Фиджи саяхатшысы және 2000 жылғы төңкерістің көшбасшысы Джордж Спейт

Кіріспе

Фиджилік саясаткер және 2000 жылғы төңкеріс жетекшісі Джордж Спейт (/s//p//eɪ//t/; 1957 жылы туған), сонымен қатар Иликими Найтини деген псевдониммен де танымал, Фиджилік кәсіпкер және саясаткер. Ол 2000 жылғы Фиджи төңкерісінің жетекшісі болды, онда ол және Фиджинің Контрреволюциялық соғыс бөлімінің сарбаздары Фиджи Парламентін басып алып, 19 мамыр 2000 жылдан 13 шілде 2000 жылға дейін премьер-министр Махендра Чаудхри мен тағы 35 депутатты кепілге алды. Төңкеріске жетекшілік еткені үшін мемлекетке опасыздық жасады деген айыппен сотталғаннан кейін қазір өмір бойына бас бостандығынан айырылған. Спейт - саясаткер Сэм Спейттің ұлы, саясаткер Самсони Тикинасаудың інісі және регбиші Генри Спейттің сіңілісі.

Жеке өмір

Спейт Фиджидегі Найвикула қаласында дүниеге келді және Сува грамматикалық мектебінде білім алды. Одан кейін Австралияда маркетингті, ал АҚШ-тағы Эндрюс университетінде бизнес мамандығын оқыды. Бітірген соң Австралияда Metway Bank банкінде клерк болып жұмыс істеді. 1996 жылы Фиджиге оралғаннан кейін Heaths Insurance Group компаниясында сақтандыру брокері ретінде жұмыс істеді. 1998 жылы әкесі министр болып қызмет еткен Рабука үкіметі оны мемлекеттік Fiji Pine және Fiji Hardwood Corporation корпорацияларының төрағасы етіп тағайындады. Кейіннен ол американдық Trans Resource Management ағаш компаниясынан Фиджи махагонынан өнім алу құқығын алу үшін консультациялық қызметтері үшін ақы алғаны белгілі болды. 2000 жылдың басында, төңкеріске бірнеше күн қалғанда, ол валюта бағамы мен қорқыту бойынша тағылған айыптауларды мойындамады. Спейт Фиджидің этникалық фиджиліктері атынан билікті басып алғанын мәлімдеді, 1997 жылғы конституцияны жойды және өзін уақытша президент, ал қарсы оппозициялық депутат Тимоси Силатолуды уақытша премьер-министр етіп тағайындады. Төңкеріс Сувада тәртіпсіздік пен наразылық толқуларына әкелді, ал он күннен кейін әскери қолбасшы Франк Баинимарама президент Камисесе Мараны құлатты. 3 шілдеде Баинимарама Фиджидің толыққанды фиджиліктерден құралған уақытша үкіметін тағайындады, бірақ Спейт оны қабылдамады, бұл Фиджиде кең ауқымды зорлық-зомбылыққа әкелді. 9 шілдеде ұзақ келіссөздерден кейін ол әскерилермен Муаникау келісімін жасады. Тұтқындар мен қару-жарақтар қайтарылғаннан кейін Спейт және оның жақтастары Суваның шетіндегі Калабу Фиджи мектебіне көшті. Үкімет оның талаптарын қабылдамағаннан кейін, оның өкілі Джо Ната азамат соғысы болады деп қорқытты. Содан кейін әскерилер оның штаб-пәтерін шабуылдап, бір адамды өлтіріп, 369 жақтасын қамауға алды. 2000 жылдың 11 тамызында ол мемлекетке опасыздық жасады деген айып тағылып, сотқа дейін түрмеге қамалды. 2001 жылғы Фиджи парламент сайлауында, әлі де сот процесін күтіп тұрған Спейт Консервативтік Альянс Matanitu Vanua партиясынан Тайлеву Солтүстік сайлау округінен парламентке сайланды. 2001 жылдың желтоқсан айында ол парламентке қатыспағаны үшін депутаттығынан айырылды. 2002 жылдың 18 ақпанында Спейт мемлекетке опасыздық жасағанын мойындады және өлім жазасына кесілді. Сол күні президент Рату Йосефа Илоило оның жазасын өмір бойына түрмеде отыруға ауыстырды. Бастапқыда Нукулау аралында түрмеде болған ол 2006 жылы Нукулау жабылып, Набородағы қатаң режимдегі түрмеге ауыстырылды. 2020 жылы оны мерзімінен бұрын босату туралы талаптарға жауап ретінде Фиджи премьер-министрі Франк Баинимарама оған ешқандай жеңілдік көрсетілмейтінін мәлімдеді.

Speight was born in Naivicula, Fiji, and educated at Suva Grammar School. before studying marketing in Australia and business at Andrews University in the United States. After graduating he worked in Australia as a bank clerk for Metway Bank, After returning to Fiji in 1996 he worked as an insurance broker for Heaths Insurance Group. In 1998 he was appointed chair of the state owned Fiji Pine and Fiji Hardwood Corporation by the Rabuka government, in which his father was serving as a Minister. It later emerged that he had been paid consultancy fees by American timber company Trans Resource Management, to advocate for them to be granted the right to harvest Fiji's mahogany. In early 2000, just days before the coup, he pleaded not guilty to exchange rate charges and extortion. Speight claimed to have seized power on behalf of ethnic Fijians, and purported to have revoked the 1997 constitution and appointed himself interim president and opposition MP Timoci Silatolu as interim Prime Minister. The coup led to rioting and mob violence in Suva, and ten days later to the overthrow of President Kamisese Mara by military commander Frank Bainimarama. Bainimarama appointed an all indigenous Fijian interim government on 3 July, which was rejected by Speight, leading to widespread violence across Fiji. On 9 July,following prolonged negotiations, signed the Muanikau Accord with the military, The last hostages were released on 13 July. Following the return of hostages and weapons, Speight and his followers moved to Kalabu Fijian School on the outskirts of Suva, When the government rejected his demands, his spokesman Joe Nata threatened civil war. The military then stormed his headquarters, killing one person and arresting 369 supporters. On 11 August 2000 he was charged with treason and imprisoned pending trial. In the 2001 Fijian general election, while still awaiting trial, Speight was elected to Parliament in the Tailevu North Fijian communal seat as a candidate for the Conservative Alliance Matanitu Vanua. In December 2001 he was dismissed from Parliament for non attendance. On 18 February 2002 Speight pleaded guilty to treason and was sentenced to death. The sentence was commuted to life imprisonment the same day by President Ratu Josefa Iloilo. Initially imprisoned on Nukulau island, in 2006 he was transferred to the Naboro Maximum Security Prison after Nukulau's closure. In response for calls for his parole in 2020, Fijian Prime Minister Frank Bainimarama said that there would be no special treatment for him.