Кіріспе

Италия әуе күштері – Италия Республикасының қарулы күштерінің әуе соғысы саласы. Италия әуе күштері 1923 жылғы 28 наурызда король Виктор Эммануэль III-тің жарлығымен «Регия Аэронаутика» («Royal Air Force») деген атаумен тәуелсіз әскери қызмет түрі ретінде құрылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, Италия халық референдумы арқылы республика болып жарияланғаннан кейін, «Регия Аэронаутика» қазіргі атауын алды. Құрылғаннан бері бұл әскери қызметтің Италияның әскери тарихындағы рөлі зор болды. Акробатикалық ұшу тобы – «Фрецце Триколори».

Тарих

1923 жылдан Екінші дүниежүзілік соғыстың аяқталуына дейін Италия әуе күштері Regia Aeronautica деп аталды.

Ерте тарихы мен Бірінші дүниежүзілік соғыс

Италия әскери авиацияны ерте қабылдаған елдердің бірі болды. Оның әуе күштері 1884 жылға дейін жетеді, сол кезде Италия Корольдік армиясына (Regio Esercito) өз әуе құрамын алуға рұқсат берілді. Әуе қызметі (Corpo Aeronautico Militare) Римге жақын жерде орналасқан ауа шарларын пайдаланды. 1911 жылы Италия-Түркия соғысы кезінде Servizio Aeronautico жүргізген барлау және бомбалау миссиялары қарулы қақтығыста ауыр ұшақтарды қолданудың алғашқы мысалы болды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1923 жылғы 28 наурызда Италия Корольдігінің королі Витторио Эммануэле III тәуелсіз күш ретінде Италия әуе күштерін құрды. Бұл әуе күші Regia Aeronautica (Royal Air Force) деп аталды. 1930 жылдары жаңа құрылған Regia Aeronautica алғашқы әскери операцияларына қатысты, біріншіден 1935 жылы Эфиопияда, ал кейіннен 1936-1939 жылдар аралығында Испания азаматтық соғысында. Бейтараптықтан кейін Италия 1940 жылғы 10 маусымда Германиямен бірге Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысты. Regia Aeronautica 3000-нан астам ұшақты қолдана алды, бірақ олардың 60% -ы ғана жарамды болды. Ол Ресейдің мұзды далаларынан Солтүстік Африканың шөлдеріне дейін шайқасты, адамдар мен техниканы жоғалтты. 1943 жылғы 8 қыркүйектегі қару тоқтату келісімінен кейін Италия екіге бөлінді, және Regia Aeronautica да осы тағдырға ұшырады. Әуе күштері оңтүстікте одақтастармен біріккен Италияның соғысқа қатысқан әуе күштеріне және солтүстікте Axis Aeronautica Nazionale Repubblicana-ға бөлінді, соғыс аяқталғанға дейін. 1945 жылғы 8 мамырда жаулық аяқталды, Италияда әскери авиацияның жаңа өркендеуі басталды.

Салқын соғыстың басталуы

Халықтың дауыс беруі Италия Корольдігінің аяқталуына және 1946 жылғы 18 маусымда Италия Республикасының құрылуына әкелді. Осылайша Regia Aeronautica өзінің "Royal" атауын жоғалтты, ал ол Aeronautica Militare болды, және ол атауды қазірге дейін сақтап келеді. 1947 жылғы Париж бейбітшілік шарты итальяндық қарулы күштердің барлығына қатаң шектеулер қойды, бірақ 1949 жылы Италияның құрылтайшы мүшесі ретінде НАТО құрылуы итальяндық қарулы күштердің, соның ішінде итальяндық әуе күштерінің жаңғыртуын қажет етті. Американың Өзара қорғаныс көмек бағдарламасы арқылы жіберілген әскери көмегі американдық P 47 Thunderbolt және P 51 Mustang винтті ұшақтарын жеткізді. 1952 жылы Италияның әуе күштері алғаш рет реактивті ұшақтар алды – американдық F 84G Thunderjets және F 86D Sabres, сондай-ақ 200-ден астам лицензиялық британдық de Havilland Vampire ұшақтары; олардан кейін АҚШ-тан Republic F 84F Thunderstreak және C 119 Flying Boxcar көлік ұшақтары келді. Жаңадан құрылған Италия авиация индустриясы да өзінің Fiat G91, Aermacchi MB 326, Piaggio Aero P.166 және Agusta Bell ұшақтары сияқты бірнеше ұлттық ұшақ үлгілерін әзірлеуге және өндіруге кірісті. Италия әуе күштеріне қосылған алғашқы жоғары жылдамдықты ұшақтар американдық F 104 Starfighter болды, олар Messerschmitt Bölkow Blohm, Dornier, Fiat, Fokker және SABCA сияқты бірнеше еуропалық ұшақ компанияларымен бірлесіп өндірілді. 1970 жылдары әуе күштері итальяндық Aeritalia G222 және заманауи американдық C 130 Hercules тактикалық көлік ұшақтарын сатып алды, олар жүк немесе әскери қызметкерлерді тасымалдауға қабілетті. Сонымен қатар, олар жердегі нысандарға шабуыл жасау және әуе қорғанысы мақсатында қолданылатын жаңа Aeritalia F 104S Starfighter истребительдерін алды. Италияның ұшақ өнеркәсібін кеңейтуге бағытталған күш-жігер Италияны Батыс Германия мен Ұлыбританиямен бірлесіп Panavia Tornado соғыс машинасы мен әуе қорғанысы истребительдерін жасаған ірі үш тарапты жобаға қатыстырды. 2019 жылдың өзінде Tornado ұшақтары осы үш елде де, сондай-ақ тағы бірнеше елде де қолданыста болды. Италиялық компаниялар бразилиялық Embraer компаниясымен бірлесіп AMX International AMX ұшағын әзірлеу және өндіру бойынша шағын жобада жұмыс істеді.

Салқын соғыс аяқталғаннан бастап қазіргі күнге дейін

1990 жылы Ирак Кувейтке басып кіргеннен кейін Италия коалициялық күштерге қосылды және 45 жылдан кейін алғаш рет итальяндық ұшқыштар мен ұшақтар жауынгерлік операцияларға жіберілді. Ескірген F 104 Starfighter-лерді алмастыру қажеттігі туған соң, Италия Германия, Испания және Ұлыбританиямен бірлесіп 2000 жылы Италия әуе күштеріне қабылдануы күтілген Eurofighter Typhoon әзірлеуге кірісті. 1994 жылы, Typhoon әлі пайдалануға берілмеген кезде, 10 жылға Ұлыбританиядан 24 Panavia Tornado Air Defence Variant (ADV) истребителі жалға алынды. ADV Tornado истребительдері ескі F 104 Starfighter-лерді толықтыру және кейін ауыстыру үшін пайдаланылды. Дегенмен, Typhoon өндірісіндегі кешігу итальяндықтарды жалға алынған Tornado ADV-ге қосымша, содан кейін ауыстыру іздеуге мәжбүр етті. Ұлыбританиямен жасалған жалға алу шарты 2004 жылы аяқталуға жақын болғандықтан, Италия үкіметі қымбат жалға алу мерзімін ұзартудан бас тартып, АҚШ-тан көп жылдық лизинг шарты бойынша 34 F 16 Fighting Falcon көпмақсатты истребителін жалға алуды жөн көрді. Бұл истребительдердің соңғысы Италия әуе күштері бірнеше жыл бойы жеткілікті мөлшерде Typhoon-ды сатып алғаннан кейін 2012 жылдың мамыр айында АҚШ-қа қайтарылды. Typhoon F 104, Tornado ADV және F 16 ұшақтарының барлығын алмастыруға арналған. Италиялық F 104-тің соңғысы 2004 жылы қызметтен шығарылды. Сомали, Мозамбик және Балқан аймағындағы қарулы қақтығыстар Италия әуе күштерінің көпұлтты әуе күштеріне, мысалы, бұрынғы Югославиядағы НАТО әуе күштеріне қатысуына мүмкіндік берді, бұл Италия түбегінен шығысқа бірнеше минуттық ұшу қашықтығында орналасқан. Италия әуе күштерінің басшылары итальяндық әуе қорғанысын жақсарту қажеттігін тез түсінді. Италия әуе күштерінің көліктік мүмкіндіктері 22 американдық C 130J тактикалық көлік ұшағы мен 12 Alenia C 27J Spartan ұшағын сатып алу арқылы жақсартылды, бұл G222 ұшақтарының барлығын алмастырды. 2003 жылы Италия әуе күштері шағын арнайы күштері арқылы кішкентай аумақтық соғыс жүргізуге қабілетін кеңейтті. Бұл 17º Stormo Incursori ("17-ші арнайы операциялар тобы"), сондай-ақ RIAM (Reparto Incursori Aeronautica Militare, "Әуе күштері шабуыл тобы") құрылуымен іске асырылды, бұл бөлім негізінен құрлықтағы авиациялық базаларға шабуылдар жасау, алдыңғы қатардағы әуе бақылау миссияларын және жауынгерлік іздеу-құтқару операцияларын жүргізуге жауапты.

Жабдық

2014 жылға қарай Италия әуе күштерінің жалпы саны 557 әуе аппаратынан тұратын белсенді флоты болды, оның ішінде 209 пилотты және 12 пилотсыз әскери ұшақ бар, тағы сегіз Eurofighter Typhoon ұшағына тапсырыс берілген және 75 F 35 ұшағын алу жоспарлануда.