Кіріспе
1901–1972 АҚШ саяси партиясы
Америка Социалистік партиясы (АСП) – 1901 жылы Америка Құрама Штаттарында үш жылдық Социал-демократиялық партиясы мен Америка Социалистік Еңбек партиясының наразылық білдірген топтарының бірігуі арқылы құрылған социалистік саяси партия. 20 ғасырдың басында АСП көптеген түрлі топтардан, соның ішінде кәсіподақ мүшелерінен, прогрессивті әлеуметтік реформаторлардан, популистік фермерлерден және иммигранттардан маңызды қолдау алды. Юджин В. Дебс президент сайлауында екі рет 900 000-нан астам дауыс жинады (1912 және 1920), ал партия АҚШ-тың екі өкілін (Виктор Л. Бергер және Мейер Лондон), ондаған штат заң шығарушыларын, 100-ден астам қала әкімдерін және көптеген кіші лауазымды шенеуніктерді сайлады. Партияның Американың Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысуына қарсы тұруы, көптеген адамдар тарапынан құптауға ие болғанымен, сонымен қатар көрнекті дезертирлерге, ресми қуғын-сүргінге және өздігінен шабуыл жасауға әкелді. 1917 жылы Ресей Республикасындағы Қазан төңкерісіне және 1919 жылы Коммунистік Интернационалдың құрылуына қалай жауап беру керектігі туралы фракциялық соғыс партияны әлсіретті. Көптеген мүшелер Социалистік партиядан шығып, Лениншіл партияларды құрды. 1924 жылы Роберт М. Ла Фоллеттің президенттік науқанына қолдау көрсеткеннен кейін партия президенттік деңгейде тәуелсіз саясатқа қайта оралды. 1930 жылдардың басында президенттікке кандидат Норман Томас тұсында партия шағын өсімді көрсетті. Партияның ықпалы президент Франклин Д. Рузвельттің «Жаңа саясат» танымалдылығымен, Эрл Браудер басқаратын Коммунистік партияның ұйымдасқандығы мен икемділігімен, сондай-ақ қайта жанданған еңбек қозғалысының Демократиялық партияның саясаткерлерін қолдауға деген ынтасымен әлсіреді. Леон Троцкий мен Джей Лавстоунның жақтастарын қабылдау арқылы партияны кеңейтуге жасалған жік салатын және сәтсіз әрекет нәтижесінде дәстүрлі «Ескі гвардия» партиядан шығып, Социал-демократиялық федерацияны құрды. Партия әрқашан фашизмге де, сталинизмге де қарсы болғанымен, Американың Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысуына қарсылық білдіруі оған ішкі және сыртқы қолдаудың жоғалуына себеп болды. Партия 1956 жылдан кейін президенттікке үміткерлерді ұсынғаннан бас тартты, оның үміткері Дарлингтон Хоупс 6000-нан аз дауыс жинады. Партияның соңғы онжылдықтарында оның мүшелері, олардың көптегені еңбек, бейбітшілік, азаматтық құқықтар және азаматтық бостандықтар қозғалыстарында белсенді болды, социалистік қозғалыстың еңбек қозғалысымен және Демократиялық партиямен қарым-қатынасы, сондай-ақ шетелде демократияны қалай дамыту туралы мәселелерде келіспеді. 1970–1973 жылдары бұл стратегиялық айырмашылықтар соншалықты күшейді, АСП өзінің атын «АҚШ Социал-демократтары» деп өзгертті, себебі атауындағы «партия» термині жұртшылықты шатастырды және Кеңес Одағынан алшақтау мақсатында жасалды. Оның екі фракциясының басшылары жеке социалистік ұйымдар құрды: АҚШ Социалистік партиясы және Американың Демократиялық Социалистерінің алдағысы – Демократиялық Социалистік Ұйымдастыру комитеті.
Ерте тарих
1901 жылы Американың Социал-демократиялық партиясы (штаб-пәтері Чикагода, Иллинойс штатында) және Американың Социалистік Еңбек партиясының наразылық білдірген Лассальдық мүшелері бірігіп, Социалистік партияны құрды. Олар Американың Социал-демократиялық партиясы (штаб-пәтері Спрингфилдте, Массачусетс штатында) деген атауды да қабылдады. Жаңа партия «социалистік» терминін «социал-демократиялық» емес деп таңдады, себебі соңғысы неміс тілінен ағылшын тіліне аударғанда мағынасын жоғалтқан. 1901 жылдан Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін Социалистік партияның бүкіл АҚШ-та көптеген сайланған лауазымды өкілдері болды. Конгресте екі социалистік мүше болды: Нью-Йорк қаласынан Майер Лондон және Милуокиден Виктор Бергер (қоқыс ағызу социализмінің бір бөлігі, социализмдегі маңызды бағыт. Милуоки социалистік мэрді сайлауға бірінші және жалғыз ірі қала, ол 1910 мен 1956 жылдар аралығында төрт рет осы лауазымға ие болды); 70-тен астам мэр; және көптеген штат заң шығарушылары мен қалалық кеңесшілер. Партия кішкентай муниципалитеттерде де, ірі қалаларда да үміткерлерді сәтті тіркеуге қол жеткізді, Монтана штатының Бутт қаласында Луис Дунканды, ал Нью-Йорк штатының Шенектади қаласында Джордж Р. Ланнды мэрлікке сайлады. Партияның дауыс беру күші ең көп болған топтар – жақында келген еврей, фин және неміс иммигранттары, көмір шахтерлері және Орта Батыстағы бұрынғы популистік фермерлер еді. Джимми Вайнштейннің сөзіне сәйкес, партияның сайлаушылар базасы Миссисипи өзенінің батысында, «кен өндіру, ағаш өңдеу және жалға алушылық шаруашылықтары басым болған штаттарда» ең мықты болды. Ол сонымен қатар теміржол қызметкерлерінен де қолдау тапты. Оның дауыс үлесі Оклахома, Невада, Монтана, Вашингтон, Калифорния, Айдахо, Флорида, Аризона және Висконсин штаттарында ең жоғары болды, сондай-ақ Техас, Арканзас және Канзаста да қолдау тапты. Ауыл шаруашылығы және фермерлердің мүдделеріне қатысты көзқарастар партияда қызу талқылауларға түрткі болды. Елдің көп бөлігіндегі мүшелер ұжымдық шаруашылықты жақтаса, Техас және Оклахома штаттарының партиялары шағын шаруашылықтарға негізделген популистік саясатты қолдады, ал басқа жерлерде социалистер оны экономикалық жағынан артта қалған деп есептеді. Популистік ұстанымды Алги Мартин Саймонс қолдады, ол шағын фермерлер көптеген социалистер сенгендей капиталистік қысыммен жойылмайды, бірақ олар «Америкадағы ауыл шаруашылығы өміріндегі тұрақты фактор» және социалистік және еңбек қозғалыстары жұмысшы табының мүдделерін ілгерілету үшін олардың қолдауына ие болуы керек деп мәлімдеді. 1908 жылғы сайлауда жерді ұжымдықтандыруға негізделген жетілмеген аграрлық платформамен жарысқа шыққаннан кейін, 1912 жылы партия реформалар бағдарламасын қабылдады, оның ішінде мемлекеттік қолдауындағы ауыл шаруашылығы кооперативтері, көлік, сақтау және өңдеу объектілерін әлеуметтендіру, прогрессивті жер салығы және шағын фермерлер үшін жерді жалға алуға мемлекеттік қолдау көрсету кірді. Резолюцияда расизмге қарсы тұру міндеттемесі берілсе де, партияның кейбір бөлімдері оған қарсы пікір білдіруді жалғастырды. Мысалы, Виктор Бергер қара және мулаттардың «адам нәсілі төмен» деп мәлімдеген кезде ғылыми нәсілшілдікке сүйенді. Оларға қарсы пікір білдіргендер де болды, олардың ішінде Дебс ең бастысы болды. Бұл пікірдің таралуы оңтүстіктегі партиялардың конституциясын құрастыруда көрініс тапты. Луизиананың Социалистік партиясы бастапқыда қара нәсілділерді сайлау құқығынан айыруға қарсы «негролық ереже» қабылдады, бірақ ол сегрегацияны қолдады. Бұл бапты кейбір оңтүстік социалистер қолдады, ал басқалары қарсы болды, бірақ бұл оның расизмді қабылдауымен емес, ресми түрде осы үйлестіруді бекіткендіктен болды. Партияның Ұлттық комитеті Луизиана партиясын бұл бапты алып тастауға көндірді, бірақ кейіннен мемлекеттік партия бөлінген филиалдарды құрған кезде, кең партия қарсылық білдірмеді. 1912 жылы Теннесси партиясының платформасында ақ нәсілдің үстемдігі идеологиясы капиталистік таптың жұмысшы табын бөлу және басқару құралы екені атап көрсетілді, ал Вирджиния партиясы үш жыл бұрын қара және ақ жұмысшылар арасындағы ынтымақты нығайтуға көбірек көңіл бөлу және ақ емес жұмысшыларды партияға шақыру туралы қаулы қабылдады. Ең танымал - Оклахома Социалистік партиясы, ол 1910 жылы штаттың дауыс беру бастамасына қарсылық білдірді, бұл қара нәсілділердің дауыс беруіне кедергі келтіретін бабалық ереже еді. Партияның көрнекті мүшесі Оскар Амерингер оған қарсы дауыс беру туралы аргумент жазды, ал партия сұрақтың дауыс беруге жіберуіне жол бермеу үшін сәтсіз сот процесін бастады. Партияның үгіт-насихат материалдарында жұмысшы табының ынтымағы нәсілдік шекаралардан аспаса, үкімшіл тап қара нәсілділерді ереуілді бұзушылар ретінде және репрессия құралы ретінде пайдаланатыны туралы айтылды. Штат партиясының 1912 жылғы платформасында: «жұмысшы табының қауіпсіздігі мен жетістігі оның ынтымағы мен кластық санасына байланысты. Ақ және қара жұмысшылар арасында нәсілдік жеккөрушілікке немесе антагонизмге ықпал ететін немесе оны күшейтетін адамдар екеуінің де жауы болып табылады» делінген. Бұл ұстаным партияға штаттағы маңызды қара басшыларынан қолдау әкелді. «Синдикализмге қарсы социализм» мәселесі келесі екі жыл бойы қызу пікірталас тудырды, нәтижесінде Хейвуд Социалистік партияның Ұлттық Атқару комитетінен (ҰАК) шақырылып алынды және сол қанаттың кең бөлігі ұйымнан шықты. Бұл бөліністің естелігі 1919–1921 жылдарғы партия ішіндегі шайқастарды одан да қызыл қылды. Партияның Бірінші дүниежүзілік соғысқа қарсылығы мүшелер санының күрт төмендеуіне әкелді. Ол АҚШ почтасы арқылы партия газеттері мен журналдарын жеткізуден бас тарту туралы Почта министрінің шешімінен зардап шекті, бұл партияның, әсіресе ауылдық аймақтардағы қызметін күрт бұзды. Ол Милуоки және Нью-Йорк сияқты этникалық бекіністерде соғысқа қарсы шыққан консервативті неміс американдықтарынан жаңа дауыстар алды. 1912 жылдан 1938 жылға дейін партия АҚШ Өкілдер палатасына басқа кез келген ұсақ партиядан көбірек үміткерлерді тіркеді, оның ең жоғары көрсеткіші 1912 жылғы сайлауда 358 үміткерді құрады. 1912 жылғы Өкілдер палатасына сайлауға түскен 16 социалистік үміткер халықтың 20% -дан астам дауысын алды, ал олардың бесеуі 30% -дан астам дауыс алды. 1918 жылдың маусымында Дебс соғысқа қарсы сөз сөйледі, шақыруға қарсылық көрсетуге шақырды. 1918 жылғы Жанжал заңына сәйкес, жастарды шақыру заңын елемеуге шақыру қылмыс болып саналды және Дебс сотталды және он жыл түрме жазасына кесілді. Президент Уоррен Г. Гардинг 1921 жылғы Рождествода оның және басқа 24 адамның жазасын жеңілдетті.
Солшыл секцияның бөлінісі
1919 жылдың қаңтар айында Владимир Ленин IWW және Социалистік партияның радикалды қанатын Коммунистік Үшінші Интернационалды, Коминтернді құруға шақырды. Сол жылдың басында Социалистік партияның солшыл секциясы ұйымдасқан фракция ретінде пайда болды, оның ұйымын Луи С. Фрейнаның ұзақ "Солшыл манифесті" айналасында құрды. Бұл "Социалистік партияны солшылдарға тарту" мақсатындағы ұйымдастыруға "Регулярлар" қатты қарсылық көрсетті, олар Социалистік партияның басқарушы NEC орындарының басым көпшілігін бақылады. 1919 жылы жаңа NEC-тің партиялық сайлауында солшылдар басым болғандығы белгілі болған кезде, дауыс берудің бұзылуына сілтеме жасап, дауыс беруден бас тартты, бүкіл сайлауды жарамсыз деп жариялады және 1919 жылдың мамырында партияның орыс, латыш, украин, поляк, оңтүстік славян және венгр тілдеріндегі федерацияларын тоқтатты. Келесі апталарда Массачусетс пен Огайо штаттарының ұйымдары да осындай құқықтан айырылып, NEC-пен "қайта ұйымдастырылды", ал Нью-Йорк пен Пенсильванияда "Регулярлы" Мемлекеттік атқарушы комитеттер солшыл филиалдар мен жергілікті ұйымдарды жағдай бойынша қайта ұйымдастыруды іске асырды. 1919 жылдың маусым айында "Сол жақ қанаты" секциясы Нью-Йоркте өзінің ұйымдастыру жоспарларын талқылау үшін конференция өткізді. Топ өзіне терең бөлініс енгізді, бір бөлімі, NEC мүшелері Альфред Вагенкнехт пен Л. Е. Каттерфельд бастаған және оның ішінде әйгілі радикалдық журналист Джон Рид, тамыз айының соңында Чикагода өтетін алдағы Шұғыл ұлттық конвенцияда SPA-ны бақылауға алу үшін күш-жігерді жалғастыруды жақтады, ал екінші бөлімі, Александр Стоклицкий мен Николас Hourwich Ресей социалистік федерациясы және Мичиган социалистік партиясы қол жууды көздеді. Ақырында, соңғы Федерация үстемдік еткен топқа маңызды солшылдар К. Е. Рутенберг пен Луи Фрейна қосылды, солшыл күштердің әлсіреуі 1919 жылғы Социалистік конвенцияның нәтижесін алдын ала болжауға мүмкіндік берді. Вагенкнехт пен Ридтің 1919 жылғы Шұғыл Ұлттық конвенцияда онымен күресу жоспарлары қарқынды жалғасты. "Регулярлар" (Массачусетс, Миннесота) ең радикалды мемлекеттік ұйымдарды тиімді түрде тазартып, немесе қатыса алмады (Огайо, Мичиган) және солшыл тіл федерациялары тоқтатылды, жиналысқа шашылып сайланған делегаттардың басым көпшілігі атқарушы хатшы Адольф Гермер мен "Регулярлар" бақылауында болды. Делегаттық куәлігі жоқ солшылдардың бір тобы, оның ішінде Рид пен оның серігі Бенджамин Гитлоу, жиналыс орнына жиналғанға дейін орындықтарды иеленуге тырысты. Орынбасарлар солшылдарды есіктен тоқтата алмады, бірақ көп ұзамай олардың көмегіне келген полиция шақырылды, олар шатастырған радикалдарды залдан қуып жіберді. Бекітілген комиссия бастапқыда "Регулярлардың" қолында болғандықтан, жиналыстың нәтижесі күмәнді болды және қалған солшыл делегаттардың көпшілігі төменгі қабаттағы басқа да ойшылдармен кездесу үшін, бұрын қарастырылған бөлмеде, параллель конвенцияда кездесті. 1919 жылы 31 тамызда осы топ Коммунистік Еңбек партиясы болып құрылды. Осы уақытта Чикагоның басқа жерінде Федерациялар мен Мичигандықтар және олардың жақтастары 1919 жылдың 1 қыркүйегінде тәртіпке келтірілген конгресте Американың Коммунистік партиясын құрды. Бұл екі коммунистік ұйым арасындағы бірлік ұзақ және күрделі процесс болды, ол 1921 жылы мамыр айында Нью-Йорк штатының Вудсток қаласына жақын жердегі Overlook Mountain House қонақ үйінде өткен құпия конгресте Американың жаңа біріккен коммунистік партиясы құрылды. Коммунистік Интернационалға адал солшылдар 1921 жылға дейін Социалистік партияда болды, Социалистік партияны Коминтерн қатарына енгізу үшін күресті жалғастырды. Коммунистік партиялардың жасырын ұйымдарына қарсы шыққан бұл топқа белгілі партиялық журналист Ж. Луис Энгдал мен партияның жастар филиалы, Жастар социалистік лигасының басшысы Уильям Крузе, сондай-ақ Социалистік партияның Чикаго ұйымының елеулі бөлігі кірді. Бұл солшыл диссиденттер 1921 жылғы съезден кейін партиядан кеткенге дейін өздерін естітуді жалғастырды.
Нью-Йорк ассамблеясынан социалистерді шығару
1920 жылдың 7 қаңтарында Палмердің шабуылынан кейін бір аптадан да аз уақыт өткен соң, Нью-Йорк Ассамблеясы отрысымен ашылды. Көпшілік республикашылар өздерінің спикерлік кандидатын – Таддеус С. Свитті оңай сайлады және ашылу күнінің ресми іс-шараларынан кейін жабық отырысқа үзіліс жасады. Отырысқа қайта оралған Свит: «Төраға Сержант-армға Самуэль А. ДеУитті, Самуэль Оррды, Луис Вальдманды, Чарльз Соломонды және Аугуст Клесенсті» – Ассамблеяның бес социалистік мүшесін палата алдына әкелуді бұйырды. Свит бесін сынап, олардың «Нью-Йорк штаты мен АҚШ-тың ең жақсы мүдделеріне мүлдем қайшы келетін платформада сайланғанын» мәлімдеді. Свиттің айтуынша, Социалистік партия «шын мәнінде саяси партия емес», ал «шетелдіктерді, жау шетелдіктерді және кәмелетке толмағандарды қабылдайтын мүшелік ұйым». Партия Американың Еуропа соғысына қатысуын айыптаған және «1916 жылы осы елге неміс ретінде кірген, өзін-өзі кеңес елшісі деп атаған» Людвиг Мартенске көмек көрсеткен. Ол Германия, Австрия және Венгриядағы революционерлерді қолдады, деді Свит, және Коммунистік Интернационалға жақын халықаралық социалистік партиялармен байланыста болды. Свит қорытындылады:
Әр азаматтың сотта өз ісін қарауға құқығы бар. Егер осы палата сіздің орыныңызды бос деп жариялайтын қаулы қабылдаса, онда сізге осы палатаның трибуналы алдында тыңдау күтіп, осы заң шығарушы органға орын алуға құқығыңызды дәлелдеу үшін қатысу мүмкіндігі беріледі, және мұндай тыңдаудың нәтижесі мен Ассамблея трибуналының шешімі бойынша сіздің осы органның іс-қимылдарына қатысу құқығыңыз анықталады. Ассамблея 140-6 дауыспен бесін уақытша тоқтатты, бір демократ социалистерді қолдады. Азаматтық бостандықтарды қорғаушылар мен азаматтар тоқтатылған социалистерге қолдау көрсету үшін дауыстарын көтерді және баспасөзде наразылық күшейді. Басты аргумент – көпшілік партиялардың азшылық партиялардың сайланған мүшелерін кеңестерінен қууы демократияда қауіпті үрдіс тудырады. Бұл күрес Ассамблеяда көпшілікке танымал сот процесінде аяқталды, ол 1920 жылдың 20 қаңтарында басталды және 11 наурызда аяқталды. Социалистік партияның жетекшісі және 1917 жылғы Нью-Йорк қаласының мэріне бұрынғы үміткер Моррис Хиллквит партияның негізін қалаушы және болашақ социалистік вице-президенттікке үміткер Сеймур Стетманның көмегімен тоқтатылған социалистердің бас кеңесшісі болды. Сотта Хиллквит Свиттің бес Ассамблея мүшесіне қарсы айып тағылмастан бұрын «нақты, айқын, нақты айыптау жариялағанын» айтты. Сондай-ақ, осы мәселе бойынша Сот комитетінің мүшелерін тағайындаған да Свит болды. «Осылайша, айыптаушы өз судьяларын өзі таңдайды», - деді Хиллквит. Хиллквит Нью-Йорк штаты Сенатының радикализмге қарсы комитетінің Ласк комитетінің жұмысына қатысқан Сот комитетінің кез келген мүшесін бейтараптық үшін алып тастауға тырысты. Ол әсіресе, үйдің еденінде өткен түнде «егер айыпталған бес Ассамблея мүшесі кінәлі деп табылса, оларды қумай, алып шығып, атып тастау керек» деген сөздерді айтқан Ассамблея мүшесі Луис А. Кувилльердің қатысуын сынады. Ассамблея 1920 жылдың 1 сәуірінде басым көпшілік дауыспен оларды елден қууды қолдады. 1920 жылдың 16 қыркүйегінде Ассамблея бос қалдырған бес орынды толтыру үшін арнайы сайлау өтті, онда қуылған бес социалисттің әрқайсысы біріктірілген Республикашыл және Демократиялық партияларды білдіретін «біріктіру» үміткеріне қарсы қайта сайлануға түсті. Бес социалист те қайтадан сайланды. Бестің үшеуі – Вальдман, Клесенс және Соломон, 1920 жылдың 21 қыркүйегінде 90-45 дауыспен өткен даулы дебаттан кейін тағы да орыннан айырылды. Сот комитетінің бұрынғы шешімі бойынша өздерінің әріптестерінен аз кінәлі деп танылған Орр мен ДеУит 87 дауыспен 48-ге қарсы дауыспен орын алды. Өздерінің қуылған әріптестерімен ынтымақтастық танытып, олар өз орындарын алудан бас тартты. Бес орын қайта босатылғаннан кейін Хиллквит Ассамблеяның «конституцияға қайшы әрекетіне» көңілі қалды. Бірақ ол жалғастырды: «Бұл мәселелерді біріккен Республикашыл және Демократиялық партиялар арасында, олар өз бетімен заңсыздыққа жол береді, және демократиялық және өкілдік үкімет үшін тұрған және тұратын Социалистік партия арасында ашық көрсетеді».
Бұқаралық шаруалар-еңбек партиясын құру
1919 жылдың бірінші жартысында Социалистік партияның 100 мыңнан астам жарна төлейтін мүшесі болды, ал 1921 жылдың екінші жартысында партия күйреп қалды. Партия қатарында 14 мыңнан аз мүше қалды, ірі, жақсы қаржыландырылған Фин Социалистік федерациясының кетуі ахуалды нашарлатты. 1921 жылдың қыркүйегінде Атқару комитеті (АК) партияның басқа саяси ұйымдармен бірігуге қатысты тарихи қарсылығын тоқтатуға уақыт келді деп шешті және «әрбір прогрессивті, либералды және радикалды жұмысшылар ұйымының күштері жұмылдырылуы керек» деп жариялаған үндеу шығарды, консервативті шабуылдарды тойтару және «жұмысшы табының өндірістік және саяси күшін арттыру» үшін. Бұл ортақ әрекетке деген ниет түрлі кәсіподақтармен бөліскен сияқты, өйткені 1921 жылдың соңында елдің 16 ірі теміржол қызметкерлерінің атынан Прогрессивті саяси әрекеттер конференциясын (ПСӘК) өткізу туралы шақыру таратылды. ПСӘК бастапқыда фермерлер мен жұмысшылар қозғалысының әртүрлі элементтерін ортақ бағдарламаға біріктіретін шатыр ұйым ретінде қарастырылды. Топтың құрылтай конференциясына шақырулар әртүрлі көзқарастағы «прогрессивті» ұйымдардың мүшелеріне жіберілді. Нәтижесінде, құрылғаннан бастап, әртүрлі орган бағдарлама немесе қағидалар декларациясы туралы келісімге келе алмады, тіпті жаңа саяси партияға айналуға да тоқтатылмады. Социалистік партия ПСӘК-ті ынтамен қолдады және топ 1922 жылдың басынан 1925 жылдың бірінші тоқсанына дейін оның ойлауын басып тастады. Ұйымдық әлсіздік кезеңінде партия қазіргі кәсіподақ қозғалысымен берік байланыс орнатуға тырысты, бұл қысқа мерзімде Ұлыбритания үлгісіндегі АҚШ-тағы жаппай жұмысшы партиясына әкелді. 1922 жылдың ақпанында Чикагода ПСӘК-тің бірінші Ұлттық конференциясы өтті, оған еңбек, фермерлік және саяси ұйымдардың кең спектрін білдіретін 124 делегат қатысты. Жиналыс «Америкалық халыққа үндеу» қабылдады, онда қазіргі жағдайды сынға алып, іс-қимылдың аморфты жоспарын ресми түрде ұсынды: топтың оң жағындағы еңбек одақтары Демократиялық партияның еңбекке бейім кандидаттарын қолдауға, топтың сол жағындағы Социалистер мен Фермерлік еңбек партиясының жақтастары өздерінің тәуелсіз науқандарын жүргізуге. Социалистік партияның көзқарасы бойынша, ПСӘК-тің бірінші Ұлттық конференцияда жасаған ең маңызды ісі – қайтадан кездесуге келісу болды. Партия басшылығы елдің кәсіподақ басшылығының адалдығына сене алатын тәуелсіз үшінші тарапты құру процесі ұзаққа созылатынын және «келіспеуге келісім» фактісі ғана болғанымен, осының бәріне қарамастан, қайтадан кездесу алға қадам ретінде қарастырылды. Коммунистік қозғалыс та өзінің оқшаулануынан жарылып шығу стратегиясын жүзеге асыруға тырысты. 1922 жылы жер астынан шыққан коммунистер өздерінің «заңды саяси партиясы» Америка жұмысшы партиясы арқылы 1922 жылдың желтоқсан айында өткен ПСӘК жиналысына төрт делегат жіберді. Бірақ ұзақ талқылаудан кейін, Құжаттар комитеті оның отырысына коммунистік өкілдердің қатысуына қатты қарсылық білдірді және Жұмысшылар партиясының өкілдері мен жастар ұйымын отырғызуға болмайды деген ұсыныс жасады. Социалистік партияның делегаттары коммунистерді алып тастауды қатты қолдады және соған сәйкес әрекет етті, тіпті екі ұйым британдық лейбористік партияға ұқсас партияның көрінісін бөлісе отырып, құраушы саяси топтар өздерінің тәуелсіз өмірін сақтап, бірлесіп қатысқан. Осылайша, екі ұйым арасындағы ажырым кеңейе түсті. Бірінші конференциядағыдай, ПСӘК-тің 2-ші конференциясы тәуелсіз саяси партияның маңызды мәселесі бойынша бөлінді, Фермерлік еңбек партиясының бес делегатінің «ауыл шаруашылығы және өнеркәсіп қызметкерлерінің өздерінің партиясы арқылы тәуелсіз саяси іс-қимылын» шақырған ұсынысы 52-ден 64 дауыспен жеңілді. Оның орнына, тәуелсіз саяси партияға қарсы мәлімделген көпшілік баяндама қабылданды. Бұл жеңіліс тәуелсіз саяси партия құруға арналған ұсыныстың құнын ПСӘК-ке оның негізгі құрамдас ұйымдарының біріне төледі, Фермерлік еңбек партиясының делегациясы оның тобы конвенциядан кейін ПСӘК-қа қосылмаятынын жариялады. Социалистер сол кезде түсінбесе де, Ұйымның британдық Еңбек партиясы сияқты нағыз фермерлік еңбек партиясына айналуы мүмкіндігі ФЛП кетуімен айтарлықтай төмендеді. Социалистер оптимист болып қалды, ал 1923 жылдың мамыр айында Социалистік партияның ұлттық конвенциясы ұзақ талқылаудан кейін ПСӘК-ке мүшелігін сақтап қалу және осы топтың ішінен тәуелсіз саяси партия үшін жұмысын жалғастыру туралы шешім қабылдады. 1923 жылдың 20 мамырындағы ПСӘК-ке мүшелікті сақтау туралы дауыс 38–12 болды. ПСӘК-тен жаппай фермерлік еңбек партиясы болмаса, социалистер кемінде ескі партияларға қарсы шығу үшін күшті президенттік үміткерді іздеді. 1924 жылдың ақпан айының 11 және 12 күндерінде Миссури штатының Сент-Луис қаласында ПСӘК-тің үшінші Ұлттық конференциясы өтті, онда 1924 жылғы президенттік науқанға қатысу туралы мәселені шешудің орнына «жұмысшылар, фермерлер және прогрессивтердің конвенциясын шақыру үшін дереу шақыру қабылданды. АҚШ Президенті мен Вице-президенттігіне үміткерлерді ұсыну және конвенция алдына қойылған басқа да мәселелер». Шешуші сәт 1924 жылдың 4 шілдесінде келді, бұл күнді бекерден таңдамады. ПСӘК-тің бірінші Ұлттық конвенциясы Кливленд қаласындағы қалалық аудиторияда жиналды, онда халықаралық кәсіподақтарды, еңбек федерацияларының штаттарын, кооперативтік қоғамдардың филиалдарын, Социалистік, Фермерлік еңбек және Прогрессивтік партиялардың штаттық филиалдарын және ұлттық басшыларын, сондай-ақ 48 комитетін, саяси әрекеттер комитетінің әйелдерінің штаттық және ұлттық филиалдарын және түрлі жеке тұлғаларды қамтитын 600-ге жуық делегаттар болды. Фермерлердің өкілдері өте аз болды. Осы шамада социалистер демократиялық қағидалар туралы марксистік қағидалармен бірдей талқылауларға белсенді қатыса бастады. 1924 жылға қарай олар Демократиялық партияны реформалауға ұмтылған Прогрессивтік партияның тікелей қолдауын көрсетті. Одан он жыл өткен соң, американдық социалистер «ашық демократиялық емес, квази-Ленин платформасын» қабылдады, ол қазіргі «капиталистік парламентаризмнің жалған демократиясын» жоюға шақырылған. Үкіметті «нағыз жұмысшылар демократиясымен» алмастыруды көздеген бұл әрекет олардың сенімдеріне сәйкес келетін жақсы әлеуметтік және экономикалық реформаларға әкелетін саяси реформаны ұсынуға бағытталған. Карл Маркс социализм үшін дауыс беру тұжырымын «демократиялық сұрақ, саяси сөздер» деп атады. Ұлттық комитет бұрын Висконсин сенаторы Роберт М. Ла Фолеттені президенттікке кандидат болуға шақырған. Кливленд конвенциясында Ла Фолеттенің ұлы Роберт М. Ла Фолеттен кіші сөз сөйледі, ол әкесінің шақыруды қабылдағанын және «екі ескі партия ұйымдарынан тәуелсіз әрекеттің уақыты келді» деп жариялаған хабарламасын оқыды. Бірақ Ла Фолеттен үшінші партияға жетекшілік етуден бас тартты, номиналды түрде республикашыл және демократ ретінде сайланған прогрессивтерді қорғауға тырысты. Оның айтуынша, 1924 жылғы науқанның басты мәселесі – «жеке монополиялық жүйенің американ халқының саяси және экономикалық өміріне қатысты біріккен күшінің» бұзылуы болды. Ла Фолеттен сайлаудан кейін жаңа партия құрылуы мүмкін, ол барлық прогрессивтерді біріктіруі мүмкін. Социалистік партия Ла Фолеттеннің тәуелсіз кандидаттығын ынтамен қолдады және 1924 жылы өзінің кандидаттығын ұсынбады. Ла Фолеттен бес миллион дауыс жинағанымен, оның науқаны ескі партиялардың гегемониясына күдік тудырмады және кәсіподақтар тарапынан…
Калифорниядағы кедейлікті жою қозғалысы
Романшы Аптон Синклер Калифорниядағы Социалистік партиямен ұзақ уақыт байланыста болды. Ол екі рет Конгресске кандидат болып, 1930 жылы губернаторлыққа ұсынылды, бірақ 50 мыңнан аз дауыс жинады. 1934 жылы Синклер губернаторлыққа демократтардың ішкі сайлауына қатысып, «Калифорниядағы кедейлікті жою қозғалысы» (EPIC) деп атаған радикалды социалистік экономикалық реформалар туралы уәдесімен баршаны таң қалдырып жеңіске жетті. Консерваторлар мен республикашылдар Синклерге қарсы бірігіп, оны жалпы сайлауда жеңді. Калифорниядағы және жалпыұлттық Социалистік партия өз мүшелеріне басқа партияда белсенді болуға рұқсат бермеді және оны, сондай-ақ оның Калифорниядағы науқанын қолдаған социалистерді партиядан шығарды. Синклер 879 537 дауыс жинап, алдыңғы сайлаудағы көрсеткішін екі есеге арттырды, бірақ республикалық Франк Мерриам 49% дауыспен жеңіске жеткенде, ал Прогрессивтік партия тізімімен сайлауға түскен Реймонд Хейт 13% дауыс алды. Штаттық Социалистік партия төрағасы Милен Демпстер Синклерге қолдау көрсетуге әлсіз күш салды, ол 3 мыңнан аз дауыс жинады. Партиядан шығарылғандар Калифорниядағы Социалистік партияны жойды. Одан да маңыздысы, Синклердің науқаны басқа штаттардағы көптеген радикалдарды Социалистік партиядан бас тартуға ынталандырды. 1934 жылы 19 мыңнан астам мүшесі бар партия, 1937 жылы 6 мыңнан аз, ал 1940 жылы 2 мыңға дейін азайды.
Барлық тарапты қамтитын тараптың жойылуы
Норман Томас, оның радикалды пацифистік ойласушылары және олардың жас марксистік одақтастары «Милитант» фракциясы Социалистік партияны «барлығын қамтитын партия» деп атағанға айналдырып, жаппай саяси қозғалысты құруға тырысты. Ұйымның тарихи өзегі болып табылатын радикалды зиялыларға және кәсіподақшыларға үндеу ғана емес, сонымен қатар Коммунистік партиямен бірлескен іс-қимылдарда тығыз жұмыс істеу және Социалистік партияны шағын радикалды оппозициялық ұйымдардың жетекші қызметкерлерімен, оның ішінде Джей Лавстоун («Лавстонистер» деп аталатын) және Джеймс П. Кэннон («троцкистер» деп аталатын) бастаған антисталиндік коммунистік топтармен қамтамасыз ету үшін күш-жігер жұмсалды. Осы әрекеттің нәтижесінде көптеген солшыл зиялылар Социалистік партия орбитасына кірді, олардың ішінде (Лавстонистерден) Бертрам Д. Вулф, Герберт Зам және Бенджамин Гитлоу, ал (троцкистерден) Макс Шахтман, Джеймс Бернхам, Мартин Аберн және Хэл Дрейпер болды. Басқа да радикалды бағыттардан келген өкілдер партияның ресми теориялық журналының беттерінде жарияланды, соның ішінде Коммунистік партия орбитасынан – Америка студенттер одағының өкілі Джозеф П. Лаш, радикалды романист Джеймс Т. Фаррелл, қоғамдық ойшыл Сидни Хук, 1910 жылдардың жетекші американдық марксисі Луис Б. Будин және канадалық троцкист Морис Спектор. Американың фракциялық және шеттетілген сол жақ күштерін біріктіруге тытырылды және бұл іске үлкен үміт артылды. 1934 жылы Германия мен Австрияда нацистер билікке келгеннен кейін Коммунистік партия социалистерді «социал-фашистер» деп атауды тоқтатты. Лилиан Саймс 1937 жылдың ақпанында Социалистік партияның теориялық журналында Коммунистік партияда болып жатқан «керемет өзгерістер» туралы жазды, олар сектанттықтан бас тартуға және фашизмге қарсы кең «халық фронтына» қарай бет бұруға байланысты болды. Сонымен қатар, басқа радикалды ұйымдар да тактикаларын өзгертуге тырысты, сонда олар жаңадан пайда болған фашизмге қарсы күресу үшін агрессивті солшыл ұйым құруға ұмтылды. 1934 жылдан бастап француз троцкистік ұйымы өзінің күшін арттыру және өз идеяларын тарату үшін француз Социалистік партиясына кірді. Америкалық троцкистер тобы арасында «француздық бұрылыс» саясатын қолдауға қысым күшейді. 1935 және 1936 жылдары қысқа мерзім ішінде Социалистік партияның радикалды оппозиционерлерді біріктіретін және тіпті Коммунистік партиямен ортақ мақсатта жұмыс істейтін «барлығын қамтитын партия» ретінде көрінісі іске асырылатын сияқты болды. 1936 жылдың қаңтар айында, Социалистік партияның Ұлттық атқару комитеті Ескі гвардияны партиядан шығарған кезде, Америка Құрама Штаттарының троцкистік Жұмысшылар партиясында Социалистік партияға кіру үшін фракциялық күрес жүріп жатты, ал ұлттық филиал референдумы партияға бірауыздан кіруге дауыс берді. Жұмысшылар партиясы мен Социалистік партия басшылығы арасында келіссөздер басталды, нәтижесінде бүкіл топты жаппай қабылдаудың орнына мүшелікке жеке өтініштер негізінде ғана рұқсат беру туралы шешім қабылданды. 1936 жылдың 6 маусымында Жұмысшылар партиясының апталық газеті «Жаңа боевик» өзінің соңғы санын жариялап, «Жұмысшылар партиясы барлық революциялық жұмысшыларды Социалистік партияға қосылуға шақырады» деп мәлімдеді. Жұмысшылар партиясының шамамен жартысы шақыруға құлақ асып, Социалистік партияға кірді. Партия басшысы Джим Кэннон кейін троцкистердің Социалистік партияға кіруі «жас, шатасқан солшыл социалистерді» өз ұйымына тартып алуға бағытталған, бірақ бастапқыда бұл әрекет адал ниетпен жасалған сияқты көрінеді. Тарихшы Констанс Майерс «троцкистер мен социалистердің бірігуі туралы бастапқы болжамдар оңтайлы болды» деп атап өтті, бірақ кейін ғана «толық және ұзақ қарым-қатынас айырмашылықтарды тудырды». Троцкистер Еуропа соғысына қарсылық білдіруде, өнеркәсіптік синдикализм мен Өнеркәсіптік Ұйымдар Конгресін Америка Еңбек Федерациясының кәсіподақшылдығынан артық көруде, кәсіподақшылдық белсенділікке ұмтылуда, бірінші жұмысшы мемлекет ретінде Кеңес Одағын қорғауда, сонымен бірге Сталин режиміне қарсылық білдіруде және 1936 жылғы сайлаудағы жалпы мақсаттарында радикалды Социалистік партиямен ортақ бағытты сақтады. Норман Томас 1936 жылы Социалистік партиядан президенттікке кандидат болып 188,000-ге жуық дауыс жинады, бірақ партияның тарихи бекіністерінде нашар нәтиже көрсетті. Оның үстіне, партия мүшелерінің саны азая бастады. Ұйым терең фракцияланған, «Милитант» фракциясы оң («Алтманит»), орталық («Аңшылық») және сол («Апелляция») фракцияларына бөлінді, сонымен қатар Томас басқарған радикалды пацифистер мен Дан Хоан басқарған орталық штаттардың «конструктивті» социалистері де болды. Партияның болашақ саясатын белгілеу үшін 1937 жылдың наурыз айының соңғы аптасында арнайы съезд жоспарланған, бастапқыда бұл беспрецедентті «жасырын» жиын болып көрінетін.
Жаңа келісімге қарсылық және қарулы күштердегі кемсітушілік
1940 жылы Социалистік партияда аз ғана сергек топ қалды, оның ішінде көптеген белсенді пацифистер де болды. Социалистік партия Рузвельттің «Жаңа саясатын» капиталистік ем ретінде қарастырып, социалистік меншік арқылы түбірінен өзгерістер енгізуді талап етті. 1940 жылы Томас Ұлыбритания мен Қытайдың қайта қарулануын қолдамаған жалғыз президенттік үміткер болды. 1941 жылы ол оқшауланған «Америка үшін бірінші» комитетінің белсенді өкілі болды. 1941 жылдың желтоқсанында Жапонияның Перл-Харборды бомбалауынан және соғыс жариялануынан кейін, АҚШ-тың өзін-өзі қорғауы мен фашизмге қарсы күресіне қалған жауынгерлердің көпшілігі мен барлық «Ескі гвардия» қолдау көрсетті. Бірақ Социалистік партия американдықтардың соғысқа қатысуына ашық қарсылық білдірмейтін, келісімдік позицияны қабылдады. Соғысты қолдамауы көптеген басшылармен, мысалы, Біріккен Автомобиль жұмысшыларының ұйымының Реутер ағайындарымен қарым-қатынастың уысуына әкелді. Партияның пацифистік қанаты 1934 жылғы Принциптер декларациясында мақұлданған жалпы ереуіл сияқты, жүйелі соғысқа қарсы шараларға шақырудан бас тартты. Социалист А. Филип Рэндольф афроамерикандықтардың құқықтары үшін ең танымал жақтас ретінде көзге түсті. 1941 жылы Рэндольф, Байард Растин және А. Дж. Муст соғыс индустриясындағы нәсілдік кемсітушілікке наразылық білдіру және американдық қарулы күштерде сегрегацияны жою мақсатымен Вашингтонға шеру ұйымдастыруды ұсынды. Рузвельт 8802-ші жарлықты, яғни «Әділ еңбек туралы» заңды қабылдағаннан кейін шеру тоқтатылды. Рузвельттің жарлығы тек соғыс индустриясындағы кемсітушілікке тыйым салды, бірақ «Әділ еңбек туралы» заң афроамерикандық еңбек құқықтарының үлкен жетістігі ретінде қарастырылды. 1942 жылы шамамен 18 000 афроамерикандық Мэдисон Сквер Гарденде Рэндольфтың әскери, соғыс индустриясы, мемлекеттік мекемелер мен еңбек одақтарындағы кемсітушілікке қарсы науқанды бастағанын тыңдады. Осыдан кейін, 1944 жылғы Филадельфия көлік ереуілі кезінде үкімет афроамерикандық жұмысшылардың бұрын ақ нәсілділерге ғана берілген лауазымдарды иелену үшін ереуілдеуін қолдады. 1947 жылы Рэндольф пен оның әріптесі Грант Рейнольдс қарулы күштердегі кемсітушілікті жою үшін күш-жігерін жаңартты, «Әскери қызметтегі Джим Кроуға қарсы комитет» құрды, кейіннен оны «Бей-зомбылық азаматтық наразылық лигасы» деп атады. 1948 жылдың 26 шілдесінде президент Гарри С. Трумэн 9981-ші жарлық арқылы қарулы күштердегі нәсілдік сегрегацияны жойды. Томас 1948 жылы соңғы президенттік науқанын өткізді, содан кейін ол соғыстан кейінгі либералды консенсустың белсенді жақтасы болды. Партия Милуоки, Бриджпорт (Коннектикут) және Пенсильванияның Рединг қалалары сияқты қалаларда жергілікті деңгейдегі табысқа жетті. Нью-Йорк қаласында ол көбінесе Либералды партияның кандидаттарын тіркеді.
Қайта бірігу
Социал-демократиялық федерациямен (СДФ) қайта бірігу Норман Томас пен оның жақтастарының Социалистік партияда қалуының басты мақсаты болды. Күні бұрын, 1938 жылы Томас, бәсекелес Социал-демократиялық федерацияның құрылуына себеп болған бөліністің бірнеше мәселесін мойындады, олардың ішінде "ұйымдастыру саясаты, партияны коммунистік тәртіпке бағынбайтын барлық социалистік элементтерді қамтуға тырысу; Германияда сәтсіз аяқталған социал-демократиялық тактикаға наразылық сезімі", сондай-ақ "Ресейге қатысты социалистік бағалау; және белгілі бір мәселелер бойынша коммунистермен ынтымақтастық мүмкіндігі" бар еді. Дегенмен, ол "барлықты қамтитын социалистік партияның қажетті және мүмкін екеніне сенетіндер, социалистік топтардың арасындағы достық қарым-қатынастың артуы тек бірлескен іс-қимылға ғана емес, сонымен қатар социалистік бағдарламаны үйлесімді қолдау үшін жеткілікті келісім негізінде қанағаттанарлық қайта бірігуге әкеледі деп үміттенеді" деді. 1957 жылы Социалистік партия мен СДФ бірігіп, Социалистік партия – Социал-демократиялық федерациясын (СП СДФ) құрды. Шағын топ ұстанымын сақтап, қайта бірігуден бас тартып, Демократиялық социалистік федерация деп аталатын жаңа ұйым құрды. 1956 жылы Кеңес Одағы Венгрияға басып кірген кезде, әлемдегі коммунистік партиялардың мүшелерінің жартысы, АҚШ-та ғана жартысы партиядан шығып, көптегендері Социалистік партияға қосылды.
Қайта құру, азаматтық құқық қозғалысы және кедейшілікке қарсы соғыс
1958 жылы партия қатарына Макс Шахтман басқарған, жақында таратылған Тәуелсіз Социалистік Лиганың мүшелерін қабылдады. Шахтман совет коммунизмін марксистік тұрғысынан сынап, оны «бюрократиялық коллективизм» деп атады – бұл капитализмнің кез келген түрінен де зорлыққа толы жаңа таптық қоғам. Шахтманның теориясы көптеген диссиденттер мен коммунизмнен қашқандардың пікірлерімен сабақтасты, мысалы, югославиялық диссидент Милован Джилас ұсынған «жаңа тап» теориясы. Шахтман – керемет шешен, дебаттарда өте салмақты, оның өткір талдауы Ирвинг Хоу мен Майкл Харрингтон сияқты жас социалистерді қызықтырды. Шахтманның 1956 жылы Венгрияға совет әскерлерінің кіргеніне қарсы айтқан сөздері Том Кан мен Рашель Хоровиц сияқты жас белсенділерді тартты. Шахтманның жас ізбасарлары партияға жаңа күш сыйрап, оларды жауапкершілік пен басшылыққа ие болуға шақырды. Жас көшбасшы ретінде Харрингтон Кан мен Хоровицті Байард Растинге азаматтық құқықтар қозғалысына көмектесуге жіберді. Растин Мартин Лютер Кинг сияқты азаматтық құқықтар қозғалысының көшбасшыларына бейбітшілік пен зорлықсыздыққа шақыруға көмектесті, ал Кан мен Хоровиц оның жақын көмекшілеріне айналды. Азаматтық құқықтар қозғалысы Шахтманның, сондай-ақ Канның ақыл-ойы мен талдауынан пайда тапты. Харрингтонның «Байард Растин маршы және сорпа қоғамы» деп атаған Растин мен оның жас көмекшілері көптеген наразылық акцияларын ұйымдастырды. Жас социалистер 1963 жылы Вашингтонға ұйымдастырылған наурызға Растин мен А. Филип Рэндолфқа көмектесті, онда Кинг өзінің «Менің арманым бар» сөзін айтты. Харрингтонның «Басқа Америка» атты кітабы Дуайт Макдональдтың «Нью-Йоркер» журналындағы мақтаулы мақаладан кейін бестселлерге айналып, АҚШ-тағы ең танымал социалистке айналды. Харрингтон мен басқа социалистер Кеннеди әкімшілігіне, содан кейін Джонсон әкімшілігінің кедейлікке қарсы күресі мен «Ұлы қоғам» бағдарламасына көмектесу үшін Вашингтонға шақырылды. Азаматтық құқықтар қозғалысындағы жас социалистердің рөлі Социалистік партияны одан да тартымды етті. Харрингтон, Кан және Хоровиц Индустриялық демократия лигасының (LID) басшылары мен қызметкерлері болды, олар Демократиялық қоғам үшін жаңа солшыл студенттер (SDS) ұйымын құруға көмектесті. LID-тің үш басшысы Том Хейден сияқты SDS-тің тәжірибесі аз белсенділерімен келіспеді, өйткені соңғыларының Порт-Хюрон мәлімдемесі коммунизмге қарсы социалистік және либералдық оппозицияны сынап, студенттерді әлеуметтік өзгерістердің қозғаушы күші ретінде көтермеледі, ал еңбек қозғалысын сынады. 1965 жылы LID мен SDS арасында жарылыс болды, SDS конституциясынан коммунистерге мүшелікке тыйым салған «шеттету ережесін» алып тастауға дауыс берді. SDS-тің шеттету ережесі «тоталитаризмді жақтаушылар мен оны ақтаушыларды» тыйым салған. Бұл ережені алып тастау 30-жылдардағы жаппай ұйымдарда болғандай, «дисциплиналы кадрларды» SDS-ті «басқаруға немесе парализге түсіруге» шақырды. Азаматтық құқықтар қозғалысының тәжірибесі және еңбек одақтары мен басқа прогрессивті күштердің коалициясы АҚШ өзгеретінін және демократиялық солшылдардың жаппай қозғалысы мүмкін екенін көрсетті. Сайлау саясаты тұрғысынан алғанда, Шахтман, Харрингтон және Кан Социалистік партияның кандидаттары ретінде Демократиялық партияның кандидаттарына қарсы сайлау кампанияларын жүргізудің бекерлік екенін айтты. Олар «қайта құру» деп аталатын саяси стратегияны қолдады, ол Демократиялық партияда белсенді болып келген еңбек одақтарын және басқа прогрессивті ұйымдарды нығайтуға басымдық берді. Азаматтық құқықтар қозғалысы мен еңбек одақтарының күнделікті күресіне үлес қосу социалистерге сенімділік пен ықпал сыйлады және Демократиялық партиядағы саясаткерлерді азаматтық құқықтар мен кедейлікке қарсы күрес мәселелерінде әлеуметтік-демократиялық ұстанымдарға итермелеуге көмектесті.
Социалистік партиядан социал-демократтарға, АҚШ
1972 жылы Социалистік партияның съезінде Халықаралық әйелдер киім-кешек жұмысшылары одағының (ILGWU) Баярд Растин мен Чарльз С. Циммерман, сондай-ақ бірінші ұлттық вице-президент Джеймс С. Глейзер болды, олар қолдау көрсету арқылы қайта сайланды. Партияның атын SDUSA деп өзгерту «шындыққа жақын» болу мақсатын көздеді. «Нью-Йорк Таймс» газеті Социалистік партияның соңғы рет президенттікке үміткерді қолдағаны 1956 жыл екенін, ол тек алты штатта 2121 дауыс жинағанын жазды. Партия енді президенттік сайлауда үміткерлерді қолдамағандықтан, «Партия» атауы «шатастыратын» болды, себебі «Партия» Демократиялық партияға қатысқан белсенділерді тартуға кедергі келтірді, деп мәлімдеді басым көпшілік. «Социалистік» атауы «Социал-демократтар» деп өзгертілді, өйткені көптеген американдықтар «социализм» сөзін Кеңес Коммунизмімен байланыстырды. Бірлік фракциясы дауыстардың басым бөлігіне ие болды және оның ұстанымы барлық мәселеде екі бірге тең қолдау тапты. Съезд 33 мүшеден тұратын ұлттық комитетті сайлады, оның 22 орыны көпшілік фракциясына, сегіз орыны Харрингтонның «Коалициялық фракциясына», екі орыны «Дебс фракциясына» және бір орыны тәуелсіз Сэмюэл Х. Фридманға берілді. Фридман және азшылық фракциялары атауды өзгертуге қарсы болды. Харрингтонның «Норман Томас қайтыс болғаннан кейін социалистік көшбасшылардың ең танымал» мәртебесіне қарамастан, бұл мәселеге сол кезде көп көңіл бөлмесе де, ұйымдағы шешуші бөліністің бастауы екені көп ұзамай анық болды. Оның белгілі мүшелері Конгрессмен Рон Деллумс және Халықаралық машина жасаушылар қауымдастығының президенті Уильям Винписингерді қамтыды. 1982 жылы DSOC Жаңа Америка қозғалысымен бірігіп, Американың Демократиялық Социалистерін (DSA) құрды, бұл қозғалыс негізінен Жаңа Солдан шыққан демократиялық социалистерден тұрды. Демократиялық социализм одағы – Социалистік партияның бұрынғы мүшелері құрған тағы бір ұйым. Дэвид МакРейнольдс, 1970-1971 жылдар аралығында Социалистік партиядан кеткен, сондай-ақ Дебс фракциясының көптеген мүшелері оның негізгі мүшелері болды. 1973 жылы UDS өзін АҚШ Социалистік партиясы деп жариялады.
Ұлттық конвенциялар
КонвенцияОрындауУақытЕскертпелер мен сілтемелерСоциалистік бірлік конвенциясыИндианаполис29 шілде – 1 тамыз, 1901 Дебс, Бергердің «Чикаго» және Хиллквиттің (бұрынғы SLP) «Спрингфилд» топтарын біріктіріп, Америка Социалистік партиясын құрды. Іс жүргізу туралы жаңалықтар.1904 жылғы Ұлттық конвенцияШикаго1–6 мамыр, 1904 Кейде «1-ші конвенция» деп аталады. Жеті мүшеден тұратын Ұлттық атқару комитетін құрып, Дебсті екінші рет ұсынды. Стенографиялық хаттамалар, 1-бөлім және 2-бөлім.1908 жылғы Ұлттық конвенцияШикаго10–17 мамыр, 1908 Дебсті үшінші рет ұсынды. Стенографиялық хаттамалар, 1-бөлім және 2-бөлім.1-ші Ұлттық конгрессЧикаго15–21 мамыр, 1910 Президенттікке кандидат ұсынылмағандықтан, саясатты қалыптастыру үшін Конгресс шақырылды. Стенографиялық хаттамалар, 1-бөлім және 2-бөлім.1912 жылғы Ұлттық конвенцияИндианаполис12–18 мамыр, 1912 Сайлау саясатын қолдауды және саботажға шақыруды тыйымдайтын конституциялық түзетуді қабылдады. Ұлттық комитет партиялық референдум емес, Ұлттық атқару комитеті мен атқарушы хатшыны сайлауға себеп болды. Дебсті төртінші рет ұсынды. Стенографиялық хаттамалар, 1-бөлім және 2-бөлім.1917 жылғы төтенше жағдай Ұлттық конвенциясыСент-Луис7–14 сәуір, 1917 Еуропадағы соғысқа қатысты партияның ұстанымын анықтау үшін жиналды. Соғысқа қарсы белсенді платформаны қабылдады. Стенографиялық хаттамалар.1919 жылғы төтенше жағдай Ұлттық конвенциясыЧикаго30 тамыз – 5 қыркүйек, 1919 Соғыстан кейінгі партия саясаты туралы ресми жиын. Фракциялық соғыс партияны үш топқа бөліп алды: тұрақты SPA, Америка Коммунистік Еңбек партиясы және АҚШ Коммунистік партиясы.1920 жылғы Ұлттық конвенцияНью-Йорк қаласы8–14 мамыр, 1920 Тұтқынға алынған Дебсті бесінші және соңғы рет Президенттікке ұсынды.9-шы Ұлттық конвенцияДетройт25–29 маусым, 1921 Бірінші нөмірленген конвенция. «Социалистік әлемдегі» хаттамалар мен қарарлар, 2-том, 6/7-сан, маусым-шілде, 1921.10-шы Ұлттық конвенцияКливленд29 сәуір – 2 мамыр, 1922 Вена халықаралық ұйымына қосылды. «Жаңа дәуірдегі» жаңалықтар, 4 мамыр, 1922.11-ші Ұлттық конвенцияНью-Йорк қаласы19–22 мамыр, 1923 Хаттамалар, қарарлар, хат алмасу және Ұлттық атқару комитетінің есебі «Социалистік әлемде», 4-том, 6-сан, маусым, 1923.12-ші Ұлттық конвенцияКливленд6–8 шілде, 1924 Еңбекші прогрессивті Роберт М. Ла Фолеттені қолдады. «Социалистік әлемдегі» хаттамалар, 5-том, 7-сан, шілде, 1924 және «Социалистік әлемдегі» қарарлар, 5-том, 8-сан, тамыз, 1924.13-ші Ұлттық конвенцияЧикаго23–25 ақпан, 1925.14-ші Ұлттық конвенцияПиттсбург1–3 мамыр, 1926 Конституция екі жылдық конвенцияларды талап ету үшін өзгертілді.16-шы Ұлттық конвенцияНью-Йорк қаласы13–17 сәуір, 1928 Норман Томасты алғаш рет ұсынды. Стенограмма жарияланды. Хаттамалар.17-ші Ұлттық конвенцияМилваки20–24 мамыр, 1932 Ұлттық төраға ретінде Хиллквитке қарсылық білдіру кері қайтарылды. Томасты екінші рет ұсынды.18-ші Ұлттық конвенцияДетройт1–3 маусым, 1934 АҚШ-ты фашистер басып алған жағдайда соғысқа және қарулы күреске қарсы тікелей әрекет жасауға шақыратын «Принциптер декларациясын» қабылдады. Белсенді фракция мен «Ескі гвардия» арасындағы фракциялық жанжал күшейді.19-шы Ұлттық конвенцияКливленд23–26 мамыр, 1936 Белсенді фракцияның партия аппаратындағы билігін нығайтты. Нью-Йорктегі оңшыл диссиденттердің жұмысынан босату туралы келісім ратификацияланды. «Ескі гвардия» шығып кетті. Томасты үшінші рет ұсынды. Арнайы Ұлттық конвенцияЧикаго26–29 наурыз, 1937 «ұйымдастыру мәселелерін» (яғни қаржы, мүшелерді қайта тіркеу) шешу үшін шақырылды.21-ші Ұлттық конвенцияКеноша, Висконсин21–23 сәуір, 1938 Троцкистік социалистік апелляциялық фракция шығарылғаннан кейін өткен алғашқы конвенция.1940 жылғы Ұлттық конвенцияВашингтон, округ Колумбия4–6 сәуір, 1940 Томасты төртінші рет ұсынды.1942 жылғы Ұлттық конвенцияМилваки30 мамыр – 1 маусым, 1942.1944 жылғы Ұлттық конвенцияРединг, Пенсильвания2–4 маусым, 1944 Томасты бесінші рет ұсынды.1946 жылғы Ұлттық конвенцияЧикаго31 мамыр – 2 маусым, 1946.1948 жылғы Ұлттық конвенцияРединг, Пенсильвания7–9 мамыр, 1948 Томасты алтыншы және соңғы рет ұсынды. WorldCat тізіміндегі баяндамалар мен құжаттар.27-ші Ұлттық конвенцияДетройтМамыр-маусым, 1950. Жарияланған есептер. Резолюциялар «Социалистік шақыруда», 17-том, 11-сан, 9 маусым, 1950.28-ші Ұлттық конвенцияКливленд30 мамыр – 1 маусым, 1952. WorldCat тізімі.29-шы Ұлттық конвенцияФиладельфия29–31 мамыр, 1954. WorldCat тізімі.30-шы Ұлттық конвенцияЧикаго8–10 маусым, 1956. WorldCat тізімі. Бірлік конвенциясыНью-Йорк қаласы18–19 қаңтар, 1957 СП-ның «Ескі гвардия» Социал-демократиялық федерациясымен бірігіп, Америка Социалистік партиясы Социал-демократиялық федерациясын (SP SDF) құрды. «Социалистік шақыру», 25-том, 1–2-сан, қаңтар-ақпан, 1957. «2-ші Ұлттық конвенция»Нью-Йорк қаласы30 мамыр – 1 маусым, 1958. WorldCat тізімі.1960 жылғы Ұлттық конвенцияВашингтон, округ Колумбия28–30 мамыр, 1960. Хаттамалар.1962 жылғы Ұлттық конвенцияВашингтон, округ Колумбия8–10 маусым, 1962. Хаттамалар.1964 жылғы Ұлттық конвенцияЧикаго29–31 мамыр, 1964. Хаттамалар.1966 жылғы Ұлттық конвенцияНью-Йорк қаласы10–12 маусым, 1966. Джордж Войводты әкімшілік хатшы етіп сайлады. Хаттамалар.1968 жылғы Ұлттық конвенцияЧикаго3–7 шілде, 1968. Майк Харрингтонды Ұлттық төраға, Пенн Кемблді Ұлттық хатшы етіп сайлады.1970 жылғы Ұлттық конвенцияНью-Йорк қаласы19–21 маусым, 1970. WorldCat тізімі. Арнайы Бірлік конвенциясыНью-Йорк қаласы10–12 наурыз, 1972. СП Демократиялық социалистік федерациясымен бірігіп, Америка Социалистік партиясы – Демократиялық социалистік федерациясы (SP–DSF) атауын қабылдады.1972 жылғы Ұлттық конвенцияНью-Йорк қаласы29–31 желтоқсан, 1972. «[П]рограмма [ ] 1972 жылғы желтоқсан айының соңында Социал-демократтар, АҚШ және Жастар социалистік лигасының конвенцияларында қабылданды». «S. D. USA» – «АҚШ Социалистік партиясының және АҚШ Демократиялық социалистік федерациясының мұрагері».
Ұлттық ресми баспасөз
Социалистік баспасөздің көп бөлігі жеке меншікте болды, себебі партия бір ресми басылым редакторлардың көзқарастарына цензуралық ықпал етуі мүмкін деп алаңдады, дәл сол сияқты Дэниел ДеЛеон "Халық" газеті арқылы Социалистік Еңбек партиясын бақылағандай. Бірнеше газет партияның ресми хабарламаларын алғашқы жылдары жариялады, ең маңыздылары: The Worker (Нью-Йорк), The Appeal to Reason (Жирард, Канзас), The Socialist (Сиэтл және Толедо, Огайо), The Worker's Call (Чикаго), St. Louis Labor және The Social Democratic Herald (Милуоки). Партия жақын арада мүшелерімен тұрақты байланыс құралы қажет екенін түсінді және 1904 жылғы Ұлттық конвент тұрақты партия органы құру туралы шешім қабылдады. Келесі жеті онжылдық бойы SPA тікелей ресми басылымдар сериясын шығарды, олардың көпшілігі бүгінде микрофильмде толық көлемде қолжетімді:
Социалистік партия бюллетені (ай сайын Чикагода) – 1-том, 1-сан (1904 жылдың қыркүйегі), 9-том, 6-сан (1913 жылдың наурыз-сәуір айлары). Социалистік партияның апталық бюллетені (Чикаго) – 1905 ж.? – 1909 ж.? Мимеографиялық. Нью-Йорк қалалық кітапханасында микрофильмде ішінара жарық көрді, 12 тамыз 1905 ж. – 4 қыркүйек 1909 ж. Партия құрылысы (Чикагодағы апталық) – 1-сан (1912 жылдың 28 тамызы) – 88-сан (1914 жылдың 11 шілдесі). "Американ социалисті" (Чикагодағы апталық) – 1-том, 1-сан (1914 жылдың 18 шілдесі), 4-том, 8-сан (1917 жылдың 8 қыркүйегі). The Eye Opener (Чикагодағы апталық) – бұрыннан бар басылым, ресми түрде ? том, ? сан (1917 жылдың 25 тамызы) – ? том, ? сан (1920 жылдың 1 маусымы). Социалистік партия бюллетені (ай сайын Чикагода) – 1-том, 1-сан (1917 жылдың ақпаны), ? том, ? сан (1920 жылдың маусымы). Ол 1917 жылдың шілдесінен 1919 жылдың мамырына дейін баспадан шығарылмауы мүмкін. Жаңа күн (Милуокидегі апталық) – 1-том, 1-сан (1920 жылдың 12 маусымы), ? том, ? сан (1922 жылдың 22 шілдесі). Социалистік әлем (Чикагодағы ай сайынғы) – 1-том, 1-сан (1920 жылдың 15 шілдесі), 6-том, 8-сан (1925 жылдың қазаны). "Американ апелляциясы" (Чикагодағы апталық) – 7-том, 1-сан (1926 жылдың 1 қаңтары), 8-том, 48-сан (1927 жылдың 26 қарашасы). Ол "Жаңа көшбасшы" болып біріктірілді. Еңбек және социалистік баспасөз жаңалықтары (Чикаго) – 1929 жылдың 30 тамызы – 1932 жылдың 26 ақпаны. Апта сайын мимеографиялық. Еңбек және социалистік баспасөз қызметі (Чикаго) – 1932 жылдың 4 наурызы – 1936 жылдың 17 шілдесі. Апта сайын мимеографиялық. Американдық социалистік тоқсандық (Нью-Йорк) – 1-том, 1-сан (1932 жылдың қаңтары), 4-том, 3-сан (1935 жылдың қарашасы). Американдық социалистік айлық (Нью-Йорк) – 5-том, 1-сан (1936 жылдың наурызы), 6-том, 1-сан (1937 жылдың мамыры). Socialist Review (Нью-Йоркте тұрақты емес) – 6-том, 2-сан (1937 жылдың қыркүйегі), 7-том, 2-сан (1940 жылдың көктемі). Социалистік іс-қимыл (Чикагодағы ай сайынғы) – 1-том, 1-сан (1934 жылдың 20 қазаны), 2-том, 9-сан (1936 жылдың қарашасы). Сонымен қатар, үш мимеографиялық "Социалистік іс-қимыл памфлеттері" шығарылды, 200 дана басылды. Социалистік шақыру (Нью-Йорк пен Чикагода әртүрлі) – 1-том, 1-сан (1935 жылдың 23 наурызы), ? том, ? сан (1962 жылдың көктемі). "Шағын және шұңқыр" (Нью-Йорк пен Милуокиде тұрақты емес) – нөмірлер қолданылмаған, 1940 жылдың қаңтары – 1972 жылдың қарашасы. Социалистік науқаншы (Нью-Йоркте тұрақты емес) – 1-том, 1-сан (1940 жылдың басында) – 5-том, 3-сан (1944 жылдың 26 желтоқсаны). Мимеографиялық. Ұйымдастырушылардың бюллетені (Нью-Йоркте тұрақты емес) – 1-сан (1940 жылдың ортасы) – 3-сан (1940 жылдың қыркүйегі). Мимеографиялық. Прогресс туралы есеп (Нью-Йоркте ай сайын шығады) – нөмірленбеген, 1950 жылдың маусымы – 1951 жылдың қыркүйегі. Мимеографиялық көшірме, филиалдың ұйымдастырушылары мен қызметшілеріне жіберіледі. News and Views (Нью-Йорк қаласында ай сайын шығады) – нөмірсіз, 1951 жылдың қазаны – 1953 жылдың желтоқсаны. Мимеографиялық көшірме, филиалдың ұйымдастырушылары мен қызметшілеріне жіберіледі. Социалистік партия бюллетені (Нью-Йорк қаласында ай сайын шығады) – нөмірсіз, 1955 жылдың қазаны? – 1957 жылдың қаңтары. Екі бетті жаңалықтар бюллетені. Socialist Bulletin (Нью-Йорк қаласында ай сайын шығады) – нөмірленбеген, 1957 жылдың ақпаны – 1958 жылдың сәуірі?. Атауы Социал-демократиялық федерациямен бірігуіне байланысты өзгерді. Жаңа Америка (Нью-Йоркте екі ай сайын) – 1-том, 1-сан (1960 жылдың 18 қазаны), ? том, ? сан (1985 ж.). АҚШ-тың Социал-демократтарының органы ретінде жалғасты.
Socialist Party Bulletin (monthly in Chicago) — vol. 1, no. 1 (September 1904), vol. 9, no. 6 (March/April 1913). Socialist Party Weekly Bulletin (Chicago). — 1905? to 1909?. Mimeographed. New York Public Library has partial run on microfilm, August 12, 1905 – September 4, 1909. The Party Builder (weekly in Chicago) — whole no. 1 (August 28, 1912) – whole no. 88 (July 11, 1914). The American Socialist (weekly in Chicago). — vol. 1, no. 1 (July 18, 1914), vol. 4, no. 8 (September 8, 1917). The Eye Opener (weekly in Chicago) — previously existing publication, official from vol. ?, no. ? (August 25, 1917) to vol. ?, no. ? (June 1, 1920). Socialist Party Bulletin (monthly in Chicago) — vol. 1, no. 1 (February 1917), vol. ?, no. ? (June 1920). It may have suspended publication from July 1917 to May 1919. The New Day (weekly in Milwaukee) — vol. 1, no. 1 (June 12, 1920), vol. ?, no. ? (July 22, 1922). Socialist World (monthly in Chicago) — vol. 1, no. 1 (July 15, 1920), vol. 6, no. 8 (October 1925). American Appeal (weekly in Chicago) — vol. 7, no. 1 (January 1, 1926), vol. 8, no. 48 (November 26, 1927). It was merged into The New Leader. Labor and Socialist Press News (Chicago) — August 30, 1929 – February 26, 1932. Mimeographed weekly. Labor and Socialist Press Service (Chicago) — March 4, 1932 – July 17, 1936. Mimeographed weekly. American Socialist Quarterly (New York) — vol. 1, no. 1 (January 1932), vol. 4, no. 3 (November 1935). American Socialist Monthly (New York) — vol. 5, no. 1 (March 1936), vol. 6, no. 1 (May 1937). Socialist Review (irregular in New York) — vol. 6, no. 2 (September 1937), vol. 7, no. 2 (Spring 1940). Socialist Action (monthly in Chicago) — vol. 1, no. 1 (October 20, 1934), vol. 2, no. 9 (November 1936). Three mimeographed "Socialist Action Pamphlets" also produced, press run of 200. The Socialist Call (various in New York and Chicago) — vol. 1, no. 1 (March 23, 1935), vol. ?, no. ? (Spring 1962). Hammer and Tongs (irregular in New York and Milwaukee) — no numbers used, January 1940–November 1972. Socialist Campaigner (irregular in New York) — vol. 1, no. 1 (early 1940) to vol. 5, no. 3 (December 26, 1944). Mimeographed. Organizers' Bulletin (irregular in New York) — no. 1 (middle 1940) to no. 3 (September 1940). Mimeographed. Progress Report (monthly in New York) — unnumbered, June 1950 – September 1951. Mimeographed, sent to branch organizers and functionaries. News and Views (monthly in New York) — unnumbered, October 1951–December 1953. Mimeographed, sent to branch organizers and functionaries. Socialist Party Bulletin (monthly in New York) — unnumbered, October 1955?–January 1957. Two page typeset newsletter. Socialist Bulletin (monthly in New York) — unnumbered, February 1957–April 1958?. Name change due to merger with the Social Democratic Federation. New America (bimonthly in New York) — vol. 1, no. 1 (October 18, 1960), vol. ?, no. ? (1985). Continued as organ of Social Democrats, USA.
Президент сайлауы
Социалистік партия 1904 жылдан 1956 жылға дейінгі аралықта президент сайлауында жеңіске жетпеді және сайлау коллегиясында дауыс алған жоқ.
Сайлау | Үміткер | Вице-президент | Дауыс | Дауыс %
------- | -------- | -------- | -------- | --------
1904 | Евгений В. Дебс | Бенджамин Ханфорд | 402,810 | 2.98
1908 | | | 420,852 | 2.83
1912 | Эмил Сейдель | | 901,551 | 5.99
1916 | Аллан Л. Бенсон | Джордж Росс Киркпатрик | 590,524 | 3.19
1920 | Евгений В. Дебс | Сеймур Стетман | 913,693 | 3.41
1924 | | | |
1928 | Норман Томас | Джеймс Х. Маурер | 267,478 | 0.73
1932 | | | 884,885 | 2.23
1936 | Джордж А. Нельсон | | 187,910 | 0.41
1940 | Мейнард К. Крюгер | | 116,599 | 0.23
1944 | Дарлингтон Хоупс | | 79,017 | 0.16
1948 | Тукер П. Смит | | 139,569 | 0.29
1952 | Дарлингтон Хоупс | Сэмюэл Фридман | 20,203 | 0.03
1956 | | | 2,128 | 0.00
Жалпы тарих
Белл, Дэниел, АҚШ-тағы марксистік социализм. Принстон, Нью-Джерси: Принстон университетінің баспасы, 1967 (Егберт пен Персонс, 1952 жылғы еңбектің қайта қарастырылған нұсқасы, төменде көрсетілген)
Буле, Пол, АҚШ-тағы марксизм: 1870 жылдан қазіргі күнге дейін. Лондон: Verso, 1987.
Кэннон, Джеймс П., Америка троцкизмінің тарихы: Көзімен көргеннің баяндамасы. Нью-Йорк: Pioneer Publishers, 1944.
Эгберт, Дональд Дрю және Персонс, Стоу (редакторлар), Социализм және американдық өмір. Екі томдық. Принстон, Нью-Джерси: Принстон университетінің баспасы, 1952.
Эспозито, Энтони В., Америка Социалистік партиясының идеологиясы, 1901–1917. Нью-Йорк: Garland Publishing, 1997.
Фоннер, Филип С., АҚШ еңбек қозғалысының тарихы. Он томдық. Нью-Йорк: International Publishers, 1948–1994.
Харрингтон, Майкл, Социализм. Нью-Йорк: Saturday Review Press, 1970.
Хилквит, Моррис, АҚШ-тағы социализм тарихы. Нью-Йорк: Funk and Wagnalls, 1903; Бесінші қайта қарастырылған және толықтырылған басылым, 1910, Dover Publications, Нью-Йорк, 1971 жылы қайта басылды.
Джонсон, Оукли С., Ресей революциясына дейінгі АҚШ тарихындағы марксизм (1876–1917). Нью-Йорк: Humanities Press, 1974.
Кипнис, Айра, Америка социалистік қозғалысы, 1897–1912. Нью-Йорк: Columbia University Press, 1952. Haymarket Books баспасынан қайта басылған, Чикаго, 2004.
Крадитор, Айлин С., Радикалдық көзқарас, 1890–1917: Үш американдық радикалдық ұйымның интеллектуалдық тарихы мен тарихнамасының аспектілері. Батон-Руж, Луизиана: Louisiana State University Press, 1981.
Ласлетт, Джон М. және Липсет, Сеймур Мартин (ред.), Арманның сәтсіздігі?: Америка социализмінің тарихы бойынша зерттемелер. Нью-Йорк: Doubleday, 1974.
Липсет, Сеймур Мартин және Маркс, Гэри, Бұл жерде болған жоқ: Неліктен социализм АҚШ-та сәтсіз болды? Нью-Йорк: Norton, 2000.
Квинт, Говард, Америкалық социализмнің қалыптасуы: Заманауи қозғалыстың бастауы. Колумбия, Оңтүстік Каролина: University of South Carolina Press, 1953; 2-ші басылым (шағын түзетулермен) Индианаполис, Индиана: Bobbs Merrill, 1964.
Росс, Джек, Америка Социалистік партиясы: толық тарих. Линкольн, Небраска: Potomac Books, 2015.
Шэннон, Дэвид А., Америка Социалистік партиясы. Нью-Йорк: Macmillan, 1955, Quadrangle Books баспасынан қайта басылған, Чикаго, 1967.
Уоррен, Фрэнк А., Балама көзқарас: Социалистік партия 1930 жылдары. Блумингтон, Индиана: Indiana University Press, 1974.
Вайнштейн, Джеймс, Америкадағы социализмтің құлдырауы, 1912–1925. Нью-Йорк: Monthly Review Press, 1967, Vintage Books, 1969.
Buhle, Paul, Marxism in the USA: From 1870 to the Present Day. London: Verso, 1987. Cannon, James P., The History of American Trotskyism: Report of a Participant. New York: Pioneer Publishers, 1944. Egbert, Donald Drew and Persons, Stow (editors), Socialism and American Life. In Two Volumes. Princeton, NJ: Princeton University Press, 1952. Esposito, Anthony V., The Ideology of the Socialist Party of America, 1901–1917. New York: Garland Publishing, 1997. Foner, Philip S., History of the Labor Movement of the United States. In Ten Volumes. New York: International Publishers, 1948–1994. Harrington, Michael, Socialism. New York: Saturday Review Press, 1970. Hillquit, Morris, History of Socialism in the United States. New York: Funk and Wagnalls, 1903; Fifth Revised and Enlarged Edition, 1910, reprinted by Dover Publications, New York, 1971. Johnson, Oakley C., Marxism in United States History Before the Russian Revolution (1876–1917). New York: Humanities Press, 1974. Kipnis, Ira, The American Socialist Movement, 1897–1912. New York: Columbia University Press, 1952. Reprinted by Haymarket Books, Chicago, 2004. Kraditor, Aileen S., The Radical Persuasion, 1890–1917: Aspects of the Intellectual History and the Historiography of Three American Radical Organizations. Baton Rouge, LA: Louisiana State University Press, 1981. Laslett John M., and Lipset, Seymour Martin (eds. ), Failure of a Dream? Essays in the History of American Socialism. New York: Doubleday, 1974. Lipset, Seymour Martin and Marks, Gary, It Didn't Happen Here: Why Socialism Failed in the United States? New York: Norton, 2000. Quint, Howard, The Forging of American Socialism: Origins of the Modern Movement. Columbia, SC: University of South Carolina Press, 1953; 2nd edition (with minor revisions) Indianapolis, IN: Bobbs Merrill, 1964
Ross, Jack, The Socialist Party of America: A Complete History. Lincoln, NE: Potomac Books, 2015. Shannon, David A., The Socialist Party of America. New York: Macmillan, 1955, reprinted by Quadrangle Books, Chicago, 1967. Warren, Frank A., An Alternative Vision: The Socialist Party in the 1930s. Bloomington, IN: Indiana University Press, 1974. Weinstein, James. The Decline of Socialism in America, 1912–1925. New York: Monthly Review Press, 1967, Vintage Books 1969.
Жергілікті, аймақтық және өзекті тақырыптарға арналған зерттеулер
Бек, Элмер Аксель, «Канализациялық социалистер»: Висконсин социалистік партиясының тарихы, 1897–1940 ж. Екі томдық. Феннимор, Висконсин штаты: Westburg Associates, 1982. Бедфорд, Генри Ф., «Социализм және жұмысшылар» Массачусетс штатында, 1886–1912, Амхерст, Массачусетс: Массачусетс университетінің баспасы, 1966. Бенгстон, Генри, «Скандинавиялық америкалық еңбек қозғалысының естеліктері». [1955] Кермит Б. Вестерберг аудармасы. Карбондейл, Иллинойс: Оңтүстік Иллинойс университетінің баспасы, 1999. Биссет, Джим, «Америкадағы аграрлық социализм: Маркс, Джефферсон және Иса Оклахома ауылдық аймағында, 1904–1920 ж.» Норман, ОК: Оклахома университетінің баспасы, 1999. Бьюки, Сесилия, «Бриджпорттың социалистік жаңа мәмілесі, 1915–36». Урбана, Иллинойс: Иллинойс университетінің баспасы, 2001. Буле, Мари Джо, «Әйелдер және американдық социализм, 1870–1920 ж.» Урбана, Иллинойс: Иллинойс университетінің баспасы, 1981. Буле, Пол және Георгакас, Дан (ред.), «АҚШ-тағы иммигранттар». Олбани, Нью-Йорк: Нью-Йорк мемлекеттік университетінің баспасы, 1996. Бербанк, Гарин, «Фермерлер қызылға дауыс бергенде: Оклахома ауылдық аймағындағы социализмнің Евангелиі, 1910–1924 ж.» Вестпорт, КТ: Greenwood Press, 1976. Критчлоу, Дональд Т. (ред.), «Социализмнің жүрегінде: Орта батыс тәжірибесі, 1900–1925 ж.» Нотр-Дам, Индиана: Нотр-Дам университетінің баспасы, 1986. Грин, Джеймс Р., «Тамырлық социализм: Оңтүстік-Батыстағы радикалдық қозғалыстар, 1895–1943 ж.» Батон-Руж, Луизиана: Луизиана мемлекеттік университетінің баспасы, 1978. Хорн, Макс, «Колледждер аралық социалистік қоғам, 1905–1921: Заманауи американдық студенттік қозғалыстың бастамасы». Боулдер, Колорадо: Westview Press, 1979. Хуммасти, Пол Джордж, «Асториядағы фин радикалдары, Орегон, 1904–1940: Иммигранттар социализміне арналған зерттеу». Нью-Йорк: Arno Press, 1979. Джаффе, Джулиан Ф., «Радикализмге қарсы крестовый поход: Нью-Йорк Қызыл қорқыныш кезінде, 1914–1924 ж.» Порт-Вашингтон, Нью-Йорк: Kennikat Press, 1972. Дженсен, Джоан М., «Құқықтықтың бағасы», Чикаго: Rand McNally, 1968. Джонсон, Джеффри А., «Олар бәрі қызылдар»: Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы социалистік саясат, 1895–1925 ж.» Норман, ОК: Оклахома университетінің баспасы, 2008. Джадд, Ричард В., «Социалистік қалалар: Муниципальдық саясат және американдық социализмнің шөптік тамыры». Олбани, Нью-Йорк: Нью-Йорк мемлекеттік университетінің баспасы, 1989. Кеннеди, Кэтлин, «Адал емес аналар және адал емес азаматтар: Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде әйелдер мен бүлдірушілік». Блумингтон, Индиана: Индиана университетінің баспасы, 1999. Кивисто, Питер, «АҚШ-тағы иммигрант социалистер: финдер мен солшылдықтың жағдайы». Rutherford, Нью-Джерси: Farleigh Dickinson University Press, 1984. Ласлетт, Джон, «Еңбек және солшылдық: Америка еңбек қозғалысындағы социалистік және радикалдық әсерлерді зерттеу, 1881–1924 ж.» Нью-Йорк: Basic Books, 1980. Мэнор, Эхуд, «Форвард: The Jewish Daily Forward (Forverts) газеті: Иммигранттар, социализм және еврей саясаты Нью-Йоркте, 1890–1917 ж.» Истборн, Англия: Sussex Academic Press, 2009. МакКормик, Джон С. және Джон Р. Силлито, «Юта радикализмінің тарихы: таңғажайып, социалистік және нақты революциялық». Логан: Юта штатының университетінің баспасы, 2011. Миллер, Салли М. (ред.), «Кемшін азат ету: социализм және феминизм». Вестпорт, КТ: Greenwood Press, 1981. Нэш, Майкл, «Конфликт және үйлесім: Көмір өндірушілер, болат жұмысшылары және социализм, 1890–1920 ж.» Вестпорт, КТ: Greenwood Press, 1982. Питерсон, Х. С. және Фит, Гилберт С., «Соғысқа қарсы адамдар, 1917–1918 ж.» Мэдисон, Висконсин штаты: Висконсин университетінің баспасы, 1957. Питтенгер, Марк, «Американдық социалистер және эволюциялық ой, 1870–1920 ж.» Мэдисон, Висконсин штаты: Висконсин университетінің баспасы, 1993. Престон-младший, Уильям, «Шетелдіктер мен қарсыластар: Радикалдыларды федералды қысым, 1903–1933 ж.» Кембридж, Массачусетс: Гарвард университетінің баспасы, 1963. Руфф, Аллен, «Біз бір-бірімізді жолдас деп атадық»: Чарльз Х. Керр және компания, Радикалдық баспа». Урбана, Иллинойс: Иллинойс университетінің баспасы, 1997. Сорин, Джеральд, «Пайғамбарлық азшылық: американдық еврей иммигрант радикалдар, 1880–1920 ж.» Блумингтон, Индиана: Индиана университетінің баспасы, 1985. Сконтрас, Чарльз А., «Социалистік балама: утопиялық тәжірибелер және Мэннің социалистік партиясы, 1895–1914 ж.» Ороно, Мэн: Мэн университеті, 1985. Уилкисон, Кайл, «Йомэн, Шаруалар және социалистер: Техастағы қарапайым халық наразылығы, 1870–1914 ж.» Техас A&M университетінің баспасы, 2008.
Бас қатысушыларының өмірбаяндары
Атауындағы бірінші тақырыптың әліппeлік реті бойынша орналастырылған. Хайфлер, Роберт, Солтүстіктің пайғамбарлары: ХХ ғасырдағы американдық социалистік ой, Вестпорт, КТ: Greenwood Press, 1984. Миллер, Салли М., Виктор Бергер және конструктивті социализмнің уәдесі, 1910–1920, Вестпорт, КТ: Greenwood Press, 1973. Броммель, Бернард Дж., Юджин В. Дебс: Еңбек және социализм өкілі, Чикаго: Charles H. Kerr Publishing Co., 1978. Коулман, МакАлистер, Юджин В. Дебс: Қорқынышсыз адам, Нью-Йорк: Greenberg Publishers, 1930. Джинджер, Рей, Иілгіш крест: Юджин Виктор Дебс өмірбаяны, Нью-Брансуик, Нью-Джерси: Rutgers University Press, 1949. Морган, Х. Уэйн, Юджин В. Дебс: Президенттікке кандидат социалист, Вестпорт, КТ: Greenwood Press, 1973. Сальваторе, Ник, Юджин В. Дебс: Азамат және социалист, Урбана, ИЛ: University of Illinois Press, 1982. Буле, Пол М., Армандаушының жоғалған жұмағы: Луис С. Фрейна / Льюис Кори (1892–1953) және АҚШ-тағы радикализмнің құлдырауы, Атлантик-Хайлендс, Нью-Джерси: Humanities Press International, 1995. Перри, Джеффри Б., Хьюберт Харрисон: Гарлем радикализмінің дауысы, 1883–1918, Нью-Йорк: Columbian University Press, 2009. Пратт, Норма Фэйн, Моррис Хиллквит: Американдық еврей социалистінің саяси тарихы, Вестпорт, КТ: Greenwood Press, 1979. Бьюкингем, Питер Х., Әділетсіздікке қарсы көтерілісші: Фрэнк П. О'Хардың өмірі, Колумбия, МО: University of Missouri Press, 1996. Миллер, Салли М., Даладан түрмеге дейін: әлеуметтік белсенді Кейт Ричардс О'Хардың өмірі, Колумбия, МО: University of Missouri Press, 1993. Хендерсон, Дж. Пол, Дарлингтон Хоупс: Америка социалистінің саяси өмірбаяны, Глазго, Шотландия: Humming Earth, 2005. Миралди, Роберт, "Қаламның күші зор": Чарльз Эдвард Расселдің журналистік өмірі, Нью-Йорк: Palgrave Macmillan, 2003. Крейтер, Кент және Крейтер, Гретчен, Америкалық диссидент: Алжи Мартин Саймонстың өмірі, 1870–1950, Лексингтон, Кьюи: University of Kentucky Press, 1969. Руотсила, Маркку, Джон Спарго және американдық социализм, Нью-Йорк: Palgrave Macmillan, 2006. Бойлан, Джеймс, Революциялық өмірлер: Анна Струнски және Уильям Инглиш Уоллинг, Амхерст, Массачусетс: University of Massachusetts Press, 1998. Джонсон, Кристофер Х., Морис Шугар: Детройттегі заң, еңбек және солшылдар, 1912–1950, Детройт: Wayne State University Press, 1988. Джонполл, Бернард К., Бейбітшілдің жолы: Норман Томас және американдық социализмнің құлдырауы, Чикаго: Quadrangle Books, 1970. Сванберг В. А., Норман Томас: Соңғы идеалист, Нью-Йорк: Charles Scribner's Sons, 1976. Шор, Эллиотт, "Социализм туралы әңгіме": Дж. А. Уэйланд және баспасөздің американдық радикализмдегі рөлі, Лоуренс, К.С.: University Press of Kansas, 1988.
Мақалалар
Крил, Вон Рассел, "Үйдегі социалистер: Оклахома тәжірибесі, 1-бөлім", Оклахома хроникалары, 70-том, 2-сан. (1992 жылғы жаз), 144–183 бб. Джонсон, Оукли К., "Мичиганның алғашқы социалистік партиясы: Автобиографиялық зерттеу", The Centential Review, 10-том, 2-сан. (1966 жылғы көктем), 147–162 бб. Джозвиак, Элизабет, "Түбіне дейін: Жұмысшылар салоны үшін социалистік күрес", Висконсин тарихы журналы, 90-том, 2-сан. (2006–2007 жылғы қыс), 14–23 бб. Кизер, Г. Грегори, "Арканзастағы социалистік партия, 1900–1912", Арканзас тарихи тоқсандығы, 40-том, 2-сан. (1981 жылғы жаз), 119–153 бб. Миллер, Салли М., "Социалистік партияның құлдырауы және Бірінші дүниежүзілік соғыс: Библиография және интерпретация", Ғылым және қоғам, 34-том, 4-сан. (1970 жылғы қыс), 398–411 бб. Шэннон, Дэвид А., "Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі социалистік партия: Талдау", The Mississippi Valley Historical Review, 38-том, 2-сан. (1951 жылғы қыркүйек), 279–288 бб. JSTOR. Стронг, Брайан, "Тарихшылар және американдық социализм, 1900–1920", Ғылым және қоғам, 34-том, 4-сан. (1970 жылғы қыс), 387–397 бб. Уокер, Джон Т., "Дейтон, Огайодағы социализм, 1912–1925: Оның мүшелері, ұйымы және жойылуы", Еңбек тарихы, 26-том, 3-сан. (1985 жылғы жаз), 384–404 бб. Вайнштейн, Джеймс, "IWW және американдық социализм", Социалистік революция, 1-том, 5-сан. (1970 жылғы қыркүйек-қазан), 3–41 бб.
Strong, Bryan, "Historians and American Socialism, 1900–1920", Science and Society, Vol. 34, No. 4. (Winter 1970), pp. 387–397. Walker, John T., "Socialism in Dayton, Ohio, 1912 to 1925: Its Membership, Organization, and Demise", Labor History, Vol. 26, No. 3 (Summer 1985), pp. 384–404. Weinstein, James, "The IWW and American Socialism", Socialist Revolution, Vol. 1, No. 5 (September–October 1970), pp. 3–41.