Кіріспе

Сан-Томе және Принсипи қарулы күштері (Forças Armadas de São Tomé e Príncipe, FASTP) – Батыс Африка жағалауында орналасқан Сан-Томе және Принсипи арал мемлекетінің қарулы күштері. Аралдардың әскер құрамы шағын құрлық және теңіз күштерінен тұрады, олардың бюджеті шектеулі. Гвинея шығанағындағы стратегиялық маңызы бар теңіз жолының жанында орналасқандықтан, аймақтық қауіпсіздік мәселелері, соның ішінде мұнай танкерлерінің қауіпсіз транзитіне байланысты туған алаңдауларға байланысты АҚШ әскерилері және басқа да шетелдік теңіз күштері FASTP-мен ынтымақтастығын күшейтті. Олар елге құрылыс жобалары мен оқу миссиялары түрінде көмек көрсетуде, сондай-ақ халықаралық ақпарат алмасу және барлау бағдарламаларына интеграциялауға көмектесуде.

Тарих

Құрылымы 1968 жылға дейін жетеді. Тәуелсіздіктің алғашқы жылдарында мардымсыз сандағы казармалық полиция күштері ғана сақталды. FASTP өте шағын күш болып қала береді, ол төрт бөлімнен тұрады: Армия (Exército), Жағалау күзеті (Guarda Costeira, сондай-ақ "Теңіз күштері"), Президенттік күзет (Guarda Presidencial) және Ұлттық гвардия. Әуе күштері жоқ. Суық соғыс аяқталғаннан бері елдің әскери бюджеті тұрақты түрде кеми түсуде. 2000 жылдардың ортасында ірі мұнай қорының табылуына қарамастан, Сан-Томе әскері көбінесе шетелдік қаржылық көмекке тәуелді және Африкадағы ең аз қаржыландырылатын күш болып қала береді. 2009 жылғы мақалада FASTP құрамында барлығы 300 әскери қызметкер болғандығы хабарланды, бұл 2003 жылы өткен сәтсіз төңкеріс әрекетінен кейін, әскери құрылымның азаматтық саяси билікке бағынышты болуын және саяси бейтараптығын қамтамасыз ету мақсатында қайта ұйымдастырылғаннан кейін 600-дан азайтылды. Армия екі ротадан тұрады, штаб-пәтері Сан-Томе аралында орналасқан, ал шағын бөлімшесі Принсипе аралында дислокацияланған.

Қуаттары

Сан-Томе және Принсипи әскері – Африкадағы ең шағын әскер деп есептеледі, олардың қаражаты өте аз, және ешқандай күш көрсету мүмкіндігі болмай, өз бетінше әрекет етуге мүлдем дайын емес. Сонымен қатар, заң бойынша әскери қызметкерлерді шетелге жіберу талабы қарастырылмаған және резервтік құрамы да жоқ. Бұл төңкерістердің бәрі сәтсіз аяқталды, ал одан кейін үкімет, шетелдік қаржылық көмекпен, төңкерістер көрсеткен түбіртек мәселелерді шешу және ел ішіндегі азаматтық-әскери қатынастарды жақсарту мақсатында реформалар жүргізді. Бұл реформалар әскерді жақсартуға және оған нақтырақ міндеттер қоюға, сондай-ақ нақты қауіпсіздік мәселелеріне бағытталған. 2005 жылдан бастап басқару президенттен Қорғаныс министрі арқылы Қарулы Күштер Бас штабының бастығына жүзеге асырылады.

Әскери және теңіз техникасы

Jane's басылымының мәліметінше, Сан-Томе мен Принсипи әскері көбінесе төмен технологиялық шағын қарулармен, ракеталық гранатометтермен және бірнеше ауыр пулеметтермен жабдықталған. Сондай-ақ, қару-жараққа қарсы және әуе қорғанысының шектеулі мүмкіндіктері сақталады, олардың көп бөлігі бұрынғы Кеңес Одағының қорынан алынған. 2007–2008 жылдары Португалиядан түскен көмек арқасында формалар мен жүк тасымалдау жабдықтары жаңартылды. Жеңіл көліктер Оңтүстік Африка және Нигериядан да сатып алынды. Елдің жағалау күзетінің негізгі міндеті – осы эксклюзивті экономикалық аймақты (ЭЭА) және мұнай мен газды барлау жүргізіліп жатқан аймақтарды қорғау болып табылады. 2005 жылы АҚШ 27 футтық (8,2 м) «Бостон Уэйлер Челленджер» жағалау күзеті кемесін және 42 футтық «Архангел» кластың жылдам жауап беру қайығын тапсырды. 2018 жылдан бері Португалия Әскери-теңіз күштері елде патрульдік қайықтарын орналастырып келеді.

Халықаралық әскери іс-қимыл

Сан-Томе және Принсипи дәстүрлі түрде Португалиямен де, Анголамен де тығыз байланыста болды. Сондай-ақ, Сан-Томе офицерлері Халықаралық әскери білім беру және оқыту бағдарламасы аясында АҚШ-та оқудан өтті. 2004 жылдың соңында АҚШ Әскери-теңіз күштері Гвинея шығанағы аймағында теңіз қатынасын дамыту үшін қосымша мүмкіндіктерді қарастыра бастады, ал Сан-Томе және Принсипи делегаттары Италияның Неаполь қаласында өткен конференцияға қатысты. Осыдан кейін АҚШ-тың USS Emory S. Land суасты кемесі аймақта оқу миссиясын жүргізді. 2005 жылдың шілдесінде USCGC Bear, сол кездегі командир Роберт Вагнердің басшылығымен, АҚШ-тың халықаралық қатысуының бір бөлігі ретінде Сан-Томе және Принсипи жағалау күзетінің қызметкерлері үшін оқу сессияларын өткізді. 2007 жылдың шілдесінде Әскери теңіз тасымалы басқармасы CEC Endeavor жүк кемесімен келісімшарт жасап, Сан-Томеге құрылыс жабдықтарын жеткізді. Бұл, АҚШ Әскери-теңіз күштерінің 133-ші теңіз құрылыс батальоны мен 1-ші су астындағы құрылыс тобының күшімен Сан-Томе жағалау күзеті базасы үшін қайық пандусын жөндеу жұмыстарының бір бөлігі болды (қазіргі уақытта жалпы эрозия және суға тік емес беткейге байланысты патрульдік қайықтарды іске қосу мүмкін емес) және база үшін күзетшілер үйін салу. 2015 жылы елдің жағалау күзетінің бөлімдері АҚШ Әскери-теңіз күштері және басқа африкалық елдермен бірлескен «Обангаме» оқу-жаттығуына қатысты, онда «кемеге міну техникасы, іздеу-құтқару операциялары, медициналық жарақаттарға ден қою, радиобайланыс және ақпаратты басқару техникасы» салаларында оқулар өткізілді. Оқу-жаттығу аясында португалиялық Бартольмеу Диас фрегаты Сан-Томе және Принсипиге барып, жергілікті теңізшілерге оқудан өтті. Португалия сонымен қатар байланыс бойынша оқытуды ұсынды, ал Франция, Ұлыбритания және Оңтүстік Африка да көмек көрсетті. 2023 жылдың мамыр айында португалиялық NRP Zaire патрульдік кемесі португалиялық NRP Centauro патрульдік қайығымен ауыстырылды.