АҚШ Социалистік партиясы (1973)

Кіріспе

АҚШ-тағы саяси партия, 1973 жылы құрылған Социалистік партия.

АҚШ Социалистік партиясы, ресми түрде Америка Құрама Штаттарының Социалистік партиясы, АҚШ-тағы социалистік саяси партия. Партия 1973 жылы Америка Социалистік партиясының бір жыл бұрын тарап кеткенінен кейін, оның мұрагерлерінің бірі ретінде құрылды. Бұл тарасу нәтижесінде Социал-демократтар, АҚШ (заңды мұрагері) және Демократиялық Социалистік Ұйымдастыру комитеті (бөлініс) деген екі жаңа топ пайда болды. Партия ресми түрде көп бағытты социализмді қолдайды. Өткендегі партиясы сияқты, АҚШ Социалистік партиясы да түрлі деңгейде қолдауға ие болды. Ол өзінің умеренді бәсекелестерінен айырмашылығы, Демократиялық партиядан толық тәуелсіздікті жақтады. Өзін барлық түрдегі қанаушылыққа қарсы тұратын күш деп сипаттайтын партия, ең алдымен "капиталистік және авторитарлық мемлекеттік жүйелерге" қарсы күреседі. Ол "адамдардың өмірін өз бақылауына алатын радикалды демократияны – тапсыз, феминистік, социалистік қоғамды, расизмнен, сексизмнен, гомофобиядан және трансфобиядан азат етуді" мақсат етеді. Мұндай қоғамда "адамдар демократиялық бақылаудағы мемлекеттік мекемелер, кооперативтер немесе басқа да ұжымдық топтар арқылы өндіріс және тарату құралдарын иеленеді және басқарады"; "жұмыс істегісі келетін әркімге толық жұмыспен қамту кепілденеді"; "жұмысшылар одақтарды еркін құруға, ереуілге шығуға және жұмысқа қатысты басқа да әрекеттерге қатысуға құқылы"; және "қоғамның өндірісі аздың жеке пайдасы үшін емес, бүкіл адамзаттың игілігі үшін қолданылады". Партияның бас кеңсесі А. Дж. Муст институтында орналасқан, ал ұлттық кеңсесі Нью-Йорк қаласының Чайнатаун ауданындағы 168 Canal Street мекенжайында орналасқан. Партия Мичиган және Нью-Джерси штаттарында мемлекеттік ұйымдарды, сондай-ақ елдің әртүрлі аймақтарында бірнеше жергілікті ұйымдарды құрды. 2019 жылдың қазан айында АҚШ Социалистік партиясы Хауи Хокинсті 2020 жылғы президенттік сайлауда кандидат ретінде ұсынды. Хокинс сонымен қатар Жасыл партияның президенттік номинациясын алды және Вермонт штатындағы Liberty Union партиясы сияқты түрлі штаттық партиялардың қолдауын алды, "секталық емес тәуелсіз солшылдарды" біртұтас науқанға біріктіру мақсатында. Хокинс 400,000-нан астам дауыс (0,3%) жинады, бұл 1952 жылы Дарлингтон Хоупстен және 1932 жылы Норман Томаспен салыстырғанда ең жоғары көрсеткіш. 2024 жылғы президенттік сайлауға қатысуға ниет білдірген кандидаттар: Билл Стодден (Айова штаты) – президенттікке, ал Стефани Чоленски (Миннесота штаты) – вице-президенттікке.

The Socialist Party USA, officially the Socialist Party of the United States of America, is a socialist political party in the United States. The party was established in 1973 as one of the successors to the Socialist Party of America, which had broken up a year prior, resulting in another group called Social Democrats, USA (legal successor) and the Democratic Socialist Organizing Committee (split). The party is officially committed to multi tendency socialism. Along with its predecessor, the Socialist Party USA has received varying degrees of support. Differently from its more moderate rivals, it advocates for complete independence from the Democratic Party. Self described as opposing all forms of oppression, specifically "capitalist and authoritarian statist systems," the party advocates the creation of "a radical democracy that places people's lives under their own control—a classless, feminist, socialist society free of racism, sexism, homophobia or transphobia," in which "the people own and control the means of production and distribution through democratically controlled public agencies, cooperatives, or other collective groups"; "full employment is realized for everyone who wants to work"; "workers have the right to form unions freely, and to strike and engage in other forms of job actions"; and "production of society is used for the benefit of all humanity, not for the private profit of a few." Headquartered at the A. J. Muste Institute, the party's national office is located at 168 Canal Street in the Chinatown neighborhood of New York City. The party has chartered state organizations in Michigan and New Jersey, as well as several locals throughout the country. In October 2019, the Socialist Party USA nominated Howie Hawkins for president in the 2020 presidential election. Hawkins also received the Green Party presidential nomination and ran for that of various state level parties, such as the Liberty Union Party in Vermont, in a bid to unite the "non sectarian independent Left" behind a single campaign. Hawkins received over 400,000 votes (0.3%), the highest vote percentage since Darlington Hoopes in 1952 and highest vote total since Norman Thomas in 1932. The announced presidential and vice presidential ticket for the 2024 presidential election is; Bill Stodden (Iowa) for President and Stephanie Cholensky (Minnesota) for Vice President.

Өмірбаян

1958 жылы Макс Шахтман басқарған Тәуелсіз Социалистік Лига Юджин В. Дебс құрған Америка Социалистік партиясына қосылу үшін таратылды. Шахтман кеңес коммунизмі – бұл таптық қоғамның жаңа түрі, билік басындағы бюрократиялық топтың халықты пайдалануы мен қанауы, сондықтан ол коммунизмнің таралуына қарсы болды деп жазған. Шахтман сондай-ақ демократиялық социалистер еңбек одақтары мен азаматтық құқықтар ұйымдарының белсенділерімен бірлесіп, Демократиялық партияның әлеуметтік-демократиялық «қайта құрылуына» көмектесуі керек деді. Ол 1972 жылдың 4 қарашасында қайтыс болды және өлімінен кейінгі жылы Социалистік партиямен көп араласпаса да, оның ізбасарлары, «шахтмандықтар» деп аталғандар, партияға зор ықпал етті. Атауын өзгертуді Халықаралық киім-кешек жұмысшылары одағының (ILGWU) екі тең төрағасы Байард Растин мен Чарльз С. Циммерман қолдады; сондай-ақ бірінші ұлттық төрағаның орынбасары Джеймс С. Глассер де қолдады – бұл үшеу де құрметпен қайта сайланды. Конвент 33 мүшеден тұратын ұлттық комитет сайлады, оның 22 орыны көпшілік фракциясына, 8 орыны Харрингтон коалициясына, 2 орыны Дебс фракциясына және «тәуелсіз» Самуэль Х. Фридманға бір орын бөлді, ол да атауды өзгертуге қарсы болған. Екіншіден, Дебс фракциясының көптеген мүшелері Дэвид МакРейнольдсқа қосылып, 1973 жылы АҚШ Социалистік партиясын қайта құрды.

Негізін қалау

Дебс кокусы Демократиялық социализм одағын құрды және 1973 жылдың 30 мамырында Америка Құрама Штаттарының Социалистік партиясын қайта құрды. Ескі Социалистік партияның жергілікті және штаттық бөлімшелерінің көптеген белсенділері, оның ішінде Висконсин, Калифорния, Иллинойс, Нью-Йорк қаласы, Филадельфия және Вашингтон округінің ұйымдары, АҚШ Социалистік партиясының қайта құрылуына қатысты. Партия құрылғаннан кейін өзін Америка Социалистік партиясының заңды мұрагері деп жариялады. Милуоки қаласының бұрынғы мэрі Франк Зейдлер партияның бірінші ұлттық төрағасы болып сайланды. Зейдлер партияның алғашқы жылдары оның құрылымын қайта ұйымдастыруға да көмектесті. Кейін ол партияның президенттікке кандидаттығына ұсынылды, Зейдлер партияның социализм идеясын тарату үшін бүкіл ел бойынша басқа социалистік партиялармен ынтымақтаса алатынына сенді.

Кейінгі тарихы

1976 жылдан бері партияның мүшесі Айова қаласының қалалық кеңесіне сайланды және бірнеше мүшелер штаттық лауазымдарға сайлауда ондаған мың дауыс алды. 1982 жылы Уильям Шакалис Массачусетс штатының Кембридж қаласынан штат Сенатына үміткер болып, Социалистік партия атынан қазіргі Демократ Сенаторына қарсы 12,3% дауыс жинады. 1992 жылы Айова қалалық кеңесінің социалистік мүшесі Карен Кубби, Айова қалалық кеңесі тарихындағы ең көп дауыспен өткен сайлауда қайта сайланды және 2000 жылы кеңестен зейнетке шыққанға дейін қайта сайланды. 2000 жылы социалист Венделл Харрис Висконсин штатының Милуоки қаласының әкімі сайлауында 19% дауыс алды. 2008 жылы социалист Джон Осборн Род-Айленд штатының 34-ші округінің штат Сенатына үміткер болып, АҚШ Социалистік партиясының белгісімен бюллетеньде тіркелгенде 22% дауыс жинады. 2010 жылғы АҚШ Сенатына сайлау кезінде Огайо штатының Социалистік партиясынан Дэн Ла Ботц Огайо штатында 25 368 (0,68%) дауыс алды. 2011 жылы социалист Мэтт Эрард Детройт қаласының Downtown District Citizens' District Council-іне үш жылдық мерзімге сайланды. 2012 жылы социалист Пэт Нобл Қызыл жағалау аймақтық орта мектебінің білім беру кеңесіне сайлауда өзінің қарсыласын жеңіп, сайланды, социалист Джон Стринка Индиана штатының 39-шы округінің штат Палатасының орындығына партияның белгісімен үміткер болып 9,8% дауыс алды, ал социалист Трой Томпсон Флоудуд, Миннесота қаласының әкімі сайлауында 27% дауыс жинады. Сондай-ақ 2012 жылы үміткер Мэри Элис Герберт Вермонт штатының мемлекеттік хатшысы сайлауында 13,1% дауыс алды, ол Социалистік және Вермонт бостандық одағы партияларының екі номинациясын алған болатын. 2016 жылы партия Джаррод Уильямсты Невада штатының Сенатына (6888 дауыс, 0,6%), Сет Бейкерді Мэн штатының Сенатына (3712 дауыс, 16,7%) және Майкл Андерсонды Мичиган штатының Өкілдер палатасына (1584 дауыс, 4,8%) қолдады. Бейкер мен Андерсон екеуі де Жасыл партияның үміткерлері болды. 2018 жылы Мичиган Социалистік партиясы Мичиган штатының Өкілдер палатасына Либертариандық партияның үміткері болып қатысқан либертариандық социалист Мэтт Кьюнелді қолдады (999 дауыс, 3,3%). Партия сонымен қатар Майя Дендингерді Мэн штатының Сенатына (1109 дауыс, 7,1%), Дэвид Эллиот Приттті Батыс Вирджиния штатының Делегаттар палатасына (2358 дауыс, 6%) және Эндрю Сатурнды Вашингтон штатының Турстон округіндегі қоғамдық коммуналдық комиссар лауазымына (41664 дауыс, 41,7%) қолдады. Дендингер Социалистік партияның атынан, ал Притт Тау партиясының атынан бақ сынады. Пэт Нобл Red Bank Regional High School Board of Education мүшесі болып қарсылықсыз қайта сайланды. 2020 жылы социалист Джонни Мид Вашингтон штатының 22-ші округінің штат Палатасының орындығына 5,14% дауыс алды. Адриана Серрильо Миннеаполис қалалық білім беру кеңесінің 4-ші округінен сайлауда жеңіске жетті, алдымен 38,1% дауыспен басымдық алып, кейін 49,9% дауыспен тартысты жарыста жалпы жеңіске жетті. Партия үшінші сайланған лауазымын Саманта Прей Стинсон Миннеаполис қаласының бағалау және салық кеңесіне орын алып, жеңіп алғанда иеленді. Пэт Нобл Red Bank Regional High School Board of Education мүшесі болып қарсылықсыз қайта сайланды. 2008 жылы WMNF партияның 3000-ға жуық төлеуші мүшесі бар екенін мәлімдеді. Алайда, CommonDreams мақаласында 2010 жылы ұйымда 1000-ға жуық мүше болғаны, ал партия мүшелері мүшелер санының өскенін мәлімдеді. 2011 жылдың мамыр айында The New York Times газетінде партияның "шамамен 1000 мүшесі бар" екені жазылған. 2012 жылдың ақпан айында The Root басылымында партияның "шамамен 1500 мүшесі бар" екені айтылған.

Since 1976, a member of the party was elected to the city council of Iowa City and several members have won tens of thousands of votes in elections for statewide offices. In 1982, William Shakalis, running for State Senate from Cambridge, Mass. on the Socialist Party line, received 12.3% of the vote against an incumbent Democratic State Senator. In 1992, Socialist Iowa City Councilwoman Karen Kubby won her re election with the highest vote in a contested election in the history of the Iowa City Council and was re elected until retiring from the Council in 2000. In 2000, Socialist Wendell Harris received 19% of the vote for Mayor of Milwaukee, Wisconsin in the primary. In 2008, Socialist Jon Osborne pulled in 22% of the vote for Rhode Island's 34th District State Senate seat while listed on the ballot under the Socialist Party USA label. During the 2010 United States Senate elections, Dan La Botz of the Socialist Party of Ohio received 25,368 (0.68%) votes in Ohio. In 2011, Socialist Matt Erard was elected to a three year term on the city of Detroit's Downtown District Citizens' District Council. In 2012, Socialist Pat Noble unseated his incumbent opponent in winning election to the Red Bank Regional High School Board of Education, Socialist John Strinka received 9.8% of the vote while running with the party's ballot label for Indiana's 39th district State House seat and Socialist Troy Thompson received 27% of the vote for Mayor of Floodwood, Minnesota. Also in 2012, candidate Mary Alice Herbert received 13.1% of the vote for Vermont Secretary of State while running with the dual nomination of both the Socialist and Vermont Liberty Union parties. In 2016 the party endorsed Jarrod Williams for U. S. Senate in Nevada (6,888 votes, 0.6%), Seth Baker for the Maine State Senate (3,712 votes, 16.7%) and Michael Anderson for the Michigan State House of Representatives (1,584 votes, 4.8%). Both Baker and Anderson ran as Green Party candidates. In 2018 the Socialist Party of Michigan endorsed Matt Kuehnel for the Michigan State House of Representatives, a libertarian socialist who ran as a Libertarian Party candidate (999 votes, 3.3%). The party also endorsed Maia Dendinger for Maine State Senate (1,109 votes, 7.1%), David Elliot Pritt for the West Virginia House of Delegates (2,358 votes, 6%) and Andrew Saturn as Public Utility Commissioner in Thurston county, Washington (41,664 votes, 41.7%). Dendinger ran under the Socialist Party label, whereas Pritt ran as a Mountain Party candidate. Pat Noble was re elected as member of the Red Bank Regional High School Board of Education without opposition. In 2020, Socialist Jonny Meade received 5.14% of the vote for Washington's 22nd District State House seat. Adriana Cerrillo won her race for the Minneapolis Board of Education 4th district, first advancing from the primary with 38.1% of the vote and winning the general in a narrow race with 49.9%

The party won its third elected official when Samantha Pree Stinson won a seat on the Minneapolis Board of Estimate and Taxation. Pat Noble was re elected as member of the Red Bank Regional High School Board of Education without opposition. In 2008, WMNF claimed that the party had around 3,000 paying members. However, a CommonDreams article suggested that the organization had only 1,000 members in 2010, with party members claiming it to be an increase in the number of members. In May 2011, an article from The New York Times stated that the party has "about 1,000 members nationally". In February 2012, an article from The Root stated that the party had a "membership around 1,500".

Саяси ұстанымдар

Кейбір партия мүшелері социализмге қарай бірте-бірте ұмтылуды қолдайды, ал көпшілігі жұмысшы табының тап күресіндегі шешуші жеңісі арқылы капитализмнен социализмге ауысуды кең ауқымды немесе революциялық түрлендіру деп есептейді. Кейбір партия мүшелері революциялық зорлықсыздыққа немесе бейбітшілікке ұмтылса, ал кейбіреулері қарулы күресті қажеттілік деп санайды. Партияның негізгі қағидаларында социализмді "әлеуметтік мемлекетпен" теңестіруге қарсы тұрылып, төменнен басталатын демократиялық әлеуметтік революцияға шақырылады. Социалистік партия 2010 жылы Обама әкімшілігі бекіткен денсаулық сақтау реформасының жаңа заңын да қабылдамады. Социалистік партияның Ұлттық төрағасының орынбасары Билли Уортон оны "жеке сақтандыру компанияларының пайда табуын қорғауға бағытталған денсаулық сақтау саласындағы корпоративтік қайта құрылымдау" деп сипаттады. 2008 жылы президенттікке үміткер болған Социалистік партия өкілі Брайан Мур сайлау кампаниясы барысында Барак Обаманың ешқандай социалист емес екенін батыл айтты. Ол бұл мәселеде "республикашылдардың шатастыруға талпынуы" деп түсіндірді. Кейіннен жасаған мәлімдемесінде Уортон Обаманың 2010 жылғы "Мемлекеттік жолдауынан" "жақсы жарнамалық әрекет" деп баға берді және былай деді: "Жарнамалық кампаниялардың уақыты өтті – енді халықтық қозғалысты құру уақыты, бұл бұрынғыдан да маңызды. АҚШ Социалистік партиясы мұндай саяси жаңаруға қатысуға дайын".

Халықаралық істер

Партияның Ұлттық іс-қимыл комитеті Газа соғысы кезінде Израильдің әрекеттерін айыптады. Партия АҚШ Федералды үкіметінен бейбітшілікке қол жеткізу үшін алғышарт ретінде Израилге әскери көмек көрсетуді тоқтатуды талап етеді. Партия сонымен қатар американдық әскерлерді Ауғанстаннан шығаруға ұмтылды. 2008 жылғы президенттік сайлау кезінде Социалистік партия АҚШ-тың шетелдегі соғыстарына қарсы күреске ерекше мән берді, президенттікке үміткер Брайан Мур соғыстың елдегі шағын қауымдастықтарды қиратып жатқанын мәлімдеді. Ол сондай-ақ Буш әкімшілігінің "жергілікті биліктерге жасаған қысымын" сынға алды. Коннектикут штатының Социалистік партиясы Обаманың Ауғанстандағы әскер күшін арттыруын айыптап, президенттің елдің қаржылық дағдарыстан шығу үшін қажетті ресурстарын ысырап еткенін атап көрсетті. Оны айыптағаннан кейін штаттық филиал Хартфордтағы федералды ғимарат алдында наразылық акциясын ұйымдастырды. 2017 жылдың сәуір айында партия Сирия азаматтық соғысына АҚШ-тың одан әрі араласуына қарсы мәлімдеме жасады. Он күннен кейін партия Хан Шейхунға жасалған химиялық шабуылға және АҚШ-тың одан кейінгі зымырандық соққысына қарсылық білдіретін тағы бір мәлімдеме жариялады. 2017 жылдың мамыр айында партия Манчестер Аренасындағы жарылысты айыптап, "осы трагедияны оңшыл идеологияны дамыту және әлсіз топтарды мақсат ету үшін саяси пайдаға айналдыруға жасалған кез келген әрекетке қарсы тұрды".

Үкімет

Социалистік партия кандидаттары, мысалы Нью-Джерси губернаторы және сенаторлығына үміткер Грег Пасон, бірден мемлекеттік қызметтерге қатысты талаптарды қойды. Бұл реформаларға АҚШ денсаулық сақтау жүйесін мемлекеттік меншікке көшіру, жоғарылаған прогрессивті табыс салығы, жалпыға ортақ пәтер жалдау бақылауы және барлық білім беру кредиттері мен оқу ақысын жою кіреді. 1997 жылы Пасон автокөлік сақтандыруын "еңбек ететін халыққа қарсы регрессивті салық" деп атады. Мур да қоғамдық денсаулық сақтау және әлеуметтік медицинаны қолдауын айтты. Мур капитализмді қанаушылық пен өзімшілдікке негізделген жүйе деп санайды, ол корпорациялар мен үстем таптың мүдделерін жұмысшылар мен кедейлердің есебінен қамтамасыз етеді. Президенттік науқаны барысында ол экономикалық жағдайдың нашарлауына тиімді шаралар қабылдамаудың себебі капиталистік жүйенің "ашкөздікке" негізделгендігінде екенін айтты және оны әлеуметтік меншік және жұмысшылардың қазіргі өндірістік және қаржы институттарын бақылауы арқылы экономикалық демократияға негізделген жаңа жүйемен алмастыруды ұсынды. Арканзас, Мэриленд, Миннесота, Миссисипи, Техас, Юта, Виргиния және Вайоминг штаттарында жергілікті ұйымдастырушылар белсенді жұмыс істеп жатыр.

Президенттік билеттер

Жыл Нәтижелер Кандидаттар Балотаға қол жеткізу Ескертулер Дауыс пайыздық көрсеткіші Президент үшін Вице-президент үшін 1976 6,038 0.01% Фрэнк Зейдлер J. Куинн Брисбен 7 1980 6,898 0.01% Дэвид МакРейнольдс Диана Друфенброк 10 1984 72,161 0.08% Сония Джонсон Ричард Уолтон 19 Азаматтар партиясының билетін қолдады 1988 3,882 0.0% Вилла Кеноер Рон Эренрайх 6 1992 3,057 0.0% J. Куинн Брисбен Барбара Гарсон 4 1996 4,764 0.0% Мэри Кал Холлис Эрик Честер 5 2000 5,602 0.01% Дэвид МакРейнольдс Мэри Кал Холлис 7 2004 10,822 0.01% Уолт Браун Мэри Элис Герберт 8 2008 6,581 0.01% Брайан Мур Стуарт Александр 8 2012 4,430 0.0% Стуарт Александр Алехандро Мендоза 3 2016 4,061 0.0% Мими Солтсисик Анжела Николь Уокер 3 2020 404,084 0.3% Хауи Хоукинс Анжела Николь Уокер 31 Сондай-ақ Жасыл партиясынан ұсынылды 2024 Белгісіз Белгісіз Дилл Стенс Стефани Чолкенски Белгісіз