Кіріспе
1942 жылы Марк Сандричтің түсірген фильмі
"Holiday Inn" – 1942 жылы түсірілген американдық музыкалық фильм. Басты рөлдерді Бинг Кросби мен Фред Астер, сондай-ақ Марджори Рейнольдс, Вирджиния Дейл және Уолтер Абель сомдады. Режиссері – Марк Сандрич, ал музыкасын Ирвинг Берлин жазған. Композитор фильм үшін арнайы он екі ән жазды, олардың ең танымалсы – "Ақ Рождество". Фильмде Берлиннің 1933 жылғы "As Thousands Cheer" Бродвей ревюі үшін жазған "Easter Parade" әні толыққанды қолданылған, бұл ән 1948 жылы Астер мен Джуди Гарландтың қатысуымен түсірілген "Easter Parade" фильмінің ең жарқын бөлігі болды. Фильмнің хореографиясын Дэнни Дейр жасады. Фильм 1943 жылы "Оскар" сыйлығын "Ең үздік ән" номинациясы бойынша ("Ақ Рождество" Берлиннің әні), сондай-ақ "Ең үздік музыка" (Роберт Эммет Долан) және "Ең үздік түпнұсқа әңгіме" (Ирвинг Берлин) номинациялары бойынша алды.
Сюжет
Джим Харди, Тед Хановер және Лайла Диксон Нью-Йорктегі танымал ән мен би тобының әншілері. Рождество қарсаңында Джим Лилаға үйленіп, Коннектикуттағы фермада зейнеткерлікке шыққанға дейін өзінің соңғы қойылымына дайындалады. Лила Джимге оның орнына атақты әзілші Тедке ғашық болғанын айтады; Жүрексініп, Джим оларға қоштасады. Ол фермада жұмыс істеуге тырысады, бірақ оның орнына санаторийге түседі. Келесі Рождество қарсаңында Джим Нью-Йоркке оралады. Ол өзінің фермасын "Holiday Inn" деп атайды, ол тек мереке күндері ғана ашық болатын ойын-сауық орны, Тед пен оның агенті Дэнни Ридтің көңіл көтеруіне арналған. Гүл дүкенінде Дэнниді сатушы қыз және болашақ орындаушы Линда Мейсон ұсынады; ол оны Holiday Inn және Тедтің клубына апарады. Сол түні Линда мен Джим Тед пен Лайланың концертіне барып қалады. Джим бәсекелес клубтың иесі болып көрінеді, ал Линда Тедтің танымал досы ретінде көрінеді, тек Тед пен Лайла жақындағанда қашып кетеді. Рождество күні Линда Холидей Инне келіп, Джиммен кездеседі, екеуі өздерінің алданып қалғанын дереу түсінеді. Джим оған "Ақ Рождество" атты жаңа әнін айтады. Жаңа жыл қарсаңында "Holiday Inn" қонақ үйі толығады. Нью-Йоркте Тед Лайланың Техастағы миллионерге кетіп бара жатқанын біледі. Ол қатты ішіп, түн ортасында Холидей Иннге келіп, сөзбе-сөз Линдаға тап болады. Олар би билеп, үйді құлатады, үйдің бәрі оны жақсы өнер деп санайды. Дэнни келіп, Тедтің жаңа серіктес тапқанына қуанады, бірақ таңертең Тед Линданы есіне алмайды. Джим оны жасырып қояды, Тед оны ұрлап кетеді деп қорқады. Линкольннің туған күні Тед пен Дэнни Линданы іздеді, бірақ Джим Линданы "Абрахам" атты министрлік номерді ойнауға көндіреді. Линданың макияжын қолданған кезде, Джим оны демалыс аралығында өзімен бірге тұруды сұрайды, ол оны ұсыныс ретінде түсіндіреді. Ол мұны растайды, бірақ тек қана өзі мүмкіндік берген кезде ғана бұны екіжақты айтады. Тед пен Дэнни бос қолмен кетіп, қайта оралуды жоспарлайды. Джим Валентин күніне арналған репетицияны Линдаға "Қорықшы, бұл менің жүрегім" деген жаңа әнмен ұсынады. Тед келіп, Линдамен бейнетке түседі. Оны Жаңа жыл мерекесінен танып, ол Джимнен келесі шоуда орындайтын номерді дайындауын талап етеді. Вашингтонның туған күніне Тед пен Линда 18-ғасырлық костюмдерімен билейді, ал Джим олардың темпін минуеттен джазға дейін саботаж етеді. Линда Тедтің би серіктесі болу ұсынысынан бас тартып, Джим екеуі үйленуге тиіс екенін айтады. Тед оған қалыңдығы туралы сұрағанда, Джим оны жоққа шығарады, бірақ Тед оған сенбейді. Пасха кезінде Джим мен Линданың арасында романтика гүлдейді. Оларды Тед қарсы алады, ол Джимнің шоуларында қалып, "нағыз бақытты" сезінуді сұрайды. Линда таңғалады, бірақ Джим күдікті. Джимнің қорқынышы Тәуелсіздік күні расталды, ол Тед пен Дэннидің Голливуд өкілдерін Тед пен Линданы сол кештің шоуындағы фильмдерге сынақтан өткізуге алып келе жатқанын естіді. Джим Линданы тоқтату үшін жүк тасушы Гасқа пара береді, ол екеуін өзенге апарып жібереді. Линданы жол жиегінде Лайла алып кетеді. Ол ақшасы жоқ "миллионерді" тастап, сол түні студияда сынақ өткізуге Тедтің серіктесі болады деп ойлайды. Джим оны тастап кетпеу үшін ауыстырды деп ойлап, Линда Лайланы арыққа жібереді. Мейрамханада Тед соло, от шашумен сырдалған шлеп биін импровизациялауға мәжбүр болады. Линда келіп, Джимнің өзіне сенім артпағанына ашуланады. Ол Тедке қосылып, Голливудқа барады. Джим құлшынысты продюсерлерге Холидей Инн туралы фильм түсіруге рұқсат беруге қарсылық білдіреді, бірақ қонақ үйден кетпеуге уәде береді. Алғыс күні қонақүй жабылып, Джим өзін-өзі аяп жатыр. Ол жаңа әнін поштаға жіберуге дайындалғанда, үй шаруасындағы Мами оны Линданы қайтарып алу үшін күресуге шақырады. Джим Калифорнияға Рождество қарсаңында келеді, дәл Тед пен Линда үйленуге жоспарлап отыр. Джим Тедке оның киім бөлмесінде қарсы шығып, есікті бұрып, Тед пен Дэнниді ұстап алады. Линданың "Holiday Inn" киносының түсірілімінде Джим өзінің пианинода тұрған сыбызғысын тастап, жасырынып қалады, Линда кіргенде "Ақ Рождество" әнін орындайды. Ол да кішкентай қоңырауларды соға отырып, әлсіреп, кейін Джимнің дауысы қосылғанда, әлсіреп жалғастырады. Джим пайда болады да, Линда оған жүгіреді. Жаңа жыл қарсаңында Тед Лайламен қайта қосылады. Джим мен Линда өздерінің махаббатын растайтын дуэт әнін айтады.
Өндіріс
1940 жылдың мамырында Ирвинг Берлин Paramount Pictures компаниясымен, тек мереке күндері ғана есігін ашатын қонақүй туралы идеясына негізделген музыкалық фильмге әндер жазу үшін эксклюзивті келісімшартқа қол қойды. Бинг Кросби мен Фред Астер, Марджори Рейнольдс пен Вирджиния Дейлтің қолдауымен «Holiday Inn» фильмінің жұлдыздары болды. Фильмнің түсірілімі 1941 жылдың 18 қарашасынан 1942 жылдың 30 қаңтарына дейін жалғасты. Марк Сандрич продюсерлік және режиссерлік жұмыстарын атқарды, ал «Holiday Inn» 1942 жылдың 4 тамызында Нью-Йорк қаласындағы Paramount Theatre-да тұңғыш рет көрсетілді. Фильм АҚШ пен Ұлыбританияда сәттілікке ие болды және сол кездегі ең табысты музыкалық фильм атанды. «Біл, бұл менің жүрегім» әні хит болады деп күтілгенімен, ол жақсы қабылданып, «Ақ Рождество» 1942 жылдың қазан айында хит-парадтардың көшбасшысы атанды және он бір апта бойы сол биікте қалып қойды. Тағы бір Берлиннің әні – «Happy Holiday» фильмнің титрлерінде де, сюжетінің ішінде де орын алды. Студиядан тыс түсірілім Калифорния штатының Сонома округінде, Рус өзенінің жағасында орналасқан Монте-Риодағы Village Inn Resort-та өтті. Фильмнің көптеген бөлімдеріне дейін, сол мерекеге тән бейнелі символдары бар күнтізбе көрсетіледі. Мысалы, қараша айында анимациялық түрік үшінші және төртінші бейсенбі арасында шапқылап жүгіріп, соңында қысылып, жаңбыршаң иығын көтереді. Бұл, президент Франклин Д. Рузвельт Рождестволық сауда маусымын ұзарту үшін Алғыс айту күнін бұрынғыдан бір аптаға ертерек жариялауға тырысқан кезде туған «Франксгивинг» даусына сатирикалық сілтеме. Бұл жағдай Конгрестің Алғыс айту күнін қараша айының төртінші бейсенбісі деп заңмен бекітуіне әкелді. Фильм түсірілімінің ортасында Гавайидегі Перл-Харборға жапондық шабуыл жасалды. Осыған байланысты, 4 шілде күніне арналған бөлім Фред Астердің фейерверк биінен асып, АҚШ армиясының күшін көрсететін патриоттық номерді қамтыды.
"Ақ Рождество"
"Ақ Рождество" әні Берлин 1935 жылы "Топ-Хат" фильмінің түсірілімінде туды. Ол ән үнді Астерге және фильмнің режиссері Марк Сандричке болашақта Астер мен Джинджер Роджерстің бірлескен туындысына арналған ән ретінде орындап көрсетті. Астерге ән ұнады, бірақ Сандрич одан бас тартты. Берлиннің Paramount компаниясына берген тапсырмасы – жылдың маңызды мерекелері туралы әндер жазу еді. Ол еврейлік тәрбиесіне байланысты Рождество туралы ән жазудың ең қиын екенін сезді. Кросби 1941 жылы алғашқы репетицияларда Берлиннің "Ақ Рождество" әнін естігенде, оның толыққанды әлеуетін бірден байқамады. Кросби қарапайым ғана: "Осы әнге қатысты бізде ешқандай мәселе жоқ деп ойлаймын, Ирвинг" деді. "Ақ Рождество" әні кеңінен танымал болғанымен, бастапқыда осылай болу жоспарланбаған еді. Фильмнің Валентин күніне арналған бөлімінде орындалған "Be Careful, It's My Heart" әні, Holiday Inn фильмінің түсірілімі басталғанда үлкен хит болуы тиіс еді. Ән фильмнің Рождестволық сахналарында, әсіресе Джим Хардидің (Кросби) Линда Мейсонға (Рейнольдс) қонақүйдің қойылымдарында жұмысқа орналасуға тырысқанда оны таныстырғанда қолданылады. Харди оған ән ойнауға рұқсат береді, соның арқасында ол оған қосылып, ақырында жеке орындауға мүмкіндік алады. Ән фильмнің соңына жақын қайта орындалады. Осы сахнада қолданылған жалған қарды жасау үшін хризотил асбесті пайдаланған.
Әндер релизі
Фильмдегі әндердің толық студиялық жазбалары, фильмдегі нұсқаларынан сәл өзгеше, коммерциялық тарату үшін жасалды. Алғашқыда 78 айналымдық пластинкалармен шығарылған, кейіннен LP, кассета және CD форматтарында жинақталды.
Үй медиасы
Holiday Inn алғаш рет 1981 жылдың қыркүйегінде MCA Home Video компаниясы арқылы VHS және Beta форматтарында жарық көрді, 1986 жылы қайта шығарылды және 1992 жылы тағы да, тек VHS форматында қайта жарық көрді. Ол алғаш рет DVD форматында Crosby-дің тағы бір фильмі – Going My Way (1944) фильмімен бірге шығарылды. Оған әр фильмнің трейлері және мәтіндік қосымша материалдар енгізілді. Бұл нұсқа мерекелік немесе Кросби фильмдерінің көптеген жинақтарында да қолжетімді. 2006 жылы ол Кен Барнстың түсіндірмелерімен, Кросби мен Астердің архивтік түсіндірмелерімен бірге "Арнайы басылым" ретінде бір дискіде шығарылды. Сондай-ақ, Астер мен Кросби туралы "A Couple of Song and Dance Men" деректі фильмі, музыкалық фильмдердің аудио жазбаларына арналған "All Singing All Dancing" бейнематериалы және қайта шығарылған театр трейлері де кірді. 2008 жылы ол үш дискілік "Жинақшы басылымы" ретінде шығарылды, онда бұрынғы DVD және жаңа компьютерлік түрде түстіленген нұсқасы бар екінші диск, сондай-ақ түстілену туралы "Coloring a Classic" бейнематериалы бар. Бұған сонымен қатар фильм әндерінің студиялық жазбалары бар "Holiday Inn" альбомының 12 тректі "Song Hits" CD-сі де кірді. 2014 жылы ол Blu-ray форматында қара-ақ және түстіленген нұсқаларымен, сонымен қатар барлық бұрынғы DVD қосымшаларымен бір дискіде шығарылды. 2017 жылы ол екі форматта да қайта шығарылды, бұл жолы екінші дискіде 2016 жылғы Бродвей қойылымының орындалуы қосылды.
Қабылдау
Фильм 1942 жылы АҚШ-тағы ең көп табыс әкелген фильмдер тізімінде 6-шы орынға ие болды. «Нью-Йорк Таймс» газетінің редакторы Теодор Штраус оны «өте оңай және әдемі; ол ешқашан таң қалдыруға тырыспайды; тіпті қуатты әрі өзекті Тәуелсіздік күніне арналған санда да, ол жалауды күшпен шалқытып, әдепсіздікке жол бермейді. Керісінше, ол жыл бойы мейірімділік пен көңілділікпен жылдам өтеді» деп сипаттады. «Variety» журналы оны «басынан аяғына дейін жеңімпаз» деп атады, сондай-ақ басты рөлдердегі актерлердің өте жақсы ойынын атап өтті. «Харрисонның есептері» газеті оны «өте тартымды ойын-сауық» деп бағалап, басты актерлердің орындауы «өте жақсы» екенін айтты. «Film Daily» газеті оны «көңілді комедия, тартымды музыка, шапшаң би кезеңдері, жоғары деңгейдегі актерлік шеберлік, ақылға қонымды сюжеттік бұрылыстар және сәнді әрі әдемі декорациялармен толыққанды қанағаттандыратын музыкалық фильм» деп сипаттады.
Мұра
"Ақ Рождество" әнінің табысы нәтижесінде Кросби, Дэнни Кей, Розмари Клуни және Вера Эллен қатысқан "Ақ Рождество" (1954) атты тағы бір фильм түсірілді. Бұл "Holiday Inn" фильмінің өте еркін қайта түсірілімі болды, сюжеті тағы да бір қонақ үйге қатысты, бірақ бұрынғы фильмнен мүлдем өзгеше болды. Фред Астерге жаңа фильмдегі екінші басты рөл ұсынылды, бірақ ол сценарийді оқығаннан кейін бас тартты. Рөл содан кейін Дональд О'Коннорға ұсынылды, бірақ ол түсірілім басталмас бұрын жарақат алды. Дэнни Кей ақырында бұл рөлді қабылдады. 2004 жылы Америка кино институты "Ақ Рождествоны" "100 жыл – 100 ән" тізімінде 5-орынға қойды. "Holiday Inn" фильмінің түсті нұсқасы 2008 жылдың 14 қазанында Universal компаниясы арқылы шықты. Түсіру жұмысын Legend Films жүзеге асырды, олар костюмдердің шынайы болуын қамтамасыз ету үшін түс дизайны бойынша кеңесші ретінде Эдит Хедтың эскиз суретшісі Ян Мукельстоунды пайдаланды. "Holiday Inn" қонақ үйлер желісінің атауы осы фильмнен шабыттанды. Фильмнің атауы 1946 жылы Нью-Гэмпшир штатының Интервал қаласындағы 19 ғасырға жататын шағын қонақ үйдің атын өзгертуге де себеп болды. Осылайша, қонақ үй иелері Нью-Гэмпшир штатының осы аймағында осы атты басқаша пайдалануға тыйым сала алды, одан бас тартқанша.
Қара бет туралы дау
1980 жылдардан бастап фильмнің кейбір көрсетілімдерінде Линкольннің туған күніне арналған қонақүйде қойылған "Абрахам" музыкалық саны толығымен жойылды, себебі ол қаралаған бетпен министрлік шоуды бейнелейді, онда расистік суреттер мен мінез-құлықтар бар. Алайда, Turner Classic Movies фильмдерді қысқармай және өңдемей эфирге шығаратындықтан, "Holiday Inn" фильмін көрсету кезінде "Абрахам" саны өзгеріссіз қалды. AMC де фильмді жарнамалық қолдауға көшкенге дейін өзгеріссіз көрсетті. Жарнама берушілердің наразылығын болдырмау үшін, өңделген нұсқасы қазір жыл сайын AMC телеарнасында көрсетіледі. 2018 жылы Ұлыбритания премьер-министрі Тереза Мэй "Абрахам" бөліміндегі қаралаған бетпен орындалуына байланысты дау тудырып, "Holiday Inn" фильмін өзінің сүйікті Рождество фильмі деп атады.
Бейімделулер
Holiday Inn 1943 жылғы 11 қаңтарда CBS телеарнасында Кросби мен Астердің Дина Шормен бірге ойнаған «The Screen Guild Theater» бағдарламасында жарты сағаттық радиоспектакль ретінде қойылды. 1952 жылғы 15 желтоқсанда «Темір жол сағаты» фильмнің жарты сағаттық бейімделуін ұсынды. Эпизодта Гордон МакРэй мен Дороти Вореншёльд түсті. 2013 жылы Universal Pictures компаниясының тікелей эфирдегі театр бөлімшесі Universal Stage Productions, Goodspeed Musicals компаниясын фильмнің сахналық нұсқасын жасауға шақырды. Гордон Гринберг пен Чад Ходж жазған либреттосымен, «Holiday Inn» және «White Christmas» фильмдерінен музыка (ViacomCBS Paramount Pictures арқылы 1954 жылғы «White Christmas» бейімделуіне құқығы бар екендігін ескере отырып) және басқа Берлиннің әндерімен, Гринбергтің режиссерлігімен музыкалық 2014 жылғы 19 қыркүйекте Коннектикут штатының Ист-Хаддам қаласындағы Гудспид опера үйінде тұңғыш рет көрсетілді. Roundabout Theatre Company компаниясының «Holiday Inn» қойылымы 2016 жылғы 1 қыркүйекте Бродвейдегі 54-студияда 6 қазанда ресми ашылуға дейін алдын ала көрсетіле бастады. Актерлік құрамында Джим рөлін Брайс Пинкхэм, Луиза рөлін Меган Лоуренс, Тед рөлін Корбин Блю және Дэнни рөлін Ли Уилкоф сомдады.