Дороти Даннет: Шотландияның тарихи романисінің шебері
Dorothy Dunnett
Дороти Даннет – шотланд жазушысы, тарихи романдар авторы. Оның ең танымал шығармалары: «Лимонд» және «Никколо үйі» сериялары. Биографиясы туралы оқыңыз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотланд тарихи романисі
Scottish historical novelist
Дороти, Леди Даннетт (туған аты Халлидей, 25 тамыз 1923 – 9 қараша 2001) – шотланд романисі, ең белгілісі тарихи романдарымен танымал. Дуннетт 16 ғасырда өтетін алты томдық сериясымен әйгілі, олар Лаймондтың Франциск Кроуфорд атты ойдан шығарылған ержүрек адамы туралы. Одан кейін сегіз томдық "Николоның үйі" сериясы жарық көрді. Оның өзге де туындыларына тарихи Макбет туралы "Король кейін" (1982) романы, сондай-ақ портретші және тыңшы Джонсон Джонсонға арналған детективтік романдар сериясы кіреді.
Dorothy, Lady Dunnett (née Halliday, 25 August 1923 – 9 November 2001) was a Scottish novelist best known for her historical fiction. Dunnett is most famous for her six novel series set during the 16th century, which concern the fictitious adventurer Francis Crawford of Lymond. This was followed by the eight novel prequel series The House of Niccolò. Her other works include a novel concerning the historical Macbeth called King Hereafter (1982), and a series of mystery novels centered upon Johnson Johnson, a portrait painter and spy.
Өмір және жұмыс
Дуннетт Эдинбургтегі Жеймс Гиллеспидің қыздар орта мектебінде білім алды. Ол мансабын мемлекеттік қызметте баспасөз хатшысы ретінде бастады, сол жерде күйеуімен танысты. Шотландия өнер әлемінің белгілі бір тұлғасы және қайта жаңғыру дәуірінің әйелі болған ол, кәсіби портрет суретшісі болды және көптеген реттерде Шотландия Корольдік академиясында көрмеге қойылды. Ол Шотландияның көрнекті қоғамдық қайраткерлерінің көптеген портреттерін салған. Операға жоғары қызығушылық танытқан, Шотландия Ұлттық кітапханасының қоршысы, Эдинбург халықаралық кітап фестивалінің мүшесі, Шотландия Ұлттық соғыс ескерткішінің қоршысы және Шотландия Телевидениесінің атқарушы емес директоры болды. 1992 жылы әдебиетке қосқан үлесі үшін OBE орденімен марапатталды. The Times Literary Supplement журналында Александр Фиске Харрисон 2000 жылы жарық көрген оның соңғы романы «Егіздер» және оның тарихи көркем әдебиеттері туралы былай деп жазды: «Дуннетттің жазу стилі жанрлық әдебиеттің бейтарап прозасы емес, және ол, әсіресе ерте туындыларында, түсініксіз және оқуға қиын болуы мүмкін. Бірақ кейде бұл, мазмұнының өте драматизмдік сипатымен үйлесіп, күшті, опералық әсер тудырады. Дороти Даннет әдеби романист ретінде емес, немесе тарихшы ретінде емес, тарихи көркем әдебиет жазушысы ретінде танылуға лайық. «Егіздер» романының жарыққа шығуы амбициялық әдеби айналымды аяқтады». 2001 жылы ол өзі туралы жазған кезеңдерге қызығушылықты арттыру және оқырмандары арасында байланыс орнату мақсатында Дороти Даннетт қоғамын құрды. Дуннетттің мұрағаты Шотландия Ұлттық кітапханасына тапсырылды және одан алынған материалдар Дороти Даннетт қоғамының «Whispering Gallery» журналында жарияланды. Дороти Дуннетт 1946 жылы «The Scotsman» газетінің редакторы сэр Аластер Дуннеттке үйленді және оның 1984 жылғы «Достар арасында» атты автобиографиясында еске алынған. 1995 жылы ол рыцарь атағын алғандықтан, ол леди Дуннетт атанды. Ол Эдинбургте қайтыс болды, одан Ниниан және Мунго Дуннетт есімді ұлдары қалды.
Dunnett was educated at James Gillespie's High School for Girls in Edinburgh. She started her career as a press officer in the civil service, where she met her husband. A leading light in the Scottish arts world and a renaissance woman, she was a professional portrait painter and exhibited at the Royal Scottish Academy on many occasions. She had portraits commissioned by a number of prominent public figures in Scotland. She had a keen interest in opera, was a trustee of the National Library of Scotland, a board member of the Edinburgh International Book Festival, a trustee of the Scottish National War Memorial, and a non executive director of Scottish Television. In 1992 she was awarded an OBE for her services to literature. Writing in The Times Literary Supplement, Alexander Fiske Harrison reviewed her final novel in 2000, Gemini, and through that her entire oeuvre of historical fiction: "Although Dunnett’s writing style is not the neutral prose of genre fiction and it can be opaque and hard to read, especially in the early works, at times, this works with the almost melodramatic content to produce a powerful, operatic mixture It is neither as a literary novelist nor as a historian, but as a writer of historical fiction that Dorothy Dunnett deserves recognition The publication of Gemini completes an ambitious literary circle." In 2001 she founded the Dorothy Dunnett Society to promote interest in the historical periods about which she wrote and communication among her readers. Dunnett's archive was left to the National Library of Scotland and articles from it appear in Whispering Gallery, the magazine of the Dorothy Dunnett Society. Dorothy Dunnett was married in 1946 to Sir Alastair Dunnett, editor of The Scotsman newspaper, and appears in his autobiography, Among Friends, 1984. By virtue of his knighthood in 1995, she became Lady Dunnett. She died in Edinburgh, and was survived by her sons Ninian and Mungo Dunnett.
Лаймонд хроникасы
Лаймонд хроникасының алғашқы кітабы – «Патшалар ойыны» қолжазбасы 1961 жылы АҚШ-тың «Путнам» баспасынан жарық көргенге дейін бес британдық баспагерден қабылданбады. Ол күйеуінің өзі бірдеңе жазуды ұсынғаннан кейін, оқуға материал қалмағанына шағымданғанда жазылған. Лаймонд хроникасы – он алтыншы ғасырдың ортасында Еуропа мен Жерорта теңізі аймағында өтетін алты романнан тұратын серия. Онда 1547 жылдан 1558 жылға дейінгі шотланд ақсұлуы Фрэнсис Кроуфордтың өмірі мен мансабы баяндалады. Мұқият зерттелген бұл серия Франция, Осман империясы, Мальта, Англия, Шотландия және Ресей сияқты алуан түрлі жерлерде оқиғасы өрбуде. Романдағы тартымды кейіпкерлермен қатар, тарихи тұлғалар да жиі маңызды рөлдерде бейнеленген.
The manuscript for the first book in the Lymond Chronicles, The Game of Kings, was rejected by five British publishers before being published by U. S. publisher Putnam in 1961. It was written in response to her husband's suggestion that she write something herself, when she complained of having run out of reading material. The Lymond Chronicles is a series of six novels, set in mid sixteenth century Europe and the Mediterranean, which follows the life and career of a Scottish nobleman, Francis Crawford of Lymond, from 1547 through 1558. Meticulously researched, the series takes place in a wide variety of locations, including France, the Ottoman Empire, Malta, England, Scotland and Russia. In addition to a compelling cast of original characters, the novels feature many historical figures, often in important roles.
Николоның үйі
Николоның үйі – он бесінші ғасырдың аяғындағы Еуропа Ренессансы дәуірінде өтетін сегіз тарихи романнан тұратын серия. Серияның бірінші кітабы "Никколоның көтерілуі" 1986 жылы, ал соңғысы "Егіздер" 2000 жылы жарық көрді. Серияның басты кейіпкері – Николас де Флюри (Николо, Николас ван дер Поле немесе Клас), тегі белгісіз, бірақ талантты бала, Еуропалық сауда-банк ісінің биігіне көтеріліп, халықаралық саяси интригаларға қатысады. Серия Дуннеттің бұрынғы "Лаймонд хроникалары" сериясымен көптеген ортақ локацияларды бөліседі, бірақ географиялық аумағын кеңейтіп, Брюгге, Венеция, Флоренция, Женева және Ганза лигасының маңызды қалалық орталықтарын, сондай-ақ Бургундия, Фландрия және Польшаны, Исландияны, Иберия түбегі мен Мадейраны, Қара теңіздің Трапезонт және Каффа қалаларын, Персияны, Жерорта теңізінің Кипр мен Родос аралдарын, Мысыр мен Синай түбегін, Батыс Африканы және Тимбукту қаласын қамтиды. Николастың өркендеуі Ансельм Адорнес, Шотландияның Джеймс III және Кипрдің Джеймс II сияқты тарихи тұлғалармен байланысты. "Лаймонд хроникаларындағы" сияқты, бұл серияда да көптеген тарихи тұлғалар бар, олардың көпшілігі маңызды рөлде. Дегенмен, тарихи және ойдан шығарылған кейіпкерлер "Лаймонд хроникаларына" қарағанда әртүрлі кәсіптер мен әлеуметтік топтардан алынған. Сериялардың арасында баяндау тәсілі мен жазу стилінде айқын айырмашылықтар бар, бұл әр серияның басты кейіпкерінің жекелей даму жолының ерекшелігін көрсетеді.
The House of Niccolò is a series of eight historical novels set in the late fifteenth century European Renaissance. Niccolo Rising, the first book of the series, was published in 1986, and the last, Gemini in 2000. The protagonist of the series is Nicholas de Fleury (Niccolò, Nicholas van der Poele, or Claes), a talented boy of uncertain birth who rises to the heights of European merchant banking and international political intrigue. The series shares most of the locations in Dunnett's earlier series, the Lymond Chronicles, but it extends much further geographically to take in the important urban centres of Bruges, Venice, Florence, Geneva, and the Hanseatic League; Burgundy, Flanders, and Poland; Iceland; the Iberian Peninsula and Madeira; the Black Sea cities of Trebizond and Caffa; Persia; the Mediterranean islands of Cyprus and Rhodes; Egypt and the Sinai Peninsula; and West Africa and the city of Timbuktu. Nicholas's progress is intertwined with such historical characters as Anselm Adornes, James III of Scotland and James II of Cyprus. As with the Lymond Chronicles, the series features a number of historical persons, many as important characters. Both the historical and fictional characters are, however, taken from a wider variety of occupations and social classes than in the Lymond Chronicles. There are significant differences in narrative approach and writing style between the series, reflecting in part the very different personal journey taken by the central character in each.
Патша болашақта
"Король в будущем" (1982) – Уильям Басқыншы Англияны жаулағанға дейінгі жылдары Оркней мен Шотландияда өтетін, Дороти Дуннеттің пікірінше, оның шедевр туындысы. Онда Оркней графы Альба (Шотландия) халқын біріктіріп, оның королі болуы туралы айтылады, бұл автордың Торфин, Оркней графы мен тарихи Макбет, Шотландия королі – бір адам болған деген болжамына негізделген (Торфин – оның туған аты, ал Макбет – крещениеде алған аты).
King Hereafter (1982), her long novel set in Orkney and Scotland in the years just before the invasion of England by William the Conqueror, was in Dorothy Dunnett's eyes her masterpiece. It is about an Earl of Orkney uniting the people of Alba (Scotland) and becoming its king, and is based on the author's premise that the central character Thorfinn, Earl of Orkney and the historical Macbeth, Scottish King, were one and the same person (Thorfinn is his birth name and Macbeth his baptismal name).
Дороти Даннетттің серігі мен серігі II
Дуннетт Элспет Моррисон жазған "Дороти Дуннетт серіктесі" (1994) және "Дороти Дуннетт серіктесі II" (2002) жинағын құруға көмектесті. Бұл кітаптар Лаймонд хроникалары мен Никколо үйі романдарының тарихи кейіпкерлері мен оқиғаларына аяқталған мәліметтерді, сондай-ақ екі серияда қолданылған классикалық сілтемелер мен әдеби және басқа цитаталардың түсіндірмелерін, осы цитаталардың деректеріне сілтемелерді және көптеген карталарды ұсынады. Никколо романдары аяқталғаннан кейін жазылған екінші томда Дуннеттің тарихи зерттеулерінде пайдаланған жүздеген бастапқы және екіншілік дереккөздердің кең библиографиясы бар. Дуннетт бірінші томға қарағанда екінші томға көбірек үлес қосты және көптеген жазбалардың авторы болды.
Dunnett assisted in the compilation of The Dorothy Dunnett Companion (1994) and The Dorothy Dunnett Companion II (2002), which were written by Elspeth Morrison. These books provide background information to historical characters and events featured in the Lymond Chronicles and The House of Niccolò, as well as explanations of classical allusions and literary and other quotations used in the two series, notes to sources of these citations, and many maps. The second volume, which was written after the Niccolò series was completed,contains a bibliography of many of the hundreds of primary and secondary sources Dunnett used in her historical research. Dunnett contributed more to the second volume than the first and wrote many of the entries.
Джонсон Джонсон сериясы
Бұл құпия триллерлер сериясы ұзақ жылдар бойы жазылды, ол Лаймонд хроникаларын жазған кезде басталды. Соңғы туынды бірінші «Никколо үйі» кітабы жарық көргенге дейін жарияланды.
This series of mystery thrillers was written over a long period, starting when she was writing the Lymond Chronicles. The final entry was published prior to the first House of Niccolò book.
"Сынау үшін көтерілу"
Шотландияның Сент-Килда аралында өтетін "The Proving Climb" атты заманауи әңгіме 1973 жылы "Шотландиялық қысқа әңгімелер" антологиясында (Шотландия өнер кеңесі, Коллинз баспасы) жарияланды. Ол 2008 жылы Дороти Даннетт қоғамы тарапынан қайта басылып, "Whispering Gallery" журналының 100-ші санымен бірге мүшелеріне таратылды.
A contemporary short story, "The Proving Climb", set on the Scottish Isle of St. Kilda, was published in the 1973 anthology Scottish Short Stories (Scottish Arts Council, published by Collins, ). It was republished by the Dorothy Dunnett Society and distributed to its members in 2008 with issue 100 of Whispering Gallery.
Лаймонд поэзиясы
"Лаймонд поэзиясы" кітабында "Лаймонд хроникаларында" жарияланған кейбір өлеңдердің оның жасаған нұсқалары мен аудармалары бар. Бұл кітап оның өлімінен кейін Эльспет Моррисон аяқтады және Риченда Тодд өңдеді (2003 жылы Penguin баспасынан шықты).
The Lymond Poetry contains her versions and translations of some of the poems that appeared in The Lymond Chronicles. This was finalised after her death by Elspeth Morrison and edited by Richenda Todd ( published in 2003 by Penguin).
Шотландияның биік жерлері
Күйеуі Алястер Даннеттпен бірлесіп, ол 1988 жылы жарық көрген "Шотландия таулы аймағы" (суреттері: Дэвид Паттерсон) атты фотоальбомның мәтінін жазды.
In collaboration with her husband, Alastair Dunnett, she wrote the text for the photography book The Scottish Highlands (Photographs: David Patterson), published in 1988.
Бейімделулер
2016 жылдың желтоқсан айында «Лаймонд хроникалары» кітаптарының құқықтары «Маммотт Скрин» компаниясы телесериал түсіру үшін алынғаны жарияланды.
In December 2016, it was announced that the rights to the Lymond Chronicles had been obtained by Mammoth Screen with a view to making a TV series.
Дороти Даннетт қоғамы
Дороти Даннетт Дороти Даннетт қоғамын құрды. Бұл тіркелген қайырымдылық қорының мүшелігі барлық Даннеттің оқырмандарына ашық. Оның мақсаты – Даннет жазған тарихи дәуірлерге қызығушылықты арттыру, оның еңбектерін сақтау және оның шығармаларының әдеби сапасын жоғары бағалауға ықпал ету. Сондай-ақ, оқырмандар арасында талқылаулар мен кездесулерді ұйымдастыру көзделген. 2011 жылдың 1 қыркүйегіне дейін Қоғам Дороти Даннетт оқырмандарының қауымдастығы деп белгілі болды.
Dorothy Dunnett founded the Dorothy Dunnett Society. Membership of this registered charity is open to all Dunnett readers, and aims to promote interest in the periods of history about which Dunnett wrote, to preserve her writings, and to promote appreciation of the literary merit of her works. It also encourages discussion and meetings between readers. Prior to 1 September 2011, the Society was known as the Dorothy Dunnett Readers' Association.
Ескерткіш
2006 жылғы 22 сәуірде Леди Даннеттке арналған ескерткіш тасын оның немерелері Хэл және Белла Даннетт, Роберт Луис Стивенсон, Роберт Бернс және сэр Уолтер Скотт ескерткіштерімен бірге Эдинбургтағы Корольдік жол бойындағы Леди Стайрдің есігіндегі Макарлар алаңында орнатты. Эдинбург әкімі қатысып, сөз сөйледі, сондай-ақ Эдинбург ақыны (Валери Гиллис) және Росс жаршысы (Чарльз Бернетт) да сөз сөйледі. Ескерткіш тасын орнату жобасы және оны қаржыландырудың басым бөлігі Дороти Даннетт қоғамының мүшелеріне тиесілі болды. Тасқа Дороти Даннетттің аты-жөні, оның гербі және оның бір кітабынан алынған қысқаша цитата жазылған: «Бізді өткенмен байланыстыратын тізбектің буындары қайда?»
On 22 April 2006, a memorial stone to Lady Dunnett was laid by her grandchildren, Hal and Bella Dunnett, alongside those for Robert Louis Stevenson, Robert Burns and Sir Walter Scott in the Makars' Court in Lady Stair's Close on the Royal Mile in Edinburgh. The Lord Provost of Edinburgh was in attendance, and gave a speech, as did the Edinburgh Makar (Valerie Gillies), and the Ross Herald (Charles Burnett). The initiative to lay the stone, and the main funding for it, came from the members of the Dorothy Dunnett Society. The Stone contains Dorothy Dunnett's name, her coat of arms, and a brief quote from one of her books "Where are the links of the chain joining us to the past".
Эдинбург үйі
Даннетттің Эдинбургтегі 87 Colinton Road мекенжайындағы ұзақ жылдарғы үйі Мерчистон ауданындағы Эдвард дәуірінде салынған, жартылай жеке вилла болып, оны Эдвард Калверт жобалаған.
Dunnett's long term home at 87 Colinton Road, Edinburgh was at an Edwardian era semi detached villa in the Merchiston area, designed by Edward Calvert.
Жиналыстар
Дороти Даннетт оқырмандары адал және белсенді, және олар 1990, 1994 және 2000 жылдары Эдинбургте 300-ден астам адам қатысқан жиындар өткізді. Осыған ұқсас шаралар Бостонда және 2000 жылы Филадельфияда ұйымдастырылды. Оның қайтысынан кейін 50-ден 115 адамға дейінгі шағын халықаралық жиындар Дублинде (қараша 2001), Нью-Орлеанда (қараша 2003), Мальтада (қазан 2005), Шотландияның оңтүстік-батысындағы Садделлде (сәуір 2007), Оркни (қыркүйек 2007) және Парижде (2010) өтті. 2012 жылдың қыркүйек айында Стамбулда «Даннеттің Константинопольді қоршауы» атты жиын өтті. 115 «қоршаушы» саяхаттаған жерлер «Күсірткідегі патша» романына және «Николо» сериясындағы Джон Грантқа арналды, онда тарихи тұлға Джон Грант 1453 жылғы Константинополь қоршауына қатысқан. Одан кейін 2016 жылы Венецияда «Даннеттің Венеция карнавалы» өтті, ол негізінен «Николо үйіне» арналды. Ұлыбританияда жыл сайын Оксфорд, Бат, Лондон, Йорк, Уорвик, Харрогейт және Стэмфорд сияқты жерлерде оқырмандардың бірнеше кездесуі өтеді. Сондай-ақ, Дороти Даннетт қоғамының ресми жылдық бас жиналысы (AGM) әр көктемде Эдинбургте Дороти Даннетт күнінің аясында өткізіледі. Австралия мен Канадада да кездейсоқ кездесулер ұйымдастырылады, мысалы, 2006 жылдың сәуірінде Ванкуверде өткен SworDDplay, 2008 жылдың наурыз айында АҚШ-тың Вирджиния штатындағы Александрияда өткен тағы бір SworDDplay және 2013 жылдың қазан айында Пенсильванияда өткен Питтсбургтегі Даннетт конфуенсі. Германияда (әсіресе Дармштадттағы жылдық кездесу) және Италияда сияқты бірнеше елде шағын кездесулер де өткізіледі. Оқырмандар сонымен қатар Дуннеттің әртүрлі локацияларына демалысқа бейресми түрде жиналады. 2007 жылы кейбір оқырмандар Тимбуктуға, ал басқалары Венецияға сапар шекті.
Dorothy Dunnett readers are devoted and active, and have held gatherings in Edinburgh in 1990, 1994, and in 2000 with over 300 people in attendance. Similar events were held in Boston, and in Philadelphia in 2000. Since her death smaller international gatherings of between 50 and 115 people have been held in Dublin (November 2001), New Orleans (November 2003), Malta (October 2005), Saddell in South West Scotland (April 2007), Orkney (September 2007), and Paris (2010). A gathering, 'The Dunnett Siege of Constantinople', took place in Istanbul in September 2012. Places visited by the 115 Siegers focused on Pawn in Frankincense and also on John Grant in the Niccolὸ series, in which historical character John Grant had taken part in the 1453 Siege of Constantinople, this was followed by the 'Dunnett Carnival of Venice' in Venice in 2016 focusing primarily on the 'House of Niccolò'. There are several meetings of readers in the UK each year, in locations such as Oxford, Bath, London, York, Warwick, Harrogate and Stamford. Also the formal Annual General Meeting (AGM) of the Dorothy Dunnett Society is held each spring in Edinburgh as part of its Dorothy Dunnett Weekend. Occasional meetings are held in Australia and Canada, as well, with one SworDDplay held in Vancouver in April 2006 and another in Alexandria, Virginia in the United States in March 2008 and the Dunnett Confluence of Pittsburgh took place in Pennsylvania in October 2013. Smaller meetings also occur locally in several other countries, such as Germany (notably the annual meeting in Darmstadt) and Italy. Readers also get together more informally to go on holiday to various Dunnett locations. In 2007 some readers visited Timbuktu and others Venice.
Халықаралық Дороти Даннетт күні (IDDD)
2011 жылы Дороти Даннетт қоғамы «Патшалар ойыны» кітабының жарыққа шығуының 50 жылдығын мерекелеу үшін алғашқы Халықаралық Дороти Даннетт күнін жариялады. Ол 2011 жылдың 15 қазанында сағат 13:00-де (түскі 1-де) жергілікті уақыт бойынша әлемнің әртүрлі жерлеріндегі оқырмандардың жиналуымен өтті, олар авторға тост көтерді. Кездесулер Эдинбург, Лондон, Ванкувер, Сан-Франциско, Коста-дель-Соль, Бостон және басқа да қалаларда ұйымдастырылды. Екінші IDDD 2012 жылдың 10 қарашасында Дороти Даннетттің 2001 жылдың 9 қарашасындағы қазасының 11 жылдығын еске алу үшін өткізілді. COVID-19 пандемиясына дейінгі соңғы шара 2019 жылдың 9 қарашасында өтті.
In 2011, the first International Dorothy Dunnett Day was announced by the Dorothy Dunnett Society to celebrate the 50th anniversary of the publication of The Game of Kings. It was held on Saturday 15 October 2011, with readers gathering in locations around the world at 13:00 (1pm) local time to toast the author. Meetings were held in Edinburgh, London, Vancouver, San Francisco, the Costa Del Sol, Boston, and other locations. The second IDDD was held on Saturday 10 November 2012, to commemorate the 11th anniversary of the death of Dorothy Dunnett on 9 November 2001. The last pre COVID 19 event was held on 9 November 2019.