Сомалидағы көлік инфрақұрылымы

Кіріспе

Сомалидегі көлік – Сомалиде қолданыстағы көлік желілері мен көлік түрлерін қамтиды. Оларға тас жолдар, әуежайлар және теңіз порттары, сондай-ақ түрлі жеке және қоғамдық көлік түрлері, теңіз және әуе көлігі жатады.

Жолдар

Сомалидің жол желісінің ұзындығы 21 830 км. 2010 жылы көшелердің 2757 км (12%) асфальтталған, 844 км (3,9%) қиыршық таспен төселген, ал 18229 км (83,5%) топырақ жолдар. 2559 км негізгі жолдар, 4850 км екінші деңгейдегі жолдар және 14 421 км ауылдық/қосалқы жолдар. 2015 жылдың мамыр айына дейін Пунтлендтің Құрылыс және Көлік министрлігі 70 000-нан астам көлік құралын тіркеген. 750 км тас жол елдің солтүстік бөлігіндегі ірі қалаларды, мысалы Босасо, Галкайо, Гароуэ және Ласканоодты оңтүстік қалалармен байланыстырады. 2012 жылы Пунтленд Тас Жол Басқармасы (PHA) Гароуэ мен Галкайоны байланыстыратын орталық магистральдағы жөндеу жұмыстарын аяқтады. Көлік органы 2012 жылдың маусым айында ірі Гаруэ-Босасо тас жолында жаңарту және жөндеу жобасын бастады. Сонымен қатар, 2012 жылдың қазан айында Босасо мен Кардхоны байланыстыратын орталық магистральда жөндеу жұмыстары басталды. 2014 жылдың маусым айында Пунтленд әкімшілігі қалада 5,9 км жаңа асфальтталған жолды ашты. Құрылыс жобасы Босасо теңіз портына дейін жетеді және UNHABITAT-пен бірлесіп аяқталды. Пунтланд үкіметі халықаралық серіктестердің үлесін қоса отырып, жол инфрақұрылымын дамытуға ұқсас бастамаларға кем дегенде 23 миллион евро инвестиция салуды жоспарлап отыр. 2014 жылдың қазан айында Пунтленд Тас Жол Басқармасы Гаруэдегі президенттік сарайды әкімшілік астананың басқа бөліктерімен байланыстыратын жаңа тас жолдың құрылысын бастады. Жобаны Пунтленд үкіметі қаржыландырды. PHA басшысы Мохамед Абдинур Аданның айтуынша, жаңа магистраль жергілікті көлік және қозғалысты жеңілдетуді мақсат етеді. Пунтлендтің Қоғамдық Жұмыстар министрі Мохамед Херси Пунтленд билігі аймақтық қалалық орталықтарға байланысты басқа да жолдарды салуды және жөндеуді жоспарлап отырғанын айтты. 2014 жылдың желтоқсан айында Галкайо ауданының әкімі Якуб Мохамед Абдалла және Пунтлендтің басқа да лауазымды тұлғалары Галкайоның батысында жаңа асфальт жолдың іргетасын салды. Жобаны Пунтленд әкімшілігі қаржыландырды, ал 2015 жылы ауданның басқа да жолдарына битум төсеу жоспарланған. Соңғы көшелердің ішінде 2015 жылдың ақпан айында Гарсор маңындағы Дурдур жолында битум төсеу құрылысы басталды. Орталық бизнес аудандағы негізгі жол және әуежай жолы да бір уақытта асфальтталуға жоспарланған. 2014 жылдың қарашасында Ішкі Істер және Федерализм министрлігі Катар үкіметімен Сомалидегі қолданыстағы жолдарды жөндеуге және жаңа көшелер салуға көмектесу туралы келісімге келді. 2015 жылдың қаңтар айында Уақытша Джуба Әкімшілігі Кисмайоның көлік жүйесін көркейту және тазалау науқанын бастады. Қалалық дамудың кең ауқымды бағытының бір бөлігі ретінде бұл бастама тығыздалған көшелер мен жолдарды тазалауды, заңсыз салынған ғимараттарды бұзуды және қалалық жол желісін одан әрі дамытуды қамтиды. 2015 жылдың наурызында Пунтленд президенті Абдивели Мохамед Али, Сомалидегі Еуропалық Одақтың елшісі Мишель Сервоне д'Урсо және Сомалидегі Германия елшісі Андреас Пешке бірлесіп, Жолдарды Тұрақты Ұстау Жобасын іске қосты. Сомали үшін Жаңа Келісімнің бір бөлігі ретінде бастаманы жүзеге асыруды Еуропалық Одақ және Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit (GIZ) тиісінше 17,75 миллион евро және 3 миллион евро қаржысымен қамтамасыз етеді. Жобаның басқа мақсаттарының ішінде Галкайо мен Гаруэ арасындағы тас жолды жөндеу, жолдың зақымдалған бөліктерін жөндеуді қаржыландыру және бақылау бөгеттері мен су тасқынын бақылау құрылыстарын салу кіреді. Сонымен қатар, жыл сайынғы жөндеу бағдарламасы жол жиектерін тазалау, су тасқынынан кейін көпірлерді тазалау, дренаж және су өткізгіш құбырларды тазалау, шұңқырларды толтыру жұмыстарын қамтиды. Сонымен қатар, жоба Пунтлендтің Қоғамдық Жұмыстар министрлігі мен Пунтленд Тас Жол Басқармасына саясатты қолдау көрсетеді, ал жергілікті мердігерлер өздерінің біліктіліктерін арттыру үшін жұмыс орнында оқытудан өтеді.

Somalia's network of roads is 21,830 km long. As of 2010, 2,757 km (12%) of streets are paved, 844 km (3.9%) are gravel, and 18,229 km (83.5%) are earth. 2,559 km are primary roads, 4,850 km are secondary roads, and 14,421 km are rural/feeder roads. As of May 2015, over 70,000 vehicles are registered with the Puntland Ministry of Works and Transport. A 750 km highway connects major cities in the northern part of the country, such as Bosaso, Galkayo Garowe And Laascaanood, with towns in the south. In 2012, the Puntland Highway Authority (PHA) completed rehabilitation work on the central artery linking Garowe with Galkayo. The transportation body also began an upgrade and repair project in June 2012 on the large Garowe–Bosaso Highway. Additionally, renovations were initiated in October 2012 on the central artery linking Bosaso with Qardho. In June 2014, the Puntland administration inaugurated a new 5.9 km paved road in the city. The construction project leads to the Bosaso seaport, and was completed in conjunction with UNHABITAT. The Puntland government plans to invest at least 23 million Euros in contributions from international partners in similar road infrastructure development initiatives. In October 2014, the Puntland Highway Authority began construction on a new highway connecting the presidential palace in Garowe with various other parts of the administrative capital. Financing for the project was provided by the Puntland government. According to the Head of the PHA Mohamud Abdinur Adan, the new thoroughfare aims to facilitate local transportation and movement. Puntland Minister of Public Works Mohamed Hersi also indicated that the Puntland authorities plan to build and repair other roads linking to the regional urban centers. In December 2014, Galkayo District Mayor Yacqub Mohamed Abdalla and other Puntland officials likewise laid the foundation for a new tarmac road in western Galkayo. The project was funded by the Puntland administration, with other roads in the broader district also slated to be paved with bitumen in 2015. Among the latter streets, a tar construction project began on the Durdur road in the Garsor suburb in February 2015. The main road in the Central Business District as well as the airport road are concurrently scheduled to be paved. In November 2014, the Ministry of Interior and Federalism reached an agreement with the government of Qatar to assist in the renovation of existing roads in Somalia and the construction of new streets. In January 2015, the Interim Juba Administration launched a beautification and cleaning campaign in Kismayo's transportation system. Part of a broader urbanization drive, the initiative includes the clearing of clogged streets and lanes, razing of illegal buildings therein, and further development of the municipal road network. In March 2015, Puntland President Abdiweli Mohamed Ali in conjunction with EU Ambassador to Somalia Michele Cervone d'Urso and German Ambassador to Somalia Andreas Peschke launched the Sustainable Road Maintenance Project. Part of the New Deal Compact for Somalia, the initiative's implementation is facilitated by 17.75 million Euros and 3 million Euros provided by the EU and Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit (GIZ), respectively. Among other objectives, the project aims to renovate the highway between Galkayo and Garowe, including funding refurbishments on the damaged segments of the road and construction of check dams and flood control structures. The initiative also involves a routine annual maintenance program, which focuses on side brushing, clearing bridges after floods, drainage and culvert clearance, and pothole filling. Additionally, the project will offer policy support to the Puntland Ministry of Public Works and the Puntland Highway Authority, and local contractors will receive on the job training to upgrade their skills.

Әуежайлар

Сомали азаматтық авиация басқармасы (SOMCAA) – Сомалидің ұлттық азаматтық авиация органы. Могадишодағы Аден Абдулле халықаралық әуежайында орналасқан, ол федералдық Әуе және құрлық көлігі министрлігінің басшылығында жұмыс істейді. 2012 жылы министрлік Сомали азаматтық авиацияны басқару комитетімен бірлесіп, ұлттық азаматтық авиация қуатын қайта құру үшін үш жылдық мерзім белгіледі. Сомали азаматтық авиациясы жөніндегі уақытша басқару органы (CACAS) ұзақ уақыт басқарғаннан кейін, SOMCAA Халықаралық азаматтық авиация ұйымымен бірлесіп, 2014 жылдың желтоқсанында Сомалидің әуе кеңістігін басқаруды елордадағы жаңа Әуе кеңістігін басқару орталығына беру процесін аяқтады. 2012 жылғы деректер бойынша, Сомалиде 61 әуежай бар. Олардың 7-сінде асфальтталған ұшу-қону жолақтары бар. Олардың төртеуі 3,047 м-ден аса ұзындықта; екеуі 2,438 м мен 3,047 м аралығында; ал біреуі 1,524 м мен 2,437 м аралығында. 55 әуежайда асфальтталмаған қону алаңдары бар. Олардың біреуі 3,047 м ұзындықтағы ұшу-қону жолағына ие; төртеуінің ұзындығы 2,438 м мен 3,047 м аралығында; жиырмасы 1,524 м мен 2,437 м аралығында; жиырма төртінің ұзындығы 914 м мен 1,523 м аралығында; ал алтауы 914 м-ден төмен. Favori компаниясы мәліметінше, 2014 жылы әуежайда 439,879 ішкі және халықаралық рейс тіркелді, бұл өткен жылғыдан 319,925 рейс көп. 2014 жылдың сәуір айында Аден Аде халықаралық әуежайында жаңа ұлттық авиациялық оқу академиясының құрылысы басталды. Жаңа мекеме Сомали әуежайларында жұмыс істейтін авиация мамандарының біліктілігін арттыруға және оқытуды ел ішінде шоғырландыруға бағытталған. Favori компаниясы қаржыландырған қазіргі заманғы терминал да әуежайда салынып жатыр. Әуе көлігі және азаматтық авиация министрі Саид Джама Қоршелдің сөзіне қарағанда, жаңа терминалдың құрылысы алты айға созылады және әуежайдың функционалдығы мен жұмысын жақсартуы күтілуде. Ол сондай-ақ, министрліктің елорданың шетінде басқа да әуежайлар салуды жоспарлап отырғанын айтты. Бұл Аден Аде халықаралық әуежайындағы жүйеліліктерді азайтуға көмектеседі, ол тек ірі ұшақтарға арналған болады. 2014 жылдың желтоқсанында Бендер Кассим халықаралық әуежайында жаңа ұшу-қону жолағының іргетасы салынды. Қытай азаматтық құрылыс корпорациясы әуежайдың қазіргі шағыл ұшу-қону жолағын жаңартуды, асфальт төсеуді және оны 1,8 км-ден 2,65 км-ге дейін 4C операциялық талаптарына сәйкес ауыстыруды жоспарлап отыр.

The Somali Civil Aviation Authority (SOMCAA) is Somalia's national civil aviation authority body. Based at Aden Abdulle International Airport in Mogadishu, it is under the aegis of the federal Ministry of Air and Land Transport. In 2012, the ministry along with the Somali Civil Aviation Steering Committee set a three year window for reconstruction of the national civil aviation capacity. After a long period of management by the Civil Aviation Caretaker Authority for Somalia (CACAS), SCAMA in conjunction with the International Civil Aviation Organization also finalized a process in December 2014 to transfer control of Somalia's airspace to the new Air Space Management Centre in the capital. As of 2012, Somalia has 61 airports according to the CIA factfile. 7 of these have paved runways. Among the latter, four have runways of over 3,047 m; two between 2,438 m and 3,047 m; and one 1,524 m to 2,437 m long. There are 55 airports with unpaved landing areas. One has a runway of over 3,047 m; four are between 2,438 m to 3,047 m in length; twenty are 1,524 m to 2,437 m; twenty four are 914 m to 1,523 m; and six are under 914 m. According to Favori, there were 439,879 domestic and international flights at the airport in 2014, an increase of 319,925 flights from the previous year. In April 2014, construction began on a new national Aviation Training Academy at the Aden Adde International Airport. The new institution is intended to enhance the capacity of aviation personnel working in Somalia's airports, and focus training within the country. A modern terminal that is concurrently being built at the airport, with funding provided by the Favori firm. According to Minister of Air Transportation and Civil Aviation Said Jama Qorshel, construction of the new terminal is scheduled to take six months, and is expected to improve the airport's functionality and operations. He added that his Ministry is also slated to establish other airports on the capital's outskirts. This in turn would serve to reduce congestion at the Aden Adde International Airport, which would then be exclusively used by large aircraft. In December 2014, the foundation stone for a new runway was also laid at the Bender Qassim International Airport. The China Civil Engineering Construction Corporation is now slated to upgrade the airport's existing gravel runway, pave it with asphalt, and convert it from 1.8 km to 2.65 km in accordance with the code 4C operations clause.

Әуе компаниялары

Сомали Эйрлайнз Сомалидің туы болып табылатын ұлттық әуе тасымалдаушысы болды. 1964 жылы құрылған, ол ішкі және халықаралық бағыттарға рейстер ұсынды. 1990 жылдардың басында азамат соғысының басталуына байланысты, 1991 жылы тасымалдаушының барлық операциялары ресми түрде тоқтатылды. Кейіннен қайта құрылған Сомали үкіметі 2012 жылы тасымалдаушыны қайта іске қосуға дайындық жұмыстарын бастады.

Сомали Сауда және Өнеркәсіп палатасының мәліметінше, Сомали Эйрлайнз жабылуынан туындаған бос орынды түрлі сомалилік жекеменшік тасымалдаушылар толтырды. Осы жекеменшік авиакомпаниялардың алтауынан астамы ішкі және халықаралық бағыттар бойынша коммерциялық рейстер ұсынады, олардың ішінде Daallo Airlines, Jubba Airways, African Express Airways, East Africa 540, Central Air және Hajara бар. Бұдан өзге, Сомали орталық үкіметі өз ұшақтарымен де ұшып жүреді.

Порттар

Африка құрлығындағы ең ұзын жағалауға ие Сомалиде ел бойынша теңіз көлігімен байланысқан бірнеше нысандар бар. Барлығы 15-тен астам теңіз порты бар. Ірі класс порты Могадишо, Босасо, Бербера және Кисмайо қалаларында орналасқан. Лас Хорей мен Меркада екі пантон класты порты бар. Сонымен қатар, Алула, Майдх, Лугая, Эйл, Кандала, Хафун, Хобё, Гаракад және Эль Маанда кішкентай порттар бар. 2014 жылдың сәуір айында Федералды парламент жаңа шетелдік инвестициялар туралы заң қабылданатын болғанға дейін Теңіз портын басқару туралы келісімді бекітуді кейінге шегерді. Парламент депутаттары келісімді заң шығарушы органға қарауға жіберуді және порт жұмысшыларының мүдделері ескерілетінін қамтамасыз етуді сұрады. 2014 жылдың қыркүйегінде федералды үкімет Могадишу портын басқаруды ресми түрде «Аль Байрак» компаниясына тапсырды. «Аль Байрак» компаниясы өзінің түсімдерінің көп бөлігін портқа қосымша сауда, жаңа доктар, құрылыс материалдары мен жабдықтар арқылы қайта инвестициялауды жоспарлап отыр. Компания халықаралық қауіпсіздік протоколдарына сәйкес кемелерге кіретін арналарды су асты бақылау арқылы тазалаумен қатар, қоршау қабырғасы мен жабық тізбекті камера жүйесін орнатуды, сондай-ақ заманауи порт әкімшілік ғимаратын салуды көздеп отыр. 2014 жылдың қыркүйегіне қарай, жаңарту жұмыстарының бірінші кезеңі аяқталды, екінші кезеңі жүріп жатыр. Босасо порты 1980-ші жылдардың ортасында Сиад Барре әкімшілігі тарапынан Таяу Шығысқа жылдық мал тасымалы үшін салынған. 2012 жылдың қаңтар айында жаңарту жобасы басталды, КМК компаниясы портты жаңартуға келісімшарт жасасты. Жобаның бірінші кезеңінде кемежайдан қажетсіз заттар тазартылып, ай ішінде аяқталды. Екінші кезеңде порттың іргелес теңіз түбін қайта құру жұмыстары жүргізілуде, мақсаты – ірі кемелерді қабылдау. Сомали экологы Фатима Джибрелл құрған «Adeso» ұйымы Лас-Хорей портын қайта дамыту жобасын бастады. Кейін бұл бастаманы «Maakhir Resource Company» компаниясының бас директоры Фейсал Хавар қолға алды. 2012 жылы ол грек инвестициялық фирмасымен коммерциялық теңіз портын дамыту туралы келісімге келді. Содан кейін Пунтланд билігі портта жүргізіліп жатқан жаңарту жұмыстарын бағалау үшін инженерлер тобын шақырды. Порт министрі Саид Мохамед Рагге мәлімдемесіне сәйкес, Пунтланд үкіметі Лас-Хорейде осындай даму жобаларын іске асыруды жоспарлап отыр.

Possessing the longest coastline on mainland Africa, Somalia has a number of maritime transport facilities across the country. In total, there are over 15 seaports. Major class ports are found at Mogadishu, Bosaso, Berbera and Kismayo. Two jetty class ports are also situated at Las Khorey and Merca. Additionally, Aluula, Maydh, Lughaya, Eyl, Qandala, Hafun, Hobyo, Garacad and El Maan all have smaller ports. In April 2014, the Federal Parliament postponed finalization of the Seaport Management Deal pending the approval of a new foreign investment bill. The MPs also requested that the agreement be submitted to the legislature for deliberation and to ensure that the interests of the port's manual labourers are taken into account. In September 2014, the federal government officially delegated management of the Mogadishu Port to Al Bayrak. According to Al Bayrak, the majority of its revenue share will be re invested in the seaport through additional port based trade and new docks, construction materials and machinery. The company also plans to install an environment wall and a closed circuit camera system in accordance with international security protocols, erect a modern port administration building, and clean the ship entrance channels via underwater surveillance. As of September 2014, the first phase of the renovations are reportedly complete, with the second phase underway. The Port of Bosaso was constructed during the mid 1980s by the Siad Barre administration for annual livestock shipments to the Middle East. In January 2012, a renovation project was launched, with KMC contracted to upgrade the harbor. The initiative's first phase saw the clean up of unwanted materials from the dockyard and was completed within the month. The second phase involves the reconstruction of the port's adjoining seabed, with the objective of accommodating larger ships. Adeso, an organization founded by Somali environmentalist Fatima Jibrell, began a project for the redevelopment of the Port of Las Khorey. The initiative was later taken up by Faisal Hawar, CEO of the Maakhir Resource Company. In 2012, he brokered an agreement with a Greek investment firm for the development of the commercial seaport. A team of engineers was subsequently enlisted by the Puntland authorities to assess the ongoing renovations taking place at the port. According to the Minister of Ports, Saeed Mohamed Ragge, the Puntland government intends to launch more such development projects in Las Khorey.

Сауда теңізшісі

Сомалидің бір сауда флоты бар. 2008 жылы құрылған, ол жүк тасымалына бағытталған.

Темір жолдар

Сомалидегі темір жол көлігі бұрынғы Могадишу – Виллабруцци темір жолынан тұрды, ол Могадишудан Джоухарға (кейін Вилладжио Дука дельи Абруцци деп аталды) дейін созылды. Бұл темір жолдың ұзындығы барлығы 114 км болды: жүйе 1910 жылдары Италиялық Сомалидегі отарлық билік органдарымен салынған. Рельс ені 950 мм болды. Ол 1940 жылдары британдықтар аумақты әскери оккупациялаған кезде демонтаждалды. 1970 жылдардың соңында темір жолды қайта жаңарту жоспарлары қарастырылды.