Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Англияның Норфолк округындағы фермер, үйге кірген адамды атып өлтірді.
Farmer from Norfolk, England, who shot an intruder dead
Ұрлық және атыс
1999 жылдың 20 тамызында 54 жастағы, отбасы құрмаған Тони Мартин Норфолк графтығының Эмнет Хунгейт ауылындағы "Блеак Хаус" атты фермасында жалғыз өмір сүрді. Ол барлығы он рет тоналып, 6000 фунт стерлинг сомасындағы жиһаз жоғалғанын айтты, бірақ полиция барлық оқиғаның орын алғанына көз жеткізе алмады. Мартин полицияның ұрлықтарға қатысты белсенсіздігіне шағымданып, көптеген заттар мен жиһаз, соның ішінде аспап-сапары мен әже сағаты ұрланғанын мәлімдеді. Ол өзі тапқан мылтық туралы да айтқан. 1988 жылы Хангерфорд трагедиясынан кейін қабылданған заңнама өзгерістері, жартылай автоматты және инерциялық мылтықтардың лицензиялану тәртібін өзгертті – екінен артық патрон сыйымдылығы бар мылтықтар қару ретінде қарастырылатын болды, оларға қару ұстауға рұқсат қағазы қажет еді. Мартин 1994 жылы бақшасынан алма ұрлап жатқан адамды ұстап, оның көлігіне оқ атқаннан кейін мылтық ұстау рұқсатынан айырылды. 1999 жылдың 20 тамызында кешке екі ұры – 29 жасар Брендон Фейрон және 16 жасар Фред Баррас, екеуі де Ноттингемшир графтығының Ньюарк-он-Трент қаласынан, Мартиннің үйіне енді. Қараңғыда, мылтығына қанатын тиеп, төмен қарай оқ атып, Мартин кіргізгендерге үш рет оқ атты (біріншісі – баспалдақта, екінші екеуі – үйдің жанындағы бөлме терезесінен қашып кетуге тырысқанда). Баррасқа артына оқ тиді, екеуі де аяқтарынан жарақат алды. Екеуі де терезеден қашып шықты, бірақ Баррас оқиға орнында көз жұмды. 2000 жылдың 10 қаңтарында Фейрон мен 33 жасар Даррен Барк (ол қашқындарды жеткізген жүргізуші болған), сондай-ақ Ньюарк-он-Тренттен, Мартиннің фермасына ұрлық жасауға сөз байластықтарын мойындады. Фейрон үш жылға, ал Барк екі жарым жылға бас бостандығынан айырылды. Барк бұрын полиция қызметкеріне шабуыл жасағаны, ұрлық жасағаны, мас күйде тәртіпсіздік тудырғаны үшін жас қылмыскерлер колониясында екі айға сотталған еді. Баррас өлтірілген түні бақша жиһаздарын ұрлады деген айыппен кепілдікпен босатылған болатын. Оның әжесі Мэри Долан: "Фермердің барлық ақшасы бар, ал Фредті ол алып кетті, мұның бәрі әділетсіз" деді.
On 20 August 1999, Tony Martin, a 54 year old bachelor, was living alone at his farmhouse, Bleak House, in Emneth Hungate, Norfolk. He claimed that he had been burgled a total of ten times, losing £6,000 worth of furniture, though police stated they were unsure if all of the incidents occurred. Martin also complained about police inaction over the burglaries and claimed that multiple items and furniture were stolen, including dinnerware and a grandfather clock. shotgun which he claimed to have found. Changes in legislation in 1988, resulting from the Hungerford massacre, had changed the licensing treatment of semiautomatic and pump action shotguns with a magazine capacity of more than two to equate to that of a firearm, requiring a valid firearms certificate. Martin had his shotgun certificate revoked in 1994 after he found a man stealing apples in his orchard and shot a hole in the back of his vehicle. On the evening of 20 August 1999, two burglars – 29 year old Brendon Fearon and 16 year old Fred Barras, both from Newark on Trent, Nottinghamshire – broke into Martin's house. Shooting downwards in the dark with his shotgun loaded with birdshot, Martin shot three times towards the intruders (once when they were in the stairwell and twice more when they were trying to flee through the window of an adjacent ground floor room). Barras was hit in the back and both sustained gunshot injuries to their legs. Both escaped through the window, but Barras died at the scene. On 10 January 2000, Fearon and 33 year old Darren Bark (who had acted as the getaway driver), also from Newark on Trent, admitted to conspiring to burgle Martin's farmhouse. Fearon was sentenced to three years in prison, and Bark to two and a half years He had been sentenced to two months in a young offenders' institution for assaulting a police officer, theft and being drunk and disorderly. On the night he was killed, Barras had just been released on bail after being accused of stealing garden furniture. His grandmother, Mary Dolan, stated: "It's not fair that the farmer has got all the money and he is the one that took Fred away."
Қылмыс ісі
1999 жылдың 23 тамызында Мартинге Баррасты өлтіру, Феаронды өлтіруге талпыну, Феаронға "дене күші қолдану ниетімен" және "өлімге қауіп келтіру ниетімен қару ұстау" айыптары тағылды. Соттағы қазылар алқасына, егер Мартиннің "өлімге немесе ауыр дене жарақатын келтіруге ниеті болмаған" деп ойласа, оны кісі өлтіру емес, қасақстандық өлтіруге кінәлі деп тағайындау мүмкіндігі бар екені айтылды. Бірақ қазылар алқасы Мартинді 10:2 дауыспен кісі өлтіруге кінәлі деп тапты. Мартинге өмір бойына бас бостандығынан айырылды, кемінде тоғыз жыл мерзім белгіленді, бірақ Лорд-бас судья бұл мерзімді көп ұзамай сегіз жылға қысқартты.
On 23 August 1999, Martin was charged with the murder of Barras, the attempted murder of Fearon, "wounding with intent to cause injury" to Fearon and "possessing a firearm with intent to endanger life". The jury at the trial were told that they had the option of returning a verdict of manslaughter rather than murder, if they thought that Martin "did not intend to kill or cause serious bodily harm". However, the jurors found Martin guilty of murder by a 10 to 2 majority. Martin was sentenced to life imprisonment, with a recommended minimum term to serve of nine years, soon afterwards reduced to eight years by the Lord Chief Justice.
Шағым
Мартиннің айыпталулары мен үкіміне қатысты шағымы 2001 жылдың қазан айында Лорд Вулф LCJ басшылығындағы үш жоғары сатыдағы судьялар тарапынан қарастырылды. Қорғау тарапының Мартиннің өзін қорғау үшін атып түскенін дәлелдеу әрекеті апелляциялық сотта қабылданбады. Осы мәселе бойынша қорғаушылар Мартинге депрессия күшейткен параноидтік жеке тұлғалық бұзылысы диагнозы қойылғанын, сондай-ақ оның параноясы үйіне енген кез келген адамға қатысты екенін көрсетті; оған Аспергер синдромы да диагнозы қойылды. Апелляциялық сот бұл ұсынысты қабылдады және жауапкершілік шектеулілігіне байланысты Мартиннің кісі өлтіру айыбы бес жылдық жазамен адам өлтіруге ауыстырылды, ал Феаронды жарақаттағаны үшін берілген он жылдық жаза үш жылға дейін қысқартылды. Бұл жазалар бірдей мерзімде өтелуге тиіс болды.
An appeal by Martin against his convictions and sentence was first considered in October 2001 by three senior judges headed by Lord Woolf LCJ. Submissions by the defence that Martin had fired in his own defence were rejected by the appeal court. On this occasion, the defence also submitted evidence that Martin was diagnosed with paranoid personality disorder exacerbated by depression and that his paranoia was specifically directed at anyone intruding into his home; he was also diagnosed with Asperger syndrome. This submission was accepted by the Court of Appeal and, on the grounds of diminished responsibility, Martin's murder conviction was replaced by manslaughter carrying a five year sentence, and his ten year sentence for wounding Fearon was reduced to three years. These sentences were to run concurrently.
Шартты түрде босату туралы өтініштер және босату
Мартин сотталғаннан кейін Суффолк графтығындағы Страдишаллдағы Хайпойнт түрмесінде қамалды. 2003 жылдың қаңтар айында ол мерзімінен бұрын босатылуға құқылы болғанда, шартты түрде босату жөніндегі комиссия оның өтінішін қандай да бір себеп көрсетпей қабылдамады. "Таймс" газетіне берген сұхбатында шартты түрде босату жөніндегі комиссия төрағасы сэр Дэвид Хатч Мартинді "өте қауіпті адам" деп сипаттап, ол әлі де жасаған әрекеті дұрыс деп санайтынын айтты. Мартин бұл шешімге Жоғарғы сотта шағымданып, комиссияның шешімі күшінде қалды. Мартиннің ісін қараған пробация қызметкерлері, егер Норфолк шаруашылығына тонаушылар кірсе, Мартиннің қайтадан шамадан тыс күш қолдануы мүмкін екенін, бұл "қабылданбайтын тәуекел" екенін мәлімдеді. 2003 жылдың 28 шілдесінде Мартин бес жылдық жазасының үш жылын өтегеннен кейін босатылды. Бірақ "The Sun" газетінде оның "көлік тіркеуге және қиындықсыз көтерілуге" түскен суреттері жарияланғаннан кейін жағдай күмәнді ахуалға түсті, бұл Фейронның жарақаттары айтылғандай ауыр болмағанын көрсетеді. Іс қаралып жатқанда, Фейрон героин сатуы үшін сотталғаннан кейін, шартты түрде босатылып, көлік ұрлағаны үшін айыпталып түрмеге қайтарылды. Кейін Фейрон Мартиннің қарсы талабын қайтарып алуға келіскен соң істі тоқтатты. Мартиннің адвокаты Ник Макин: "Бұрын ұрлық және шабуыл жасағаны үшін сотталған адамның отбасы, жазықсыз адамның үйін тонау кезінде атылған кезде қылмыстық зиян талап етуге тырысуы таң қалдырады. Олар заңдық көмек ала алады, ал оның құрбаны түрмеде отыр, жұмыс істей алмайды және заңдық көмекке де құқылы емес. Біздің заң жүйемізде мұндай бұрыс нәрселерге жол беруі дұрыс емес." 2003 жылдың қазан айында Daily Mirror Мартинге түрмеден босатылуына байланысты эксклюзивті сұхбат үшін 125 000 фунт төледі. Тергеу нәтижесінде Баспасөз шағымдары жөніндегі комиссия төлемді ақтады және бұл төлем қоғамдық мүддеге сай екенін, себебі Мартин "қоғамды қызықтыратын мәселеге ерекше көзқарас ұсынды" деп шешті. Босатылғаннан кейін Мартин Ұлыбританияның Тәуелсіздік партиясының (UKIP) платформасында сөз сөйледі және 2003 жылдың 7 қарашасында Лондонның Страндтағы Симпсон мекемесіндегі Дәстүрлі Ұлыбритания тобының жылдық кешкі ас мәжілісінде арнаулы қонақ ретінде болды. Мартин өзі Норфолк графтығындағы Ұлттық фронттың жиналыстарына қатысқанын айтты және кейін Британдық Ұлттық партияны қолдады. Мартиннің ағаларының бірі Эндрю Фонтейн Ұлттық фронттың негізін қалаушы мүшесі болды.
Martin was imprisoned at Highpoint Prison at Stradishall in Suffolk following his conviction. When he became eligible for parole and early release in January 2003, the parole board rejected his application without stating a reason. In an interview with The Times, parole board chairman Sir David Hatch described Martin as "a very dangerous man" who might still believe his action had been right. Martin challenged the decision in the High Court, where the parole board's decision was upheld. Probation officers on Martin's cases said there was an "unacceptable risk" that Martin might again react with excessive force if other would be burglars intruded on his Norfolk farm. On 28 July 2003, Martin was released after serving three years of his five year sentence, However, the case was thrown into doubt when photographs were published in The Sun, showing him "cycling and climbing with little apparent difficulty" suggesting that Fearon's injuries were not as serious as had been claimed. While the case was pending, Fearon was recalled to jail after being charged with the theft of a vehicle while on probation following a conviction for dealing heroin. Fearon later dropped the case when Martin agreed to drop a counterclaim. Nick Makin, Martin's solicitor, said: "It is appalling that the family of someone who has a criminal record for burglary and assault should attempt to claim any damages of criminal injury when he was shot while burgling the dwelling of an innocent person It is also appalling that they may get legal aid while his victim is in prison and patently unable to work and equally cannot get legal aid There is something wrong and perverse with our legal system that it permits this." In October 2003, the Daily Mirror paid Martin £125,000 for an exclusive interview on his release from prison. After investigation, the Press Complaints Commission ruled that the payment was justified and in the public interest because Martin "had a unique insight into an issue of great public concern". Following his release, Martin went on to appear on the platform of the UK Independence Party (UKIP) and was the guest of honour at the Traditional Britain Group's Annual Dinner at Simpson's in the Strand in London on 7 November 2003. Martin said himself that he had attended meetings of the National Front in Norfolk, and later went on to endorse the British National Party. One of Martin's uncles by marriage, Andrew Fountaine, was a founding member of the National Front.
Кітаптар мен теледидар
Мартин, Т. (Джон МакВикармен бірге – редактор) (2004), "Өлтіруге құқығы бар ма?" : Тони Мартиннің тарихы, Артник, , Сондерс, Дж. (2001), Тони Мартин және Шағын үй трагедиясы, True Crime Library/Forum Press, , Терни, Б. (2005), Wanted, Waterside Press, , "Тони Мартиннің тексеруі" телефильмі, ішінара Мартиннің полициямен сұхбаттасуларының стенограммаларына негізделген. Режиссері: Дейв Нат. Мартин рөлін Стив Пембертон сомдады. Ұлыбританияда 2018 жылдың қараша айында көрсетілді.
Martin, T. (with John McVicar – editor) (2004), A Right to Kill? : Tony Martin's Story, Artnik, , Saunders, J. (2001), Tony Martin and the Bleak House Tragedy, True Crime Library/Forum Press, , Turney, B. (2005), Wanted, Waterside Press, , The Interrogation of Tony Martin TV movie based partly on transcripts of police interviews of Martin. Directed by Dave Nath. Martin played by Steve Pemberton. Shown on UK November 2018