Кіріспе
1993 жылы Лондондағы кісі өлтіру
In June 2006, a cold case review commenced, involving a full re examination of the forensic evidence. however, in November 2007, police confirmed they were investigating new scientific evidence. The most important of the new evidence comprised:
A microscopic stain of Lawrence's blood in Dobson's jacket. It had dried into the fibres and its tiny size implied this had happened very quickly. The forensic analysis concluded it had not been transferred there from elsewhere as dried blood, or perhaps later soaked into the fabric, but was deposited fresh, and would have dried almost immediately after being deposited due to its microscopic size. Fibres from Lawrence's clothing, and hairs with a 99.9% chance of coming from Lawrence, found on Norris and Dobson's clothes from the time or in the evidence bag holding them. On 18May 2011, the Court of Appeal handed down its judgment and the reporting restrictions were partially lifted. and the trial, presided over by Mr Justice Treacy, began the next day at the Central Criminal Court. With the prosecution led by Mark Ellison QC, the case centred on the new forensic evidence and whether it demonstrated the defendant's involvement in the murder, or was the result of later contamination due to police handling. Dobson and Norris were found guilty of Lawrence's murder. Time spent on remand by Dobson was not deducted from his minimum term to ensure his existing sentence for drug related offences was served. at the time of the offence, which took place before the Criminal Justice Act 2003; the starting point for the minimum term was therefore 12 years. The judge acknowledged this was "lower than some might expect". A similar crime committed in 2011 as an adult would have justified a minimum sentence of 30 years. efn|This is occasionally misreported as 25 years, the starting point for "bringing and using a weapon"; murder with racial motive incurs a higher 30 year starting point. I don't think it's an exaggeration to say that if it hadn't been for the Mail's headline in 1997 —'Murderers: The Mail accuses these men of killing'—and our years of campaigning, none of this would have happened. Britain's police might not have undergone the huge internal reform that was so necessary. Race relations might not have taken the significant step forward that they have. And an 18 year old A Level student who dreamed of being an architect would have been denied justice. The Daily Mail took a monumental risk with that headline. In many ways, it was an outrageous, unprecedented step. Writing in the February 2012 edition of the Socialist Review, Brian Richardson suggested that Dacre was overselling his involvement in what had finally been achieved, stating:
It is disingenuous of Dacre to claim that the Stephen Lawrence Family Campaign would have petered out if his paper had not ridden heroically to its rescue. The "Murderers" story appeared in February 1997, almost four years after Stephen was killed. For much of the intervening period the mainstream press, including the Daily Mail, were openly hostile and suspicious of a family that so vocally criticised the police.
2006 жылдың маусым айында сот-медициналық сараптаманы толық қайта қарауды қамтитын «ескі істі» жаңадан қарау басталды. Алайда, 2007 жылдың қарашасында полиция жаңа ғылыми дәлелдерді зерттеп жатқанын растады. Жаңа дәлелдердің ең маңыздысы – Добсонның күртесіндегі Лоренстің қанының микроскоптық іздері. Ол талшықтарға сіңіп, кептірілген, ал оның кішкентай көлемі оқиғаның өте жылдам болғанын көрсетеді. Сот-медициналық сараптама көрсеткендей, бұл қан басқа жерден кептірілген күйінде немесе кейін матаға сіңген жоқ, ал жаңа түскен қан болды және микроскоптық көлеміне байланысты бірден кепті. Лоренстің киімдерінен алынған талшықтар және 99,9% Лоренстің шаштары Норис пен Добсонның сол кездегі киімдерінен немесе оларды сақтаған дәлелдемелерден табылды. 2011 жылдың 18 мамырында Апелляциялық сот шешімін шығарды және есеп беру шектеулері ішінара алынды. Ал келесі күні Орталық қылмыстық сотта судья Треси төрағалық еткен сот процесі басталды. Бас прокурор Марк Эллисон басқарған іс жаңа сот-медициналық сараптамаға және оның күдіктінің кісі өлтіруге қатысы бар екенін немесе полицияның әрекеттерінен кейін ластанудың салдары екенін дәлелдеуге бағытталды. Добсон мен Норрис Лоренстің өліміне кінәлі деп танылды. Добсонның бұрынғы жазасы есірткіге қатысты қылмыстары үшін толықтай өтелгенін қамтамасыз ету үшін оның қамақта өткізген уақыты ең төменгі мерзімнен есептелмеді. Қылмыс 2003 жылғы Қылмыстық сот заңына дейін жасалғандықтан, ең төменгі мерзім 12 жыл болды. Судья бұл «кейбір адамдар күткеннен төмен» екенін мойындады. Ересек адам жасаған осындай қылмыс үшін 2011 жылы кемінде 30 жылға бас бостандығынан айыру жазасы қарастырылған. Бұл кейде 25 жыл деп қате түсіндіріледі, бұл «құрал алып келу және пайдалану» үшін бастапқы нүкте; нәсілдік жеккөрушілікпен жасалған кісі өлтіру үшін бастапқы нүкте 30 жылды құрайды. Менің ойымша, 1997 жылы «Мейл» газеті «Қылмыскерлер: «Мейл» газеті осы адамдарды кісі өлтіруде айыптайды» деген тақырыппен мақала жариялағанда және біздің көп жылдық күресіміз болмағанда, мұның ешқайсысы орын алмас еді. Ұлыбритания полициясы қажетті үлкен ішкі реформадан өтпеген болар. Мүмкін, нәсілдік қатынастардағы жағдай да осылай жақсармаған болар. Ал сәулетші болу арманындағы 18 жастағы студентке әділдік орнатылмаған болар еді. Daily Mail газеті бұл тақырыпты жариялап үлкен тәуекелге барды. Бұл көп жағынан бұрын-соңды болмаған, өте батыл қадам болды. Socialist Review журналының 2012 жылғы ақпан санында Брайан Ричардсон Дейкрі өзінің жетістіктерін асыра бағалап айтқанын мәлімдеді: Дейкрі Стивен Лоуренс отбасының күресі оның газеті ерлікпен араласпағанда тоқтап қалар еді деп айтуы – жалғандық. «Қылмыскерлер» деген мақала Стивен өлтірілгеннен шамамен төрт жыл өткен соң, 1997 жылдың ақпан айында жарық көрді. Осы аралықтағы көп бөлігінде баспасөз, соның ішінде Daily Mail, полицияны қатты сынға алған отбасыға ашық қарсылық білдіріп, күдікпен қарады.
In June 2006, a cold case review commenced, involving a full re examination of the forensic evidence. however, in November 2007, police confirmed they were investigating new scientific evidence. The most important of the new evidence comprised:
A microscopic stain of Lawrence's blood in Dobson's jacket. It had dried into the fibres and its tiny size implied this had happened very quickly. The forensic analysis concluded it had not been transferred there from elsewhere as dried blood, or perhaps later soaked into the fabric, but was deposited fresh, and would have dried almost immediately after being deposited due to its microscopic size. Fibres from Lawrence's clothing, and hairs with a 99.9% chance of coming from Lawrence, found on Norris and Dobson's clothes from the time or in the evidence bag holding them. On 18May 2011, the Court of Appeal handed down its judgment and the reporting restrictions were partially lifted. and the trial, presided over by Mr Justice Treacy, began the next day at the Central Criminal Court. With the prosecution led by Mark Ellison QC, the case centred on the new forensic evidence and whether it demonstrated the defendant's involvement in the murder, or was the result of later contamination due to police handling. Dobson and Norris were found guilty of Lawrence's murder. Time spent on remand by Dobson was not deducted from his minimum term to ensure his existing sentence for drug related offences was served. at the time of the offence, which took place before the Criminal Justice Act 2003; the starting point for the minimum term was therefore 12 years. The judge acknowledged this was "lower than some might expect". A similar crime committed in 2011 as an adult would have justified a minimum sentence of 30 years. efn|This is occasionally misreported as 25 years, the starting point for "bringing and using a weapon"; murder with racial motive incurs a higher 30 year starting point. I don't think it's an exaggeration to say that if it hadn't been for the Mail's headline in 1997 —'Murderers: The Mail accuses these men of killing'—and our years of campaigning, none of this would have happened. Britain's police might not have undergone the huge internal reform that was so necessary. Race relations might not have taken the significant step forward that they have. And an 18 year old A Level student who dreamed of being an architect would have been denied justice. The Daily Mail took a monumental risk with that headline. In many ways, it was an outrageous, unprecedented step. Writing in the February 2012 edition of the Socialist Review, Brian Richardson suggested that Dacre was overselling his involvement in what had finally been achieved, stating:
It is disingenuous of Dacre to claim that the Stephen Lawrence Family Campaign would have petered out if his paper had not ridden heroically to its rescue. The "Murderers" story appeared in February 1997, almost four years after Stephen was killed. For much of the intervening period the mainstream press, including the Daily Mail, were openly hostile and suspicious of a family that so vocally criticised the police.
Апелляциялық шағымдар
2012 жылдың 5 қаңтарында Бас прокурордың халықтың бір мүшесінің өтініші бойынша ең төменгі мерзімдерді қарап шығып жатқаны хабарланды, олардың "шамадан тыс жеңіл" екенін анықтау үшін, және егер солай болса, апелляциялық сотқа ең төменгі мерзімді ұзарту туралы өтініш беру керек пе. 2000 жылғы қарастыруда (яғни 2003 жылғы заң күшіне енгенге дейін) кәмелетке толмағандарға тағайындалған өмір бойына сотталған мерзімдер "көбінесе" 10 жылдан бастап 20 жылға дейін болды, бұл Добсон мен Норристі осы диапазонның ортасына орналастырды. 2012 жылдың 30 қаңтарында Норрис пен Добсон өздерінің айыпталуларына шағымдану үшін Апелляциялық соттан рұқсат сұрағаны белгілі болды. 2012 жылдың 23 тамызында Норрис пен Добсон апелляцияның алғашқы кезеңінде жеңіліске ұшырады деп хабарланды. 2013 жылдың 15 наурызында Гэри Добсон кісі өлтіру бойынша сот үкіміне шағымданудан бас тартқаны жарияланды. 2022 жылдың 18 мамырында Дэвид Норристің босатылуға тиіс болғанға дейін ашық түрмеге ауыстыру туралы өтініші қабылданбағаны хабарланды.
Макферсон тергеуі
1997 жылдың 31 шілдесінде ішкі істер министрі Джек Стро сэр Уильям Макферсон жүргізетін және ресми түрде "Стефан Лоуренстің өліміне байланысты туындаған мәселелерді зерттеу" деп аталатын, ал Макферсон есебі ретінде жарияланған қоғамдық сауалнаманы тапсырды. 1999 жылдың ақпан айында жарияланған есепте "100 000-нан астам бет есептер, куәліктер және басқа да жазбаша немесе басылған құжаттар" қажет болғаны айтылды. Бұл есепті 2000 жылдың қазан айында The Times газетінде жарияланған мақаласында Майкл Гоув (кейіннен депутат және министр) сынға алды. Гоув сілтеме жасаған кітапша – бұл "Сивитас" ой-сараптама орталығының басылымы, ол Стивен Лоуренс сауалнамасын, оның тәртібін, қорытындыларын және қабылдануын сынға алды, сондай-ақ "күшті расизмге қарсы фанатизмнің" деп аталатын көзқарасын кеңінен зерттеді, оның ішінде Малкольм Икс сияқты тұлғаларға сілтемелер де бар еді.
The report was criticised in an October 2000 article in The Times by Michael Gove (later an MP and cabinet minister), who wrote, "The tendentious reasoning and illiberal recommendations of that document have been brilliantly anatomised by the ethical socialists Norman Dennis and George Erdos and the Kurdish academic Ahmed al Shahi in the Civitas pamphlet Racist Murder and Pressure Group Politics." The pamphlet referred to by Gove is a publication by the think tank Civitas, which criticised the Stephen Lawrence Inquiry, its procedures, its findings and its reception, as well as broadly exploring what it called "The fanatical mindset of the militant anti racist" with references to Malcolm X among others.
Істі дұрыс емес жүргізу туралы қоғамдық шағымдар
1997 жылы Лоуренс отбасы Полиция шағымдану органына (PCA) ресми шағым түсірді, ол 1999 жылы расизм айыптары бойынша іс бойынша жұмыс істеген офицерлерді ақтап берді. Тек бір офицер, детектив-инспектор Бен Буллок, қызметтік міндетін орындамағаны үшін тәртіптік жазаға тартылды. Тергеуде екінші болып тұрған Буллок кейіннен офицерлерге дұрыс брифтинг бермегені және полицияға жіберілген анонимді хатты толыққанды тергемегені үшін кінәлі деп танылды, бірақ ол тағы 11 айыптан ақталды. Тергеу нәтижесінде айыпталуға тиіс болған тағы төрт офицер тергеу аяқталуына дейін зейнетке шықты. Буллок жазасы жарияланғаннан кейін бір күн өткен соң зейнетке шықты, нәтижесінде ол тек ескерту алды. Стивеннің әкесі Невилл Лоуренс жазаны сынға алып, Буллоктың «барлық айыптаулар бойынша кінәлі» екенін айтты. Алайда, Метрополитен полиция федерациясының өкілі Буллоктың «процесте көбінесе ақталып шыққанын» мәлімдеді. 2006 жылдың 10 наурызында Метрополитен полиция қызметі Дуэйн Брукстің өлімінен кейін полицияның оған қатысты әрекеттері туралы шағымдарын қарау тәсілі үшін 100 000 фунт өтемақы төлейтінін жариялады. Брукстің адвокаттық фирмасының мәлімдемесіне сәйкес, оны «жауыз, жас қара нәсілді адам» ретінде «расистік стереотип» ретінде сипаттаған.
Полиция сыбайлас жемқорлығын тергеу (2006)
2006 жылдың 25 шілдесінде Тәуелсіз полиция шағымдар комиссиясы (IPCC) Лоуренстің өлтірушілерін жасыруға көмектескен полиция сыбайлас жемқорлығы туралы айыптауларды қарастыруды Лондон полициясына тапсырғанын мәлімдеді. BBC тергеуіне сәйкес, қылмыстық істі тергеуші детектив Сержант Джон Дэвидсон есірткі контрабандашысы, тергеудегі басты күдікті Дэвид Норристің әкесі Клиффорд Норристен ақша алған. Бұрынғы жемқор полицей, кейін хабаршы болған Нил Путнам BBC-ге Клиффорд Норристің Дэвидсонға істі қиындату және күдіктілерді қорғау үшін ақша төлеп отырғанын айтты. "Дэвидсон маған Норристің қасында екенін айтты, мен үшін бұл оны және оның отбасын тұтқындаудан және кез келген айыптаудан қорғауды білдірді", - деді Путнам. Ұлттық азшылықтар мен полиция арасындағы сенімді қайта орнату ең маңызды мәселе. Әділдік көрсету арқылы сенім мен құрметке қол жеткізу жеткілікті емес. Бұл ашықтық пен есеп беруді қатаң түрде іске асырумен бірге жүруі керек. |Уильям Макферсон|Макферсон есебі
2009 жылдың 17 желтоқсанында Тәуелсіз полиция шағымдар комиссиясының тергеушілері мен Лондон полициясының кәсіби стандарттар басқармасының қызметкерлері бұрынғы полиция констеблін және Лондон полициясының әрекеттегі қызметкерін сот ісін бұрмалауға тырысқан деген күдікпен ұстады, олар түпкілікті қылмыстық іс, Кент тергеуі және Макферсон тергеуінен дәлелдерді жасырған күдікпен ұсталды. Макферсон тергеуіне қатысқан доктор Ричард Стоун, комиссияның полиция өңдемеген немесе жасырып отырған көптеген ақпарат бар деп сезінгенін және "сыбайлас жемқорлықтың күшті иісі" болғанын айтты. Стивен Лоуренс қайырымдылық қорының меценаты Баронесса Роз Хауэллс келісті: "Көптеген адамдар полицияға берген дәлелдері ешқашан көрсетілмегенін айтты". 2010 жылдың 1 наурызында IPCC "Стивен Лоуренс өлтірілуіне қатысты Лондон полициясының (MPS) ішкі тексеруінен кейін ұсталған екі адамға қатысты қосымша шаралар қабылданбайтынын" жариялады және екеуі кепілдікпен босатылды. 2023 жылдың 6 шілдесінде Бас прокуратура алғашқы істі жүргізген төрт зейнеткер детективке жемқорлық үшін қылмыстық айып тағылмасын деп шешім қабылдады. Стивен Лоуренстің анасы бұл шешімді қайта қарауды қалайтынын мәлімдеді.
Полицияның жасырын іс-әрекеті туралы аян (2013)
2013 жылдың 23 маусымында "The Guardian" газетінде арнайы демонстрациялық отрядтың бұрынғы жасырын полиция қызметкері Питер Фрэнсиспен жасалған сұхбат жарияланды. Франсис сұхбатында 1990 жылдардың ортасында расистікке қарсы науқан тобында жасырын жұмыс істеген кезде, Лоренстің өліміне байланысты жақсырақ тергеу талаптарын тоқтату мақсатымен Лоренстің отбасын жамандау үшін жоғары лауазымдағы адамдар тарапынан үнемі қысым көрсетілгенін айтты. Бұл мәлімдемеден кейін ішкі істер министрі Тереза Мэй полициядағы жемқорлықты "мүсіркесіздікпен тазартуға" уәде берді, ал премьер-министр Дэвид Кэмерон "хабарламаларға қатты алаңдап отырғанын" айтып, полицияға бұл мәлімдемелерді тергеп шығуды бұйырды. Полиция бастығы Мик Кридон, наразылық топтарына қарсы жасалған полицияның жасырын операцияларын зерттеп жатқан "Operation Herne" жетекшісі, бұл мәлімдемелерді аталған тергеу аясында зерттейтінін мәлімдеді. 2015 жылдың қазан айында Ұлттық қылмыс агенттігі полиция қызметкерлері күдіктілерді қорғады деген айыптауларды тергеу үшін жеке тергеу жүргізді.
Стивен Лоуренс тәуелсіз шолу (2014)
2012 жылғы сот үкімдерінен кейін, Скотланд-Ярд және Тәуелсіз полиция шағымдары жөніндегі комиссия жүргізген қосымша тергеулер, қосымша тергеуді қажет ететін жаңа айғақтар табылмағанын көрсетті. Дорин Лоуренспен кеңескеннен кейін, ішкі істер министрі Тереза Мэй полициядағы жемқорлыққа қатысты Скотланд-Ярдтың тергеуін қайта қарауды Марк Эллисонға тапсырды. "Стивен Лоуренс бойынша тәуелсіз сараптама" деп аталған есеп 2014 жылдың 6 наурызында Парламентке ұсынылды. Метрополитен полициясының комиссары сэр Бернард Хоган Хоу, жасырын полиция әрекеттерін зерттеуге себеп болған бұл есепті "өте ауыр" деп сипаттады. Эллисонның есебінде сонымен қатар, жемқорлыққа қатысты айыптау алған полиция қызметкері мен 1987 жылы жеке детектив Дэниел Морганның қазасына қатысты болуы мүмкін байланыстар анықталды.
Мұра және танылу
1998 жылы Марко Голдшмид қоры, Корольдік британдық сәулетшілер институтымен бірлесіп, Стивен Лоуренс атындағы жыл сайынғы сәулет сыйлығын құрды, осы сыйлық Лоуренстің есімін мәңгі есте қалдыруға арналған. Оның анасы Дорин Лоуренс: «Мен Стивенді болашағы зор жас жігіт ретінде еске алуды қалаймын. Ол көптеген адамдарға жақын болды, егер оған өмір сүру мүмкіндігі берілгенде, ол, мүмкін, қара және ақ үлкендер арасындағы келіспеушіліктің шешімін табатын еді, себебі ол адамдарды терісінің түсіне қарай ажыратпады. Ол әрбір адамды жеке тұлға ретінде көретін» деді. 1999 жылы Николас Кент сот процесіне негізделген «Әділеттің түсі» атты деректі пьесаны жазды. Ол пьеса Трицикл театрында қойылды, содан кейін BBC телеарнасы түсірді. Сондай-ақ, ол Гилфорд актерлік мектебінде Лоуренстің қаза болғанының 20 жылдығына арналған қойылымда орындалды. 2008 жылдың 7 ақпанында сәулетші Дэвид Аджай жобалаған Стивен Лоуренс орталығы Лондонның оңтүстік-шығысындағы Депфордта ашылды. Бір аптадан кейін орталыққа жасалған шабуыл нәсілдік жеккөрушілікке байланысты деп саналды, бірақ бейнекамерадан алынған мәліметтер күдіктілердің бірінің аралас нәсілді екенін көрсеткеннен кейін бұл болжам күмәнді болды. Стивен Лоуренс қайырымдылық қоры – әлеуметтік әділеттілікті дамытуға бағытталған ұлттық білім беру ұйымы. Қор білім беру және жұмысқа орналасу семинарларын, менторлық бағдарламаларын ұсынады, сонымен қатар сәулет және ландшафт саласындағы шәкіртақылар тағайындайды. 2008 жылы Қор RMJM сәулетшілерімен бірлесіп «Әркім үшін сәулет» жобасын құрды, бұл жоба этникалық азшылықтардан шыққан жастарға сәулет және шығармашылық салаларын насихаттауға көмектеседі. 2012 жылдың қазан айында Дорин Лоуренс 14-ші «Ұлыбританияның мақтанышы» сыйлығында өмірлік жетістіктері үшін марапатталды. 2013 жылдың 6 қыркүйегінде Дорин Лоуренс баронесса дәрежесіне көтеріліп, ресми түрде Джамайканың Ұлт Достастығы аймағындағы Кларендон баронессасы Лоуренс атанды. Ұлыбританиядан тыс Ұлт Достастығы аймағындағы орналасқан жері үшін тағайындалғандықтан бұл құрмет өте сирек кездеседі. Ол Лордтар палатасындағы Еңбек партиясының мүшесі ретінде нәсіл және әртүрлілік мәселелеріне маманданған жұмыс істейді. 2018 жылдың 23 сәуірінде оның қайтыс болуының 25 жылдығына арналған еске алу рәсімінде премьер-министр Тереза Мэй «Стивен Лоуренс күнін» жыл сайынғы ұлттық еске алу күні деп жариялады, ол әр жылғы 22 сәуірде басталады (2019 жылдан бастап). Дорин Лоуренс Стивен Лоуренс күнінің «жастарға өз даусын білдіруге мүмкіндік беретінін және үкіметтік құрамға қарамастан, біздің білім беру және жалпы жүйемізге енгізілуі керек» екенін мәлімдеді. 1993 жылы Рединг университетінің Студенттік одағының ғимаратының бір бөлігі Стивеннің есімімен аталып, кейін 2013 жылы жаңартылып «Стивен Лоуренс Медиа орталығы» болып өзгертілді. Хью Астон ғимаратының ішінде Де Монфорт университетінде Стивен Лоуренс зерттеу орталығы құрылды. Лоуренстің анасы 2016 жылдың қаңтар айында университет ректоры болып тағайындалды. Орталық 2023 жылдың сәуір айында Стивеннің қаза болғанының 30 жылдығына арналған бірқатар арнайы іс-шараларды өткізді.
БАҚ-та
Бұл оқиға және оның тікелей салдары 1999 жылы ITV телеарнасының "Стивен Лоренстің қазасы" фильмінде бейнеленді, онда Марианна Жан-Баптист пен Хью Кварши Дорин мен Невилл Лоренс рөлінде ойнады. 2021 жылы "Стивен" атты үш бөлімді жалғастыру сериясы көрсетілді. Кварши Невилл рөлін қайта ойнады, ал Шарлин Уайт Дорин рөлінде, Стив Куган DCI Клайв Дрисколл рөлінде болды. Daily Mail журналисі Стивен Райт Лоренс ісі бойынша қудалауға дейін де, кейін де жазды. Ол 2012 жылы Пол Фут сыйлығының бөлігі ретінде Лоренс ісіндегі жұмысы үшін Арнайы науқан сыйлығын алды. Романшы Дебора Кромби Стивен Лоренстің қазасынан кейінгі алабалықты 2017 жылғы "Көкірек ауыртқан бақша" кітабында естелік ретінде пайдаланды. Оқиғада наразылықтардың екі жағында да жасырын жұмыс істеген полиция қызметкерлері, сондай-ақ жылдар бойы кең таралған жемқорлық та бейнеленген. Кромби кітабының соңында автордың түсіндірмесінде кісі өлтіру туралы мәлімет береді, бірақ қалған кейіпкерлер нақты адамдарды бейнелемейтінін нақтылайды. Лоренстің қазасы "Стивен: Ұлтты өзгерткен кісі өлтіру" атты үш бөлімді деректі фильмнің тақырыбы болды, ол алғаш рет 2018 жылдың сәуірінде BBC One телеарнасында көрсетілді. BBC тергеуінен кейін, Метрополитен полициясы 2023 жылдың 26 маусымында Мэтью Уайтты алтыншы күдікті деп атады. Уайт 2021 жылы 50 жасында қайтыс болды.