Сомалидегі коммуникациялар және байланыс жүйесі

Кіріспе

Сомалидегі байланыс Сомалидің байланыс қызметтері мен мүмкіндіктерін қамтиды. Телекоммуникация, интернет, радио, баспа, теледидар және почта қызметтерінің көп бөлігі жеке секторда шоғырланған. Бірнеше телекоммуникация компаниясы өз қызметін шетелде кеңейте бастады. Федералды үкімет бірнеше жеке және шетелдік станциялармен қатар екі ресми радио және теледидар желісін басқарады. Елдегі баспа медиасы да интернет байланысы мен қолжетімділік артуына байланысты жаңалықтар радиостанциялары мен онлайн порталдарға көбірек орын береді. 2012 жылы Ұлттық байланыс заңы Министрлер кабинеті мүшелерімен бекітілді, ал 2017 жылдың 2 қазанында Сомали президенті Ұлттық байланыс заңына қол қойып, АКТ саласын реттейтін ресми заңға айналдырды. Осы заңға сәйкес Сомали Федеративтік Республикасының Ұлттық байланыс органы (ҰБО) құрылды, оның директорлар кеңесі мен бас директоры бар. Қазіргі таңда Сомали Африкада гигабайтқа ең қолжетімді мобильді деректер бойынша бірінші орында және әлем бойынша жетінші орында тұр.

Жалпы

Ұзаққа созылған азаматтық соғыс басталғаннан кейін елде түрлі жаңа телекоммуникация компаниялары пайда бола бастады және инфрақұрылымдың жетіспеушілігін жою үшін бәсекелестікке түсті. Қазір Сомалиде әлемдегі ең жоғары технологиялық деңгейдегі және бәсекеге қабілетті бағадағы телекоммуникация және интернет қызметтері ұсынылуда. Сомали кәсіпкерлерінің қаржыландыруымен және Қытай, Корея және Еуропаның тәжірибесімен қолдау көрсетілген бұл жаңа телекоммуникация компаниялары континенттің көптеген басқа аймақтарында қол жетімді емес, қолдануға ыңғайлы ұялы телефон және интернет қызметтерін ұсынады. Абонентер ақша аудару (мысалы, танымал Dahabshiil арқылы) және басқа да банк операцияларын ұялы телефондар арқылы жүзеге асыра алады, сондай-ақ сымсыз интернетке оңай қол жеткізе алады. Сомалидің телекоммуникация компаниялары Сомалидің барлық қалаларына, кенттеріне және кішкентай елді мекендеріне қызмет көрсетеді. Қазіргі уақытта 1000 адамға шаққанда 25 негізгі желі бар, ал телефон желілерінің жергілікті қолжетімділігі (теле тығыздығы) көрші елдерге қарағанда жоғары, тіпті көршілес Эфиопияға қарағанда үш есе көп. Сомалидің танымал телекоммуникация компанияларына Somtel Network, Golis Telecom Group, Hormuud Telecom, Somafone, Nationlink, Netco, Telcom және Somali Telecom Group жатады. Тек Hormuud Telecom компаниясының ғана жылдық табысы шамамен 40 миллион долларды құрайды. Бәсекелестікке қарамастан, осы компаниялардың бірнешеуі 2005 жылы өзара байланыс келісіміне қол қойды, бұл оларға баға белгілеуге, желілерін сақтауға және кеңейтуге, сондай-ақ бәсекелестіктің бақылаудан шығуына жол бермеуге мүмкіндік берді. Бұл келісім Dahabshiil компаниясына аймақтық банк секторындағы өсу саласы болып табылатын мобильді банк саласына кеңейту үшін қажетті платформаны ұсынды. 2014 жылы Сомалидің үш ірі телекоммуникация операторы – Hormuud Telecom, NationLink және Somtel де өзара байланыс келісіміне қол қойды. Бұл ынтымақтастық келісім бойынша компаниялар Сомали телекоммуникация компаниясын (STC) құрды, бұл олардың ұялы байланыс абоненттеріне үш желіде де байланыс орнатуға мүмкіндік береді. Телекоммуникация саласына инвестициялар Сомали экономикасының дамуын көрсетудің ең айқын белгілерінің бірі саналады.

After the start of the long civil war, various new telecommunications companies began to spring up in the country and competed to provide missing infrastructure. Somalia now offers some of the most technologically advanced and competitively priced telecommunications and internet services in the world. Funded by Somali entrepreneurs and backed by expertise from China, Korea and Europe, these nascent telecommunications firms offer affordable mobile phone and internet services that are not available in many other parts of the continent. Customers can conduct money transfers (such as through the popular Dahabshiil) and other banking activities via mobile phones, as well as easily gain wireless Internet access. These Somali telecommunication companies also provide services to every city, town and hamlet in Somalia. There are presently around 25 mainlines per 1,000 persons, and the local availability of telephone lines (tele density) is higher than in neighboring countries; three times greater than in adjacent Ethiopia. Prominent Somali telecommunications companies include Somtel Network, Golis Telecom Group, Hormuud Telecom, Somafone, Nationlink, Netco, Telcom and Somali Telecom Group. Hormuud Telecom alone grosses about $40 million a year. Despite their rivalry, several of these companies signed an interconnectivity deal in 2005 that allows them to set prices, maintain and expand their networks, and ensure that competition does not get out of control. The acquisition provided Dahabshiil with the necessary platform for a subsequent expansion into mobile banking, a growth industry in the regional banking sector. In 2014, Somalia's three largest telecommunication operators, Hormuud Telecom, NationLink and Somtel, also signed an interconnection agreement. The cooperative deal will see the firms establish the Somali Telecommunication Company (STC), which will allow their mobile clients to communicate across the three networks. Investment in the telecom industry is held to be one of the clearest signs that Somalia's economy has continued to develop.

Пошта

Сомали почта қызметі (Сомали Поштасы) – Сомали Федералдық Үкіметінің ұлттық почта қызметі. Ол Ақпарат, пошта және телекоммуникация министрлігінің құрамына кіреді. Азамат соғысы кезінде ұлттық почта инфрақұрылымы толығымен қирады. Бұл орынды толтыру үшін Сомали Посты 2003 жылы Біріккен Араб Әмірліктерінің Emirates Post компаниясымен Сомалиға және Сомалиден келетін поштаны өңдеу туралы келісімге қол қойды. Emirates Post-тың Дубай халықаралық әуежайындағы пошта транзиттік орталығы Сомалиден БАӘ-ға және Италия, Нидерланды, Ұлыбритания, Швеция, Швейцария және Канада сияқты Батыс елдеріне пошта жіберу үшін пайдаланылды. Сонымен қатар, Сомалидің Уақытша Федералдық Үкіметі ұлттық почта қызметін қайта жандандыруға дайындық жұмыстарын бастады. Үкіметтің Сомали Поштасын қалпына келтіру жөніндегі жалпы жоспары он жылға созылған үш кезеңге бөлінген. Бірінші кезеңде почта бас кеңсесі мен Бас пошта кеңсесі (GPO) қайта құрылады, сондай-ақ елордада 16 филиал және 17 аймақтық база құрылады. Сомали билігі 2012 жылы Сомалидің Дүниежүзілік почта одағына (ДПҰ) мүшелігін қайта орнатты және Одақтың жұмысына қайта қатыса бастады. Олар сондай-ақ Могадишодағы GPO-ны қалпына келтірді және жаңарту жөніндегі кәсіби кеңес беру үшін ресми почта кеңесшісін тағайындады. Оңалту жобасының екінші кезеңі 2014-2016 жылдар аралығында 718 почта бөлімі құрылысын қамтыды. Сомалиге халықаралық почта қызметтері 2013 жылдың соңында ресми түрде қайта жаңарды, бұл UPU-дың көмегімен әлеуетті дамытуға, техникалық көмек көрсетуге және негізгі почта өңдеу жабдықтарымен қамтамасыз етуге байланысты болды.

Радио

Сомалиде бірнеше радио жаңалықтар агенттігі жұмыс істейді. Колониялық кезеңде құрылған Radio Mogadishu бастапқыда сомали және итальян тілдерінде жаңалықтар таратты. 1960 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін Ресейдің көмегімен станция жаңартылды және сомали, амхар және оромо тілдерінде ішкі эфирге шықты. 1990-шы жылдардың басында азаматтық соғыс салдарынан жұмысын тоқтатқан станция, 2000-шы жылдардың басында Ұлттық ауысу үкіметі тарапынан ресми түрде қайта ашылды. 2000-шы жылдардың соңында Radio Mogadishu сомали, араб және ағылшын тілдеріндегі жаңалықтармен бірге сол аттас қосымша веб-сайтты іске қосты. Могадишудегі басқа радиостанциялар – радио Dalsan, Mustaqbal Media корпорациясы және Shabelle Media Network. Соңғысы 2010 жылы Париж қаласында орналасқан журналистер ұйымы – "Шекарасыз тілшілер" (RSF) ұйымынан "Жылдың медиасы" сыйлығын алды. Барлығы, елордадан бір қысқа толқынды және он жеке FM радиостанциясы хабар таратады, ал орталық және оңтүстік аймақтардан бірнеше радиостанциялар эфирге шығады. Солтүстік-шығыс Пунтланд аймағында Radio Garowe, Radio Daljir, Radio Codka Nabbada және Radio Codka Mudug сияқты алты жеке радиостанция бар. Бұрын Radio Free Somalia деп аталған Radio Gaalkacyo, солтүстік-орталық Мудуг провинциясындағы Галкайо қаласынан жұмыс істейді. Сонымен қатар, солтүстік-батыстағы Сомалиленд аймағында бір мемлекеттік радиостанция бар. SNTV тәулігіне 24 сағат хабар таратады және оны Сомалиде де, шетелде де жер үсті және спутниктік платформалар арқылы көруге болады. Сомалиде Horn Cable Television және Universal TV сияқты бірнеше жеке телеарналар да бар. Осы телеарналардың екеуі Al Jazeera және CNN телеарналарын қайта таратады. Eastern Television Network және SBC TV Пунтландтың коммерциялық астанасы Босасодан хабар таратады. Пунтланд және Сомалиленд аймақтарының әрқайсысында бір мемлекеттік телеарна бар – Пунтланд телеарнасы мен радиосы және Сомалиленд ұлттық телеарнасы. Сомали туралы жаңалықтарды жариялайтын онлайн-басылымдарға Garowe Online, Wardheernews, Horseedmedia, Calannka, Jowhar, Hiiraan, Boramanews, Somali Posts және Puntland Post кіреді.

There are a number of radio news agencies based in Somalia. Established during the colonial period, Radio Mogadishu initially broadcast news items in both Somali and Italian. The station was modernized with Russian assistance following independence in 1960, and began offering home service in Somali, Amharic and Oromo. After closing down operations in the early 1990s due to the civil war, the station was officially re opened in the early 2000s by the Transitional National Government. In the late 2000s, Radio Mogadishu also launched a complementary website of the same name, with news items in Somali, Arabic and English. Other radio stations based in Mogadishu include radio Dalsan, Mustaqbal Media corporation and the Shabelle Media Network, the latter of which was in 2010 awarded the Media of the Year prize by the Paris based journalism organisation, Reporters Without Borders (RSF). In total, about one short wave and ten private FM radio stations broadcast from the capital, with several radio stations broadcasting from the central and southern regions. The northeastern Puntland region has around six private radio stations, including Radio Garowe, Radio Daljir, Radio Codka Nabbada and Radio Codka Mudug. Radio Gaalkacyo, formerly known as Radio Free Somalia, operates from Galkayo in the north central Mudug province. Additionally, the Somaliland region in the northwest has one government operated radio station. SNTV broadcasts 24 hours a day, and can be viewed both within Somalia and abroad via terrestrial and satellite platforms. Additionally, Somalia has several private television networks, including Horn Cable Television and Universal TV. Two such TV stations re broadcast Al Jazeera and CNN. Eastern Television Network and SBC TV air from Bosaso, the commercial capital of Puntland. The Puntland and Somaliland regions also each have one government run TV channel, Puntland TV and Radio and Somaliland National TV, respectively. Online news outlets covering Somalia include Garowe Online, Wardheernews, Horseedmedia, Calannka, Jowhar, Hiiraan, Boramanews, Somali Posts and Puntland Post.

Интернет

Интернет пайдаланушылар: 2014 жылы 163 185 (әлемде 156-шы орын) немесе халықтың 1,51% (әлемде 156-шы орын). Global Internet, Орталық және Оңтүстік Сомалидегі ең ірі интернет-провайдерлердің бірі, жергілікті интернет пайдалану туралы ресми емес бағалаулар жоғары, 2011 жылы халықтың 2,0% интернетке қол жеткізген. Интернет хосттары: 2012 жылы 186 хост (әлемде 202-орын). Сомали үшін жоғары деңгейлі домен (ccTLD) – со. Ұзақ үзілістен кейін, SO доменін 2010 жылдың қараша айында SO Registry ресми түрде қайта іске қосты. Ұлттық Пошта және Телекоммуникация министрлігімен реттелетін тіркеуші, нақты қауымдастықтар мен мүдделі топтарға бағытталған бірнеше домендік кеңістіктерді ұсынады:
so – жалпы қолдану
com.so – коммерциялық кәсіпорындар
net.so – желілер
org.so – коммерциялық емес ұйымдар

Сомалиде алғашқы ISP 1999 жылы құрылды. Телекоммуникациялық ресурстарды теңгерту туралы мәліметтерге сәйкес, интернет байланысының өсуі одан бері едәуір артты, 2009 жылы елдің шамамен 53% қамтылды. Интернет арқылы сауда және телекоммуникация жергілікті бизнестің ең жылдам өсіп келе жатқан салаларының біріне айналды. Дүниежүзілік банк мәліметтері бойынша, Сомалиде интернет пайдаланушылардың саны 2000 жылы 200-ден 2015 жылы халықтың 1,8%-ына дейін өсті, бұл көрсеткіш жалғасуда. Мобильді ұялы телефон абоненттерінің саны 2000 жылы 100 адамға шаққанда 1,1-ден 2015 жылы 100 адамға шаққанда 52,5-ке дейін өсті. Сомали телекоммуникация қауымдастығы (STA), Сомалидің АКТ секторының саясатын және нормативтік базасын бақылайтын бақылау ұйымы, 2006 жылы ел аумағында интернет қызметтерін пайдаланушылардың жарты миллионнан астам екенін хабарлады. Сондай-ақ, 22 белгілі ISP және 234 киберкафе жұмыс істеді, олардың жылдық өсу деңгейі 15,6% құрады. 2013 жылдың қараша айында Сомали алғашқы оптикалық талшықты байланысқа ие болды. Бұрын елде азаматтық қақтығыстардың салдарынан интернет пайдалануды шектеген қымбат спутниктік байланысқа тәуелді болды. Алайда, Hormuud Telecom және Liquid Telecom арасындағы келісімге қол жеткізілгеннен кейін тұрғындар енді алғаш рет кеңжолақты интернетке қол жеткізе алады. Келісім бойынша Liquid Telecom, Hormuud-ты 17 000 км (10 500 миль) жер үсті кабель желісіне қосады, бұл жылдам интернет сыйымдылығын қамтамасыз етеді. Оптикалық талшықты байланыс интернетке қол жеткізуді орташа пайдаланушы үшін де қолжетімді етеді. Бұл өз кезегінде интернет пайдаланушылардың санын одан әрі арттыруы күтілуде. Dalkom Somalia, үлестес болып табылатын West Indian Ocean Cable Company (WIOCC) Ltd компаниясымен ұқсас келісімге келді. 2014 жылдың бірінші тоқсанынан бастап келісім Сомалиге және Сомалиден EASSy кабельі арқылы оптикалық талшықты байланыс орнатуға мүмкіндік береді. Жаңа қызметтер халықаралық жолақтықтың құнын төмендетіп, өнімділікті жақсартуға және осылайша интернетке қол жеткізуді кеңейтуге күтілуде. Dalkom Somalia сонымен қатар Могадишуде заманауи деректер орталығын салуда. Бұл нысан елдің барлық интернет-провайдерлері мен телекоммуникациялық компаниялары үшін жабдықтарды орналастыру арқылы тікелей халықаралық оптикалық талшықты желіге қосылуға мүмкіндік береді.

Somalia established its first ISP in 1999. According to the telecommunications resource Balancing Act, growth in internet connectivity has since then grown considerably, with around 53% of the entire nation covered as of 2009. Both internet commerce and telephony have consequently become among the quickest growing local businesses. According to the World Bank, the number of internet users in Somalia rose from only 200 in the year 2000 to 1.8% of the population in 2015, with the percentage continuing to rise. The number of mobile cellular subscriptions rose much faster, from 1.1 per 100 people in 2000 to 52.5 per 100 people in 2015. The Somali Telecommunication Association (STA), a watchdog organization that oversees the policy development and regulatory framework of Somalia's ICT sector, reported in 2006 that there were over half a million users of internet services within the territory. There were also 22 established ISPs and 234 cyber cafes, with an annual growth rate of 15.6%. In November 2013, Somalia received its first fiber optic connection. The country previously had to rely on expensive satellite links due to the civil conflict, which limited internet usage. However, residents now have access to broadband internet cable for the first time after an agreement reached between Hormuud Telecom and Liquid Telecom. The deal will see Liquid Telecom link Hormuud to its 17,000 km (10,500 mile) network of terrestrial cables, which will deliver faster internet capacity. The fiber optic connection will also make online access more affordable to the average user. This in turn is expected to further increase the number of internet users. Dalkom Somalia reached a similar agreement with the West Indian Ocean Cable Company (WIOCC) Ltd, which it holds shares in. Effective the first quarter of 2014, the deal will establish fiber optic connectivity to and from Somalia via the EASSy cable. The new services are expected to reduce the cost of international bandwidth and to better optimize performance, thereby further broadening internet access. Dalkom Somalia is concurrently constructing a state of the art data center in Mogadishu. The site will facilitate direct connection into the international fiber optic network by hosting equipment for all of the capital's ISPs and telecommunication companies.