоколадты фудж Oreo-да 13 г жалпы көмірсу (күнделікті ұсынылған мөлшердің 4%-ы) және 3 печеньелік порцияда 9 г қант бар, ал мятты Oreo-да 25 г жалпы көмірсу және бір порцияда 18 г қант бар. Oreo-да ақуыздар мен минералдар (темір мен натрий) аз мөлшерде кездеседі, бірақ витаминдер жоқ.

Шектелген басылымдар

2010 жылдардың басында Nabisco экзотикалық дәмді печеньелердің шектеулі нұсқасын шығара бастады. Бұл печеньелер әдетте дүкендерде қысқа мерзімге ғана сатылады, бірақ кейбір сорттары қайта қолжетімді болды, мысалы: Reese's Oreo 2014 жылы шектеулі уақытқа ғана ұсынылғаннан кейін екінші рет шектеулі партиямен қайта оралды; ал 2012 жылы ұсынылған «Туған күн торт» Oreo қазір тұрақты түрде қолжетімді. Кейбір шектеулі басылымдар тек белгілі бір сауда орындарында ғана сатылады. Шектелген нұсқада әдетте белгілі бір жемістің немесе десерттің дәмін беру үшін дәмделген кремді толтыру болады, мысалы, лимон немесе мүк сияқты таныс дәмдерден бастап, көкжидек піршігі немесе қызыл барқыт торт сияқты ерекше дәмдерге дейін. Олар сондай-ақ печенье вафлилерінің әртүрлі түрлерін де қамтуы мүмкін, мысалы, Cinnamon Bun Oreo даршынмен дәмделген вафлилермен және «мұздақ дәмді креммен» келді. Соңғы жылдары кейбір шектеулі басылымдар Oreo-ны басқа танымал кондитерлік брендтермен, соның ішінде Reese's, Swedish Fish және Peeps-пен үйлестірді. Oreo-ның арнайы дәмдерді әзірлеуге жауапты алты адамнан тұратын командасы өте құпия; компания тіпті топтың атын да жарияламайды. Шектелген нұсқадағы дәмдер көбінесе Oreo-ның стандартты түрлерін жарнамалауға қызмет етеді. +Шектелген нұсқадағы Oreo дәмдерінің тізімі Атауы Шығарылған мерзімі Сипаттамасы «Туған күн торт» Ақпан 2012 – Шілде 2012 Oreo-ның 100 жылдығын мерекелеу үшін жасалған. Қазір тұрақты түрде қолжетімді. «Лимон бұрылысы» 2012–2013 Лимон дәмі бар кремді толтыруы бар алтын Oreo. «Ащы қарбыз» Жаз 2013 Ащы қарбыз дәмі бар кремді толтырумен алтын Oreo. Көп жағдайда сәтті болмады. «Клубника және қаймақ» 2013 Екі жартысы бар алтын Oreo, біреуі клубника дәмімен, екіншісі дәстүрлі Oreo креміне ұқсас. «Жеміс құймасы» 2014 Жеміс құймасы дәмі бар кремді толтыруы бар алтын Oreo. «Печенье қамыры» Наурыз 2014 Печенье қамыры дәмі бар кремді толтыруы бар шоколадты Oreo. «Тамыр сыры және балмұздақ» Шілде 2014 Тамыр сыры дәмі бар кремді толтырумен алтын Oreo. 2018 жылдың ақпан айында шыққан екінші нұсқасы Peeps шоколадты Oreo печеньесінен және қызғылт «маршмеллоу Peeps» дәмі бар кремді толтырудан жасалған. «Вафли және сироп» 2017 жылдың мамыр айы Ванильді крем сақинасы және ортасында клен сиробы дәмі бар креммен алтын Oreo. «Шоколадты жаңғақ» 2018 жылғы қаңтар «Нутелла сияқты» дәмді кремді толтыруы бар алтын Oreo. 2018 жылдың 1 қаңтарында шығарылған. «Тұздалған карамель» 2018 Тұздалған карамель дәмі бар кремді толтыруы бар алтын Oreo. «Фейерверк» Екі классикалық Oreo печеньесі, кремнің ішінде Pop Rocks қандасы бар. Америка Құрама Штаттарында 4 шілде күні ұсынылды. «Мята мен қант» Қазан 2018 Қызыл қант кристалдары бар мята дәмі бар кремнің «қос қабат» мөлшері бар екі классикалық Oreo печеньесі. «Пасха жұмыртқасы» 2019 жылғы қаңтар Жұмыртқаға ұқсас дөңгелек пішіндегі шоколадты Oreo, қызғылт кремді толтыру және вафлидегі төрт Пасхалық сурет: себеттегі қоян, қоян құлақтары бар балапан, Пасха жұмыртқасын безенген дақтар мен жолақтар. «Шоколадты маршмелло» 2020 жылғы қаңтар Печенье вафлилерінде маршмелло бөліктері және шоколадты маршмелло кремді толтыруы бар. «Карамельді кокос» 2020 жылғы қаңтар Кокос дәмі және кокос бөлшектері бар карамельді кремді толтыру. «Most Oreo Oreo» 2023 Кремді толтыруда Oreo печенье вафлисінің кішкентай бөлшектері бар.

Сен әлі де қараңғыда жүре аласың

2013 жылы Super Bowl XLVII кезінде жарық өшіп қалғанда, Oreo әлеуметтік желілерде дереу оқиғаны пародиалық түрде бейнелеген «Қараңғыда да дәмдіге тонуға болады» деген жазба жариялады. Бұл жазба бір сағаттың ішінде 15 мың рет ретвиттелді және Facebook-та 20 мың лайк жинады.

Oreo Daily Twist (Орео күнделікті бұрылысы)

Oreo Daily – Oreo-ның 100 жылдығына арналған әлеуметтік желілердегі науқан. 25 маусымнан 2 қазанға дейін Oreo компаниясы ұлттық мерекелерді, поп-мәдениеттегі маңызды оқиғаларды және Америка тарихындағы елеулі сәттерді тойлау үшін печеньелерін жаңа бейнеге айналдырған жарнамаларын жариялады. Науқандағы ең қызықты жарнамалар Марс планетіне қонған аппаратты, Элвис аптасын, Pac-Man ойыншығының ойлап табылуын және "Қараңғы рыцарь" фильмінің кинотеатрларда көрсетілуін көрсетті, барлығы қайта жаңартылған Oreo печеньелерін пайдаланды.

Дунк сынағы

2017 жылы НБА ойыншысы Шакил О'Нил #OreoDunkSweepstakes акциясын жарнамалау үшін Oreo тікелей эфирде түсті. Рекламада О'Нилдің акробатикалық стильде Oreo печеньесін сүт стаканына батырып салуы көрсетілген. Жанкүйерлер өздерінің печенье батыру шеберлігін көрсетіп, құнды жүлделер ұтып алу мүмкіндігіне ие болды.

Global Oreo Vault (Жалпылық Орео трезі)

2020 жылдың қазан айында Nabisco әлеуметтік желілерде Норвегияның Свальбард аймағында 2018 VP1 астероидінің 2020 жылдың 2 немесе 3 қарашасында Жерге шабуыл жасаған жағдайында Орео рецептісін сақтау үшін шағын бетон бункерін салғанын хабарлады.

"Орео" сөзін қорлау ретінде қолдану

Орео печеньелері, құрамындағы қара печеньесі мен ақ кремге байланысты, көптеген мәдениеттерде афроамерикандықтар мен ақ американдықтар арақатынастарын бейнелейтін метафора ретінде жиі қолданылады.

Жалғыз адамға қатысты

"Орео" термині кейде аралас нәсілді немесе афроамерикалық тегі бар адамды, ақ адам сияқты болуға тырысады деп айыптаған нәсілдік ұяттау ретінде қолданылады. Бұл айыптау адамның "қаралар үшін тең емес жағдайды" жалғастырады деген қанағатқа негізделген, және адамның "сырты қара, іші ақ" печенье сияқты екенін білдіреді. Мысалы, 1974 жылғы романның басты кейіпкері, еврей-америкалық және афроамерикалық тегінің араласуына байланысты "Орео" деп аталды. Американың бұрынғы президенті Барак Обама, оның екі нәсілдік тегі болғандықтан, саяси сарапшылар және Джон Маклафлин мен Раш Лимбо сияқты тележүргізушілермен салыстырылды. 2021 жылы Ламар округі демократтарының төрағасы Гэри О'Коннор, АҚШ Сенатындағы жалғыз афроамерикалық республикашыл, Оңтүстік Каролина сенаторы Тим Скоттты, Джо Байденнің Конгреске жолдаған бірлескен үндеуіне жауап бергеннен кейін "Орео" деп атады. Күшті сынға ұшыраған О'Коннор өз сөздері үшін кешірім сұрап, отставкаға кетуді ұсынды, бірақ Ламар округі демократтары оның отставкасын қабылдамады, ал О'Коннор өз сөздері үшін кешірім сұрап ашық хат жазды.

Үш адамға қатысты

1976 жылғы "Жұлдыз туады" фильмінде Барбра Стрейзандтың Эстер Хоффман кейіпкері, қара нәсілді актрисалар Венетта Филдс пен Клайди Кинг арасындағы үш қыз әнші тобы "Ореос" тобының басты, ақ нәсілді мүшесі болып табылады.