Кіріспе

Танзаниядағы музыка тарихы

Басқа елдердегідей, Танзаниядағы музыка да үнемі өзгеріп отырады және орналасқан жеріне, халыққа, жағдайларға және оқиғаларға байланысты әртүрлі болады. BASATA анықтаған Танзаниядағы бес музыка жанры – ngoma, dansi, kwaya және taarab, ал 2001 жылы bongo flava қосылды. Singeli 2000-шы жылдардың ортасынан бастап Дар-эс-Саламдағы жоспарланбаған қауымдардың (uswahilini) ресми емес музыкасы болып табылады және 2020 жылдан бері ең жаңа кең таралған жанр болып саналады. Ngoma (банту тілінен – би, барабан және шара) – Танзанияда ең көп таралған дәстүрлі би музыкасы. Dansi – қалалық джаз немесе топтық музыка. Taarab – әдетте, скрипка сияқты аспаптармен сүйемелденетін суахили поэзиясы, онда көрермендер көбінесе, бірақ әрқашан емес, билеуге және қол соғуға шақырылады. Bongo flava жанрына соңғы кездегі үш үлкен әсер – 2010-шы жылдардағы Afropop, сондай-ақ 2020 жылдан бері Оңтүстік Африкадан келген amapiano және Танзаниядан singeli. Singeli – ngoma музыкасы мен биі, онда MC жылдам темпті taarab музыкасымен өнер көрсетеді, көбінесе минутына 200-300 соққы (BPM) жылдамдығымен, ал әйелдер билейді. MC-лердің арасында ерлер мен әйелдер шамамен тең үлесте бөлінген, бірақ MC-лердің жынысына қарай стильдері көбінесе айқын ерекшеленеді. Ерлер әдетте жылдам рэп орындайды, ал әйелдер көбінесе kwaya стилінде өнер көрсетеді. Бұрын тек Танзанияның төрт жанрына ғана жазуға немесе эфирге таратуға рұқсат берілді, ол кезде ngoma, taarab, kwaya және dansi болды. 1993 жылғы «Радио хабарларын тарату туралы» заң жеке радио және телеарналар мен дыбыс жазу студияларына рұқсат берді. 1993 жылғы заңға дейінгі бірнеше жылда Дар-эс-Салам, Аруша және Мванза қалаларында хип-хоп өркендеді. Ол халықаралық мектептері бар Oysterbay және Masaki сияқты бай аудандардағы (uzunguni) ағылшын тіліндегі хип-хоп өнерлерінен, uswahilini қалыптасқан kizazi kipya суахили тіліндегі өнерге қарай өтті. Радио толқындары ашылғаннан кейін bongo flava ел бойынша және Ұлы көлдер аймағында кеңінен тарады. Ngoma биінің дәстүрлі формаларында жамбас қозғалыстары маңызды орын алады. Сондай-ақ, түрлі аспаптар қолданылады, бірақ ең көнетілі барабандар, әсіресе стильдің атын алған ngoma барабандары. Соңғы уақыттарда, әсіресе 1985 жылдан кейін, жағдай өзгеріп, ngoma көбірек заманауи, еркін немесе шығармашылық болып келеді.

Таараб (поэзия)

Таараб – Танзания мен Кенияда танымал музыка жанры. Бұл сахналық орындалатын музыка, ол әдетте махаббат туралы айтылатын суахили поэзиясынан тұрады. Таараб 1920 жылдары материкке және көршілес елдерге тарады және 1928 жылы жанрдың алғашқы жұлдызы Сити бинти Саадтың пайда болуымен танымал болды. Квая бастапқыда еуропалықтар Танганьикаға әкелген, тек еуропалық музыка түрі болатын. Ол шіркеулерде еуропалық аспаптардың ырғағымен, көбінесе еуропа тілінде орындалған. 1961 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін, TANU үкіметі кваяның ұлттық сананы қалыптастыру, білім беру және уджамааны дамыту үшін діни емес мақсаттарда пайдалы екенін түсінді. Муалиму Ньерре 1962 жылы тағылымдамалық сөзінде африкалық дәстүрлерге басымдық беру керектігін айтты және нгроманы музыка мен биден ажыратып көрсетті. Танзанияның ұлттық әнұраны – «Mungu Ibariki Africa» (Құдай Африканы жарылқасын), оны 1897 жылы Оңтүстік Африка композиторы Энох Сонтонга жазған. Бұл ән Африка Ұлттық Конгресінің (ANC) ресми әні болды, кейіннен Оңтүстік Африканың ұлттық әнұранына айналды. Сондай-ақ, бұл ән Замбияның ұлттық әнұраны болып табылады. Танзанияда осы әнұранға суахили тілінде сөздер жазылды. Тағы бір патриоттық ән – колониялық кезеңге дейінгі «Танзания, Танзания» әні. Мбарака Мвиншехе – Танзанияның ең танымал және өзгеше музыканты. Сонымен қатар, Демократиялық Конго Республикасынан (бұрынғы Заир) босқын ретінде келген музыканттардың саны артып, елде қоныс тепті. Бірақ соңғы жылдары, әсіресе 1990-жылдардың ортасынан бастап, жаңа буын музыканттар пайда болып, Танзанияда жазылған танымал әндерді шығаруда. «Twanga Pepeta» (African Stars Band) сияқты топтар Танзанияның жаңа, өзгеше дыбыстарын жасады.

Регги және денсхолл

Жа Кимбуте 1985 жылы Roots and Culture тобымен карьерасын бастаған Танзаниядағы алғашқы маңызды регги жұлдызы. Танзаниялық регги жанрындағы жаңа әртістердің қатарында Jam Brothers және Рас Иноцент Нянягва бар. Қазіргі таңда Рас Нас Танзаниядан шыққан ең танымал регги музыканттарының бірі саналады. Рас Нас регги, афро және дуб поэзиясын үйлестіреді. Көптеген музыканттар, әдетте клавиатурамен жетекшілік ететін және рок элементтерін қамтитын, қонақүйлерде өнер көрсететін топтарда жұмыс істейді.

Қатты

Халықаралық тұрғыда ең танымал рок музыканттарының бірі – Фредди Меркьюри, Фаррох Булсара болып туған, Занзибардың Стоун Таун қаласындағы үнді парси қауымында өмірге келді. Занзибар революциясынан соң, британдық, кейін араб отаршылдығы құлағаннан кейін Англияға көшті. Ол рок-тобы Queen-нің жетекші әншісі, ән жазушы және аспапшы ретінде әлемдік деңгейде танымал болды. Фредди Меркьюри де, Queen тобы да Танзанияда концерт берген емес. Олардың Африкадағы жалғыз концерті – 1983 жылғы өте даулы Works Tour болды, онда Queen БҰҰ санкцияларын елемегені үшін және апартеидтік Оңтүстік Африкада өнер көрсеткені үшін әлемдік қауымның кеңінен айыптауына ұшырады. 2002 жылы Занзибардың Стоун Таун қаласында Булсара отбасының бұрынғы үйі болған Меркьюри үйі сувенирлер дүкені ретінде ашылды. Ал 2019 жылдың 24 қарашасында ол Фредди Меркьюриге арналған мұражай ретінде қайта ашылды.

Музыканы тарату және оған қол жеткізу

FM радиостанцияларының және қолжетімді өндіріс студияларының қарқынды өсуі елдегі музыка индустриясына үлкен серпін берді. Diamond Platnumz, Harmonize, Juma Nature, Nandy, Rayvanny, Ali Kiba, Lady Jaydee, Mr. Nice, Elja Eks, Mr. II, Cool James, Dully Sykes, Professor Jay сияқты заманауи әртістер елде және көрші елдерде үлкен жанкүйерлер қауымына ие. Танзания музыкасы және шаралар туралы толық ақпаратты жақында пайда болған түрлі веб-порталдардан табуға болады. Танзанияда интернет технологиясының өсу деңгейі жоғары, жылдық өсім 500%-ға дейін жетеді. Компьютерлердің құны әлі де жоғары болғандықтан, көптеген қолданушылар интернет-кафелерде немесе жұмында интернетке қосылуды бөліседі. naomba.com бизнес-анықтамалығы, tanzaniadirectory.info кино, спорт және Аруша аймағы туралы ақпарат – бұл аймаққа арналған веб-сайттардың санының артуының бір бөлігі. Танзания музыкасын цифрлық түрде жүктеу көбінесе тегін жүктеу сайттары мен iTunes, Google Music сияқты музыкалық платформалар арқылы жүзеге асырылады.