1973 жылғы мұнай эмбаргосы және әлемдік экономикаға әсері
1973 oil crisis
1973 ж. ОАПЕК мұнай эмбаргосы Израильді қолдаған елдерге қарсы жарияланды. Саудия Арабиясы бастамасымен мұнай бағасы 300%-ға өсті. Тарихтан сабақ алыңыз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
ОАЭЫК мұнай эмбаргосы
OAPEC petroleum embargo
1973 жылдың қазан айында Араб мұнай экспорттаушы елдері ұйымы (ОАЭЫК) төртінші араб-израиль соғысы кезінде Израильді кез келген уақытта қолдаған елдерге қарсы толық мұнай эмбаргосын енгізетінін жариялады. Бұл Египет пен Сирия үшінші араб-израиль соғысы кезінде Израильге жоғалтқан аумақтарды қайтаруға бағытталған, сәтті болмаған ірі шабуылдан кейін басталды. Сауд Арабиясының Фейсал басшылығымен ОАЭЫК алғашқыда Канада, Жапония, Нидерланды, Ұлыбритания және АҚШ елдерін бағытқа алды. Кейін тізімге Португалия, Родезия және Оңтүстік Африка қосылды. 1974 жылдың наурыз айында ОАЭЫК эмбаргоны алып тастады, бірақ мұнай бағасы шамамен 300 пайызға өсті: АҚШ-тағы баға әлемдік деңгейде АҚШ долларына жуық болды. АҚШ-тағы бағалар әлемдік орташа көрсеткіштен айтарлықтай жоғары болды. Эмбарго енгізілгеннен кейін мұнай дағдарысы немесе «шоқ» туды, ол әлемдік экономика мен әлемдік саясатқа көптеген қысқа және ұзақ мерзімді әсер етті. 1967 жылғы алты күндік соғысқа Египеттің Синай түбегіне Израильдің басып кіруі кірді, нәтижесінде Мысыр Суэц каналын сегіз жылға жапты. Йом Киппур соғысынан кейін канал 1974 жылы тазартылып, 1975 жылы қайта ашылды. Ричард Никсон Израильдің соғыс күшін қолдау үшін 2,2 миллиард доллар сұрағаннан кейін ОАЭЫК елдері мұнай өндіруді қысқартты және АҚШ-қа мұнай экспортына эмбарго қойды. Дегенмен, эмбарго 1974 жылдың қаңтарына дейін ғана сақталды, бірақ мұнай бағасы одан кейін де жоғары деңгейде қалып қойды.
In October 1973, the Organization of Arab Petroleum Exporting Countries (OAPEC) announced that it was implementing a total oil embargo against the countries who had supported Israel at any point during the Fourth Arab–Israeli War, which began after Egypt and Syria launched a large scale surprise attack in an ultimately unsuccessful attempt to recover the territories that they had lost to Israel during the Third Arab–Israeli War. In an effort that was led by Faisal of Saudi Arabia, the initial countries that OAPEC targeted were Canada, Japan, the Netherlands, the United Kingdom, and the United States. This list was later expanded to include Portugal, Rhodesia, and South Africa. In March 1974, OAPEC lifted the embargo, but the price of oil had risen by nearly 300%: from US to nearly US globally. Prices in the United States were significantly higher than the global average. After it was implemented, the embargo caused an oil crisis, or "shock", with many short and long term effects on the global economy as well as on global politics. The Six Day War of 1967 included an Israeli invasion of the Egyptian Sinai Peninsula, which resulted in Egypt closing the Suez Canal for eight years. Following the Yom Kippur War, the canal was cleared in 1974 and opened again in 1975. OAPEC countries cut production of oil and placed an embargo on oil exports to the United States after Richard Nixon requested $2.2 billion to support Israel's war effort. Nevertheless, the embargo lasted only until January 1974, though the price of oil remained high afterwards.
Америка өндірісінің төмендеуі
1969 жылға қарай АҚШ-тың ішкі мұнай өндірісі жоғары деңгейге жетіп, көліктердің артушы сұранысын қанағаттандыра алмайтын болды. 1950 жылдардың соңында АҚШ жылына импорт жасады, көбінесе Венесуэла мен Канададан. Көлік шығындары мен тарифтерге байланысты Таяу Шығыстан көп мұнай сатып алған жоқ. 1973 жылы АҚШ өндірісі әлемдік өнімнің 16%-ына дейін төмендеді. Эйзенхауэр 1959 мен 1973 жылдар аралығында шетелдік мұнайға квоталар енгізді. Сыншылар оны "Американы алдымен құрғату" саясаты деп атады. Кейбір ғалымдар бұл саясаттың 1970 жылдардың басында АҚШ-тың ішкі мұнай өндірісінің төмендеуіне әсер еткенін айтады. Мұнайдың көмірге қарағанда арзан болуы көмір өнеркәсібінің құлдырауына себеп болды. 1951 жылы Америка энергиясының 51%-ы көмірден алынды, ал 1973 жылы Америка өнеркәсібінің 19%-ы ғана көмірге негізделген. 1969 жылы Ричард Никсон президент болғанда, ол Джордж Шульцті Эйзенхауэр кезеңіндегі квота бағдарламасын қарау үшін комитет төрағасы етіп тағайындады. Шульц комитеті квоталарды жоюды және олардың орнына тарифтерді енгізуді ұсынды, бірақ Никсон саяси қарсылықтарға байланысты квоталарды сақтауға шешім қабылдады. 1971 жылы Никсон мұнайға сұраныс артып, өндіріс төмендеген кезде, төмен бағалар тұтынуды ынталандырғандықтан, шетелдік мұнай импортына тәуелділікті арттырды. ОПЕК мұнай компаниялары мұнай бағасын төмендеткеннен кейін құрылды, бірақ 1961 мен 1972 жылдар аралығында мұнайдың нарықтық бағасынан мұнай бағасы тұрақты түрде жоғары болды. 1963 жылы "Жеті әйгілі" ОПЕК елдерінің өндірген мұнайының 86%-ын бақылады, бірақ 1970 жылға қарай "тәуелсіз мұнай компанияларының" өсуі олардың үлесін 77%-ға дейін азайтты. Алжир, Ливия және Нигерия сияқты үш жаңа мұнай өндірушінің пайда болуы 1970 жылы Таяу Шығыста 81 мұнай компаниясының жұмыс істеуіне әкелді. 1960 жылдардың басында Ливия, Индонезия және Катар ОПЕК-ке қосылды. Ливия мен Ирактағы саяси жағдай олардың позициясын нығайтқанға дейін ОПЕК көбінесе тиімсіз деп есептелді. Сонымен қатар, кеңестік ықпалдың күшеюі мұнай өндіруші елдерге мұнайды нарыққа тасымалдаудың балама жолдарын ұсынды. 1971 жылғы Тегеран келісімінде 14 ақпанда мұнай бағасы көтерілді және АҚШ долларының алтынға қатысты құнының төмендеуіне байланысты инфляцияға қарсы шаралар қабылданды. АҚШ-тың алтын қорының күрт азайуы инфляцияның өсуіне және доллардың тұрақтылығына сенімсіздікке әкелді, сол себепті президент Никсон 1971 жылдың 15 тамызында "алтын терезені" жабу туралы 11615 жарлыққа қол қойды. Бұл әрекет долларды ашық нарықтан басқа жерде тікелей алтынға айырбастау мүмкін емес етті және жақын арада "Никсон шокы" деп аталды, соңынан 1976 жылы Бреттон-Вудс жүйесінің құлауына әкелді. Мұнай доллармен бағаланғандықтан, доллардың алтынға байланысты байланысы жойылғанда мұнай өндірушілердің нақты табысы төмендеді. 1971 жылдың қыркүйегінде ОПЕК бірлескен мәлімдеме жасап, одан әрі мұнай бағасын белгілі бір алтын мөлшерімен белгілейтінін мәлімдеді. 1971 жылдан кейін ОПЕК бағаларды осы құнсыздануды ескере отырып, жаңартуды баяу жүргізді. 1947 жылдан 1967 жылға дейін мұнайдың доллар бағасы жылына екі пайыздан кем өсті. Мұнай шокына дейін баға басқа валюталар мен тауарларға қарағанда да тұрақты болды. ОПЕК министрлері бағаларды нарықтың өзгеретін жағдайларына сәйкес жаңарту үшін институционалдық механизмдерді әзірлемегендіктен, олардың нақты табыстары артта қалды. 1973-1974 жылдардағы бағаның күрт өсуі олардың бағаларын және тиісті табыстарын алтын сияқты тауарлармен салыстырғанда бұрынғы деңгейге қайтарды. Екінші жағдай 1967 жылы Египет пен Израиль арасында соғыс басталғанда болды, бірақ Египет пен Сирияның Израильге қарсы дұшмандығына қарамастан, эмбарго бірнеше ай ғана сарқыды. Араб-израиль қақтығысының саяси нәтижесіне ықпал ету үшін мұнайды қару ретінде пайдалануды Араб мұнай экспорттаушы елдер ұйымының (ОАМЕҰ) кейбір мүшелері қолдаса да, Сауд Арабиясы дәстүрлі түрде мұнайды саясаттан ажыратуды ең мықты қолдаушысы болды. Сауд Арабиясы араб емес мұнай өндіруші елдерден мұнайдың қолжетімділігіне байланысты бұл тактикаға күдікпен қарады, ал дағдарысқа дейінгі онжылдықтарда аймақтың консервативті монархиялары өздерінің өмір сүруін қамтамасыз ету үшін Батыс қолдауына тәуелді болды. Алжир, Ирак және Ливия мұнайды қару ретінде пайдалануды белсенді түрде қолдады. 1970 жылы Мысыр президенті Насер қайтыс болды және оның орнына Анвар Садат келді, ол күтпеген әрекеттер арқылы дипломатиялық тепе-теңдікті бұзуға сенетін. Садат өзінің сүйікті ойыны - домино екенін айтты, бұл ойында шеберлік пен табандылық марапатталады, бірақ кенеттен жасалған тәуекелдермен жеңіске жету оңайырақ, дипломатияны доминомен ойнауға теңеді. Насер билігінде Мысыр мен Сауд Арабиясы "Араб суық соғысы" деп белгіленген қарым-қатынасқа түсті, бірақ Садат Сауд Арабиясының королі Фейсалмен жақсы қарым-қатынас орнатты, ең көп халқы бар Араб мемлекеті мен ең бай Араб мемлекеті арасында одақ құрды. Насердің секулярлық көзқарасынан айырмашылығы, Садат солыс мұсылман болды және Фейсалмен, сондай-ақ солыс мұсылманмен жақын жеке қарым-қатынас орнатты. Американың сыртқы саясатын басқарған Ұлттық қауіпсіздік кеңесшісі Генри Киссинджер кейінірек Вьетнам соғысын аяқтау үшін Париждегі бейбіт келісімдерге тым ден қойғанын, соның салдарынан Мысыр-Сауд Арабиясы одағының маңыздылығын байқамағанын мойындады. Садат Сауд Арабиясына жақындасқан соң, ол АҚШ-пен қарым-қатынасты жақсартуды және Мысырды Кеңес Одағымен болған одағынан алыстатуды қалады. 1971 жылы АҚШ-та Араб мемлекеттері тағы бір эмбарго енгізуге дайын екенін көрсететін ақпарат болды. 1972 жылдың шілдесінде Садат Мысырдағы 16 000 кеңестік әскери қызметкерлердің барлығын шығарып, АҚШ-пен жақсы қарым-қатынас орнатуға ниеттенгенін көрсетті. Садаттың бұл әрекеті Киссинджерді толығымен таңқалдырды, ол: "Ол маған неге осы қызметті жасады? Неге алдымен қандай да бір жеңілдіктерді талап етпеді?" деді. Садат АҚШ-тың Израилды Синайды Мысырға қайтаруға мәжбүрлеуіне үміттенді, бірақ оның кеңес қарсы әрекетінен кейін АҚШ жауап бермегендіктен, 1972 жылдың қарашасында Садат қайтадан Кеңес Одағына жақындап, 1973 жылы Израильге қарсы соғыс үшін үлкен көлемде кеңестік қару-жарақ сатып алды. Садат үшін баға маңызды емес болды, өйткені кеңестік қару-жарақтарды сатып алуға қаражат Сауд Арабиясынан келді. Сонымен қатар, Фейсал Садатқа соғыс болған жағдайда Сауд Арабиясы Батысқа мұнай эмбаргосын енгізетінін уәде берді. 1973 жылдың сәуір айында Сауд Арабиясының мұнай министрі Ахмед Заки Ямани Киссинджермен кездесу үшін Вашингтонға келді және Фейсалдың АҚШ-тан наразы болып бара жатқанын айтты, Израилды 1967 жылғы Алты күндік соғыста басып алған жерлерін қайтаруға мәжбүрлеуді қалағанын мәлімдеді. Кейінгі сұхбатта Ямани Киссинджердің ескертуін қабылдамағанын айыптап, ол оған осы қауіп туралы көп сөйлемеуін өтінгенін мәлімдеді. Киссинджерге ашуланған Ямани 1973 жылдың 19 сәуірінде Washington Post газетімен сұхбаттасқанда Фейсал мұнай эмбаргосын қарастырып жатқанын ескертті. Ол кезде Вашингтондағы басым пікір Сауд Арабиясы бұлжымайды және мұнай эмбаргосын енгізуге бармайды еді. 1956 жылғы Суэц соғысы кезінде Сауд Арабиясының тиімсіз жартылай бауыры король Сауд Ұлыбритания мен Францияға зиян келтіретін мұнай эмбаргосын салғаны маңызды прецедент ретінде қарастырылмады. АҚШ-тың төрт мұнай компаниясының бас директорлары Фейсалмен сөйлескеннен кейін 1973 жылдың мамырында Вашингтонға келді және Фейсалдың оның 1964 жылы тақтан түсірілген жартылай бауыры Саудтан әлдеқайда қатал, зиялы және бейсабыр екенін ескертті, оның қауіптері шындыққа жақын екенін айтты. Киссинджер төрт бас директормен кездесуден бас тартты. Киссинджер мен оның қызметкерлері 1973 жылдың жазында Таяу Шығыс бойынша жасаған бағалауда, қайталап айтылған...
By 1969, American domestic output of oil was peaking and could not keep pace with increasing demand from vehicles. The U. S. was importing per year by the late 1950s, mostly from Venezuela and Canada. Because of transportation costs and tariffs, it never purchased much oil from the Middle East. In 1973, US production had declined to 16% of global output. Eisenhower imposed quotas on foreign oil that would stay in place between 1959 and 1973. Critics called it the "drain America first" policy. Some scholars believe the policy contributed to the decline of domestic US oil production in the early 1970s. The cheapness of oil compared with coal led to the decline of the coal industry. In 1951, 51% of America's energy came from coal, and by 1973, only 19% of America's industry was coal based. When Richard Nixon became president in 1969, he assigned George Shultz to head a committee to review the Eisenhower era quota program. Shultz's committee recommended that the quotas be abolished and replaced with tariffs but Nixon decided to keep the quotas due to vigorous political opposition. Nixon imposed a price ceiling on oil in 1971 as demand for oil was increasing and production was declining, which increased dependence on foreign oil imports as consumption was bolstered by low prices. OPEC was organized after the oil companies slashed the posted price of oil, but the posted price of oil remained consistently higher than the market price of oil between 1961 and 1972. In 1963, the Seven Sisters controlled 86% of the oil produced by OPEC countries, but by 1970 the rise of "independent oil companies" had decreased their share to 77%. The entry of three new oil producers—Algeria, Libya and Nigeria—meant that by 1970, 81 oil companies were doing business in the Middle East. In the early 1960s Libya, Indonesia and Qatar joined OPEC. OPEC was generally regarded as ineffective until political turbulence in Libya and Iraq strengthened their position in 1970. Additionally, increasing Soviet influence provided oil producing countries with alternative means of transporting oil to markets. Under the Tehran Price Agreement of 1971, signed on February 14, the posted price of oil was increased and, due to a decline in the value of the US dollar relative to gold, certain anti inflationary measures were enacted. Because of a severe drain on U. S. gold reserves, leading to higher inflation and lack of confidence in the strength of the dollar, President Nixon issued Executive Order 11615 on August 15, 1971, closing the "gold window". This action made the dollar inconvertible to gold directly, except on the open market, and was soon dubbed the Nixon Shock, leading eventually to the collapse of the Bretton Woods system in 1976. Because oil was priced in dollars, oil producers' real income decreased when the dollar started to float free of the old link to gold. In September 1971, OPEC issued a joint communiqué stating that from then on, they would price oil in terms of a fixed amount of gold. After 1971, OPEC was slow to readjust prices to reflect this depreciation. From 1947 to 1967, the dollar price of oil had risen by less than two percent per year. Until the oil shock, the price had also remained fairly stable versus other currencies and commodities. OPEC ministers had not developed institutional mechanisms to update prices in sync with changing market conditions, so their real incomes lagged. The substantial price increases of 1973–1974 largely returned their prices and corresponding incomes to former levels in terms of commodities such as gold. The second instance was when war broke out between Egypt and Israel in 1967, but despite continued Egyptian and Syrian enmity against Israel, the embargo lasted only a few months. Although some members of the Organization of Arab Petroleum Exporting Countries (OAPEC) supported the use of oil as a weapon to influence the political outcome of the Arab–Israeli conflict, Saudi Arabia had traditionally been the strongest supporter of separating oil from politics. The Saudis were wary of the tactic due to the availability of oil from non Arab oil producing countries, and in the decades leading up to the crisis, the region's conservative monarchies had grown dependent on Western support to ensure their continued survival as Nasserism gained traction. On the other hand, Algeria, Iraq and Libya had strongly supported the use of oil as a weapon in the conflict. In 1970, President Nasser of Egypt died and was succeeded by Anwar Sadat, a man who believed in the diplomacy of surprise, in engaging in sudden moves to upset the diplomatic equilibrium. Sadat liked to say that his favourite game was backgammon, a game where skill and persistence was rewarded, but was best won by sudden gambles, making an analogy between how he played backgammon and conducted his diplomacy. Under Nasser, Egypt and Saudi Arabia had engaged what was known as the Arab Cold War, but Sadat got along very well with King Faisal of Saudi Arabia, forming an alliance between the most populous Arab state and the wealthiest Arab state. Unlike the secularist Nasser, Sadat was a pious Muslim and he had a strong personal rapport with King Faisal, who was an equally pious Muslim. The man largely in charge of American foreign policy, the National Security Adviser, Henry Kissinger, later admitted that he was engrossed with the Paris peace talks to end the Vietnam war that he and others in Washington missed the significance of the Egyptian Saudi alliance. At the same time that Sadat moved closer to Saudi Arabia, he also wanted a rapprochement with the United States and to move Egypt away from its alliance with the Soviet Union. In 1971, the US had information that the Arab states were willing to implement another embargo. In July 1972, Sadat expelled all 16,000 of the Soviet military personnel in Egypt in a signal that he wanted better relations with the United States. Kissinger was taken completely by surprise by Sadat's move, saying: "Why has he done me this favor? Why didn't he demand all sorts of concessions first?" Sadat expected as a reward that the United States would respond by pressuring Israel to return the Sinai to Egypt, but after his anti Soviet move prompted no response from the United States, by November 1972 Sadat moved again closer to the Soviet Union, buying a massive amount of Soviet arms for a war he planned to launch against Israel in 1973. For Sadat, cost was no object as the money to buy Soviet arms came from Saudi Arabia. At the same time, Faisal promised Sadat that if it should come to war, Saudi Arabia would embargo oil to the West. In April 1973, the Saudi Oil Minister Ahmed Zaki Yamani visited Washington to meet Kissinger and told him that King Faisal was becoming more and more unhappy with the United States, saying he wanted America to pressure Israel to return all the lands captured in the Six Day War of 1967. In a later interview, Yamani accused Kissinger of not taking his warning seriously, saying all he did was to ask him not to speak anymore of this threat. Angry at Kissinger, Yamani in an interview with the Washington Post on April 19, 1973, warned that King Faisal was considering an oil embargo. At the time, the general feeling in Washington was the Saudis were bluffing and nothing would come of their threat to impose an oil embargo. The fact that Faisal's ineffectual half brother King Saud had imposed a cripplingly oil embargo on Britain and France during the Suez War of 1956 was not considered an important precedent. The CEOs of four of America's oil companies had after speaking to Faisal arrived in Washington in May 1973 with the warning that Faisal was considerably tougher, more intelligent and more ruthless than his half brother Saud whom he had deposed in 1964, and his threats were serious. Kissinger declined to meet the four CEOs. In an assessment done by Kissinger and his staff about the Middle East in the summer of 1973, the repeated statements by Sadat about waging jihad against Israel were dismissed as empty talk while the warnings from King Faisal were likewise regarded as inconsequential. In September 1973, Nixon fired Rogers as Secretary of State and replaced him with Kissinger. Kissinger was later to state he had not been given enough time to know the Middle East as he settled into the State Department's office at Foggy Bottom as Egypt and Syria attacked Israel on October 6, 1973.
"Мұнай қаруы"
1973 жылғы 6 қазанда Египет Синай түбегіндегі Бар-Лев сызығына шабуыл жасады, ал Сирия 1967 жылғы алты күндік соғыс кезінде Израиль басып алған Голан биіктіктерінде шабуылға көшті. Соғыс Уотергейт жанжалының қызу шағында басталды, және Никсон Киссинджерге сыртқы саясатты басқаруды тапсырды, өйткені ол жанжалға байланысты алаңдады. 1973 жылғы 8 қазанда Фейсал екі египеттік елшіге: «Сіздер бізді мақтан тұттырдыңыз. Бұрын біз бас көтере алмайтын едік. Енді көтере аламыз» деді. Фейсал Египетке соғыс күш-жігеріне көмектесу үшін 200 миллион АҚШ доллары көлемінде сапалы көмек беруге уәде берді және қажет болған жағдайда Египетті қолдау үшін «мұнай қаруын» пайдалануға дайын екенін мәлімдеді. Киссинджер Израиль премьер-министрі Голда Мейрге АҚШ соғыстан кейін техникадағы шығынды өтейтінін уәде етті, бірақ бастапқыда Израильге қару-жарақ жеткізуді кейінге қалдыруға тырысты, себебі ол Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесінің 242-резолюциясына сәйкес, Египет пен Сирия Синай мен Голан биіктіктеріндегі кейбір аумақтарды иеленуімен келісімге келген жағдайда «жерге бейбітшілік» келісімін жасау мүмкіндігін арттырады деп ойлады. Никсон 1973 жылғы 12 қазанда Израильге қару-жарақ жеткізуді бұйырды, бірақ Киссинджер Израильге жіберілетін қару-жарақ пен оқ-дәрілердің санын шектеу үшін бюрократиялық кешігулерді сылтау ретінде пайдаланды. Арабтардың «батыл бейбітшілік» (яғни жеңіске жеткен көшбасшы жеңілген қарсыластарына жомарттық танытады) деген түсінігі, егер соғыс Египеттің жеңілгені деп танылмаса, Садат Израильмен бейбітшілікке келуі мүмкін екенін білдірді. Сол сияқты, Киссинджер Мейрді өте мақтаншыл деп санады және соғысты Израильдің толыққанды жеңісімен аяқтамайтын келісім оны қарапайымдастырады деп сенді. Сирия мен Египет соғыста көптеген техникаларын жоғалтқандықтан, Кеңес Одағы 12 қазаннан бастап жаңа техниканы жеткізе бастады, ал Сирия мен Египетке бағытталған совет рейстерін Кипрдегі британдық радар станциялары тіркеді. Советтер күніне орта есеппен 60 рейс жасаса да, батыс газеттерінде «күнде жүз рейс» деп әңгіме тарады. Осы кезде Никсон да, Киссинджер де қазан соғысын Таяу Шығыс саясатынан гөрі суық соғыс тұрғысынан қарастыра бастады, екеуі де Египет пен Сирияға совет қаруын жеткізуді американдық жауапты талап ететін совет күшінің ойыны деп қарады. 1973 жылғы 12 қазанда АҚШ президенті Ричард Никсон Кеңес Одағы Сирия мен Египетке қару-жарақ жіберіп бастағаннан кейін, Израильге қару-жарақ пен жабдықтарды жеткізу үшін «Никель шөп» операциясын іске қосуға рұқсат берді. Израильге алғашқы американдық қару-жарақ тек 1973 жылғы 15 қазанда ғана жетті, және Никсонның бұйрықтарына қарамастан Тель-Авивке ұшатын американдық ұшақтардың саны бастапқыда шектеулі болды. Соғыстың алғашқы аптасында Израиль Голан биіктіктеріндегі сириялық шабуылды тоқтатты және сириялықтарды Дамаскқа қарай ығыстырды, бірақ Суэц каналы бойында египеттіктер өздерін ұстап тұрып, қатты шайқастар болды. Ямани 1981 жылғы сұхбатта: «Патша Америкаға соғысқа араласпауға мүмкіндік беруді қалады. Сондықтан біз өндірісті айына 5 пайызға қысқартуға келістік. Толық эмбаргоны жағдайдың мүлдем үмітсіз екенін сезінгенде ғана қолданамыз деп келістік» деді. 1973 жылғы 16 қазанда Кувейт қаласындағы Шератон қонақ үйінде өткен ОПЕК саммитінде мұнай бағасы 3,01 доллардан 5,12 долларға дейін өсетіні жарияланды. Бағаны көтеруге келіскеннен кейін ирандық делегация шахтың мұнай бағасының өсуіне ғана қызығушылық танытқандықтан Кувейт қаласынан кетіп қалды. Ирактың мұнай министрі Саддун Хаммади Таяу Шығыстағы американдық мұнай компанияларының барлық активтерін «толыққанды ұлттандыруды», барлық араб қаражатын АҚШ-тан шығаруды және барлық араб мемлекеттерінің АҚШ-пен дипломатиялық қарым-қатынасты үзуін талап етті. Ливияның мұнай министрі Изз әл-Дин әл-Мабрук Таяу Шығыстағы барлық батыс мұнай компанияларының барлық активтерін мемлекеттік меншікке беруге шақырды. 16 қазандағы соғыс туралы жаңалықтар арабтар үшін жағымсыз болды, сириялықтар бірте-бірте шегініп, ал израильдіктер египеттіктерге қарсы қарсы шабуылға көшіп, Ұлы Ащы көлден өтті. Йемани бастаған Сауд Арабиясы делегациясы, Алжир делегациясының қолдауымен, Ирак пен Ливияның эмбарго талаптарына қарсы күресті, Йемани мұнай бағасын көтеру арқылы АҚШ-қа ықпал етудің ең жақсы жолы екенін мәлімдеді. Хаммади мен Ирак делегациясының қалған бөлігі Йемани көптеген делегацияларды саудтық көзқарасқа көндіргендіктен ашуланып кетіп қалды. Шератон қонақ үйінде түн ортасында жарияланған мәлімнама қолмен жазылған, кері талқылаудың қызу болғанын көрсетеді, бірнеше абзастар сызылып тасталған, ал басқа абзастар әртүрлі қолдармен жазылған. 1973 жылғы 17 қазанда араб мұнай өндірушілері өндірісті 5 пайызға қысқарды және Израильдің одақтастарына – АҚШ, Нидерланды, Родезия, Оңтүстік Африка және Португалияға қарсы мұнай эмбаргосын енгізді. OAPEC Израильдің 1949 жылғы келісім шегінен тыс барлық аумақтардан толыққанды шығуын талап етті.
On October 6, 1973, Egypt attacked the Bar Lev Line in the Sinai Peninsula and Syria launched an offensive in the Golan Heights, both of which had been occupied by Israel during the 1967 Six Day War. The war began during the height of the Watergate scandal and Nixon largely let Kissinger manage foreign policy as he was distracted by the scandal. On 8 October 1973, Faisal told two Egyptian envoys: "You have made us all proud. In the past we could not lift our heads up. Now we can". Faisal promised to give to Egypt a quality of aid worth $200 million US dollars to assist with the war effort, and stated he was willing to use the "oil weapon" if necessary to support Egypt. Kissinger promised the Israeli Prime Minister Golda Meir the United States would replace its losses in equipment after the war, but sought initially to delay arm shipments to Israel as he believed it would improve the odds of making peace along the lines of United Nations Security Council Resolution 242 calling for a "land for peace" deal if an armistice was signed with Egypt and Syria gaining some territory in the Sinai and the Golan Heights respectively. Nixon had ordered an arms lift to Israel on 12 October 1973, but Kissinger used the excuse of bureaucratic delays to limit the amount of weapons' and ammunition sent to Israel. The Arab concept of the "peace of the brave" (i. e. a victorious leader being magnanimous to his defeated opponents) meant there was a possibility that Sadat at least would make peace with Israel provided that the war ended in such a way that Egypt was not perceived to be defeated. Likewise, Kissinger regarded Meir as being rather arrogant and believed that an armistice that ended the war in a manner that was not an unambiguous Israeli victory would make her more humble. As both Syria and Egypt lost much equipment during the fighting, the Soviet Union began to fly new equipment in starting on October 12, and the Soviet flights to Syria and Egypt were recorded by the British radar stations in Cyprus. Though the Soviets were flying in an average of 60 flights per day, exaggerated accounts appeared in Western newspapers speaking of "one hundred flights per day". At this point, both Nixon and Kissinger began to see the October War more in terms of the Cold War rather than Middle Eastern politics, both seeing the Soviet arms lifts to Egypt and Syria as a Soviet power play that required an American answer. On October 12, 1973, US president Richard Nixon authorized Operation Nickel Grass, a strategic airlift to deliver weapons and supplies to Israel in order to replace its materiel losses, after the Soviet Union began sending arms to Syria and Egypt. The first American weapons to Israel arrived only on 15 October 1973, and despite Nixon's orders the number of American planes flying into Tel Aviv were initially limited. After the first week of the war, the Israelis had halted the Syrian offensive in the Golan Heights and were pushing back the Syrians back towards Damascus, but along the Suez canal, there was heavy fighting with the Egyptians holding their own. Yamani stated in a 1981 interview: "The king still wanted to give America a chance to stay out of the fighting. So we agreed to cut back production by just 5 percent per month. A full embargo, we agreed, was something we would implement only if we felt that things were absolutely hopeless". At an OPEC summit at the Sheraton Hotel in Kuwait City on October 16, 1973, it was announced the price of oil would go from $3.01 U. S dollars per barrel to $5.12 per barrel. After agreeing to the price increase, the Iranian delegation left Kuwait City as the Shah of Iran was only interested in higher oil prices. The Oil Minister of Iraq, Sa'dun Hammadi demanded the "total nationalization" of all assets of American oil companies in the Middle East, the withdrawal of all Arab funds from the United States and for all Arab states to break diplomatic relations with the United States. The Libyan Oil Minister, Izz al Din al Mabruk, called for the nationalization of all the assets of all Western oil companies in the Middle East. The news about the war on October 16 was grim from the Arab viewpoint with the Syrians steadily being pushed back while Israelis had opened an counter offensive against the Egyptians and crossed the Great Bitter Lake. The Saudi delegation led by Yemani, supported by the Algerian delegation, fought hard against the Iraqi and Libyan demands for an embargo as Yemani maintained that forcing through an increase in the price of oil was the best way to influence the United States. Hammadi and the rest of the Iraqi delegation left in a huff as Yemani had won over the majority of the delegations to the Saudi viewpoint. The statement issued after midnight at the Sheraton Hotel was handwritten and reflecting the tense talk had several paragraphs crossed out while other paragraphs were written in by different hands. On October 17, Arab oil producers cut production by 5% and instituted an oil embargo against Israel's allies: the United States, the Netherlands, Rhodesia, South Africa, and Portugal. OAPEC demanded a complete Israeli withdrawal from all territories beyond the 1949 Armistice border.
Эмбаргоның тиімділігі
Эмбарго 1973 жылдың қазанынан 1974 жылдың наурызына дейін жалғасты.) Ол батыстың экономикасын қиратып, оны масқаралап, мойынсұндырған жеңіске жеткен батыр ретінде қабылдады. Пакистанның премьер-министрі Зульфикар Али Бхутто конференцияны ашып: «Пакистан армиясы – ислам армиясы. Біз Иерусалимге бірлесіп қарулы бауырластар ретінде кіреміз!» деді. Тек 1974 жылдың 18 наурызында патша Садаттың, оған сенген адамның, АҚШ-тың «әділдік танытқанын» хабарлағаннан кейін және Киссинджер Сауд Арабиясына бұрын Израильға қарсы қолдануы мүмкін деген сылтаумен бас тартылған қару сатуға уәде бергеннен кейін мұнай эмбаргосын тоқтатты. Ең маңыздысы, Сауд Арабиясы батыс банктеріне миллиардтаған доллар инвестиция салған еді, ал мұнай эмбаргосы салдарынан туған үлкен инфляция осы байлыққа қауіп төндірді, себебі инфляция ақшаның құнын төмендетіп, Фейсалдың батыс экономикасына келтірген зиянды азайтуға мүдделі болуына себеп болды. Израиль әскерлері 1949 жылғы келісім сызығына қайта шегінбегендіктен, көптеген ғалымдар эмбарго сәтсіздікке ұшырады деп санайды. Рой Ликлидер 1988 жылы жарық көрген «Саяси билік және араб мұнайының қаруы» атты кітабында эмбарго сәтсіздікке ұшырағанын, себебі эмбаргоға ұшыраған елдер араб-израиль қақтығысы бойынша саясатын өзгертпегенін тұжырымдады. Ликлидер ұзақ мерзімді өзгерістердің себебі ОПЕК-тің мұнай бағасын өсіруі болғанын, ал ОАПЕК эмбаргосының емес деп есептеді. Ал Дэниел Ергин эмбарго «халықаралық экономиканы жаңартты» деді.
The embargo lasted from October 1973 to March 1974.) where he was acclaimed as a conquering hero who humiliated and humbled the West by wrecking its economy. The prime minister of Pakistan, Zulfikar Ali Bhutto, opened the conference by stating: "The armies of Pakistan are the armies of Islam. We shall enter Jerusalem as brothers in arms!" Only on March 18, 1974 did the king end the oil embargo after Sadat, whom he trusted, reported to him that the United States was being more "evenhanded" and after Kissinger had promised to sell Saudi Arabia weapons that it had previously denied under the grounds that they might be used against Israel. More importantly, Saudi Arabia had billions of dollars invested in Western banks, and the massive bout of inflation set off by the oil embargo was a threat to this fortune as inflation eroded the value of the money, giving Faisal a vested interest in helping to contain the damage he himself inflicted on the economies of the West. Since Israeli forces did not withdraw to the 1949 Armistice Line, the majority of scholars believe that the embargo was a failure. Roy Licklieder, in his 1988 book Political Power and the Arab Oil Weapon, concluded that the embargo was a failure because the countries that were targeted by the embargo did not change their policies on the Arab–Israeli conflict. Licklieder believed that any long term changes were caused by the OPEC increase in the posted price of oil, and not the OAPEC embargo. Daniel Yergin, on the other hand, has said that the embargo "remade the international economy".
Хронологиясы
Қосымша мәліметтерді "Facts on File" баспасының "Энергия дағдарысы" сериясынан табуға болады. 1973 жылғы қаңтарда инфляциялық қысым мен ақша жүйесінің құлдырауы салдарынан 1973–1974 жылдардағы қор нарығының құлдырауы басталды. 1973 жылдың 23 тамызында Йом-Кипур соғысына дайындық барысында Сауд Арабиясының королі Фейсал мен Мысыр президенті Анвар Садат Эр-Риядта кездесіп, арабтардың әскери қақтығыстың бір бөлігі ретінде "мұнай қаруын" пайдалануы туралы құпия келісімге келді. 6 қазан күні Египет және Сирия 1973 жылғы араб-израиль соғысын бастау үшін Йом-Кипур күні Израильдің позицияларына шабуыл жасады. 8 қазан күні Израиль толыққанды ядролық дабыл жариялады. Киссинджерге 9 қазан күні таңертең хабарланды. АҚШ Израильге қайта жабдықтауды бастады. 8–10 қазан аралығында ОПЕК ірі мұнай компанияларымен 1971 жылғы Тегеран келісімін қайта қарау бойынша келіссөздер сәтсіз аяқталды. 12 қазан күні АҚШ "Никель Грас" операциясын бастады, Израильге қару-жарақ пен жабдықты жеткізу үшін стратегиялық әуе көпірін ұйымдастырды. Бұл, араб жағын жабдықтау үшін кеңестік тараптың ұқсас әрекеттерінен кейін жасалды. 16 қазан күні Сауд Арабиясы, Иран, Ирак, Абу-Даби, Кувейт және Катар мұнай бағасын 17%-ға көтеріп, барреліне 3,65 долларға жеткізді және өндірісті қысқарту туралы хабарлады. 17 қазан күні ОАПЕК мұнай министрлері Батыстың Израильді қолдауына ықпал ету үшін мұнайды пайдалануға келісті. Олар заңға сәйкес келмейтін мемлекеттерге эмбарго салуды және экспортты қысқартуды ұсынды. 19 қазан күні Никсон Конгрестен Израильге 2,2 миллиард доллар көмек беруді сұрады, бұл араб елдерінің бірлескен жауабын тудырды. Ливия дереу АҚШ-қа мұнай экспортына тыйым салды. Сауд Арабиясы және басқа араб мұнай өндіруші елдер келесі күні осы қадамға қосылды. Сауд Арабиясы әлемдік мұнайдың 25%-на ие болды, бірақ 1973 жылы АҚШ-та қолданылған мұнайдың тек 4%-ы ғана осы елден келді. Дегенмен, Сауд Арабиясы араб әлемінде үлкен рөл атқарады, және 1974 жылы Бейруттегі мұнай кеңесшісі атап өткендей: "Егер Сауд Арабиясы А нүктесінен В нүктесіне жылса, онда басқа барлық мұнай өндірушілер кем дегенде сондай жылғалысуға тиіс, тіпті С нүктесіне дейін". 1973 жылы АҚШ-та қолданылған мұнайдың шамамен 25%-ы араб елдерінен келді. Араб мұнай эмбаргосынан туындаған мұнай тапшылығы АҚШ-та бағаның өсуіне әкеп соқты, бұл өз кезегінде мұнайды эмбаргоға қоспаған Иран, Венесуэла, Ливия және Ирак сияқты мұнай өндірушілердің бағаны көтеру талаптарына байланысты бүкіл әлемде бағаның өсуіне әкелді. Олар мұнайды АҚШ-қа емес, Жапония мен Еуропаға жеткізуге басымдық берді, осылайша жаһандық инфляциялық спиральды іске қосты. Мұнай эмбаргосына ұшыраған еуропалық елдердің ішінде тек Нидерланды (Голландияның сыртқы істер министрі Макс ван дер Столь Израильді қатты қолдады) және Португалия (Португалияның Африкадағы колонияларындағы тәуелсіздік қозғалыстарын қолдау мақсатында) болды. Бірақ АҚШ-тағы мұнай тапшылығы барлық еуропалық елдерде бағаның күрт өсуіне әкеп соқты. Эмбаргоның өзі АҚШ-та үлкен экономикалық қиындықтар тудырмады, себебі американдықтар Иран сияқты эмбаргоға қатыспаған елдерден көбірек мұнай импорттады. Бірақ эмбарго салдарынан мұнай бағасының 400%-ға өсуі американдық экономикаға зиян келтірді. Венесуэла, Нигерия, Иран және Ирак сияқты бірқатар елдер эмбарго кезінде мұнай өндірісін арттырды, бірақ оны жоғары бағамен сатты. Мұнай бағасын көтеруді ең көп талап еткен Иран шахы болды, ал итальяндық тарихшы Джулиано Гаравини "мұнай шогы" кезінде Батыстың экономикалық проблемаларына ең көп жауапты басшы Фейсал патша емес, шах болды деп санайды. Араб-израиль дауына қатысты араб көзқарасына "достық" деп саналатын Франция және Бельгия сияқты елдер эмбарго салдарынан туындаған жаһандық инфляциядан ең көп зардап шекті. Дағдарыс 1974 жылғы наурызда Вашингтон мұнай саммитіндегі келіссөздерден кейін эмбарго алынған соң жеңілдеді, бірақ оның салдары 1970-жылдар бойы сақталды. Доллардың әлемдік нарықтағы бәсекелестік позициясының әлсіреуіне байланысты энергия бағасы келесі жылы қайтадан өсті. Араб мұнай эмбаргосы 1945 жылдан бастап батыстағы ұзақ өркендеу кезеңін аяқтады, бұл әлемдік экономиканы Ұлы депрессиядан бері ең үлкен экономикалық құлдырауға алып келді. Соғыстан кейінгі жылдардағы өркендеудің "ұзақ жазы" "алпысыншы жылдардың" өркендеуіне және бүлікшіл жастар мәдениетінің өсуіне мүмкіндік берді, себебі бұрын-соңды болмаған байлық пен өркендеу кезінде дәстүрлі құндылықтарға қарсы шығу және гедонизмге берілу оңай болды. Лейси 1973–74 жылдардағы араб мұнай эмбаргосының әсері туралы жазып, Батыс елдерінің халқы үшін өмір күрт "баяулап, қараңғыланып, суықтап" кеткенін айтты, себебі бензин рационированиеленді, Таймс-сквердегі шамдар өшірілді, "жақындығын жейтін" автомобильдер сатылуын тоқтатты, жылдамдық шектеулері енгізілді және отынды үнемдеу мақсатында демалыс күндері жүруге шектеулер қойылды. Американдық автомобиль өнеркәсібі ауыр "жақындығын жейтін" көліктерді өндіруге маманданғандықтан, тұтынушылар жапон және батыс германиялық автомобиль өнеркәсібі өндірген жеңіл және отынды үнемдейтін көліктерге көшті, бұл американдық автомобиль өнеркәсібінің құлдырауына әкелді. 1945 жылдан 1973 жылға дейінгі кезең Батыста бұрын-соңды болмаған өркендеу кезеңі болды, "ұзақ жаз" көптеген адамдардың ешқашан аяқталмайды деп сенген кезең, және оның 1973 жылы күрт аяқталуы, мұнай бағасын бірнеше күн ішінде 400%-ға арттырған мұнай эмбаргосы әлемдік экономиканы жұмыссыздық пен инфляцияның өрбуімен бірге күрт рецессияға итермеледі, бұл оқиға терең соққы болды. Француздар "Glorieuses Trente" ("Даңқты отыз жыл") деп атаған кезеңнің аяқталуы Батыста кең тараған пессимизмге әкелді, ал Financial Times газеті 1973 жылдың соңында "Болашақ кешігуге ұшырайды" деген танымал тақырыпты жариялады. Біріккен Ұлттар Ұйымының бас хатшысы Курт Вальдхайм Бас Ассамблеяда сөйлеген сөзінде "әлемдік істерге енген көмексіздік пен тағдырға мойынсұну сезімі" туралы шағымданады. 1973–1974 жылдардағы "ұзақ жаздың" өркендеуінің кенеттен аяқталуы 1970-жылдардың қалған бөлігіндегі мәдениеттің пессимистік көңіл-күйіне үлкен үлес қосты. 1975 жылы Федералдық Энергия Әкімшілігі Конгреске ұсынған есепте 1973–1974 жылдардағы эмбарго салдарынан шамамен 500 000 американдық жұмыссыз қалғаны және жалғыз ұлттық өнім (ЖҰӨ) 10 миллиардтан 20 миллиард долларға дейін төмендегені айтылды.
For further details see the "Energy crisis" series by Facts on File. January 1973The 1973–1974 stock market crash commences as a result of inflation pressure and the collapsing monetary system. August 23, 1973In preparation for the Yom Kippur War, Saudi King Faisal and Egyptian president Anwar Sadat meet in Riyadh and secretly negotiate an accord whereby the Arabs will use the "oil weapon" as part of the military conflict. October 6Egypt and Syria attack Israeli positions on Yom Kippur, starting the 1973 Arab–Israeli War. Night of October 8Israel goes on full nuclear alert. Kissinger is notified on the morning of October 9. United States begins to resupply Israel. October 8–10OPEC negotiations with major oil companies to revise the 1971 Tehran price agreement fail. October 12The United States initiates Operation Nickel Grass, a strategic airlift to provide replacement weapons and supplies to Israel. This followed similar Soviet moves to supply the Arab side. October 16Saudi Arabia, Iran, Iraq, Abu Dhabi, Kuwait and Qatar raise posted prices by 17% to $3.65 per barrel and announce production cuts. October 17OAPEC oil ministers agree to use oil to influence the West's support of Israel. They recommended an embargo against non complying states and mandated export cuts. October 19Nixon requests Congress to appropriate $2.2 billion in emergency aid to Israel, which triggers a collective Arab response. Libya immediately proclaims an embargo on oil exports to the US. Saudi Arabia and other Arab oil producing states follow the next day. Saudi Arabia had 25% of the world's oil, but only 4% of the oil used in the United States in 1973 came from the kingdom. However, Saudi Arabia plays an over sized role within the Arab world, and as a Beirut oil consultant noted in 1974: "If Saudi Arabia moves from A to B, then every other oil producer must move at least as far, if not to C." In 1973, about 25% of the oil used in the United States came from Arab countries. The mere shortage of oil caused by the Arab oil embargo within the United States forced prices to raise, which in turn led prices to rise everywhere all over the world as oil producers that had not joined the embargo such as Iran, Venezuela, Libya and Iraq demanded higher prices in Japan and Europe as an initiative to ship oil to those places instead of the United States, thus settling off a worldwide inflationary spiral. The only European nations subject to the oil embargo were the Netherlands (because the Dutch Foreign Minister Max van der Stoel was strongly pro Israeli) and Portugal (in a support of show for the independence movements in Portugal's African colonies), but the shortage of oil in the United States led to sharp price rises in all of the European nations. The embargo itself did not cause much economic difficulty in the United States as the Americans simply imported more oil from nations that were not part of the embargo such as Iran, but the 400% increase in the price of oil caused by the embargo did damage the American economy. A number of nations such as Venezuela, Nigeria, Iran and Iraq increased their oil production during the embargo, but just sold their oil at a higher price. The leader who pushed the most for higher oil prices was the Shah of Iran, and the Italian historian Giuliano Garavini has argued that the leader most responsible for the West's economic problems during the "oil shock" was not King Faisal, but rather the Shah. Some of the nations that were classified as "friendly" to the Arab viewpoint in regards to the Arab Israeli dispute such as France and Belgium were the ones who suffered the most from the worldwide inflation caused by the embargo. The crisis eased when the embargo was lifted in March 1974 after negotiations at the Washington Oil Summit, but the effects lingered throughout the 1970s. The dollar price of energy increased again the following year, amid the weakening competitive position of the dollar in world markets. The Arab oil embargo ended the long period of prosperity in the West that had begun in 1945, throwing the world's economy into the steepest economic contraction since the Great Depression. The "long summer" of prosperity in the post war years had made possible the "swinging sixties" and the related rise of a rebellious youth culture as it was very easy to be hedonist and/or in rebellion against traditional values in a time of unprecedented affluence and prosperity. Lacey wrote about the impact of the Arab oil embargo of 1973–74 that for people in the West life suddenly become "slower, darker and chiller" as gasoline was rationed, the lights were turned off in Times Square, the "gas guzzler" automobiles suddenly stopped selling, speed limits became common and restrictions were placed on weekend driving in a bid to conserve fuel. As the American automobile industry specialized in producing heavy "gas guzzler" vehicles, there was an immediate shift on the part of consumers to the lighter and more fuel efficient vehicles produced by the Japanese and West German automobile industries, sending the American automobile industry into decline. The years from 1945 to 1973 had been a period of unprecedented prosperity in the West, a "long summer" that many believed would never end, and its abrupt end in 1973 as the oil embargo which increased the price of oil by 400% within a matter of days threw the world's economy into a sharp recession with unemployment mounting and inflation raging came as a profound shock. The end of what the French called the Trente Glorieuses ("Glorious Thirty" [years]) led to a mood of widespread pessimism in the West with the Financial Times running a famous headline in late 1973 saying "The Future will be subject to Delay". Kurt Waldheim, the secretary general of the United Nations in an address to the General Assembly complained about "the note of helplessness and fatalism creeping into world affairs". The sudden and abrupt end of the "long summer" of prosperity in 1973 1974 played a major role in the pessimistic mood that characterized the culture of the rest of the 1970s. In 1975, a report to Congress from the Federal Energy Administration estimated that the embargo of 1973 1974 had caused about 500,000 Americans to lose their jobs and caused a GNP loss between $10 billion $20 billion dollars.
Мұнай экспорттаған елдерге әсері
Бұл бағаның өсуі мұнай экспорттаушы елдерге күшті әсер етті, себебі көп жылдар бойы индустриалды державалардың ықпалында болған Таяу Шығыс елдері маңызды тауардың бақылауын өз қолына алды деп есептелді. Мұнай экспорттаушы елдер зор байлық жинақтады. Кірістің бір бөлігі жоғары мұнай бағасы мен өз экспорт тауарларының құнсыздануы арасында қалған дамып келе жатқан елдерге көмек ретінде бөлінді, сонымен қатар Батыс елдерінің сұранысы төмендеді. Көптеген қаржы саяси шиеленісті, әсіресе Таяу Шығыста күшейтетін қару-жарақ сатып алуға жұмсалды. Сауд Арабиясы Исламның фундаменталистік бағыты – уахабизмді бүкіл әлемге таратуға көмектесу үшін 100 миллиардтан астам доллар жұмсады, бұл қаржы діни қайырымдылық қорлары, мысалы, әл-Харамейн қоры арқылы бөлінді, ол кейде Аль-Қаида және Талибан сияқты экстремистік суннит топтарына да қаржы жұмсады. Әлемдік мұнай бағасының 400%-ға өсуі мұнай өндіруші елдердің басшыларының асыра сілтемелі уәделеріне әкелді. Иран шахы 1973 жылғы желтоқсандағы сөйлеуінде өзінің халқына Иранды 1990 жылға қарай дамысқан елге айналдыратын «Ұлы өркениет» жобасын бастағанын айтты; Венесуэла президенті Карлос Андрес Перес де Венесуэланы дамысқан елге айналдыруды көздеген Le Gran Venezuela жобасын іске қосты; ал Нигерия президенті Якубу Говон өз халқына енді Нигерияның басты мәселесі «молшылықты басқару» болатынын мәлімдеді. Мұнай соғысынан кейін Нигерия өзін алғашқы африкалық мемлекет ретінде таныстырды, ол дамысқан ел мәртебесіне жететін болады және Лагоста өзін барлық қара Африканың көшбасшысы деп санайтын елге лайықты бірнеше монументалды модернистік ғимараттар салынды. Нигерияның мұнай байлығының көп бөлігі жемқор саясатшылардың қалтасына түсті. Алайда, Нигерияның жаңа мұнай байлығының бір бөлігі 1967-1970 жылдардағы азамат соғысынан қираған аймақтарды қайта жаңғыртуға және Нигерияның мұнай байлығының көп бөлігі халыққа емес, Лагостағы федералды үкіметке кетті деген наразылықты басуға жұмсалды. 1974 жылы өзінің қатерлі ісікке шалдыққандығын білген Иран шахы, ол 1980 жылы қайтыс болар еді, «Ұлы өркениетті» жеделдетуге күш салды, себебі ол өлімінен бұрын «Ұлы өркениетті» көруді қалады, бұл оның мақтанышпен жариялаған уәделерін түсіндірді. «Мұнай соғысынан» туған жаңа байлық Алжирдің төрағасы Хуари Бумедиенге әлемдік көшбасшы болуға мүмкіндік берді, ол дамысқан және дамып келе жатқан елдердің элиталарының ықыласына бөленді. Мұнай эмбаргосы Палестина мәселесіне жаңа қызығушылықты тудырды. 1973 және 1981 жылдар аралығында Сауд Арабиясы Палестинаны азат ету ұйымына 1 миллиард АҚШ доллары көлемінде қаржылық көмек көрсетті, бұл көптеген дамып келе жатқан елдердің бюджетінен асып түсті. 1973 жылдың 8 қарашасында Киссинджер 1953 жылдан бері Сауд Арабиясының басшысымен кездескен алғашқы мемлекеттік хатшы болды, ол король Фейсалмен кездесіп, эмбаргоны тоқтатуды сұрады. ЕЭҚ (қазіргі Еуропалық Одақ) елдерінің сыртқы істер министрлері эмбарго жарияланғаннан кейін екі апта ішінде жиналып, Израильді «1967 жылғы қақтығыстан бері жалғасып келе жатқан аумақтық оккупацияны тоқтатуға» шақыратын мәлімдеме жасады. 1973 жылдың 11 желтоқсанында Жапонияның сыртқы істер министрі Масаёши Охира король Фейсалмен «екіжақты қарым-қатынасты жақсарту» мәселелері бойынша әңгімелесу үшін Эр-Риядқа ұшып келді. Содан кейін Франция сыртқы істер министрі Мишель Жобер Францияға келесі жиырма жылға мұнаймен қамтамасыз ететін келісімге қол қою үшін келді. 1974 жылдың 24 қаңтарында Иран шахы Мұхаммед Реза Пахлави Сент-Морицтегі шаңғы тауларынан түсіп келе жатқанда, Ұлыбританияның қаржы министрі Энтони Барбер және сауда министрі Питер Уокер оны қарсы алды. Барбер мен Уокер рөлдерін өзгертті, шахқа құрмет көрсетті, ол өз елі Ұлыбританияға 5 миллион тонна мұнай сататынын және Иранды индустрияландыру жоспарларын іске асыруға көмектесу үшін 100 миллион фунт стерлингтік британдық тауарға алмасатынын уәделеді. Сауд Арабиясы мұнай эмбаргосынан кейін өркендеу мен байлықтың өсуін бастан кешірді, оның салдары король Фейсалға қорқыныш сыйлады. Фейсал батыста уахабизм деп аталатын исламның қатал пуритандық бағытына берілген, ол өзінің халқының материализмге, көзге көрінетін тұтынушылыққа және ашкөздікке берілгеніне таң қалды, олар исламға қызығушылық танытпады. Лейси былай деп жазды: «Оны ең бастысы оңай байлықтың рухани қауіп-қатері мазалады. Оның қарапайым ықыласы мен құрметінің арқасында Пандораның қорапшасы ашылды, ол оның патшалығын өзінің сүйікті нәрселерінің пародиясына айналдырумен қауіптенді». Өмірінің соңғы екі жылында Фейсал өзінің халқының тұтынушылыққа құмар болып, «мұңайып» кеткеніне байланысты депрессияға түсті. Фейсалдың ұлы, тәж мұрагері Мұхаммед 1981 жылы Лейсиге: «Шексіздік, ашкөздік, оны тоқтатуға шамасы келмеді. Ол жұмысына соншалықты берілді, оның жеке өмірінен ешнәрсе қалмады» деді. Өзгерген құндылықтардың белгісі – Сауд Арабиясында алкогольге толық тыйым салынған болса да, жас мүшелер арасында алкогольді ішу және есірткі қолдану кеңінен таралды. Риядтағы американ елшісі Джеймс Акинс: «Риядтың аспаны қанаттарында жаңа байып кету жоспарларымен құрлы қанағаттармен қараңғы» деп хабарлады. 1974 жылы Риядтағы жылжымайтын мүлік бағасы жыл бойына әр апта сайын еселеді, өйткені өркендеу 1898-1899 жылдардағы Клондайк алтын асыруымен салыстырылатын жылжымайтын мүлік спекуляциялық көпіршесіне әкелді. Қызыл теңіз портындағы Джиддада Сауд Арабиясындағы құрылыс бумына арналған цементпен жүктелген кемелер соншалықты көп болды, құрылыс мердігерлері цементті әр рейсте жиырма қаптан жеткізу үшін тікұшақтарды жалдады. Джуфали, Алиреза, әл-Хассоги және бин Ладен отбасылары сияқты Сауд Арабиясының құрылыс индустриясында жұмыс істейтін бірнеше отбасылар құрылыс бумының нәтижесінде зор байлыққа ие болды. 1973-1974 жылдардағы мұнай соғысынан кейінгі кезең Сауд Арабиясында «молшылық дәуірі» ретінде есте қалады, онда дерлік барлық адамның өмірлік деңгейі айтарлықтай артты. Мұнай соғысынан туған байлық пен жемқорлық Сауд Арабиясында фундаменталистік қарсылыққа әкелді. 1979 жылдың 20 қарашасында Исламның ең қасиетті киелі орны – Меккедегі Ұлы мешіті Махдидің (әрбір мұсылман ғасырының таңында Ислам жауларын жоқ етуге келетін мессиандық тұлға) ізбасарлары деп жариялаған фанатиктер тобы басып алды. Көтерілістің жетекшісі Жухайман әл-Отайби Сауд үйінің жемқор және төмендегенін айтып, олардың күмән келтіретін бизнес айналыстарымен айналысқан немесе алкоголь ішкен бірнеше сауд принцтерінің есімдерін тізімдеп, наразылық тізімін оқыды. Сауд армиясы Ұлы мешітті қайтарып алды және көтерілісшілер «бұзылғандар» деп аталды, олар атылып тасталды. Сонымен қатар, қазіргі мұнай бағасының өсуінен туған байлықтың көп бөлігі жемқор шахтың ұрлап алғаны және «Ұлы өркениет» жобасының орындалмаған уәделері 1978-1979 жылдарғы Иран революциясына үлкен үлес қосты, ол шахты құлатты және 1979 жылдың ақпанында Иран Ислам Республикасының құрылуына әкелді. Алжирде «мұнай соғысы» бұрын болмаған әлеуметтік мемлекеттің құрылуына әкелді. 1980 жылдардың төмендеген мұнай бағасы және FLN режимінің жемқор екеніне сенім 1988 жылғы қазан айындағы FLN режиміне қарсы толқуларға себеп болды, оның салдарынан кем дегенде 500 адам қаза тапты. Толқулардың басты себебі – 1986 және 1988 жылдар аралығында Алжир мемлекетінің мұнай бағасының төмендеуіне байланысты әлеуметтік саясатының көп бөлігін тоқтатуға мәжбүр болды, нәтижесінде 1988 жылға қарай жұмыссыздық деңгейі 30%-ға жетті, сонымен қатар FLN режимі миллиондаған долларды ұрлағаны белгілі болды. Қазан айындағы толқулардан кейін президент Шадли Бенджедид демократияға өтуді бастады. Алғашқы бос сайлау...
This price increase had a dramatic effect on oil exporting nations, for the countries of the Middle East who had long been dominated by the industrial powers were seen to have taken control of a vital commodity. The oil exporting nations began to accumulate vast wealth. Some of the income was dispensed in the form of aid to other underdeveloped nations whose economies had been caught between higher oil prices and lower prices for their own export commodities, amid shrinking Western demand. Much went for arms purchases that exacerbated political tensions, particularly in the Middle East. Saudi Arabia spent over 100 billion dollars in the ensuing decades for helping spread its fundamentalist interpretation of Islam, known as Wahhabism, throughout the world, via religious charities such as the al Haramain Foundation, which often also distributed funds to violent Sunni extremist groups such as Al Qaeda and the Taliban. The 400% increase in the world oil prices led to extravagant promises being made by the leaders of oil producing nations. The Shah of Iran told his subjects in a speech in December 1973 that he was launching "Great Civilization" project that would make Iran into a First World nation by the 1990s; President Carlos Andrés Pérez of Venezuela likewise launched his Le Gran Venezuela project intended to make Venezuela into a First World nation; and President Yakubu Gowon of Nigeria told his people that henceforward Nigeria's main problem would be "managing abundance". After the oil shock, Nigeria presented itself as the first African nation that would reach First World status and in Lagos a series of stately modernist buildings were erected as appropriate for a nation that saw itself as the leader of all black Africa Much of the oil wealth in Nigeria was stolen by corrupt politicians. However, at least some of Nigeria's new oil wealth went to rebuild the areas devastated by the civil war of 1967 1970 and to address the complaints that too much of Nigeria's oil wealth went to the federal government in Lagos instead of the people. In Iran, the Shah who was aware by 1974 that he had developed the cancer that was to ultimately kill him in 1980 pushed very strongly for his "Great Civilization" for rapid modernization not the least because he wanted to see the "Great Civilization" before his death, which explained his grandiose announcements. The new wealth generated by the "oil shock" allowed for Chairman Houari Boumédiène of Algeria to become a global leader, courted by elites in both the First World and the Third World. The oil embargo led a sudden interest in the Palestinian issue. Between 1973 and 1981, Saudi Arabia donated a sum worth $1 billion US dollars to the Palestine Liberation Organization, which thus had a budget that exceeded that of many Third World nations. On November 8, 1973, Kissinger became the first Secretary of State to meet with a Saudi leader since 1953 as he met King Faisal to ask him to end the embargo. Within two week of the embargo being launched, all of the foreign ministers of the nations of the European Economic Community (now the European Union) met in a conference to issue a statement calling for Israel "to end the territorial occupation which has maintained since the conflict of 1967". On December 11, 1973, the Japanese Foreign Minister Masayoshi Ōhira flew in to Riyadh to meet King Faisal for "talks on improving bilateral relations". Shortly afterwards, the French foreign minister Michel Jobert arrived to sign an agreement that provided oil for France for the next twenty years. On January 24, 1974, as the Shah of Iran, Mohammad Reza Pahlavi, was coming off the ski slopes of St. Moritz, he was met by the British Chancellor of Exchequer, Anthony Barber, and the Trade Secretary, Peter Walker. In a role reversal, Barber and Walker paid homage to the Shah, who promised them that his nation would sell the United Kingdom 5 million tons of oil in exchange for some £100 million of British goods to aid his plans to industrialize Iran. Saudi Arabia experienced an upsurge of prosperity and affluence after the oil embargo whose consequences horrified King Faisal. Faisal who was devoted to a harsh puritanical strain of Sunni Islam known in the West as Wahhabism was appalled by the way that his subjects became materialistic, devoted only to conspicuous consumption and greed as they lost interest in Islam. Lacey wrote: "The spiritual dangers of easy affluence distressed him more. His simple gesture of piety and honor seemed to have opened a Pandora's Box that threatened to turn his realm into a parody of all he held dear". In the last two of years of his life, Faisal fell into depression over the way his subjects had been seduced into a consumerist lifestyle, becoming lost in a sense of "melancholia" Faisal's son, Crown Prince Mohammad told Lacey in 1981: "The profligacy, the greed, he felt he could not stem it. He become so bound up in his work, there was almost nothing private of him left" A sign of the changed values was that despite the total ban on alcohol in Saudi Arabia that drinking along with drug use become common with the younger members of the House of Saud James Akins, the American ambassador in Riyadh reported; "the sky over Riyadh is black with vultures with new get richer quicker plans under their wings". In 1974, property prices in Riyadh doubled on a weekly basis for the entire year as the prosperity led to a real estate speculation bubble that was often compared to the Klondike gold rush of 1898 1899. At the Red Sea port of Jeddah, there were so many ships queuing up laden with cement for the construction boom in Saudi Arabia that construction contractors hired helicopters to fly the cement in, twenty bags per flight. A number of families engaged in the Saudi construction industry such as the Juffali, Alireza, al Khasshoggi and the bin Laden families all become very wealthy as a result of the construction boom. The period after the oil shock of 1973 1974 is still fondly remembered in Saudi Arabia as the "age of abundance" where nearly everyone had a significant increase in their standard of living. The wealth and corruption generated by the oil shock led to a fundamentalist backlash in Saudi Arabia. On 20 November 1979, Islam's most holiest shrine, the Grand Mosque of Mecca, was seized by a group of fanatics who proclaimed themselves to be the followers of the Mahdi (a messianic figure said to appear at the dawn of every Muslim century to strike down the enemies of Islam). The leader of the uprising, Juhayman al Otaybi, read out a list of grievances as he accused the House of Saud of being corrupt and degenerate as he listed by name a number of Saudi princes who were engaged in dubious business dealings and/or who drank alcohol. The Saudi Army recaptured the Grand Mosque and the surviving "renegades" as the rebels were labelled were executed. Likewise, the perception that that most of the wealth being generated by the now higher price of oil was being stolen by a corrupt Shah along with the unfulfilled promises of the "Great Civilization" project played a major role in causing the Iranian Revolution of 1978 1979 that toppled the Shah and led to the establishment of the Islamic Republic of Iran in February 1979 In Algeria, the "oil shock" led to the establishment of a welfare state where none had existed previously. The lower oil prices of the 1980s along with cutbacks and the belief that the FLN regime was corrupt helped cause the riots of October 1988 against the FLN regime that killed at least 500 people. The riots were largely caused by the fact that the low oil prices had forced the Algerian state to end many of its more generous social policies between 1986 and 1988, leading to an unemployment rate of 30% by 1988 along with the knowledge that the FLN regime had stolen millions. In the aftermath of the October riots, President Chadli Bendjedid began a transition to democracy. The first free elections in Algeria in January 1992 were won by the Islamist FIS, which led to a military coup and an outbreak of civil war that was to kill hundreds of thousands. OPEC member states raised the prospect of nationalization of oil company holdings. Most notably, Saudi Arabia nationalized Aramco in 1980 under the leadership of Saudi oil minister Ahmed Zaki Yamani. As other OPEC nations followed suit, the cartel's income soared. Saudi Arabia undertook a series of ambitious five year development plans. The biggest began in 1980, funded at $250 billion. Other cartel members also undertook major economic development programs.
Мұнайлы қару
Мұнайды бақылау "мұнай қаруы" деп аталды. Ол араб мемлекеттері тарапынан эмбарго жариялау және өндірісті қысқарту түрінде көрінді. Бұл қару АҚШ, Ұлыбритания, Канада, Жапония және Нидерландыға бағытталды. Бұл елдердің үкіметтері оларды арабтарға көбірек бейімделуге мәжбүрлеу мақсатында екенін сезді. Өндіріс ақырында 25%-ға төмендетілді. Дегенмен, зардап шеккен елдер саясатын күрт өзгерте қойған жоқ. Таяу Шығыстың КСРО-мен тағы бір үлкен держава ретінде қақтығысқа ұшырауы Вашингтонды мұнайдан гөрі көбірек мазалады. Бұған қоса, энергия саласымен айналысатын топтар мен мемлекеттік органдар Киссинджердің ықпалына қарсы тұра алмады.
Control of oil became known as the "oil weapon". It came in the form of an embargo and production cutbacks from the Arab states. The weapon was aimed at the United States, Great Britain, Canada, Japan and the Netherlands. These target governments perceived that the intent was to push them towards a more pro Arab position. Production was eventually cut by 25%. However, the affected countries did not undertake dramatic policy changes. The risk that the Middle East could become another superpower confrontation with the USSR was of more concern to Washington than oil. Further, interest groups and government agencies more worried about energy were no match for Kissinger's dominance.
АҚШ-қа әсері
АҚШ-та өндіріс, тарату және бағалардың бұзылуы «рецессияларға, шамадан тыс инфляция кезеңдеріне, өнімділіктің төмендеуіне және экономикалық өсудің баяулауына» себепкер деп есептеледі. Кейбір зерттеушілер 1973 жылғы «мұнай бағасының секірісі» мен оған ілесіп келген 1973–1974 жылдардағы қор нарығының құлдырауын Ұлы депрессиядан бергі АҚШ экономикасына тұрақты әсер еткен алғашқы жекелеген оқиға деп санайды. Эмбарго АҚШ экономикасына теріс әсер етті, себебі ол АҚШ-тың энергетикалық қауіпсіздігіне төнген қауіптерді жою қажеттілігін дереу тудырды. Халықаралық деңгейде бағаның өсуі автомобиль сияқты көптеген салалардағы бәсекелестік жағдайын өзгертті. Макроэкономикалық проблемалар инфляциялық және дефляциялық әсерлердің жиынтығынан тұрды. Эмбарго мұнай компанияларын мұнай көлемін арттырудың жаңа жолдарын іздеуге итермеледі, тіпті Арктика сияқты қиын өңірлерде де. Мұнай табу және жаңа кен орындарын дамыту әдетте маңызды өндіріс басталар алдында 5–10 жылға дейін уақыт алды. АҚШ-тағы бір галлондық бензиннің орташа бөлшек сауда бағасы 1973 жылдың мамырындағы 38,5 центтен 1974 жылдың маусымындағы 55,1 центке дейін 43% өсті. Штаттар азаматтардан Рождество шамдарын жағудан бас тартуды сұрады. Орегон штатында Рождество және коммерциялық жарықтандыруға толығымен тыйым салынды. Саясаткерлер ұлттық бензин рационирование бағдарламасын енгізуді талап етті. Никсон бензин сатушылардан сенбі күні түні немесе жексенбіде бензин сатудан бас тартуды өтінді; бензин құю станцияларының 90% иелері осы талапқа бағынды, нәтижесінде автокөлік жүргізушілері көліктеріне май құюға асығысқан ұзын кезекте пайда болды. «Мұнай секірісі» американдық ядролық өнеркәсіпке Таяу Шығыстан «энергия тәуелсіздігіне» қол жеткізу үшін маңызды серпін берді. 1973 жылдың 7 қарашасында Никсон Конгреске сөз сөйлеген кезде 1980 жылға дейін АҚШ-ты энергия жағынан өзін-өзі қамтамасыз етуге бағытталған «Тәуелсіздік» жобасын ұсынды, ол ядролық өнеркәсіпке үлкен инвестиция қажет ететін шараларды қамтыды. Никсон ядролық энергияның экономикалық екенін есептегендей, сондай-ақ көптеген шенеуніктердің ыстық ықыласына ие болды, олар рационалдылықтан гөрі сенімге негізделген ядролық энергияны болашақтың технологиясы деп қарады. 1960 жылдардың соңында АҚШ-та белсенді экологиялық қозғалыс пайда болды, ал «Тәуелсіздік» жобасының ядролық бағдарламасы бұқаралық ақпарат құралдарында және Конгресте көп талқыланды. Пікірталас барысында ядролық энергияның артықшылықтары туралы көптеген мәлімдемелер ядролық реакторлардың нақты құнын төмен бағалағаны анықталды. Сондай-ақ, ғасырлар бойы уытты радиоактивтілік деңгейін шығаратын пайдаланылған ядролық отынды қауіпсіз сақтау мәселесі де шешілмей тұрды. Пайдаланылған ядролық отын мәселесі әсіресе қиын болды, себебі NIMBY (Not In My Backyard – «Менің ауламызда болмасын») синдромының классикалық мысалы ретінде, жергілікті қоғамдар ядролық энергияның сөзсіз қосалқы өнімі – пайдаланылған ядролық отынды сақтау орынына келісім бергісі келмеді, ал үкіметке оны сақтау үшін басқа жерді табу талабы қойылды. 1973 жылы тапсырыс берілген ядролық реакторлардың көпшілігі жоғары шығындарға байланысты тоқтатылды, ал келесі 10 жылда 100-ден астам ядролық электр станциялары экономикалық тиімсіздіктен жабылды. Франция және Швеция сияқты «энергия тәуелсіздігіне» қол жеткізу үшін ядролық энергияны пайдалануға тырысқан елдерден айырмашылығы, АҚШ-та өзінің мұнай қоры жеткілікті болды, бұл ядролық энергияны қолдау туралы пікірталастарда оның мәнін азайтты. 1989 жылға қарай АҚШ энергиясының 18% ғана ядролық электр станцияларынан алынды, бұл 1973 жылы «Тәуелсіздік» жобасы көздеген көрсеткіштен әлдеқайда төмен болды. «Мұнай секірісі» арабтарға қарсы сезімдердің кең таралуына әкелді. «Мұнай секірісі» кезінде американдық газеттерде жарияланған карикатураларда арабтар жиренішті, сұмдық, семіз, жемқор және ашкөз болып бейнеленді. Карикатураларда еврейлерге қарсы карикатураларда жиі кездесетін, ілгекті мұрын араб шейхтеріне олардың ашкөздігін көрсету үшін қолданылды. Американдық қоғамдық пікір «мұнай қаруын» қолдануды саяси себептермен байланыстырмады және эмбаргоны Фейсал патша мен басқа араб басшыларының ашкөздігімен байланыстырды, сондықтан карикатураларда ашкөздіктің метафорасы ретінде ілгекті мұрын бейнеленді.
In the US production, distribution and price disruptions "have been held responsible for recessions, periods of excessive inflation, reduced productivity, and lower economic growth." Some researchers regard the 1973 "oil price shock" and the accompanying 1973–74 stock market crash as the first discrete event since the Great Depression to have a persistent effect on the US economy. The embargo had a negative influence on the US economy by causing immediate demands to address the threats to U. S. energy security. On an international level, the price increases changed competitive positions in many industries, such as automobiles. Macroeconomic problems consisted of both inflationary and deflationary impacts. The embargo left oil companies searching for new ways to increase oil supplies, even in rugged terrain such as the Arctic. Finding oil and developing new fields usually required five to 10 years before significant production. The average US retail price of a gallon of regular gasoline rose 43% from 38.5¢ in May 1973 to 55.1¢ in June 1974. State governments asked citizens not to put up Christmas lights. Oregon banned Christmas and commercial lighting altogether. Politicians called for a national gasoline rationing program. Nixon asked gasoline retailers to voluntarily not sell gasoline on Saturday nights or Sundays; 90% of gas station owners complied, which produced long lines of motorists wanting to fill up their cars while they still could. The "oil shock" provided considerable impetus to the American nuclear industry as a way to achieve "energy independence" from the Middle East. On 7 November 1973, Nixon in an address to Congress called for Project Independence to make the United States self sufficient in energy by 1980, which called for a massive investment in the nuclear industry. Nixon seems to have assumed that nuclear energy was economical, and was encouraged by the faddish enthusiasm of many officials who more on the basis of faith than rationality saw nuclear energy as the technology of the future. By the late 1960s, a lively environmentalist movement had emerged in the United States, and the Project Independence nuclear program was the subject of much debate in both the media and Congress. The ensuring debates revealed that many of the claims made for nuclear power vast underestimated the true costs of nuclear reactors. Equally problematic was the troublesome issue of where to safety store the spent nuclear rods that emitted a toxic level of radioactivity for centuries afterward in an cost effective manner. The issue of the spent nuclear rods was especially difficult because in a classic case of NIMBYism, communities proved very unwilling to accept a storage place for the inevitable by product of nuclear power, the spent nuclear rods, with the demand being made that the government find some other community to store the rods. Many of the nuclear reactors ordered in 1973 were cancelled due to the horrendous cost overruns while over 100 nuclear plants were shut down as uneconomical over the next 10 years. Unlike nations that tried to use nuclear power as a way for "energy independence" such as France and Sweden, the United States had substantial reserves of its own oil, which weakened the case for nuclear power in the ensuring debates. By 1989, only 18% of American energy came from nuclear power plants, which was a faction of what Project Independence had envisioned in 1973. The "oil shock" led to anti Arab feelings becoming common. Cartoons published in American newspapers during the "oil shock" depicted Arabs as disgusting, ugly, obese, corrupt and greedy. In the cartoons, the long hooked Semitic noses that had traditionally been featured in anti Jewish cartoons were applied to the Arab sheiks as a way to illustrate their supposed greed. American public opinion did not see the use of the "oil weapon" as due to politics, and tended to explain the embargo as only due to the excessive greed of King Faisal and the other Arab leaders, hence the use of the hooked Semitic nose in the cartoons as a sort of shorthand for insatiable greed.
Кеңес Одағының әсері
Кеңес Одағы мұнай дағдарысынан пайда көрмеді. Дағдарыс КСРО-ны Өзара экономикалық көмек жөніндегі кеңесте (ӨЭҚК) энергия бағасын көтеруге мәжбүр етті. КСРО-ның одақтастарының энергияға деген қажеттілігін қанағаттандыра алмауы, сол "Шығыс Еуропа үкіметтерін" әлемдік нарықтағы өсіп келе жатқан бағамен Таяу Шығыс елдерінен мұнай сатып алуға итермеледі, бұл олардың төлем балансын қиын жағдайға түсіріп, басқа да экономикалық әлсіздіктерін күшейтті.
The Soviet Union was not a beneficiary of the oil crisis. The crisis prompted the USSR to raise energy prices within the Council on Mutual Economic Assistance (CMEA). The inability of the USSR to meet energy demand from its allies led those "East European governments to purchase oil from Middle Eastern countries at increasing world market prices, crippling their balance of payments and accentuating their other economic shortcomings."
Батыс Еуропаға әсері
Ембарго Батыс Еуропа бойынша біркелкі болған жоқ. 1969 жылы Франция франктың құнын төмендетті. Франк құнының төмендеуі француз тұтынушылары үшін экспортты қымбаттатты, бұл оларды француз тауарларын сатып алуға итермеледі, ал француз тауарларын шетелде арзан қылды. Франция импорттық мұнайға толығымен тәуелді болды (бірақ француз компаниялары 1971 жылға дейін Алжирдегі мұнай концессияларын жалға алуды жалғастырды). Мұнайдың халықаралық нарыздағы төмен бағасы, девальвация салдарынан мұнай бағасының өсуін белгілі бір деңгейде өтеді. Девальвацияланған франк 1973 жылы «мұнай дағдарысынан» туындаған бағаның күрт өсуі француз экономикасына ерекше ауыр соқты. Ұлыбритания, Германия, Италия, Швейцария және Норвегия жексенбі күндері ұшуға, жүргізуге және қайықпен жүруге тыйым салды. Швеция бензин мен жылу майын рациондады. Нидерландта электр энергиясын өз нормасынан артық қолданғандарға түрме жазасы берілді. Еуропалық экономикалық қауымдастықтың (ЕЭҚ) тоғыз мүшесінің ішінде Нидерландқа толық ембарго салынды. Ал Ұлыбритания мен Францияға үздіксіз түрде тауар жеткізіліп тұрды. Бұл олардың АҚШ-қа өз әуежайларын пайдалануға рұқсат бермегені және араб және израиль тараптарына қару-жарақ пен көмек беруді тоқтатуы үшін алған сыйақысы еді. Ал қалған алты ЕЭҚ мемлекеті ішінара кесімдерге ұшырады. Ұлыбритания дәстүрлі түрде Израильдің одақтасы болды және Харольд Уилсонның үкіметі алты күндік соғыс кезінде израильдіктерді қолдады. Оның орнын бастан Тед Хит 1970 жылы бұл саясатты өзгертіп, Израильдің 1967 жылғы шекарасына қайтаруын талап етті. ЕЭҚ ембаргоның алғашқы айында ортақ саясатқа келісе алмады. 6 қарашада, ембарго мен бағаның өсуі басталғаннан кейін ғана мәлімдеме жасады. Бұл мәлімдеме араб тарапын қолдайтындығын көрсетті және Франко-британдық позицияны қолдады. ОПЕК ЕЭҚ мүшелеріне қатысты ембаргоны алып тастады. Басқа еуропалық мемлекеттер голландтарды өздерінен қорғауға жиналмады, олардың орнына Сауд Арабиясымен, Иракпен және Иранмен екіжақты келісімдер жасады. Экономикалық дағдарысқа байланысты ЕЭҚ елдері арасында еуропалық интеграциядан алыстауға бейімділік пайда болды. Бағаның өсуі ембаргодан гөрі Еуропада әлдеқайда күшті әсер етті. Дағдарыс 1957 жылы ЕЭҚ (қазіргі Еуропалық Одақ) құрылғаннан бері қарқынды дамып келе жатқан еуропалық экономикалық интеграцияға қарайғы қозғалысты тежеді. Неміс тарихшысы Йенс Уве Вундерлих 1973 жылы еуропалық ортақ нарықты аяқтауға жасалған әрекеттер 1973 жылы «толық тоқтап қалғанын» жазды және ортақ нарықты құруға қарайғы қозғалыс 1977 жылға дейін қайта басталған жоқ. ЕЭҚ-тың кедендік одағы ЕЭҚ-тың басқа мүшелеріне қатысты тарифтерді көтеруге мүмкіндік бермегендіктен, Франция мен Ұлыбританияда үкіметтер «ұлттық чемпиондарға» субсидия беруге бейімділік болды, таңдалған корпорациялар дағдарысқа жауап ретінде гранттар мен салық жеңілдіктерін алды. Әсіресе, «мұнай дағдарысы» ядролық энергияның тартымдылығын арттырды, бұл тұрақсыз Таяу Шығыстан «энергетикалық тәуелсіздікке» қол жеткізудің жолы болды. 1974 жылдың наурызында премьер-министр Пьер Месмер ұсынған «Энергия жоспары» бойынша француз мемлекеті ядролық энергияға үлкен инвестиция жасады және 1990 жылдары Франция энергиясының 80% -ы ядролық станциялардан алынды.
The embargo was not uniform across Western Europe. In 1969, France devalued the franc. The devalued franc made exports more expensive for French consumers, which encouraged them to buy French, while making French more cheaper abroad. France was entirely dependent upon imported oil (through French companies continued to lease the oil concessions in Algeria until 1971). The low price of oil internationally compensated to a certain extent for the higher price of oil caused by the devaluation. The devalued franc ensured that the dramatic price increases caused by the "oil shock" hit the French economy especially hard in 1973. The UK, Germany, Italy, Switzerland and Norway banned flying, driving and boating on Sundays. Sweden rationed gasoline and heating oil. The Netherlands imposed prison sentences for those who used more than their ration of electricity. Of the nine members of the European Economic Community (EEC), the Netherlands faced a complete embargo. By contrast Britain and France received almost uninterrupted supplies. That was their reward for refusing to allow the US to use their airfields and stopping arms and supplies to both the Arabs and the Israelis. The other six EEC nations faced partial cutbacks. The UK had traditionally been an ally of Israel, and Harold Wilson's government supported the Israelis during the Six Day War. His successor, Ted Heath, reversed this policy in 1970, calling for Israel to withdraw to its pre 1967 borders. The EEC was unable to achieve a common policy during the first month of the embargo. It issued a statement on November 6, after the embargo and price rises had begun. It was widely viewed as pro Arab, supporting the Franco British line on the war. OPEC duly lifted its embargo from all EEC members. The other European states did not rally in defense of the Dutch who were left to fend for themselves and instead reached bilateral deals with Saudi Arabia, Iraq and Iran. Faced with a recession, there was a tendency within the EEC nations to turn inwards away from European integration. The price rises had a much greater impact in Europe than the embargo. The crisis retarded the movement towards European economic integration which had been gathering pace ever since the EEC (now the European Union) had been founded in 1957. The German historian Jens Uwe Wunderlich wrote that in 1973 attempts to finish off the European common market came to a "complete standstill" in 1973 and it was not until 1977 that movement towards creating the common market resumed. As the EEC's customs union had made it impossible to raise tariffs against other EEC members, there was a tendency, especially pronounced in France and the United Kingdom, for governments to subside "national champions" with selected corporations receiving grants and tax breaks as a response to the crisis. In particular, the "oil shock" increased the appeal of nuclear energy as a way to achieve "energy independence" from the turbulent Middle East. Starting in March 1974 with the "Energy Plan" introduced by the premier Pierre Messmer, the French state made a massive investment in nuclear energy and by the 1990s 80% of all of France's energy came from nuclear plants.
Ұлыбританияға әсері
1969 жылы ашылған Солтүстік теңіздегі мұнай кен орындары 1975 жылға дейін игеріле бастады, бұл 1973 жылы Ұлыбританияны импорттық мұнайға толығымен тәуелді етті. 1973 жылдың соңында әлемдік мұнай бағасының төрт есеге өсуі британ экономикасына өте теріс әсер етті. 1973 жылдың желтоқсанында премьер-министр Эдвард Хит бірнеше сөйлесінде "мұнай соққысы" салдарынан британ экономикасы рецессияға түсетінін және британ халқы экономикалық қиындықтарға дайындалуы керектігін ескертті. Төлем балансын басқаруға көмектесу үшін, енді қымбат мұнайды импорттаудан аулақ болу қажеттігі Хит үкіметін көмірге (Британия мұнда өзін-өзі қамтамасыз ететін) энергияның балама көзі ретінде жүгінуге итерді, бұл көміршілер кәсіби одағына көміршілердің жалақысын арттыру үшін үкіметке зор ықпал етуге мүмкіндік берді. Хит көміршілерге 7% жалақыны арттыруды ұсынды, бірақ олар мұны жеткіліксіз деп санап, ұсыныстан бас тартты және ереуілге шықты. Ембаргоға ұшырамаса да, Ұлыбритания өз энергетикалық дағдарысына тап болды – 1973-1974 жылдардың қысында көміршілер мен теміржолшылардың бірнеше ереуілі 1974 жылғы ақпан айындағы жалпы сайлауда Хиттің консервативтік үкіметінің жеңілісіне елеулі үлес қосты. Жаңа Лейбористік үкімет британдықтарға қыста үйлерінде тек бір бөлмені жылытуды ұсынды. Гарольд Уилсонның Лейбористік үкіметі көміршілердің жалақысын 35% көтеру арқылы ереуілді тоқтатты.
The North Sea oil fields, which were discovered in 1969, did not start to be exploited until 1975, making the United Kingdom entirely dependent upon imported oil in 1973. The way that world oil prices quadrupled in late 1973 had a very adverse impact on the British economy,. In a series of speeches in December 1973, the Prime Minister Edward Heath warned that because of the "oil shock" that the British economy was going into recession and the British people should expect economic austerity. The need to avoid importing the now more expensive oil to help manage the balance of payments led the Heath government to turn towards coal (which Britain was self sufficient in) as a substitute source of energy, which gave the coal miners union immense leverage over the government to press for higher wages for the coal miners. Heath offered the coal miners a 7% wage increase, which was rejected as insufficient by the miners who went on strike. Through not subjected to the embargo, the UK nonetheless faced an energy crisis of its own—a series of strikes by coal miners and railroad workers over the winter of 1973–74 became a major factor in the defeat of Heath's Conservative government in February 1974 general elections. The new Labour government told the British to heat only one room in their houses over the winter. The Labour government of Harold Wilson settled the strike by giving the coal miners a 35% pay increase.
Жапонияға әсері
Жапония мұнайдың 90%-ын Таяу Шығыстан импорттағандықтан, ауыр соққыға ұшырады. Оның 55 күндік қоры болды, ал тағы 20 күндік қоры жолға шығарылған еді. 1945 жылдан бергі ең қиын жағдайға тап болған үкімет өнеркәсіптік мұнай мен электр энергиясын тұтынуды 10%-ға қысқартуға бұйырды. Желтоқсан айында Жапонияның ірі өнеркәсіптеріне мұнай мен электр қуатын пайдалануды дереу 20%-ға қысқарту және демалыс күндері автокөліктерді пайдалануды шектеу бұйрығы берілді. Экономистер экономиканың өсу қарқыны жылдық 5%-дан нөлге немесе тіпті теріс көрсеткішке дейін төмендеуі мүмкін екенін болжады. Инфляция 9%-ға жетті. Дағдарыстан пайда көруді көздеген жапондық бизнес үкіметтен ауа және судың ластануын бақылау шараларын жеңілдетуді сұрады. Үкімет оған келіспеді. Мәскеу, егер Жапония Курил аралдарына қойған талабынан бас тартса, энергиямен көмектесуге уәде беріп, пайда көруге тырысты. Токио бас тартты. Оның орнына араб мемлекеттеріне 3,3 миллиард доллар көлемінде несие берді және Израильді қадам жасауға шақырды. Жапонияның қорғаныс стратегиясы 1973 жылғы қарашада Токиодағы жоғарғы басшылармен кездескен Киссинджерге түсіндірілді. Ұзақ мерзімді перспективада Жапония АҚШ-пен тығыз байланысын сақтап қалудағы бекем ниетін ешқашан өзгертпеді, ал мұнай жеткізілімдерін қайта бастау үшін араб елдеріне қажетті риториканы қысқа мерзімге ұсынды. Болашақта мұнай ағынын қамтамасыз ету үшін Жапония Таяу Шығыстан басқа да жеткізушілерді қосты, ядролық энергияға инвестиция жасады, үнемдеу шараларын енгізді және араб үкіметтері мен палестиналықтарға қаржылай көмек көрсетті. Бұл дағдарыс Жапония экономикасын мұнайға тәуелді өнеркәсіптерден ауыстыруға ықпал етті. Инвестициялар электроника саласына бағытталды. Жапон автокөлік өндірушілері де дағдарыстан пайда тапты. Бензин бағасының өсуі олардың кішкентай, жанармайды үнемдеуші модельдерінің "мұнайды көп жейтін" Детройт өндірушілерінен үлесін алуға көмектесті. Бұл 1980 жылдарға дейін жалғасқан американдық брендтердің АҚШ-тағы сатылымының төмендеуіне әкелді.
Japan was hard hit since it imported 90% of its oil from the Middle East. It had a stockpile good for 55 days, and another 20 day supply was en route. Facing its most serious crisis since 1945 the government ordered a 10% cut in the consumption of industrial oil and electricity. In December it ordered an immediate 20% cut in oil use and electric power to Japan's major industries, and cutbacks in leisure automobile usage. Economist predicted the growth rate would plunge from 5% annually down to zero or even negative territory. Inflation hit 9%. Seeking to take advantage of the crisis, Japanese business called on the government to relax its controls on air pollution and water pollution. The government refused. Moscow tried to take advantage by promising energy assistance if Japan renounced its claim to the Kurile Islands. Tokyo refused. Instead it made $3.3 billion of dollars in loans to the Arab states and called on Israel to step back. Japan's defensive strategy was explained to Kissinger when he met with top leaders in Tokyo in November 1973. In the long run Japan never wavered in its determination to maintain very strong close ties to the United States, while in self defense briefly providing the Arab powers with the rhetoric they demanded in return for resuming oil shipments in early 1974. To assure future oil flows, Japan added suppliers outside of the Middle East; invested in nuclear power; imposed conservation measures; and provided funding for Arab governments and the Palestinians. The crisis was a major factor in the long run shift of Japan's economy away from oil intensive industries. Investment shifted to electronics. Japanese auto makers also benefited from the crisis. The jump in gasoline prices helped their small, fuel efficient models to gain market share from the "gas guzzling" Detroit competition. This triggered a drop in American sales of American brands that lasted into the 1980s.
Оңтүстік Вьетнамға әсері
Мұнай шогы Оңтүстік Вьетнам экономикасын қиратты. Президент Нгуен Ван Тхьюдің өкілі телеинтервьюда мұнай шогынан туындаған инфляцияның салдарынан үкіметтің "әлсіреп қалғанын" мойындады, ал Сайгонда тұратын американдық бизнесмен мұнай шогынан кейін Оңтүстік Вьетнамда ақша табуға тырысу "өлгенге құдайы көрсетпегендей" екенін айтты. 1973 жылдың желтоқсан айында Вьетконг саперлері Нха-Бедегі мұнай қоймасына шабуыл жасап, оны жойды, бұл отын қорларын одан әрі азайтты. 1974 жылдың жазында Сайгондағы АҚШ елшілігі Вьетнам Республикасы Армиясының (ARVN) моральдық жағдайының қауіпті түрде төмендегенін және Оңтүстік Вьетнамның тағы қанша уақытқа шыдап кететіні белгісіз екенін хабарлады. Инфляция Оңтүстік Вьетнамның валютасының құнын төмендеткендіктен, 1974 жылдың жазында ARVN сарбаздары мен олардың отбасыларын көшеде тамақ сұрап тірлік ететіні жиі кездесетін жағдайға айналды. 1974 жылдың желтоқсанында Солтүстік Вьетнамның Халық Армиясы (PAVN) Орталық жоталық аймағында шабуылға шықты, бұл күткеннен әлдеқайда сәтті болды, себебі төменгі моральдық жағдайдағы ARVN нашар қарсылық көрсетті. 1975 жылдың 1 наурызында PAVN ірі шабуылға көшті, нәтижесінде Орталық жоталық аймағы тез басып алынды, ал 1975 жылдың 25 наурызында Хюэ түсті. Орталық жоталық аймағындағы жеңісінен кейін Солтүстік Вьетнам "Хо Ши Мин науқанын" бастады, оның нәтижесінде 1975 жылдың 30 сәуірінде Сайгон құлады.
The oil shock destroyed the economy of South Vietnam. A spokesman for President Nguyễn Văn Thiệu admitted in a TV interview that the government was being "overwhelmed" by the inflation caused by the oil shock, while an American businessman living in Saigon stated after the oil shock that attempting to make money in South Vietnam was "like making love to a corpse". In December 1973, Vietcong sappers attacked and destroyed the petroleum depot of Nha Be, further depleting fuel sources. By the summer of 1974, the U. S. embassy in Saigon reported that morale in the ARVN (Army of the Republic of Vietnam) had fallen to dangerously low levels and it was uncertain how much more longer South Vietnam would last. As inflation eroded the value of the South Vietnamese đồng, it became common by the summer of 1974 to see ARVN soldiers and their families begging in the streets for food. In December 1974, the North Vietnamese PAVN (People's Army of Vietnam) launched an offensive in the Central Highlands, which far more successful than expected as the ARVN, which was suffering from low morale, put up a feeble resistance. On March 1, 1975, the PAVN launched a major offensive that saw them quickly overrun the Central Highlands and by March 25 1975, Hue had fallen. Following their victory in the Central Highlands, the North Vietnamese launched the "Ho Chi Minh Campaign" that saw Saigon fall on April 30, 1975.
Оңтүстік Африкаға әсері
Ембарго салынған үш мемлекет Африканың оңтүстігінде орналасқан немесе ондағы отарлары бар еді. Португалия Ангола, Португалия Гвианасы (қазіргі Гвинея-Бисау) және Португалия Шығыс Африкасы (қазіргі Мозамбик) колонияларын басқарып, 1960 жылдардан бері Африкадағы барлық колонияларында отаршылдық соғыстар жүргізді. Ангола 1961 жылы көтеріліс жасаған алғашқы мемлекет болды. Ангола мұнайға бай болғандықтан, Португалияны ембаргоның ең ауыр салдарынан қорғады. Бірақ, Эстадо-Ново режимінің экономикалық тұрақтылығына әлемдік инфляцияның әсері тиді, бұл 1974 жылғы сәуірде Эстадо-Ново режимін құлатқан және демократияны қайта орнатуға әкелген Карнеол революциясына себеп болды. Португалия 1975 жылы Макаодан басқа барлық отарларына тәуелсіздік берді. Британдық тарихшы Роб Скиннер ембаргоның Оңтүстік Африка экономикасына "маңызды әсер еткенін" жазды. Инфляциялық тауар бағасының өсуі Оңтүстік Африка өндірісінің өндіріс шығындарын арттырды, бұл Оңтүстік Африка өнімдерінің әлемдік нарықта бәсекеге қабілетсіздігіне әкелді. Инфляцияға қарсы қорғаныш ретінде алтын бағасының өсуі (Оңтүстік Африка әлемдегі ең ірі алтын кен орындарына ие) рандтың құнын арттырды, бұл Оңтүстік Африка өндірісі үшін қосымша қиындықтар тудырды. 1948 жылдан бері Ұлттық партия үкіметінің Оңтүстік Африканың индустрияландыруын қолдау стратегиясы "мұнай дағдарысымен" бұзылды, Скиннер бұл апартеид режимі үшін "маңызды әлеуметтік және саяси салдарға" алып келді деп сипаттады. 1976 жылғы Соуэто көтерілісі, кем дегенде, қара қауымдастығындағы жұмыссыздықтың жоғары деңгейіне деген ашу-ызадан туды. Оңтүстік Африкадан да ауыр жағдайға түскен Родезия (қазіргі Зимбабве) еді, онда мұнай бұрыннан қымбат еді, өйткені Родезияның ақ үстемдік етуші үкіметі 1965 жылдан бері Біріккен Ұлттар Ұйымының санкцияларында болды, сондықтан Родезияға мұнай сатқан контрабандистер өз қызметтері үшін жоғары төлем алды. Иран сияқты "санкцияларды бұзушылар" салған сыйлықақы ембаргодан кейін артты, бұл Родезия экономикасын рецессияға ұшыратты. Біріккен Ұлттар Ұйымының санкцияларына қарамастан, Родезия хром, болат және темекінің ірі экспортері болды, АҚШ хром сияқты "стратегиялық" Родезия өнімдерін санкциялардан босатып жіберді. 1973-1975 жылдардағы әлемдік рецессия Родезия өнімдеріне деген әлемдік сұранысты тоқтатуда Біріккен Ұлттар Ұйымынан тиімдірек болды, бұл Родезияның рецессиясын ерекше ауыр етті. Оңтүстік Африкадан айырмашылығы, онда үлкен және ұзақ тарихы бар ақ халық қоныстанды, Родезияның ақ халық саны әлдеқайда аз және жақында келген. Родезия Оңтүстік Африкаға қарағанда ақ иммиграцияға көбірек тәуелді болды, армиясында жеткілікті салдаты болуы үшін, ал Родезия ақтарының көпшілігі 1950 жылдары ғана келген және елде терең тамырлары болмады. Рецессия тудырған "ақтардың қашуы" Родезия армиясын қара партизандарға қарсы соғыста үлкен кемшілікке ұшыратты. Соғыс 1975 жылға қарай Родезия үкіметіне күніне бір миллион Родезия долларына шығынға ұшыратты, ал соғыс шығындары Родезияның банкротқа ұшырауымен қауіптендірді. 1979 жылы Родезия Ланкастер Хаус келісіміне қол қойды, бұл 1980 жылы көпшілік билікке әкелді.
Three of the nations targeted by the embargo were located in southern Africa or had colonies there. Portugal which ruled the colonies of Angola, Portuguese Guiana (modern Guinea Bissau), and Portuguese East Africa (modern Mozambique) had fighting colonial wars in all of its African colonies since the 1960s with Angola being the first to rise up in 1961. Angola is rich in oil, which protected Portugal from the worse of the embargo. But the economic stability of the Estado Novo regime was damaged by the worldwide inflation, which help cause the Carnation Revolution which toppled the Estado Novo regime in April 1974 and led to the restoration of democracy. Portugal granted independence to all of its colonies except for Macau in 1975. The British historian Rob Skinner wrote the embargo had a "significant impact" on the South African economy. The inflationary rise in commodity prices increased the input costs of South African manufacturing, making South African manufactured goods uncompetitive on the world market. The rise in the price of gold as a hedge against inflation (South Africa has the world's largest gold mines) caused the rand to increase in value, which caused further problems for South African manufacturing. The strategy pursued by the National Party government since 1948 of sponsoring the industrialization of South Africa was derailed by the "oil shock" with what Skinner described as "important social and political consequences" for the apartheid regime. The Soweto uprising of 1976 was at least in part caused by anger at the high unemployment rate in black South African community. Even worse hit than South Africa was Rhodesia (modern Zimbabwe) , where oil was already expensive as the white supremacist government of Rhodesia had been under United Nations sanctions since 1965, and thus the smugglers who sold Rhodesia oil charged a premium for their services. The premium charged by the "sanctions busters" such as Iran increased after the embargo, which threw the Rhodesian economy into recession. Despite the United Nations sanctions, Rhodesia was a major exporter of chrome, steel and tobacco with the United States exempting "strategical" Rhodesian products such as chrome from the sanctions. The global recession of 1973 1975 proved more effective than the United Nations in ending the global demand for Rhodesian products, which made the Rhodesian recession especially severe. Unlike South Africa, which had a sizable and long standing white population, the white population of Rhodesia was much smaller and more recent. Rhodesia depended considerably more than South Africa on white immigration to provide enough soldiers for its army while most of the Rhodesian whites had only arrived in the 1950s and did not have very deep roots in the country. The "white flight" caused by the recession put the Rhodesian Army at a major disadvantage in its war against the black guerrillas. The war costed the Rhodesian government one million Rhodesian dollars per day by 1975, and the costs of the war threatened to bankrupt Rhodesia. In 1979, Rhodesia signed the Lancaster House Agreement, which led to majority rule in 1980.
Америка Құрама Штаттары
Бағаны реттеу АҚШ-тағы дағдарысты ушықтырды. Бұл жүйе «ескі мұнайдың» (бұрын табылган) бағасын шектеді, ал жаңадан табылган мұнайды инвестицияларды ынталандыру үшін жоғары бағаға сатуға мүмкіндік берді. Күтілгендей, ескі мұнай нарықтан алынып тасталды, бұл тапшылықты күшейтті. Бұл ереже сондай-ақ баламалы энергия көздерін дамытуға кедергі келтірді. Ереженің мақсаты мұнайды іздеуге көмектесу болған. Тапшылыққа күрес үшін көптеген елдердегідей, рациондау қолданылды. 1972 жылдың жазынан бастап, 1973 жылдың жазына қарай автокөлік жүргізушілері жанармай құю станцияларында ұзақ кезекке тұрды. Дағдарыстың салдарының бір белгісі – 1974 жылы Exxon мұнай компаниясы (бұрын Standard Oil компаниясының бөлігі болған) General Motors корпорациясын басып озып, жалпы сату көлемі бойынша әлемдегі ең ірі компания атанды. 1973 жылы Никсон Уильям Э. Саймонды Федералдық Энергетикалық кеңсесінің алғашқы басшысы етіп тағайындады – бұл эмбаргоға жауап беруді үйлестіру үшін құрылған уақытша ұйым. Саймон әр штатқа 1974 жылға 1972 жылы олар тұтынған ішкі мұнайдың сомасын бөліп берді, бұл халқы өспеген штаттар үшін тиімді болды. Басқа штаттарда жанармай құю станцияларында кезек күту жиі кездесті. Америка Автомобиль қауымдастығының мәліметінше, 1974 жылдың ақпан айының соңғы аптасында Американың 20% жанармай станцияларында жанармай болмады. Тақ-жұп рациондау жүргізушілерге тіркеу нөмірінің соңғы цифры тақ болған (немесе жеке нөмірлі тіркеу нөмірі болған) көліктерге айдың тақ күндері ғана жанармай алуға рұқсат берді, ал қалғандары – жұп күндері ғана. Кейбір штаттарда жанармайдың болуын көрсету үшін үш түсті флаг жүйесі қолданылды: жасыл – рациондаусыз, сары – шектеулі/рациондалған сату, қызыл – қоры таусылған. 1973 жылдың желтоқсанында жүк көліктерінің жүргізушілері Саймон бөлген шектеулі көлемге наразылық білдіріп екі күнге ереуілге шыққанда рациондау зорлық-зомбылыққа әкелді. Пенсильвания мен Огайода ереуілге қатыспаған жүк көліктерінің жүргізушілері ереуілдегілер тарапынан атылып, Арканзаста ереуілге қатыспаған жүк көліктеріне бомба шабуылдары жасалды. Америка 1950 жылдан бері табиғи газ бағасын бақылап келді. 1970 жылдардағы инфляция кезінде баға жаңа қорларды іздеуге ынталандыру үшін тым төмен болды. Американың табиғи газ қоры 1974 жылы 237 триллионнан 1978 жылы 203 триллионға дейін азайды. Президент Джеральд Фордтың Конгреске бірнеше рет талаптарына қарамастан, бағаны реттеу өзгертілмеді.
Price controls exacerbated the crisis in the US. The system limited the price of "old oil" (that which had already been discovered) while allowing newly discovered oil to be sold at a higher price to encourage investment. Predictably, old oil was withdrawn from the market, creating greater scarcity. The rule also discouraged development of alternative energies. The rule had been intended to promote oil exploration. Scarcity was addressed by rationing (as in many countries). Motorists faced long lines at gas stations beginning in summer 1972 and increasing by summer 1973. A sign of the change caused by the crisis was that in 1974 the Exxon oil company (which had once part of the Standard Oil company) replaced the General Motors corporation to be the largest corporation in the world as measured by gross sales revenues. In 1973, Nixon named William E. Simon as the first Administrator of the Federal Energy Office, a short term organization created to coordinate the response to the embargo. Simon allocated states the same amount of domestic oil for 1974 that each had consumed in 1972, which worked for states whose populations were not increasing. In other states, lines at gasoline stations were common. The American Automobile Association reported that in the last week of February 1974, 20% of American gasoline stations had no fuel. Odd–even rationing allowed vehicles with license plates having an odd number as the last digit (or a vanity license plate) to buy gas only on odd numbered days of the month, while others could buy only on even numbered days. In some states, a three color flag system was used to denote gasoline availability at service stations—green for unrationed availability, yellow for restricted/rationed sales and red for out of stock. Rationing led to violent incidents, when truck drivers chose to strike for two days in December 1973 over the limited supplies that Simon had allocated for their industry. In Pennsylvania and Ohio, non striking truckers were shot at by striking truckers, and in Arkansas, trucks of non strikers were attacked with bombs. America had controlled the price of natural gas since the 1950s. With the inflation of the 1970s, the price was too low to encourage the search for new reserves. America's natural gas reserves dwindled from 237 trillion in 1974 to 203 trillion in 1978. The price controls were not changed, despite president Gerald Ford's repeated requests to Congress.
Америка Құрама Штаттары
Тұтынуды азайтуға көмектесу үшін 1974 жылы Төтенше тас жол энергиясын сақтау туралы заң арқылы ұлттық ең жоғары жылдамдық шегі 55 миль/сағ (89 км/сағ) белгіленді. Стратегиялық мұнай қорының дамуы 1975 жылы басталды, ал 1977 жылы министрлік деңгейіндегі Энергетика департаменті құрылды, одан кейін 1978 жылғы Ұлттық энергетикалық заң қабылданды. 1995 жылдың 28 қарашасында президент Билл Клинтон Ұлттық тас жолдарды белгілеу туралы заңға қол қойды, бұл федералдық 55 миль/сағ жылдамдық шегін тоқтатты, соның арқасында штаттар бұрынғы ең жоғары жылдамдық шегін қайта орнатуға мүмкіндік алды. 1974 жылдың 6 қаңтарынан 1975 жылдың 27 қазанына дейін жыл бойы күндізгі уақыт сақталды, ал 1974 жылдың 27 қазаны мен 1975 жылдың 23 ақпаны аралығында үзіліс болды, сол кезде ел стандартты уақытты сақтады. Ата-аналар көптеген балалардың күн шықпастан мектепке баруға мәжбүр болғанына шағымданып, наразылық білдірді. 1976 жылы бұрынғы ережелер қайта жаңартылды. Дағдарыс энергияны үнемдеуге шақыруға себеп болды, ең танымал шара – Жарнамалық кеңес ұйымдастырған «Отынды ысырап қылма» слоганы бар науқан болды. Көптеген газеттерде шам сөндіргіштеріне жабыстыруға болатын кескіштермен «Соңғысы сөндірсін, жарық сөндірсін: Отынды ысырап қылма» деген жарнамалар жарияланды. Жаңа заңнамамен тікелей реттелмесе де, автожарыс командалары өз еріктерімен энергияны үнемдеуге көшті. 1974 жылы NASCAR барлық жарыс қашықтығын 10%-ға қысқартты, ал Дейтонаның 24 сағаттық және Себрингтің 12 сағаттық жарыстары тоқтатылды. 1975 жылы Энергия саясаты және энергияны сақтау туралы заң қабылданды, нәтижесінде автомобильдер мен жеңіл жүк көліктері үшін отын тиімділігін жақсартуды талап ететін Корпоративтік орташа отын тиімділігі (CAFE) стандарттары құрылды. 1976 жылы Конгресс Төмен кірісті үй иелері мен жалға алушыларға жақсы жылу оқшаулау арқылы жылу және салқындатуға деген қажеттілігін азайтуға көмектесу үшін Жылытуға көмектесу бағдарламасын құрды. 1980 жылға қарай, дөңгелек базасы мен жалпы салмағы шамамен 2,041 кг (4,500 фунт) болатын ішкі сәнді автомобильдер енді шығарылмайтын болды. Автомобиль өндірушілер ықшам автомобильдерде дәстүрлі алдыңғы қозғалтқыш/артқы дөңгелекті жүйеден жеңіл алдыңғы қозғалтқыш/алдыңғы дөңгелекті жүйеге көшуді кезең-кезеңмен бастады. Автомобильдердің үлесі көбінесе тиімді төрт цилиндрлі қозғалтқыштармен жабдықталды. Отандық автокөлік өндірушілер де жанармайды тиімді пайдаланатын дизельдік жолаушылар көліктерін ұсынуды бастады.
To help reduce consumption, in 1974 a national maximum speed limit of 55 mph (89 km/h) was imposed through the Emergency Highway Energy Conservation Act. Development of the Strategic Petroleum Reserve began in 1975, and in 1977 the cabinet level Department of Energy was created, followed by the National Energy Act of 1978. On November 28, 1995, President Bill Clinton signed the National Highway Designation Act, ending the federal 55 mph speed limit which allowed states to restore their prior maximum speed limit. Year round daylight saving time was implemented from January 6, 1974, to October 27, 1975, with a break between October 27, 1974, and February 23, 1975, when the country observed standard time. Parents complained that it forced many children to travel to school before sunrise. The prior rules were restored in 1976. The crisis prompted a call to conserve energy, most notably a campaign by the Advertising Council using the tagline "Don't Be Fuelish". Many newspapers carried advertisements featuring cut outs that could be attached to light switches, reading "Last Out, Lights Out: Don't Be Fuelish". Although not regulated by the new legislation, auto racing groups voluntarily began conserving. In 1974, NASCAR reduced all race distances by 10%; the 24 Hours of Daytona and the 12 Hours of Sebring race were cancelled. In 1975, the Energy Policy and Conservation Act was passed, leading to the creation of the Corporate Average Fuel Economy (CAFE) standards that required improved fuel economy for cars and light trucks. In 1976, Congress created the Weatherization Assistance Program to help low income homeowners and renters reduce their demand for heating and cooling through better insulation. By 1980, domestic luxury cars with a wheelbase and gross weights averaging 4,500 pounds (2,041 kg) were no longer made. The automakers had begun phasing out the traditional front engine/rear wheel drive layout in compact cars in favor of lighter front engine/front wheel drive designs. A higher percentage of cars offered more efficient four cylinder engines. Domestic auto makers also began offering more fuel efficient diesel powered passenger cars as well.
Баламалы энергия көздері
Энергия дағдарысы жаңартылатын энергияға, ядролық энергияға және отандық табиғи отынға қызығушылықты күшейтті. Питер Гроссманның сөзінше, дағдарыстан бері Америка энергетикалық саясаты дағдарыстық психологиямен басымдыққа ие болды, бұл қымбат, жылдам шешімдерді және нарық пен технологияның нақты жағдайларын ескермейтін бір реттік шешімдерді қолдады. Ол негізгі зерттеулерді қолдайтын және кәсіпкерлік пен инновацияларға кең мүмкіндік беретін тұрақты ережелерді орнатудың орнына, Конгресс пен президенттер саяси жағынан ыңғайлы, бірақ перспективасы күмәнді шешімдерді уәделейтін саясатты қайта-қайта қолдады деп жазды. Бразилия үкіметі 1975 жылы "Proálcool" (про-алкоголь) жобасын іске қосты, ол автокөлік отыны үшін бензинге этанол қосты. Израиль Синайдан жеткілікті мұнай өндіре алатындықтан, эмбаргоға ұшырамаған азау елдердің бірі болды. Бірақ Израильдің жүктемелі қуат желісін толықтыру үшін Израильдің күн энергетикасының негізін қалаушы Гарри Цви Табор, қазір Израильдің 90 пайызында қолданылатын күнмен қыздырылатын су жылытқышының прототипін жасады.
The energy crisis led to greater interest in renewable energy, nuclear power and domestic fossil fuels. According to Peter Grossman, American energy policies since the crisis have been dominated by crisis mentality thinking, promoting expensive quick fixes and single shot solutions that ignore market and technology realities. He wrote that instead of providing stable rules that support basic research while leaving plenty of scope for entrepreneurship and innovation, Congresses and presidents have repeatedly backed policies which promise solutions that are politically expedient, but whose prospects are doubtful. The Brazilian government implemented its "Proálcool" (pro alcohol) project in 1975 that mixed ethanol with gasoline for automotive fuel. Israel was one of the few countries unaffected by the embargo, since it could extract sufficient oil from the Sinai. But to supplement Israel's over taxed power grid, Harry Zvi Tabor, the father of Israel's solar industry, developed the prototype for a solar water heater now used in over 90% of Israeli homes.
Макроэкономикалық
Батыс орталық банктері өсімді ынталандыру үшін пайыздық мөлшерлемелерді күрт төмендетуге шешім қабылдады, инфляцияны екінші дәрежелі мәселе деп санады. Бұл сол кездегі дәстүрлі макроэкономикалық шара болғанымен, оның нәтижесінде туған стагфляция экономистер мен орталық банкирлерді таңқалдырды. Кейбір сарапшылар бұл саясаттың эмбаргоның салқымдарын күшейте түсіп, ұзаққа соқтырғанын айтады. Жақындағы зерттеулер 1985 жылдан кейін экономика энергия бағасының өсуіне көбірек төзімді болғанын көрсетеді. Бағалық шок мұнай импорттаушы елдерде үлкен ағымдағы шот дефицитін тудырды. ОПЕК-тің артық қаражатын капитал нарықтары арқылы Батысқа ағымдағы шот дефицитін қаржыландыруға бағытталған «мұнай долларының қайта айналымы» механизмі құрылды. Бұл механизмнің жұмыс істеуі үшін мұнай импорттаушы елдерде капитал бақылауын жеңілдету қажет болды. Бұл Батыс капитал нарықтарының үрделді өсуінің бастамасы болды. 1974 жылы АҚШ-тағы Fortune 500 тізіміндегі 15 ең ірі компанияның 7-сі мұнай компанияларынан тұрды, ал 2014 жылы бұл көрсеткіш 4-ке дейін азайды.
Western central banks decided to sharply cut interest rates to encourage growth, deciding that inflation was a secondary concern. Although this was the orthodox macroeconomic prescription at the time, the resulting stagflation surprised economists and central bankers. The policy is now considered by some to have deepened and lengthened the adverse effects of the embargo. Recent research claims that in the period after 1985 the economy became more resilient to energy price increases. The price shock created large current account deficits in oil importing economies. A petrodollar recycling mechanism was created, through which OPEC surplus funds were channeled through the capital markets to the West to finance the current account deficits. The functioning of this mechanism required the relaxation of capital controls in oil importing economies. It marked the beginning of an exponential growth of Western capital markets. In the United States in 1974, seven of the 15 top Fortune 500 companies were oil companies, falling to four in 2014.
Халықаралық қатынастар
Дағдарыс халықаралық қатынастарға зор әсер етті және НАТО ішінде жарылыс тудырды. Кейбір еуропалық елдер мен Жапония бойкоттың мақсаты болмау үшін АҚШ-тың Таяу Шығыстағы сыртқы саясатынан алшақтауға тырысты. Араб мұнай өндірушілері кез келген болашақ саяси өзгерістерді соғысқан тараптар арасындағы бейбітшілікке байланыстырды. Бұл мәселені шешу үшін Никсон әкімшілігі соғысқан тараптармен көпжақты келіссөздер жүргізді. Олар Израильдің Синай түбегінен және Голан биіктерінен әскерін шығаруын ұйымдастырды. 1974 жылдың 18 қаңтарында АҚШ Мемлекеттік хатшысы Генри Киссинджер Синай түбегінің бір бөлігінен Израиль әскерін шығару туралы келісімге келді. Израиль мен Сирия арасындағы келіссөздер арқылы шешім қабылдалады деген уәде араб мұнай өндірушілерін 1974 жылдың наурыз айында эмбаргоны жоюға көндіруге жеткілікті болды.
The crisis had a major impact on international relations and created a rift within NATO. Some European nations and Japan sought to disassociate themselves from United States foreign policy in the Middle East to avoid being targeted by the boycott. Arab oil producers linked any future policy changes to peace between the belligerents. To address this, the Nixon Administration began multilateral negotiations with the combatants. They arranged for Israel to pull back from the Sinai Peninsula and the Golan Heights. By January 18, 1974, US Secretary of State Henry Kissinger had negotiated an Israeli troop withdrawal from parts of the Sinai Peninsula. The promise of a negotiated settlement between Israel and Syria was enough to convince Arab oil producers to lift the embargo in March 1974.
НАТО
Батыс Еуропа Израильді қолдаудан арабтарды қолдау саясатына көшуді бастады. Бұл өзгеріс Батыс одағындағы жағдайды шиеленістірді. АҚШ өзінің мұнайының барлық көлемінің тек 12 пайызын Таяу Шығыстан импорттады (еуропалық елдердің 80 пайызы және Жапонияның 90 пайызынан астамымен салыстырғанда), ал Израильге деген адалдығын сақтап қалды. АҚШ-тың Перс шығанағымен шектесетін елдерден импортталатын мұнай үлесі ондаған жылдар бойы шамамен 10 пайыздан аспады, 2008 жылы да осы көрсеткіш сақталды. Эмбарго енгізілгеннен кейін көптеген дамыған елдер араб-израиль қақтығысы бойынша саясатын өзгертті. Олардың ішінде Ұлыбритания болды, ол АҚШ-қа Израильге әуе көлігімен көмек жіберу үшін британдық базаларын және Кипрді пайдалануға рұқсат бермеді, сондай-ақ Еуропалық қауымдастықтың басқа да мүшелері де осы қадамға барып, қолдау көрсетті. Канада, бастапқыда бейтараптық саясат ұстанғандықтан наразылық білдірілгеннен кейін, арабтарды жақтауға көшті. "Дегенмен, Канада үкіметі Таяу Шығыс мұнайына тәуелділігі төмен болғанына қарамастан, эмбаргодан кейін арабтардың ұстанымын тез қабылдады".
Western Europe began switching from pro Israel to more pro Arab policies. This change strained the Western alliance. The US, which imported only 12% of its oil from the Middle East (compared with 80% for the Europeans and over 90% for Japan), remained staunchly committed to Israel. The percentage of US oil which comes from the nations bordering the Persian Gulf remained steady over the decades, with a figure of a little more than 10% in 2008. With the embargo in place, many developed countries altered their policies regarding the Arab Israeli conflict. These included the UK, which refused to allow the United States to use British bases and Cyprus to airlift resupplies to Israel, along with the rest of the members of the European Community. Canada shifted towards a more pro Arab position after displeasure was expressed towards Canada's mostly neutral position. "On the other hand, after the embargo the Canadian government moved quickly indeed toward the Arab position, despite its low dependence on Middle Eastern oil".
Жапония
Тарихи жағынан Таяу Шығыспен байланысы болмаған Жапония араб мұнайына ең тәуелді ел болды. 1970 жылы импортталатын мұнайдың 71 пайызы Таяу Шығыстан келіп түсті. 1973 жылғы 7 қарашада Сауд Арабиясы мен Кувейт үкіметтері Жапонияны араласпау саясатын өзгертуге ынталандыру үшін «достық емес» ел деп жариялады. Желтоқсан айында өндіріс 5 пайызға қысқартылды, бұл үлкен дауыл тудырды. 22 қарашада Жапония «Израильдің 1967 жылғы барлық территориялардан шығуы керек екенін, палестиналықтардың өзін-өзі анықтау құқығын қолдайтынын және егер Израиль осы шарттарды қабылдамаса, Израилге қатысты саясатын қайта қарастыруға дайын екенін» мәлімдеді. 25 желтоқсанда Жапония араб елдерімен достық қарым-қатынастағы мемлекет деп танылды.
Although lacking historical connections to the Middle East, Japan was the country most dependent on Arab oil. 71% of its imported oil came from the Middle East in 1970. On November 7, 1973, the Saudi and Kuwaiti governments declared Japan a "nonfriendly" country to encourage it to change its noninvolvement policy. It received a 5% production cut in December, causing a panic. On November 22, Japan issued a statement "asserting that Israel should withdraw from all of the 1967 territories, advocating Palestinian self determination, and threatening to reconsider its policy toward Israel if Israel refused to accept these preconditions". By December 25, Japan was considered an Arab friendly state.
Қатыспаған елдер
Мұнай эмбаргосы Чилиде оңшыл әскери төңкеріс болып, генерал Аугусто Пиночет басшылығымен социалистік президент Сальвадор Альенде 1973 жылдың 11 қыркүйегінде құлатылғаннан кейін шамамен бір айдан соң жарияланды. Никсон әкімшілігінің жауабы қару-жарақ сатуды екі есеге арттыруды ұсынды. Соның салдарынан, Латын Америкасының қарсы блогы ұйымдастырылып, оның бір бөлігі Венесуэланың мұнай кірістерімен қаржыландырылды, ол 1970 мен 1975 жылдар аралығында төрт есеге өсті. Эмбарго басталғанына бір жыл өткен соң, БҰҰ-ның бейтарап елдер блогы «Жаңа халықаралық экономикалық тәртіп» құруды талап ететін резолюция қабылдады, оған сәйкес әлемнің оңтүстігіндегі елдер оңтүстік ресурстарын пайдаланудан алынатын пайданың үлкен бөлігін және өздерінің өзіндік дамуын бақылауға алуға тиіс болды.
The oil embargo was announced roughly one month after a right wing military coup in Chile led by General Augusto Pinochet toppled socialist president Salvador Allende on September 11, 1973. The response of the Nixon administration was to propose doubling arms sales. As a consequence, an opposing Latin American bloc was organized and financed in part by Venezuelan oil revenues, which quadrupled between 1970 and 1975. A year after the start of the embargo, the UN's nonaligned bloc passed a resolution demanding the creation of a "New International Economic Order" under which nations within the global South would receive a greater share of benefits derived from the exploitation of southern resources and greater control over their self development.
Араб мемлекеттері
Эмбаргоға дейін Кеңес Одағы мен АҚШ арасындағы геосаяси бәсекелестік, сондай-ақ баламалы энергия көздерінің қажеттілігі мен мүмкіндігін шектеген төмен мұнай бағалары, Араб мемлекеттеріне қаржылық тұрақтылық, орташа экономикалық өсім және халықаралық келіссөздерде артық ықпал ету мүмкіндігін сыйлады. Мұнай дағдарысы Араб елдері мен АҚШ және КСРО арасындағы қарым-қатынастарды өзгертті. Сол кезде Мысыр, Сирия және Ирак КСРО-мен одақтас болды, ал Сауд Арабиясы, Түркия және Иран (Израильмен бірге) АҚШ-пен байланыс орнатты. Одақтастықтағы өзгерістер көбінесе тиісті үлкен державалардан күшті қолдауға әкелді. 1970 жылы Анвар Садат Мысыр президенті болғаннан кейін, ол Мысырдағы кеңестік мамандарды қызметтен босатып, АҚШ-қа бет бұрды. Кеңес Одағының мұнай өндірісін арттыру арқылы экономикалық үстемдікке қатысты алаңдаушылық 1979 жылы Ауғанстанға кеңестік әскерлердің кіргенінен кейін әскери агрессиядан қорқуға ұласты. Бұл – суық соғыс геосаясатындағы маңызды өзгеріс болды, ол Парсы шығанағы елдерін Кеңес Одағының әскери қимылдарына қарсы АҚШ-тан қауіпсіздік кепілдіктерін іздеуге итерді. Бұл, сонымен қатар, АҚШ-тың түрлі одақтас елдерге қару-жарақ сатуын, технологияны және тікелей әскери қатысуын күшейткен кезге сәйкес келді. Сауд Арабиясы мен Иран сыртқы және ішкі қауіптерді басқару үшін американдық қауіпсіздік кепілдіктеріне үлкен үміт арта бастады, оның ішінде мұнайдан түсетін кірістердің өсуіне байланысты олардың арасындағы әскери бәсекелестік те күшейді. Екі мемлекет те Парсы шығанағында басымдыққа ие болу үшін күресіп, әскери күштерін кеңейтуге қаржы жұмсады. 1979 жылы Сауд Арабиясының АҚШ-тан сатып алған қару-жарағы Израильдің көрсеткішін бес есе асып түсті. 1979 жылғы Иран революциясынан кейін саудиялықтар исламизмнің радикализмі арқылы туындайтын ішкі тұрақсыздық қаупіне қарсы күресуге мәжбүр болды. Бұл шындық 1979 жылдың қараша айында ваххабилік экстремистердің Меккедегі Ұлы мешітті басып алуы және сол жылдың желтоқсан айында Сауд Арабиясының мұнайға бай Әл-Хаса аймағында шиит мұсылмандарының көтерілісі арқылы тез көрінді, бұл 1979 жылғы Катиф көтерілісі деп аталды. Сауд Арабиясы – абсолютті монархияға жақын, араб тілінде сөйлейтін және сунниттер басым ел, ал 1979 жылдан бері парсы тілінде сөйлейтін Иран – шииттер басым ислами теократия болып табылады, бұл Сауд Арабиясы мен Иран арасындағы қазіргі жағдайдың себебін түсіндіреді. Иран революциясына дейін әдетте АҚШ-қа жақын, антикоммунистік және негізінен суннит мұсылман саудиялықтар Баасшыл социалистік және салыстырмалы түрде секулярлық Ирак диктатурасының кеңестік бағытталған саясатына күмәнмен қарады. Ирактың көпшілігі шиит мұсылмандарынан тұратын араб елі, Ирак соғысына дейін суннит араб азшылығының билігінде болды. Бұл жағдай саудиялықтардың ирактықтармен қарым-қатынасына қалай әсер етті, өйткені бұл екі мұнайға бай араб мемлекеті ұзақ құрлық шекарасын бөліседі.
Prior to the embargo, the geo political competition between the Soviet Union and the United States, in combination with low oil prices that hindered the necessity and feasibility of alternative energy sources, presented the Arab States with financial security, moderate economic growth, and disproportionate international bargaining power. The oil shock disrupted the status quo relationships between Arab countries and the US and USSR. At the time, Egypt, Syria and Iraq were allied with the USSR, while Saudi Arabia, Turkey and Iran (plus Israel) aligned with the US. Vacillations in alignment often resulted in greater support from the respective superpowers. When Anwar Sadat became president of Egypt in 1970, he dismissed Soviet specialists in Egypt and reoriented towards the US. Concerns over economic domination from increased Soviet oil production turned into fears of military aggression after the 1979 Soviet invasion of Afghanistan—a major turning point in Cold War geopolitics , turning the Persian Gulf states towards the US for security guarantees against Soviet military action, also coming at a time marked by increased American weapons sales, technology, and outright military presence to various US allied nations. Saudi Arabia and Iran became increasingly dependent on American security assurances to manage both external and internal threats, including increased military competition between them over increased oil revenues. Both states were competing for preeminence in the Persian Gulf and using increased revenues to fund expanded militaries. By 1979, Saudi arms purchases from the US exceeded five times Israel's. In the wake of the 1979 Iranian Revolution the Saudis were forced to deal with the prospect of internal destabilization via the radicalism of Islamism, a reality which would quickly be revealed in the Grand Mosque seizure in Mecca by Wahhabi extremists during November 1979, and a Shiite Muslim revolt in the oil rich Al Hasa region of Saudi Arabia in December of the same year, which was known as the 1979 Qatif Uprising. Saudi Arabia is a near absolute monarchy, an Arabic speaking country, and has a Sunni Muslim majority, while Persian speaking Iran since 1979 is an Islamist theocracy with a Shiite Muslim majority, which explains the current hostility between Saudi Arabia and Iran. Before the Iranian Revolution the usually pro American, anti communist and largely Sunni Muslim Saudi Arabians were somewhat wary of the pro Soviet relations held by the Ba'athist socialist and relatively secularist republican dictatorship of Iraq, the latter of which is a majority Shiite Muslim Arab nation which was ruled by a Sunni Muslim Arab minority before the Iraq War, and how that affected the Saudis' own relations with the Iraqis, because these two oil rich Arab nations share a long land border with each other.
Автомобиль өнеркәсібі
Мұнай дағдарысы әлемдік автоөнеркәсіпке сигнал берді, соның салдарынан өндіріс және пайдалану салаларында көптеген өзгерістер ондаған жылдар бойы сақталды.
The oil crisis sent a signal to the auto industry globally, which changed many aspects of production and usage for decades to come.
Батыс Еуропа
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Батыс Еуропаның көптеген елдері импортты шектеу үшін мотор отынына салық салды, нәтижесінде Еуропада жасалған автомобильдердің көпшілігі американдық аналогтарынан кішірек және үнемді болды. 1960 жылдардың соңына қарай, табыстың артуы автомобильдердің көлемінің өсуіне мүмкіндік берді. Мұнай дағдарысы Батыс Еуропалық автокөлік сатып алушыларын үлкен, үнемсіз автомобильдерден алшақтатты. Бұл өрбудің ең айқын нәтижесі – компакт хэтчбектердің танымалдылығының артуы болды. Мұнай дағдарысынан бұрын Батыс Еуропада салынған жалғыз көзге түсетін шағын хэтчбектер – Peugeot 104, Renault 5 және Fiat 127 еді. Онжылдықтың соңына қарай, нарық Ford Fiesta, Opel Kadett (Ұлыбританияда Vauxhall Astra ретінде сатылды), Chrysler Sunbeam және Citroën Visa автомобильдерінің енгізілуімен кеңейді. Үлкен автомобильдерді іздеген сатып алушылар орташа көлемді хэтчбектерге көбірек қызығушылық танытты. 1973 жылы Еуропада дерлік белгілі болмаған олар, онжылдықтың соңына қарай осы сегментте седанды біртіндеп ығыстырып шығарды. 1973 және 1980 жылдар аралығында Еуропа бойынша орта көлемді хэтчбектер пайда болды: Chrysler/Simca Horizon, Fiat Ritmo (Ұлыбританияда Strada), Ford Escort MK3, Renault 14, Volvo 340/360, Opel Kadett және Volkswagen Golf. Бұл автомобильдер дәстүрлі седанға қарағанда әлдеқайда үнемді болды және бұрын үлкен көліктерді сатып алатын клиенттерді қызықтырды. Мұнай дағдарысынан кейін 15 жыл өткен соң, хэтчбектер Еуропаның шағын және орта автомобиль нарықтарында үстемдік құрды және үлкен отбасылық автомобиль нарығының маңызды бөлігін иеленді.
After World War II, most West European countries taxed motor fuel to limit imports, and as a result most cars made in Europe were smaller and more economical than their American counterparts. By the late 1960s, increasing incomes supported rising car sizes. The oil crisis pushed West European car buyers away from larger, less economical cars. The most notable result of this transition was the rise in popularity of compact hatchbacks. The only notable small hatchbacks built in Western Europe before the oil crisis were the Peugeot 104, Renault 5 and Fiat 127. By the end of the decade, the market had expanded with the introduction of the Ford Fiesta, Opel Kadett (sold as the Vauxhall Astra in Great Britain), Chrysler Sunbeam and Citroën Visa. Buyers looking for larger cars were increasingly drawn to medium sized hatchbacks. Virtually unknown in Europe in 1973, by the end of the decade they were gradually replacing sedans as the mainstay of this sector. Between 1973 and 1980, medium sized hatchbacks were launched across Europe: the Chrysler/Simca Horizon, Fiat Ritmo (Strada in the UK), Ford Escort MK3, Renault 14, Volvo 340 / 360, Opel Kadett, and Volkswagen Golf. These cars were considerably more economical than the traditional saloons they were replacing, and attracted buyers who traditionally bought larger vehicles. Some 15 years after the oil crisis, hatchbacks dominated most European small and medium car markets, and had gained a substantial share of the large family car market.
Америка Құрама Штаттары
Энергия дағдарысынан бұрын үлкен, ауыр және қуатты автомобильдер танымал болды. 1971 жылы Chevrolet Caprice-тің стандартты қозғалтқышы 400 куб дюймдік (6,5 литрлік) V8 болды. Бұл автомобильдің дөңгелекше аралығы , ал Motor Trend журналының 1972 жылғы ұқсас Chevrolet Impala-ның жол сынағы көрсеткендей, ол 1 галлонға 15 шақырымнан аспады. 1973 жылғы мұнай дағдарысына дейінгі 15 жыл ішінде АҚШ-тағы бензин бағасы инфляциядан қалып қойды. Дағдарыс үлкен автомобильдерге деген сұранысты азайтты. Жапондық импорт, атап айтқанда Toyota Corona, Toyota Corolla, Datsun B210, Datsun 510, Honda Civic, Mitsubishi Galant (Chrysler компаниясының Dodge Colt ретінде сатқан «тұтқын» импорты), Subaru DL және кейіннен Honda Accord төрт цилиндрлі қозғалтқыштармен жабдықталған, олар әдеттегі американдық V8 және алты цилиндрлі қозғалтқыштардан отынды тиімдірек пайдаланды. Жапондық импортты автомобильдер бір корпус конструкциясымен және алдыңғы жетекпен жаппай нарықта жетекші орынға ие болды, бұл де-факто стандартқа айналды. Еуропадан Volkswagen Beetle, Volkswagen Fastback, Renault 8, Renault LeCar және Fiat Brava сәтті сатылды. Детройт Ford Pinto, Ford Maverick, Chevrolet Vega, Chevrolet Nova, Plymouth Valiant және Plymouth Volaré машиналарымен жауап берді. American Motors өзінің Gremlin, Hornet және Pacer үлгілерін сатты. Кейбір сатып алушылар алғашқы жапондық компакт-автомобильдерінің кішкентай өлшемдеріне наразылық білдірді, ал Toyota және Nissan (бұрын Datsun деп белгілі болған) Toyota Corona Mark II, Toyota Cressida, Mazda 616 және Datsun 810 сияқты үлкен автомобильдерді ұсынды, олар жолаушыларға арналған кеңірек орынды, сондай-ақ кондиционер, күшті руль, AM/FM радио және тіпті электр терезелер мен орталық құлыптау сияқты ыңғайлылықтарды ұсынды, автомобильдің бағасын арттырмай. 1973 жылғы мұнай дағдарысынан кейін он жыл өткен соң, 1981 жылғы ерікті экспортты шектеулерге тап болған Honda, Toyota және Nissan АҚШ-та құрастыру өндіріс орындаларын ашып, өзінің сәнді бөлімшелерін (Acura, Lexus және Infiniti) құрды, бұл оларды жаппай нарықтағы брендтерінен ерекшеледі. Toyota Hilux және Datsun Truck сияқты компакт-пикаптар пайда болды, одан кейін Mazda Truck (Ford Courier ретінде сатылды) және Isuzu Chevrolet LUV. Mitsubishi өзінің Forte үлгісін мұнай дағдарысынан кейін бірнеше жыл өткен соң Dodge D 50 деп қайта атады. Mazda, Mitsubishi және Isuzu компаниялары Ford, Chrysler және GM компанияларымен бірлескен серіктестіктер құрды. Кейін американдық өндірушілер өздерінің отандық баламаларын (Ford Ranger, Dodge Dakota және Chevrolet S10/GMC S 15) енгізіп, «тұтқын» импорт саясатына нүкте қойды. Солтүстік Америкаға импортталған автомобильдердің көбеюі General Motors, Ford және Chrysler компанияларын отандық сату үшін кішірек және отынды тиімдірек модельдерді енгізуге мәжбүр етті. 1970 жылдардың соңында Chrysler компаниясының Dodge Omni / Plymouth Horizon, Ford Fiesta және Chevrolet Chevette машиналары төрт цилиндрлі қозғалтқыштармен және кем дегенде төрт жолаушыға арналған орынмен жабдықталған. 1985 жылға қарай орташа американдық автомобиль 1 галлонға 17,4 шақырым жүрді, бұл 1970 жылғы 13,5 шақырымнан жоғары көрсеткіш. Мұнай бағасы 1974 жылдан 1979 жылға дейін барреліне 12 доллар тұрақтаса да, жақсартулар сақталды. 1973 жылғы дағдарыстан кейін екі модельдік цикл ішінде көптеген маркалар үшін үлкен седан сату қалпына келді. Cadillac DeVille және Fleetwood, Buick Electra, Oldsmobile 98, Lincoln Continental, Mercury Marquis және басқа да түрлі сәнді седандар 1970 жылдардың ортасында қайта танымал болды. Тек Chevrolet Bel Air және Ford Galaxie 500 сияқты төмен бағалы модельдер ғана қалпына келмеді. Oldsmobile Cutlass, Chevrolet Monte Carlo, Ford Thunderbird және басқалары сияқты сәл кішірек модельдер жақсы сатылды. Экономикалық импортпен қатар, үлкен, қымбат автомобильдер де сәтті сатылды. 1976 жылы Toyota 346 920 автомобиль (орташа салмағы шамамен 2100 фунт), ал Cadillac 309 139 автомобиль (орташа салмағы шамамен 5000 фунт) сатты. NHTSA Federal Motor Vehicle Safety Standard 215 сияқты федералды қауіпсіздік стандарттары (қауіпсіздік бамперлеріне қатысты) және 1974 жылғы Mustang I сияқты компакт-автомобильдер DOT-тың автомобильдер санатын «қайта қарауын» бастады. 1977 жылға қарай GM-нің толық көлемді автомобильдері дағдарыстың әсерін көрсетті. 1979 жылға қарай американдық «толық көлемді» автомобильдердің барлығы кішірейіп, кішірек қозғалтқыштармен және кішірек сыртқы өлшемдермен жабдықталды. Chrysler 1981 жылдың соңында толық көлемді сәнді седан өндірісін тоқтатты, оның орнына 1982 жылға толық алдыңғы жетек желісіне көшті (M корпусты Dodge Diplomat / Plymouth Gran Fury және Chrysler New Yorker Fifth Avenue седандарынан басқа).
Before the energy crisis, large, heavy, and powerful cars were popular. By 1971, the standard engine in a Chevrolet Caprice was a 400 cubic inch (6.5 liter) V8. The wheelbase of this car was , and Motor Trend 1972 road test of the similar Chevrolet Impala achieved no more than 15 highway miles per gallon. In the 15 years prior to the 1973 oil crisis, gasoline prices in the U. S. had lagged well behind inflation. The crisis reduced the demand for large cars. Japanese imports, primarily the Toyota Corona, the Toyota Corolla, the Datsun B210, the Datsun 510, the Honda Civic, the Mitsubishi Galant (a captive import from Chrysler sold as the Dodge Colt), the Subaru DL, and later the Honda Accord all had four cylinder engines that were more fuel efficient than the typical American V8 and six cylinder engines. Japanese imports became mass market leaders with unibody construction and front wheel drive, which became de facto standards. From Europe, the Volkswagen Beetle, the Volkswagen Fastback, the Renault 8, the Renault LeCar, and the Fiat Brava were successful. Detroit responded with the Ford Pinto, the Ford Maverick, the Chevrolet Vega, the Chevrolet Nova, the Plymouth Valiant and the Plymouth Volaré. American Motors sold its homegrown Gremlin, Hornet and Pacer models. Some buyers lamented the small size of the first Japanese compacts, and both Toyota and Nissan (then known as Datsun) introduced larger cars such as the Toyota Corona Mark II, the Toyota Cressida, the Mazda 616 and Datsun 810, which added passenger space and amenities such as air conditioning, power steering, AM FM radios, and even power windows and central locking without increasing the price of the vehicle. A decade after the 1973 oil crisis, Honda, Toyota and Nissan, affected by the 1981 voluntary export restraints, opened US assembly plants and established their luxury divisions (Acura, Lexus and Infiniti, respectively) to distinguish themselves from their mass market brands. Compact trucks were introduced, such as the Toyota Hilux and the Datsun Truck, followed by the Mazda Truck (sold as the Ford Courier), and the Isuzu built Chevrolet LUV. Mitsubishi rebranded its Forte as the Dodge D 50 a few years after the oil crisis. Mazda, Mitsubishi and Isuzu had joint partnerships with Ford, Chrysler, and GM, respectively. Later, the American makers introduced their domestic replacements (Ford Ranger, Dodge Dakota and the Chevrolet S10/GMC S 15), ending their captive import policy. An increase in imported cars into North America forced General Motors, Ford and Chrysler to introduce smaller and fuel efficient models for domestic sales. The Dodge Omni / Plymouth Horizon from Chrysler, the Ford Fiesta and the Chevrolet Chevette all had four cylinder engines and room for at least four passengers by the late 1970s. By 1985, the average American vehicle moved 17.4 miles per gallon, compared to 13.5 in 1970. The improvements stayed, even though the price of a barrel of oil remained constant at $12 from 1974 to 1979. Sales of large sedans for most makes (except Chrysler products) recovered within two model years of the 1973 crisis. The Cadillac DeVille and Fleetwood, Buick Electra, Oldsmobile 98, Lincoln Continental, Mercury Marquis, and various other luxury oriented sedans became popular again in the mid 1970s. The only full size models that did not recover were lower price models such as the Chevrolet Bel Air and Ford Galaxie 500. Slightly smaller models such as the Oldsmobile Cutlass, Chevrolet Monte Carlo, Ford Thunderbird and various others sold well. Economical imports succeeded alongside heavy, expensive vehicles. In 1976, Toyota sold 346,920 cars (average weight around 2,100 lbs), while Cadillac sold 309,139 cars (average weight around 5,000 lbs). Federal safety standards, such as NHTSA Federal Motor Vehicle Safety Standard 215 (pertaining to safety bumpers), and compacts like the 1974 Mustang I were a prelude to the DOT "downsize" revision of vehicle categories. By 1977, GM's full sized cars reflected the crisis. By 1979, virtually all "full size" American cars had shrunk, featuring smaller engines and smaller outside dimensions. Chrysler ended production of their full sized luxury sedans at the end of the 1981 model year, moving instead to a full front wheel drive lineup for 1982 (except for the M body Dodge Diplomat/Plymouth Gran Fury and Chrysler New Yorker Fifth Avenue sedans).
ОПЕК-тің құлдырауы
Көп ұзамай ОПЕК өзінің басымдық орнын жоғалтты, ал 1981 жылы оның өндірісі басқа елдердің өндірісінен асып кетті. Сонымен қатар, оның мүше елдері арасында да келіспеушіліктер туды. Сауд Арабиясы нарық үлесін қайтаруға тырысып, өндірісті арттырды, бағаларды төмендетіп, жоғары өндіріс шығындары бар компаниялардың пайдасын қысқартты немесе толығымен жойды. 1979 жылғы энергетикалық дағдарыс кезінде барреліне шамамен 40 долларға жеткен әлемдік мұнай бағасы, 1980 жылдары барреліне 10 доллардан төмен түсті. Инфляцияға түзетулер енгізгеннен кейін, мұнай бағасы қысқа мерзімге 1973 жылғы деңгейге дейін төмендеді. Бұл "сату" бағасы мұнай импорттаушы дамыған және дамушы елдерге үлкен пайда әкелді. 1980–1988 жылдардағы Иран-Ирак соғысы кезінде Иранның ресми соғыс мақсаты – Ирактағы Баас режимін құлатып, содан кейін Сауд Арабиясындағы Сауд әулетін құлату болатын. Осының салдарынан Сауд Арабиясы және басқа араб елдері соғыс кезінде Иракқа қатысты бейтараптық саясат ұстанды. Иракты қолдау саясатының бір бөлігі ретінде Сауд Арабиясы мұнайды үлкен көлемде өндіріп, бағаны төмендету арқылы Иран экономикасына нұқсан келтірді. Мұнай бағасының төмендеуі Ирак экономикасына да зиян тигізді, бұл Иракты үлкен сомада қарыз алуға мәжбүр етті, осылайша ел терең қарызға батты. Керісінше, Иран қарызға пайыз төлеуден бас тартқандықтан, ешқандай қарыз алмады және соғыс шығындарын мұнай сатудан түскен қаражат есебінен төледі. Иранның мұнай сатудан түскен кірісі 1982 жылы жылына 20 миллиард АҚШ долларынан 1988 жылы жылына 5 миллиард АҚШ долларына дейін азайды, бұл Иранды банкроттыққа жуық жағдайға жеткізіп, 1988 жылдың соңында Иракпен бейбіт келісімге келуге мәжбүр етті. Соғыс кезінде Иранның ОПЕК-тегі делегациясы мұнай бағасын көтеру үшін өндірісті қысқартуға тырысты, бірақ Сауд Арабиясы делегациясы бастаған басқа делегациялар бұған келіспеді және мұнай өндірісін арттыруды талап етті.
OPEC soon lost its preeminent position, and in 1981, its production was surpassed by that of other countries. Additionally, its own member nations were divided. Saudi Arabia, trying to recover market share, increased production, pushing prices down, shrinking or eliminating profits for high cost producers. The world price, which had peaked during the 1979 energy crisis at nearly $40 per barrel, decreased during the 1980s to less than $10 per barrel. Adjusted for inflation, oil briefly fell back to pre 1973 levels. This "sale" price was a windfall for oil importing nations, both developing and developed. During the Iran Iraq war of 1980–1988, the stated war aim of Iran was to overthrow the Baath regime in Iraq and then overthrow the House of Saud in Saudi Arabia. As a consequence, Saudi Arabia and the other Arab Gulf states leaned in a very pro Iraqi neutrality during the war. As a part of its policy of supporting Iraq, Saudi Arabia pumped out oil in massive quantities to lower the price as a way of hurting Iran's economy. The low price of oil also hurt Iraq's economy, which forced Iraq to borrow massive sums of money, putting Iraq deeply into debt; by contrast, Iran refused to borrow any money because of its refusal to pay interest on any loans and paid the costs of the war direct from the sale of its oil. Iran's revenue from the sale of oil went from $20 billion US dollars per year in 1982 to $5 billion US dollars per year by 1988, which pushed Iran to the verge of bankruptcy and forced Iran to finally make peace with Iraq later in 1988. During the war, the Iranian delegation at OPEC tried very hard to have the group cut production to raise prices, but were blocked by the other delegations led by the Saudi delegation, who insisted on more oil production.
Мұнай көздерін әртараптандыру
Эмбарго Аляска, Солтүстік теңіз, Каспий теңізі және Кавказ сияқты энергияны іздеудің жаңа аймақтарын дамытуға түрткі болды. Каспий алқабы мен Сібірдегі іздеулер пайдалы болды. КСРО өндірісін арттырған сайын, ынтымақтастық өте жауыртқыш қарым-қатынасқа айналды. 1980 жылға қарай Кеңес Одағы әлемдегі ең ірі өндіруші елге айналды. Бағаның төмендеуінің және ОПЕК-тің экономикалық және геосаяси ықпалының азаюының бір бөлігі баламалы энергия көздеріне өтуден туындады. ОПЕК жоғары тұтыну деңгейін сақтау үшін бағаның өзгеруге бейімсіздігіне сүйенді, бірақ үнемдеу және басқа да көздерден жабдықтау сұранысты қысқартатынын дұрыс бағаламады. Ядролық энергия мен табиғи газ есебінен электр энергиясын өндіру, табиғи газбен үйді жылыту және бензинге этанол қосу мұнайға деген сұранысты азайтты.
The embargo encouraged new venues for energy exploration, including Alaska, the North Sea, the Caspian Sea, and the Caucasus. Exploration in the Caspian Basin and Siberia became profitable. Cooperation changed into a far more adversarial relationship as the USSR increased its production. By 1980, the Soviet Union had become the world's largest producer. Part of the decline in prices and economic and geopolitical power of OPEC came from the move to alternative energy sources. OPEC had relied on price inelasticity to maintain high consumption, but had underestimated the extent to which conservation and other sources of supply would eventually reduce demand. Electricity generation from nuclear power and natural gas, home heating from natural gas, and ethanol blended gasoline all reduced the demand for oil.
Экономикалық әсері
Мұнай бағасының төмендеуі Солтүстік Еуропа мен Парсы шығанағының мұнай экспорттаушы елдері үшін ауыр проблема тудырды. Көп халқы бар, кедей елдер – Мексика, Нигерия, Алжир және Ливия сияқты – экономикасы көбінесе мұнайға тәуелді болғандықтан, нарықтың бұрылысына дайындықсыз келді, бұл оларды кейде өте қиын жағдайға жеткізді. 1980 жылдардың ортасында сұраныстың азаюы және өндірістің артуы әлемдік нарықты қанағаттандырып, мұнай бағасы күрт төмендеді, ал картель біртігін жоғалтты. 1970 жылдары экономикасы дамыған Мексика (мүше емес), Нигерия және Венесуэла жақында банкротқа ұшырады, тіпті Сауд Арабиясының экономикалық қуаты да айтарлықтай әлсіреді. ОПЕК-тің ішіндегі келіспеушіліктер бірлескен шаралар қабылдауды қиындатты. 2015 жылға дейін ОПЕК бұрынғы ықпамына ешқашан жақындаған емес.
The drop in prices presented a serious problem for oil exporting countries in northern Europe and the Persian Gulf. Heavily populated, impoverished countries, whose economies were largely dependent on oil—including Mexico, Nigeria, Algeria, and Libya—did not prepare for a market reversal that left them in sometimes desperate situations. When reduced demand and increased production glutted the world market in the mid 1980s, oil prices plummeted and the cartel lost its unity. Mexico (a non member), Nigeria, and Venezuela, whose economies had expanded in the 1970s, faced near bankruptcy, and even Saudi Arabian economic power was significantly weakened. The divisions within OPEC made concerted action more difficult. as of 2015, OPEC has never approached its earlier dominance.