Конн Смайт куәсі: Хоккейдегі ең бағалы ойыншы жүлдесі

Кіріспе

Мұз хоккейдегі жүлде – кубок

Конн Смайт кубогы жыл сайын Ұлттық хоккей лигасының (НХЛ) Стэнли кубогы плей-офф кезеңінде өз командасының ең құнды ойыншысына (MVP) табыс етіледі. Кубок НХЛ-дің ұзақ жылғы иесі, бас менеджері және бас бапкері Конн Смайттың құрметіне аталған, ол «Торонто Мейпл Лифс» клубымен байланысты. Конн Смайт кубогы 1964–65 НХЛ маусымынан бері 54 рет 47 ойыншыға берілді. Әр жыл сайын Стэнли кубогы финалы аяқталғаннан кейін Кәсіби хоккей жазушылар қауымдастығының мүшелері кубокқа лайық деп танылған ойыншыға дауыс береді. Кубокты НХЛ комиссары Стэнли кубогын табыстау алдында салтанатты түрде тапсырады, тек жеңімпаздың аты жарияланады. Бұл басқа НХЛ жүлделерінен өзгеше, оларда үш финалисттің аты аталады және жүлделер салтанатты шарада тапсырылады. Конн Смайт кубогы үшін дауыс берудің нәтижелері 2017 жылдан бастап жария етіледі. Америка Құрама Штаттары мен Канаданың басқа ірі кәсіби спорт лигаларындағы плей-офф MVP жүлделерінен (Super Bowl MVP, NBA Finals MVP, MLS Cup MVP және World Series MVP) айырмашылығы, Конн Смайт кубогы чемпионат ойыны немесе сериясы емес, бүкіл НХЛ постсезонындағы ойыншының өнеріне негізделген. Соңғы жеңімпаз – Джонатан Маршессо.

Тарих

Конн Смайт кубогы 1964 жылы Maple Leaf Gardens Limited компаниясымен Конн Смайтты құрметтеу үшін тарту етілді – ол Торонто Maple Leafs командасының бұрынғы иесі, бас менеджері және жаттықтырушысы, сондай-ақ Хоккей даңқы залының құрылысшы ретінде мүшесі болған. Конн Смайт кубогының негізі жылдар бойы екі рет кеңейтілді. Негізгі деңгейдегі 16 атау тақтасы 1980 жылдан кейін толтырылғанмен, 1983–1984 маусымына дейін жаңа деңгей қосылмады. 2000 жылғы Стэнли кубогы плей-офын аяқтағаннан кейін жаңа деңгейдегі 20 тақта толтырылды, сондықтан алғашқы тоғыз жеңімпаздың тақталары негізгі деңгейдің қалған үш жағына көшірілді. Қалған атаулар тиісінше жылжытылды, жеңімпаздардың тізімі мерзімдік ретпен сақталды. 2004–2005 маусымының тоқтатылуына байланысты кубок 2010 жылға дейін қайта толтырылмады, содан кейін жаңа деңгей қосылды, бұл тағы 24 есімге орын ашты. Кубоктың алғашқы иегері – 1965 жылы Монреаль Канадиенс командасының центрі Жан Беливу. Екі рет жеңген алғашқы ойыншы және жалғыз қорғаушы Боби Орр болды, ол 1970 және 1972 жылдары Бостон Брюинз үшін Кубокқа шешуші гол соқты. Қақпашы Берни Парент (Филадельфия Флайерс) және орталықтар Уэйн Гретцки (Эдмонтон Ойлерс), Марио Лемье және Сидни Кросби (Питтсбург Пингвинс) де екі рет жеңіске жетті, Парент, Лемье және Кросби өздерінің жеңістерін қатарынан (1974/1975, 1991/1992 және 2016/2017 жылдары) тіркеді. Қақпашы Патрик Руа – үш рет Смайт кубогын жеңген жалғыз ойыншы және екі түрлі команданың құрамында (1986 және 1993 жылдары Канадиенс, 2001 жылы Колорадо Аваланш) жүлде алған жалғыз ойыншы; оның жеңістері үш онжылдыққа созылған. 1971 жылы Смайт кубогын жеңіп алған Кен Драйден – бұл жүлдені жаңашыл ретінде Кальдер кубогын жеңіп алған жалғыз НХЛ ойыншысы (1972 жылы): Монреаль оны тек алты тұрақты маусымдық ойынға шақырды, бұл жаңашыл маусым ретінде қатысуға жеткіліксіз. Дейв Кион – клубтың бас компаниясы сыйлаған кубокты жеңіп алған жалғыз Мейпл Лифс ойыншысы, ал 1967 жылғы плей-оффтағы сегіз ұпайы – қорғаушы шабуылшы болғандықтан қақпашы емес Конн Смайт жеңімпазының ең төмен көрсеткіші. Кубок плей-оффтың барлық кезеңінде ерекше көзге түскен ойыншыны марапаттағанымен, командасы Стэнли кубогы финалына жетпеген ойыншыға ешқашан берілмеген. Кубок финалда жеңілген команданың мүшелеріне бес рет табысталды, соңғысы – 2003 жылы Анахаймның Mighty Ducks командасының Жан Себастьен Жигер, ол командасының финалға күтпеген жолмен жеткеніне көмектесті, онда олар Нью-Джерси Девилзбен жеті ойынға дейін күресті. Командасы соңғы турда жеңілген кезде жүлдені жеңіп алған жалғыз ойыншы – Филадельфияның Реджи Лич, ол 1976 жылы плей-оффта ең көп гол соққан лигалық рекордты (19 гол) орнатты, оның ішінде жартылай финалда бес гол және финалда төрт гол соқты, тіпті Канадиенс оның Флайерсін жеңіске жеткізбегеніне қарамастан. Канададан тыс жерде туған он ойыншы Конн Смайт кубогын жеңіп алды. Канадалық емес жеңімпаздар – 1994 жылы жеңген америкалық Брайан Лич, 2011 жылы Тим Томас, 2012 жылы Джонатан Квик және 2013 жылы Патрик Кейн; 2009, 2018 және 2021 жылдары жеңіс алған ресейлік Евгений Малкин, Александр Овечкин және Андрей Василевский; және 2002, 2008 және 2020 жылдары жеңіс алған шведтер Никлас Лидстрём, Хенрик Цеттерберг және Виктор Хедман. Үш ойыншы бір жылда тұрақты маусымда Конн Смайт кубогы мен ең құнды ойыншы үшін берілетін Харт мемориалдық кубогын жеңіп алды: 1970 және 1972 жылдары Орр, 1977 жылы Гай Лафлер және 1985 жылы Уэйн Гретцки. Бұл үш ойыншы сонымен қатар Art Ross Trophy жеңіп алды, тұрақты маусымда басқа ойыншылардан көп ұпай жинады (Орр тек 1970 жылы), ал Орр сонымен қатар үздік қорғаушы ретінде Джеймс Норрис мемориалдық кубогын жеңіп алды, нәтижесінде 1970 жылы НХЛ-дің төрт жеке кубогын жеңіп алды. 2023 жылға қарай Конн Смайт кубогы 19 рет орталыққа, 17 рет қақпашыға, 12 рет қорғаушыға және 8 рет оң қанатқа табысталды, ал сол қанатқа тек Монреальдің Боб Гейни (1979) және Вашингтонның Александр Овечкин (2018) жүлде алды. Монреаль Канадиенс командасының ойыншылары ең көп Конн Смайт кубогын – тоғыз рет жеңіп алды. Детройт Ред Уингс және Питтсбург Пингвинс командаларының әрқайсысы бес рет, ал Эдмонтон Ойлерс, Филадельфия Флайерс және Нью-Йорк Айлендс командаларының әрқайсысы төрт рет жүлде алды.

The Conn Smythe Trophy was introduced in 1964 by Maple Leaf Gardens Limited to honour Conn Smythe, the former owner, general manager and coach of the Toronto Maple Leafs and a member of the Hockey Hall of Fame as a builder. The base of the Conn Smythe Trophy has been expanded twice over the years to accommodate more winners. Although the 16 nameplates on the original base tier were filled up after 1980, a new tier was not added until the 1983–84 season. Following the 2000 Stanley Cup playoffs, the 20 nameplates on the new tier were filled, so the first nine winners' nameplates were moved up to the remaining three sides of the foundation tier. The remaining nameplates were shifted accordingly to keep the winners in chronological order. Due to the cancellation of the 2004–05 season, the trophy was not filled again until 2010, after which a new tier was added, making room for 24 more names. The first winner of the trophy was centre Jean Beliveau of the Montreal Canadiens in 1965. The first player and only defenseman to win it twice was Bobby Orr, who scored the Cup clinching goals for the Boston Bruins in 1970 and 1972. Goaltender Bernie Parent (for the Philadelphia Flyers) and centres Wayne Gretzky (for the Edmonton Oilers), Mario Lemieux, and Sidney Crosby (for the Pittsburgh Penguins) have also won it twice each, with Parent, Lemieux, and Crosby each winning theirs back to back (1974/1975, 1991/1992, and 2016/2017 respectively). Goaltender Patrick Roy is the only three time Smythe winner and the only player to win the trophy as a member of two different teams (with the Canadiens in 1986 and 1993, and with the Colorado Avalanche in 2001); his wins also fall into three different decades. Ken Dryden, the 1971 Smythe winner, is the only NHL player to win this trophy before winning the Calder Trophy as rookie of the year (in 1972): Montreal called him up to play only six regular season games, which is not enough to qualify as a rookie season. Dave Keon is the only Maple Leafs player to win the trophy donated by his club's parent company, while his eight playoff points in 1967 is the fewest ever by a non goalie Conn Smythe winner as he was a defensive forward. Though the trophy rewards a player who performed particularly well over the entirety of the playoffs, it has never been given to a player whose team did not at least reach the Stanley Cup Finals. The trophy has been awarded to members of the team that lost the Finals five times, most recently Jean Sebastien Giguere of the Mighty Ducks of Anaheim in 2003, who backstopped his team's surprise run to the Finals, where they pushed the New Jersey Devils to seven games. The only skater to win the award while his team lost the final round is Philadelphia's Reggie Leach, who won it in 1976 as he had set a league record for most goals in the playoffs (19), which included a five goal game in the semifinals and four goals in the Finals, even though the Canadiens swept his Flyers. Ten players born outside of Canada have won the Conn Smythe Trophy. The non Canadian winners are Americans Brian Leetch, who won it in 1994, Tim Thomas in 2011, Jonathan Quick in 2012, and Patrick Kane in 2013; Russians Evgeni Malkin, Alexander Ovechkin and Andrei Vasilevskiy who won it in 2009, 2018 and 2021, respectively; and Swedes Nicklas Lidstrom, Henrik Zetterberg and Victor Hedman, who won it in 2002, 2008 and 2020, respectively. Three players have won the Conn Smythe Trophy and the Hart Memorial Trophy for Most Valuable Player during the regular season in the same year: Orr in 1970 and 1972, Guy Lafleur in 1977, and Wayne Gretzky in 1985. These three players also won the Art Ross Trophy, having scored more points than any other player during the regular season (Orr only in 1970), while Orr also won the James Norris Memorial Trophy as top defenceman to give him a record four individual original NHL awards in 1970. As of 2023, the Conn Smythe Trophy has been awarded to centers 19 times, to goaltenders 17 times, to defencemen 12 times, and to right wingers eight times, while the only left wingers to have won the award are Bob Gainey of Montreal in 1979 and Alexander Ovechkin of Washington in 2018. Players with the Montreal Canadiens have received the most Conn Smythe Trophies with nine. Players with the Detroit Red Wings and Pittsburgh Penguins have each received five, and the Edmonton Oilers, Philadelphia Flyers, and New York Islanders have each received four.