Жилл Дэндо: Журналистің қайғылы өлімі және шешілмеген құпия
Jill Dando
Жилл Дэндо – британ журналисі, тележүргізушісі (1961-1999). BBC арнасында жұмыс істеді, «Crimewatch» бағдарламасының жүргізушісі болды. Қыркүйекте өмірден озды, қылмыстық іс қозғалды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын журналисі және тележүргізушісі (1961–1999)
English journalist and television presenter (1961–1999)
Джилл Венди Дандо (9 қараша 1961 – 26 сәуір 1999) – ағылшын журналисі, тележүргізуші және жаңалықтарды оқушы. Ол өмірінің көп бөлігін BBC телеканалында жұмыс істеп өткізді және 1997 жылы телекомпанияның «Жыл адамы» атанды. Ол қайтыс болған кездегі тележұмыстарының арасында Ник Росспен бірге BBC One арнасының «Crimewatch» бағдарламасын жүргізуі болды. 1999 жылғы 26 сәуірде таңертең Дандо Лондонның оңтүстік-батысындағы Фулхэмдегі үйінің алдында атып өлтірілді. Бұл факт Метрополитен полициясы жүргізген ең ірі қылмыстық тергеуге және Йоркшир қасірінен кейінгі ең ауқымды қылмыстық іс бойынша тергеуге ұласты. Жергілікті тұрғын Барри Джордж кісі өлтіргені үшін сотталды және түрмеге қамалды, бірақ сегіз жылдан кейін апелляциялық сот шешімімен босатылды. Дандоның өліміне қатысты басқа күдіктілер ұсталған жоқ және іс әлі де ашылмаған күйде қалып отыр.
Jill Wendy Dando (9 November 1961 – 26 April 1999) was an English journalist, television presenter and newsreader. She spent most of her career at the BBC and was the corporation's Personality of the Year in 1997. At the time of her death, her television work included co presenting the BBC One programme Crimewatch with Nick Ross. On the morning of 26 April 1999, Dando was shot dead outside her home in Fulham, south west London, prompting the biggest murder inquiry conducted by the Metropolitan Police and the country's largest criminal investigation since the hunt for the Yorkshire Ripper. A local man, Barry George, was convicted and imprisoned for the murder, but after eight years in prison he was acquitted following an appeal and retrial. No other suspect has been charged with Dando's murder and the case remains unsolved.
Ерте өмір
Джилл Венди Дандо Сомерсет графтығының Уэстон-супер-Мэр қаласындағы Эшкомб үйінің перинаталдық орталығында дүниеге келді. Ол Джек Дандоның (1918 жылдың ақпаны – 2009 жылдың ақпаны) және 57 жасында лейкемиядан қайтыс болған Уинфрид Мэри Джин Хоккейдің (1928 жылдың тамызы – 1986 жылдың қаңтары) қызы болды. Оның жалғыз бауыры, Найджел (1952 жылы туған), 2017 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін BBC Radio Bristol радиостансасында журналист болып жұмыс істеді, ал 1970 жылдардан бері жергілікті газеттерде журналист ретінде жұмыс істеген. Дандо баптист дінінде тәрбиеленді және соған адал қалды. Ол үш жасқа толғанда жүрегінде тесік және өкпе артериясы бітелгені анықталды. 1965 жылдың 12 қаңтарында жүрек операциясы жасалды. Ол Бродак жоғары сынып орталығында басшы қыз болды және A деңгейін бітірді. Ол келесі күні кешкі сағат 18:00-де жаңалықтарды оқуға жоспарланған. Дандо сондай-ақ Майкл Паркинсонмен бірге 9 мамырда Гросвенор Хаус қонақ үйінде 1999 жылғы Британ академиясының телеарнасы жүлделерін тапсыруға шақырылды. 5 қыркүйекте BBC One телеарнасы Дандоның жазған соңғы сериясы болған "Antiques Inspectors" сериалын қайтадан көрсетуге кірісті. Сериалдың тұңғыш эпизоды 25 сәуірде көрсетілді, ал соңғы эпизоды одан екі күн бұрын түсірілімі аяқталды. Оның өлімінен кейін бағдарлама тоқтатылды, бірақ жыл соңында оны Дандоның құрметіне көрсетуге шешім қабылданды. Соңғы эпизод 24 қазанда көрсетілді. Өлген кезде Дандо BBC телеарнасының ең танымал қызметкерлерінің бірі болды және 1997 жылы BBC жыл тұлғасы атанды. "Crimewatch" оның кісі өлтіруін қайта құрып, полицияға күдіктіні табуға көмектесуге тырысты. Барри Джордж кісі өлтіру қылмысы бойынша айыпталғаннан кейін ақталғаннан соң, "Crimewatch" бұл іс бойынша қосымша ақпарат сұрамады.
Jill Wendy Dando was born at Ashcombe House Maternity Home in Weston super Mare, Somerset. She was the daughter of Jack Dando (February 1918 – February 2009) and Winifred Mary Jean Hockey (August 1928 – January 1986), who died of leukaemia aged 57. Her only sibling, brother Nigel (born 1952), worked as a journalist for BBC Radio Bristol before retiring in 2017, having previously worked as a journalist in local newspapers since the 1970s. Dando was raised as a Baptist and remained a devout follower. When she was three years old, it was discovered that she had a hole in her heart and a blocked pulmonary artery. She had heart surgery on 12 January 1965. and Broadoak Sixth Form Centre, where she was head girl, and completed her A levels. She was scheduled to present the Six O'Clock News on the evening of the following day. Dando was also booked to host the British Academy Television Awards 1999, alongside Michael Parkinson, at Grosvenor House Hotel on 9 May. On 5 September, BBC One resumed airing of Antiques Inspectors, the final series to be recorded by Dando. The series had made its debut on 25 April, with filming of the final episode completed two days before that. The programme was cancelled following her death, but it was decided later in the year that it should be aired as a tribute to Dando. The final episode aired on 24 October. At the time of her death, Dando was among those with the highest profile of the BBC's on screen staff, and had been the 1997 BBC Personality of the Year. Crimewatch reconstructed her murder in an attempt to aid the police in the search for her killer. After Barry George was charged with the murder but acquitted, Crimewatch made no further appeals for information concerning the case.
Жеке өмір
1989 жылдан 1996 жылға дейін Дандо Би-Би-Си басшысы Боб Уитонмен қарым-қатынаста болды. Фартингтің ажырысуы ресми аяқталғаннан кейін бірнеше ай өткен соң, олар 1999 жылдың 31 қаңтарында күйеуге шығуға дайын екенін жариялады.
From 1989 to 1996, Dando engaged in a relationship with BBC executive Bob Wheaton. A couple of months after Farthing's divorce was finalised, the couple announced that they were engaged on 31 January 1999.
Өлтіру
1999 жылдың 26 сәуірінің таңында 37 жастағы Дандо Чисвиктегі Фартингтің үйінен шықты. Ол Фулхэмдегі Гован даңғылы, 29 нөмірдегі, өзіне тиесілі үйіне жалғыз өзі көлікпен оралды. Ол бұл үйде тұрған, бірақ 1999 жылдың сәуіріне қарай оны сату процесінде болды және жиі бармайтын. Сапарының мақсаты – агенті Джон Роузман факс арқылы жіберген келісім-шарт құжаттарын алу еді. Дандо шамамен сағат 11:32-де үйінің есігіне жеткенде, оқпен басқа оқ аталды. Оның денесін көрші Хелен Добл шамамен 14 минуттан кейін тапты. Полиция сағат 11:47-де шақырылды. Сот-медициналық сараптама көрсеткендей, Дандо 9 мм қысқа калибрлі, жартылай автоматты тапаншадан атылған оқтан қаза тапқан, оқ атылған сәтте қару оның басына тигізілген. Оқтың патроны жөнделген болуы мүмкін, әсіресе оның қуатын азайту үшін. Оның көршісі Ричард Хьюз Дандоның айқайын естіді ("Біреуді қорқытып жатыр деп ойладым"), бірақ оқ атылғанын естімеді. Хьюз терезеден қарап, не болғанын түсінбесе де, кісі өлтірушіні анық көрді – шамамен 183 см биіктігіндегі, 40 жас шамасындағы ақ ер адам Дандоның үйінен қашып бара жатқан.
On the morning of 26 April 1999, 37 year old Dando left Farthing's home in Chiswick. She returned alone, by car, to the house she owned at 29 Gowan Avenue, Fulham. She had lived in the house, but by April 1999 was in the process of selling it and did not visit it frequently. The purpose of her visit was to collect contract documents which had been faxed to her there by her agent Jon Roseman. As Dando reached her front door at about 11:32 BST, she was shot once in the head. Her body was discovered about fourteen minutes later by neighbour Helen Doble. Police were called at 11:47. Forensic study indicated that Dando had been shot by a bullet from a 9mm Short calibre semi automatic pistol, with the gun pressed against her head at the moment of the shot. The cartridge appeared to have been subject to workshop modification, possibly to reduce its charge. Richard Hughes, her next door neighbour, heard a scream from Dando ("I thought it was someone surprising somebody") but heard no gunshot. Hughes looked out of his front window and, while not realising what had happened, made the only certain sighting of the killer — a six foot tall (183 cm) white man aged around 40, walking away from Dando's house.
Тергеу
Қылмыс болғаннан кейін бұқаралық ақпарат құралдарында қызу жариялымдар жасалды. Полицияның "Оксборо" операциясы деп аталған тергеуі бір жылдан астам уақыт нәтижесіз аяқталды. Дандоның белгілі қоғамдық тұлғасы болуы оны мыңдаған адаммен байланыстырды, ал оны миллиондаған адам таныды. Оның өліміне себеп болған мотивтерге қатысты көптеген болжамдар айтылды. Алты ай ішінде қылмыстық тергеу тобы 2500-нен астам адаммен сөйлесіп, 1000-нан астам мәлімдеме алды. Бір жылдан кейін аз ғана прогресс болған соң, полиция Барри Джорджқа назар аударды, ол Дандоның үйінен шамамен жарты шақырым қашықтықта тұрды. Оның әйелдерді қуу, жыныстық қылмыстар мен басқа да қоғамға жат және назар аударуға тырысатын мінез-құлқының тарихы болды. Джордж бақылауға алынды, 2000 жылдың 25 мамырында тұтқындалды және 28 мамырда Дандоны өлтіргені үшін айыпталды. Джордж Олд-Бейлиде сотталып, 2001 жылдың 2 шілдесінде өмір бойына бас бостандығынан айырылды. Бұл үкімге қатысты алаңдаушылық кеңінен тарады, себебі Джорджқа қарсы іс әлсіз көрінді. Екі шағым қабылданбады, бірақ сенімсіз сараптамалық дәлелдер айыптаудан алынып тасталғаннан кейін, Джорджтың үшінші шағымы 2007 жылдың қарашасында қанағаттандырылды. Алғашқы үкім күштен шығарылды және сегіз аптаға созылған екінші сот 2008 жылдың 1 тамызында Джорджты ақтап шықты. Джорджтың ақталуынан кейін, кейбір газеттер оның Дандоны өлтіргені және әйелдерге қарсы басқа да қылмыстар жасағаны туралы мақалалар жариялады. 2009 жылдың желтоқсанында Джордж "The Sun" және "News of the World" газеттеріндегі мақалалары үшін "News Group Newspapers" компаниясынан үлкен сомада өтемақы алды, бұл жоғарғы соттағы ар-намысқа нұқсан келтіру ісінің нәтижесінде болды.
After the murder, there was intense media coverage. An investigation by the Metropolitan Police, named Operation Oxborough, proved fruitless for over a year. Dando's status as a well known public figure had brought her into contact with thousands of people, and she was known to millions. There was huge speculation regarding the motive for her murder. Within six months, the Murder Investigation Team had spoken to more than 2,500 people and taken more than 1,000 statements. With little progress after a year, the police concentrated their attention on Barry George, who lived about half a mile from Dando's house. He had a history of stalking women, sexual offences and other antisocial and attention seeking behaviour. George was put under surveillance, arrested on 25 May 2000 and charged with Dando's murder on 28 May. George was tried at the Old Bailey, convicted, and on 2 July 2001 was sentenced to life imprisonment. Concern about this conviction was widespread on the basis that the case against George appeared thin. Two appeals were unsuccessful, but after discredited forensic evidence was excluded from the prosecution's case, George's third appeal succeeded in November 2007. The original conviction was quashed and a second trial lasting eight weeks ended in George's acquittal on 1 August 2008. After George's acquittal, some newspapers published articles which appeared to suggest that he was guilty of the Dando murder and other offences against women. In December 2009, George accepted substantial damages from News Group Newspapers over articles in The Sun and the News of the World, following a libel action in the High Court.
Мұра
Дандоның қосылу рәсімі 1999 жылғы 21 мамырда Уэстон-супер-Мэрдегі Кларенс Парк баптист шіркеуінде өтті. Ол анасының қасына қалалық Эбдон жолындағы зиратқа жерленді. Ол мүліктің барлығын әкесі мұра етті, оның құны қарыздар мен салықтардан кейін 607 000 фунт стерлингті құрады, себебі ол өсиетсіз қайтыс болды. Дандоның бірге жүргізушісі Ник Росс оның атында академиялық институт құруды ұсынды және оның күйеуі Алан Фартингпен бірге шамамен 1,5 миллион фунт стерлинг жинады. Джилл Дандоның Қылмыс ғылымдары институты 2001 жылғы 26 сәуірде Лондон университетінде, оның өліміне екі жыл толуына орай ашылды. Дандоның естелігіне арнап, BBC теледидарының «Жер күштері» тобы жобалап, іске асырған ескерткіш бақ, оған оның жақын тұтқан өсімдіктері мен түстері қолданылды, Уэстон-супер-Мэрдегі Гроув Паркінде орналасқан және 2001 жылғы 2 тамызда ашылды. BBC Дандоның естелігіне арналған стипендия тағайындады, ол жыл сайын бір студентке Университет колледжінде тележурналистиканы оқуға мүмкіндік береді. Софи Лонг, сол кезде Уэстон-супер-Мэрде өскен және қазір BBC News-те жүргізуші болып жұмыс істейтін аспирант, 2000 жылы алғашқы стипендияны жеңіп алды. 2007 жылы Уэстон колледжі Дандоның оқыған бұрынғы Бродак жоғары сынып орталығының орнында жаңа университет кампусын ашты. Жоғары сынып ғимараты оның құрметіне арналып, Джилл Дандо орталығы деп аталды. Джилл Дандоның өмірі, өлімі және одан кейінгі полиция тергеуі 2023 жылы шыққан «Кім Джилл Дандоны өлтірді?» атты Netflix мини-сериалының тақырыбы болды, ол үш 44 минуттық эпизодтан тұрады. Мини-сериал сыншылардан аралас пікірлер алды, бірақ Дандоның мансабы мен балалық шағынан алынған көне архивтік кадрлардың қолданылуы да қызығушылық тудырды. Саясаттанушы Люси Манган Дандоның ағасы Найджелдің екі бауырластың бірге жағажайда «құмға шашылған салатты бутерброд жегендері» туралы айтқан әңгімесіне және бұл оқиғаның материалдың толықтығына қалай үлес қосқандығына назар аударды. Сондай-ақ, мини-сериалда түсірілім кезінде 63 жастағы және Ирландияда әпкесімен бірге тұратын Барри Джорджпен сұхбат алынды. Джордж: «Мен қазір Ирландияда тұрамын. Бұл жерде тыныш. Лондоннан қарақшы сияқты қарап жатыр, бірақ мен мұнда жоқпын», – деді.
Dando's funeral took place on 21 May 1999 at Clarence Park Baptist Church in Weston super Mare. She was buried next to her mother in the town's Ebdon Road Cemetery. Her father inherited all of her estate, valued at £607,000 after debts and taxes, because she died intestate. Dando's co presenter Nick Ross proposed the formation of an academic institute in her name and, together with her fiancé Alan Farthing, raised almost £1.5 million. The Jill Dando Institute of Crime Science was founded at University College London on 26 April 2001, the second anniversary of her murder. A memorial garden designed and realised by the BBC Television Ground Force team in Dando's memory, using plants and colours that were special to her, is located within Grove Park, Weston super Mare, and was opened on 2 August 2001. The BBC set up a bursary award in Dando's memory, which enables one student each year to study broadcast journalism at University College Falmouth. Sophie Long, who was then a postgraduate who had grown up in Weston super Mare and is now a presenter on BBC News, gained the first bursary award in 2000. In 2007, Weston College opened a new university campus on the site of the former Broadoak Sixth Form Centre where Dando studied. The sixth form building has been dedicated to her and named the Jill Dando Centre. The life, death and subsequent police investigation of Jill Dando was the subject of a true crime Netflix miniseries titled Who Killed Jill Dando?, released in 2023 and running for a total of three 44 minute long episodes. The miniseries received mixed reviews from critics, citing pacing issues, although the documentary's usage of vintage archive footage from Dando's career and early childhood were also noted as a point of interest. Critic Lucy Mangan drew attention to the details shared by Dando's brother, Nigel, of the two siblings "eating sand blown lettuce sandwiches" on the beach together and how this added to the thoroughness of the story presented. The miniseries also interviewed Barry George, who was 63 and living with his sister in Ireland at the time of filming. George stated, "I live in Ireland now. It's quiet here. You're treated like a scab in London, but you're not here."