Кіріспе

Британдық астроном (1808–1893)

Чарльз Притчард (29 ақпан 1808 – 28 мамыр 1893) – британдық астроном, дін қызметкері және білім беру реформаторы. Ол 1834 жылы Клафэм грамматикалық мектебін негіздеп, оқу жоспарына ғылымдарды қосты. 1846 жылы шіркеу салынды.

Өмірбаян

Ол Шропширдің Альбербери қаласында дүниеге келді, әкесі Уильям Притчард сәтсіз кәсіпкер болған, кейін Лондонға көшіп, онда ол Мерчант Тейлор мектебінде және Поплар академиясында оқыды, мұнда прогрессивті педагог Джон Сток оны оқытты. Притчард кейінірек өз зерттеулерін "физикалық құбылыстарға қатысты жүйелі оқу курсы" деп сипаттады. Он алты жасында ол Кембридж университетінің Сент-Джон колледжіне сизар ретінде қабылданды және 1830 жылы төртінші дәрежеде бітірді. 1832 жылы ол колледжінің мүшесі болып сайланды, ал келесі жылы дін қызметкері болып тағайындалды және Стоквеллдегі жеке мектептің басшысы болды. 1834 жылдан 1862 жылға дейін Клэфэм грамматикалық мектебінің директоры қызметін атқарды. Содан кейін ол Уайт аралындағы Фрешуотерге зейнетке шықты және Корольдік астрономиялық қоғамның істеріне белсенді қатысты, 1862 жылы қоғамның құрметті хатшысы, ал 1866 жылы президенті болды. Осы жылы оның қарындасы Маргарет қайтыс болды. Оның кәсіби астрономдық мансабы 1870 жылы Оксфорд университетінің астрономия профессоры болып сайланғанда басталды. Оның өтініші бойынша университет сыныптарын оқыту және зерттеу мақсатында жақсы экваторлық телескопты салуға шешім қабылдады, бұл жоба Уоррен де ла Рудің Кранфордтағы жеке обсерваториясынан аспаптарды сыйға тартуының нәтижесінде жаңа университет обсерваториясын құруға дейін кеңейді. Де ла Рудің кеңесі бойынша Притчард мансабын Айдың физикалық либрациясын немесе оның осінің бұрылысын анықтаумен бастады. 1882 жылы Притчард жұлдыздық фотометрияны жүйелі түрде зерттеуге кірісті. Ол үшін ол "күнге қарсы фотометр" деп аталатын аспапты қолданды, ол осы аспаппен Солтүстік полюстен шамамен 10° дейінгі ендіктегі 2784 жұлдыздың салыстырмалы жарықтығын өлшеді. Нәтижелері 1885 жылы "Uranometria Nova Oxoniensis" еңбегінде жарияланды және олардың маңыздылығы 1886 жылы оған, профессор Пикерингпен бірге, Корольдік астрономиялық қоғамның алтын медалімен марапатталуымен мойындалды. Содан кейін ол жұлдыздық параллаксты анықтау үшін фотосуретті қолдануды тәжірибеден өткізуді шешті. Әдістің мүмкіндіктерін сынау үшін ол өзінің алғашқы зерттеуі ретінде 61 Cygni жұлдызын таңдады, ал оның нәтижелері бұрын алынған нәтижелермен сәйкес келді, сондықтан ол екінші шамадағы жұлдыздардың параллакстарын жүйелі түрде өлшеді және нәтижелерін Оксфорд университетінің обсерваториясының басылымдарының үшінші және төртінші томдарында жариялады. Кейбір көзге көрінбейтін қателер анықталған параллакстардың сенімділігін төмендеткенімен, бұл жұмыс астрономияға құнды үлес болып саналады, өйткені ол осындай нәзік зерттеулерде фотосуретті қолдану мүмкіндігін көрсетті. Аспанды халықаралық зерттеу ұсынылғанда, оған 25° және 31° солтүстік ендік арасындағы аймақ бөлінді, ал ол қайтыс болған кезде оның жұлдыздарын тіркеуде белгілі бір прогресс жасалған еді. Притчард 1883 жылы Оксфордтың Нью-колледжінің мүшесі, ал 1886 жылы Кембридждің Сент-Джонс колледжінің құрметті мүшесі болды. 1840 жылы ол Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды, ал 1892 жылы фотометрия және жұлдыздық параллакс бойынша жұмысы үшін корольдік медальдардың бірімен марапатталды.

Отбасы

Ұлы, сэр Чарльз Брэдли Притчард, Британдық Үндістанда әкімшілік қызметкер болған.