Кіріспе

1982 жылғы американдық тамырлы драмалық фильм, Грейм Клиффордтың режиссерлігінде.

«Франсис» – Грейм Клиффордтың режиссерлігінде, Эрик Бергрен, Кристофер Де Вор және Николас Казан жазған сценарий бойынша 1982 жылғы американдық тамырлы драмалық фильм. Фильмде Джессика Лэнг 1930 жылдары психикалық ауруы салдарынан мансабы қиындыққа тап болған Франсис Фармер рөлін ойнайды. Сондай-ақ, Ким Стэнли, Сэм Шепард, Барт Бернс, Кристофер Пеннок, Джонатан Бэнкс және Джеффри Де Мунн қосалқы рөлдерде ойнаған. Фильм Фармердің орта мектептегі жылдарынан, эмоционалды түрде зорлық-зомбылық көрсеткен анасымен болған қарым-қатынасынан, 1930 жылдардағы шақырымды кино мансабынан, 1940 жылдардағы психикалық ауруы үшін мәжбүрлі емге жатқызылуынан, 1950 жылдардағы емханадан шығуынан және «Бұл сіздің өміріңіз» телешоуындағы қатысуынан баяндайды. «Франсис» 1982 жылдың 3 желтоқсанында Universal Pictures тарапынан көрсетілді. Лэнгтің ойыны бірауыздан мақталып, көптеген адамдар (оның ішінде өзі де) оны ең жақсы рөлі деп санайды. 55-ші «Оскар» сыйлықтарында Лэнг және Стэнли тиісінше «Ең үздік әйел актриса» және «Ең үздік қосалқы әйел актриса» номинацияларына ие болды.

Сюжет

Сиэтл қаласында дүниеге келген Франсис Елена Фармер жас кезінен-ақ бунтар болып өседі, 1931 жылы «Құдай өлді» атты мектеп эссесі үшін «The Scholastic Art and Writing Awards» сыйлығынан 100 доллар жеңіп алады. 1935 жылы ол барлық шығындары төленген сапарды жеңіп алып (құптап қабылдап), Мәскеу өнер театрына бару үшін КСРО-ға кетеді, бұл оны тағы да даулы жағдайға түсіреді. Актриса болуға бекінген Франсис Голливудтың ойындарына қатыспауға да бекінеді: ол жарнамалық трюктерге келіспейді және экранға макияжсыз шығуға батыл тұрады. Ол алғашқы күйеуі Дуэйн Стилге үйленеді, оған кеңес бермегеніне қарамастан, туған қаласындағы «Кел, алып кел» фильмінің премьерасы күні коммунист Гарри Йоркпен оған опасыздық жасайды. Оның қарсылығы Бродвей драматургы Клиффорд Одетстің назарын аударады, ол Франсестің болашағын Топ театрында іздеу керектігіне көндіреді. Голливудтан Нью-Йоркке көшіп, Group Theatre-дің «Алтын бала» спектаклінде ойнағаннан кейін, Франсис ашумен, Group Theatre оның атағын тек көрермендерді тарту үшін пайдаланғанын біледі. Олар оның отбасының Лондонға сапары үшін қажетті қаржылай қолдау үшін бай актрисамен алмастырады. Голливудқа оралғаннан кейін кино мансабын қайта жандандыруға жасаған әрекеттері оны ұмытылатын B фильмдеріндегі ешқандай қиындық тудырмайтын рөлдерге түсіруге әкеледі. 1940 жылдары алкоголь мен амфетаминге тәуелділігі күшейеді, ал бірнеше заңдық проблемалардан кейін оның заңды қамқоршысы болған анасы оған қысым көрсетіп, нәтижесінде ол толыққанды жүйке бұзылуына ұшырайды. Ла Кресцентадағы Кимболл санаториясында алғашқы емделуден кейін, оған инсулиндік шок терапиясы мен гидротерапия жасауға мәжбүр етеді, ол анасына Голливудқа қайта оралғысы келмейтінін, оның орнына ауылда жалғыз өмір сүргісі келетінін айтады, осыдан кейін туысқандарымен жанжалдасып, Лилианды ұрып-сабап, қорқытады. Батыс мемлекеттік ауруханасында жатқан кезде Франсис билік иелері тарапынан зорлық-зомбылыққа ұшырайды: оған электр тогының соққысын жасау терапиясы қолданылады, қатал түрде ұрылады, жақын маңдағы әскери бөлімнен келген ер адамдар мен сарбаздар оны үнемі зорлайды және 1950 жылы босатылар алдында еріксіз лоботомия жасайды. 1958 жылы Франсис Ральф Эдвардстың «Бұл сіздің өміріңіз» телешоуында құрметке ие болады, оны Гарри Йорк өз үйінен тамашалайды. Алкоголизм, есірткі және психикалық аурулар туралы сұрақтарға Фармер олардың барлығын жоққа шығарып, «Егер сізді науқас ретінде қараса, сіз де солай әрекет етесіз» дейді. Фильм Голливуд Рузвельт қонақ үйінде оған арналған кештен кейін, Гарри Йоркпен бірге көшеде серуендеп, ата-анасының өлімі, үйін қалай сатқаны және болашақта баяу өмір салтымен «бетсіз күнәкар» екендігі туралы әңгімелесіп аяқталады. Фильмнің соңында ол көп ұзамай Индианаполиске көшіп, 1958 жылдан 1964 жылға дейін жергілікті күндізгі телебағдарламасын («Франсис Фармер таныстырады») жүргізеді, содан кейін 1970 жылдың 1 тамызында 56 жасында жалғыз өмір сүргендей, жалғыз қайтыс болады.

Өндіріс

Фильмді "Сил адам" фильмін жасаған команда – жазушылар Эрик Бергрен және Кристофер Де Воре, продюсер Джонатан Сангер және Мел Брукс әзірледі. Брукс "Сил адам" фильмінің режиссері Дэвид Линчтің осы фильмді түсіруге келісетініне үміттенді. Бірақ Линч Universal компаниясымен келісім шартқа қол қойған болатын. Сангер оның орнына редактор ретінде танымал, Роберт Альтманмен бірнеше фильмде жұмыс істеген Грейм Клиффордты ұсынды. "Ол өте зерек және оқиғаға бойымен берілген", – деді Брукс. Сценарий Уильям Арнольдтың "Shadowland" романына негізделген, ол Фармердің көркемдік өмірбаяны еді. Алдын ала өндіріс кезінде продюсерлер кітапты бастапқы материал ретінде пайдалану құқығынан бас тартты. Арнольд авторлық құқықты бұзу туралы сотқа шағым түсірді, бірақ оның көптеген көркемдік элементтері соңғы фильмге енгізілді. DVD нұсқасының комментарийінде режиссер Клиффорд: "Біз фактілермен адамдарды жалықтыруды қаламадық" деді. Мел Брукс фильмнің атқарушы продюсері болды, бірақ "Сил адам" фильміндегідей, Брукс өзінің қатысуы үшін есімді көрсетуден жаңылды, себебі оның есімі көбінесе пародистармен немесе әжуалы комедиялармен байланысты болды. Фильм жасаушылар EMI Films компаниясы көмектескенше қаржы табу үшін күресті. Фармердің тұтқындалу сахнасындағы жалаңаш түсірілім, полицейлердің Knickerbocker қонақ үйіне басып кіруі Джессика Лэнг үшін өте қиын болды. Дәретхана есігі жабысып, екінші жақтағы полицейлерді сомдаған актерлер оны ашуға тырысқанда қайта-қайта жабысып тұрды. Фильмде үш минуттан аспайтын бұл көріністі түсіруге төрт күн кетті. Лэнг бұған ашуланды. Ол өзін Франсис сияқты пайдаланылған, зорлық көрген және манипуляцияланған сезінді.

Кастинг

Франсис Фармердің рөліне Энн Арчер, Сьюзан Блейкли, Блайт Даннер, Сьюзан Дей, Пэтти Дьюк, Миа Фарроу, Салли Филд, Джейн Фонда, Голди Хоун, Дайан Китон, Лиза Миннелли, Сьюзан Сарандон, Сибилл Шепард, Сисси Спейчек, Мерил Стрип, Натали Вуд және Сейсенбі Велд сияқты көптеген актрисалар қарастырылды. Фей Дунавей рөлден бас тартты. "Бұл әр актрисаның өмірі бойы күтетін рөлі", - деді Хоун. "Ол өте шыдамсыз болды және өзін-өзі жоюға бейімділігімен көзге түсті, бірақ ол нағыз жауынгер еді", - деді Ланге. "Бұл дұрыс емес батырлық әрекеті болды." "Мен Фрэнсис Фармердің ашуымен бірдейленіп бастадым", - деді Ланге. "Ол салдарына қарамастан, оны жасырмайтын".

Музыка

Бастапқы музыканы Джон Барри жазған. Барридің сөзіне қарағанда, негізгі тақырыпты гармоникамен жеткізу туралы оның идеясы продюсерлерге ұнамаған, олар толық оркестрленген нұсқасын естігенге дейін. Сол кезеңдегі танымал әндермен қатар, ерекше музыкалық шығарма – Моцарттың фортепиано сонатасы №11, K331, ал Бетховеннің жетінші симфониясының екінші бөлігі де пайдаланылған.

Өңдеу

Фильм бастапқыда үш сағатқа созылған, бірақ кейін қысқартылды. Бұл Франсис пен оның ата-анасына, сондай-ақ Франсис пен оның сүйікті адамына берілген экран уақытын азайтуға әкеп соқты. Клиффорд кейін фильмнің тым қысқа болғанын айтқан.