Жасыл торғай (Pastor roseus) – Sturnidae тұқымдасының әдемі құсы. Жақында ғалымдар оны жеке Pastor туысына бөліп, түрлерді анықтады. Биология, жануарлар әлемі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрі.
Species of bird
Қызғылт шырша (Pastor roseus) – шыршалар тұқымдасына жататын, сонымен қатар қызғылт түсті шырша немесе қызғылт пастор деп те аталатын қос қанатты құс. Бұл түр жақында жеке монотиптік туысына, Pastor-ға, бөлініп, Sturnus туысынан ажыратылды. Бұл ажырасуты жаңағы зерттеулермен қолдау табады, бірақ оның жаңа туысындағы басқа туыс түрлер әлі нақты белгілі емес.
The rosy starling (Pastor roseus) is a passerine bird in the starling family, Sturnidae, also known as the rose coloured starling or rose coloured pastor. The species was recently placed in its own monotypic genus, Pastor, and split from Sturnus. This split is supported by recent studies, though other related species within its new genus are not yet known for certain.
Таксономия
Розалық шырша 1758 жылы швед табиғаттанушысы Карл Линней өзінің "Systema Naturae" кітабының оныншы басылымында ресми түрде сипаттады. Ол оны құстар тұқымына (Turdus) және екі атаулы номенклатураға (Turdus roseus) қосты. Линней типтік орнын Лапландия және Швейцария деп көрсетті. Қазір бұл голланд зоологы Коенрад Якоб Темминк 1815 жылы енгізген Pastor тұқымына жататын жалғыз түр. Түр монотипті: кез келген түршелер танылмайды. Сондықтан ол пастор да болып табылады. "Roseus" латын сөзі "күл түсті" дегенді білдіреді.
The rosy starling was formally described in 1758 by the Swedish naturalist Carl Linnaeus in the tenth edition of his Systema Naturae. He placed it with the thrushes in the genus Turdus and coined the binomial name Turdus roseus. Linnaeus gave the type locality as Lapland and Switzerland. It is now the only species placed in the genus Pastor that was introduced by the Dutch zoologist Coenraad Jacob Temminck in 1815. The species is monotypic: no subspecies are recognised. and by extension a pastor. The specific roseus is Latin for "rose coloured".
Сипаттама
Ересектегі қызғылт көкбағырдың (Starling roseus) өте ерекше көзге түсетін сыртқы түрі бар: денесі қызғылт, аяқтары мен тұмсығы ақшыл-сары, ал басы, қанаттары мен құйрығы жылтыр қара. Көбелек шағы кезінде еркектердің басындағы қауырсындары ұзарады, олар қозғанда көбірек көрінетін, жұмсақ тік тұратын шошақ құрайды. Қыс айларында шошақ қысқарады, сондай-ақ қауырсындағы қара қауырсын шеттері тозығынан ақшыл түске енеді. Еркектердің қысқы қауырсыны салыстырмалы түрде сұрғылт болады. Ал аналықтарында шошақ қысқа, және қызғылт пен қара түстердің арасында анық шекара жоқ. Жастарды қара көкбағырдан (Sturnus vulgaris) олардың айқын ақшыл қауырсыны және қысқа сары тұмсығы арқылы ажыратуға болады. Жастар күзде ересектеріне тән қауырсынның күңгірт түріне ауысады, бірақ оларда шошақ болмайды. Аналықтары бір жасқа, ал еркектерге екі жасқа дейін ересек қауырсындары толыққандай жетілмейді. Екінші жылы еркектер ересек аналықтарға ұқсас қауырсын өсіреді, бірақ аналық жастарға қарағанда олардың шошақтары ұзын, ал қауырсын шеттері айқын ақшыл болады.
The adult rosy starling is highly distinctive, with its pink body, pale orange legs and bill, and glossy black head, wings and tail. Males in the breeding season have elongated head feathers which form a wispy crest that is fluffed and more prominent when the bird gets excited. In winter, the crest is shorter, and the edges of black feathers within the plumage become paler as the edges of these feather erode. Winter plumage in males is comparatively dull. Females in contrast have a short crest and lack the sharp separation between pink and black. The juvenile birds can be distinguished from common starling (Sturnus vulgaris) by its obviously paler plumage and short yellow bill. Young birds moult into a subdued version of the adult plumage in autumn, yet these lack the crest. They do not acquire their adult plumage until they are nearly one year old in females, and nearly two years in males. The latter grow plumage very similar to adult females in their second year, but are distinguished by longer crests and noticeably pale feather edges than female juvenile birds.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Бұл құстың көбейетін аймағы Орталық Азия және Оңтүстік-Шығыс Еуропаның далалары, жартылай шөлдері мен шөлдері. Ол солтүстік-батыс Монғолиядан бастап, Дзунгария, Синьцзян, Қазақстан, Қырғызстан, Тәжікстан, Өзбекстан және Түрікменстан арқылы Оңтүстік Ресейге, Украинаға, Әзірбайжанға және Арменияға дейін таралған. Оның оңтүстік шегі Ауғанстан мен Иранның солтүстігіне дейін жетеді. Бұл аймақтан тыс жерлерде де сирек және кездейсоқ көбею жағдайлары байқалады (Румыния).
The breeding range of this bird is in steppes, semi deserts and deserts of Central Asia and Southeast Europe. It can be found from northwestern Mongolia via Dzungarei, Xinjiang, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan, Uzbekistan and Turkmenistan to southern Russia, Ukraine, Azerbaijan and Armenia Its southern range extends to the north of Afghanistan and Iran Irregular and rare broods are also observed outside of this area (Romania)
Өсіру
Қызыл көгершін колониялық көбейеді, және басқа көгершіндер сияқты, өте әлеуметтік, қыста үлкен топтарды құрайды. Ол басқа түрлермен бірдей көптеген тағамдарды жейді, бірақ жәндіктерді артық жақсы көреді. Оның әні – қанаттары дірілдеп тұрып шығаратын сыңғырлаған және шырылдаған дыбыстардың әдеттегі көгершінге тән қоспасы. Қытайдың Синьцзян аймағында фермерлер бұрын шегірткелерді жою үшін инсектицидтер қолданған, бұл қымбатқа соғып, қоршаған ортаны ластаған. 1980 жылдары сарапшылар Синьцзян фермаларына ұшып келіп шегірткелермен қоректенетін қызыл көгершіндерді қолдану арқылы оларды бақылауға болатынын анықтады. Сарапшылар қызыл көгершіндерді тарту үшін жасанды ұялар салуды бастады, бұл әрекеттердің өте табысты болғаны хабарланды, тіпті шегірткелердің саны құстарды асырауға жеткіліксіз болды, нәтижесінде көптеген жас көгершіндер аштықтан өлді. 2000 жылдарға қарай Синьцзянның көптеген фермалары инсектицидтерді қолдануды күрт азайтты.
The rosy starling is a colonial breeder, and like other starlings, is highly gregarious, forming large winter flocks. It also shares other species' omnivorous diet, although it prefers insects. The song is a typical starling mixture of squeaks and rattles, given with much wing trembling. In Xinjiang, China, farmers used to use insecticide to eliminate locust, which is costly and polluting. In the 1980s, experts found that rosy starlings which fly to Xinjiang farms and feed on locusts could be used for control instead. The experts begin to build artificial nests to attract rosy starlings, an effort reported to be so successful that the number of locusts was insufficient to feed the birds, causing many juveniles to die from hunger. By the 2000s many Xinjiang farms greatly decreased the usage of insecticide.