Шотландия жағалауындағы теңіз асты құм төбелері: Дарвин төбелері – ежегі ескі коралды рифтерге арналған бірегей орта, мұнай өнеркәсібінің зерттеулерімен ашылды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотландияның солтүстік-батыс жағалауындағы теңіз асты құм үйінділері
Undersea sand mounds off the north west coast of Scotland
Дарвин үйінділері – 1998 жылдың мамыр айында алғаш рет ашылған, Шотландияның солтүстік-батыс жағалауында орналасқан теңіз асты құм үйінділерінің кең аумағы. Олар ежелгі терең су коралды рифтері үшін бірегей ортаны қамтамасыз етеді және мұнай өнеркәсібінің қаржыландыруымен, сондай-ақ Атлантикалық шекаралық айналасының экологиялық желісі (AFEN) (Masson and Jacobs 1998) атты бірлескен өнеркәсіп және Ұлыбритания үкіметі тобы жүргізген зерттеулер барысында қашықтан зондтау техникасы арқылы табылды. Үйінділер сол зерттеу кемесінің атымен аталды, ал ол кеме белгілі табиғаттанушы және эволюциялық теорияның авторы Чарльз Дарвиннің құрметіне аталған. Үйінділер Солтүстік Атлант мұхитының бетінен шамамен тереңдікте, Шотландияның құрлық бөлігінің солтүстік-батыс ұшы – Врат мысының солтүстік-батысында орналасқан. Аймақта жүздеген үйінді бар, олардың жалпы ауданы шамамен құрайды. Жеке үйінділер әдетте дөңгелек пішіндес, биіктігі және еніне жетеді. Көптеген үйінділерді "құйрық" деп аталатын қосымша ерекшелікпен де ажыратуға болады. Құйрықтардың ұзындығы әртүрлі болуы мүмкін және олар бірігіп кеткен жағдайлар да кездеседі, бірақ көбінесе олар тамшы тәрізді пішіндес және үйіндіден оңтүстік-батысқа қарай бағытталған. Дарвин үйінділерінің құйрық ерекшелігі әлемдік масштабта бірегей болып табылады.
Darwin Mounds is a large field of undersea sand mounds situated off the north west coast of Scotland that were first discovered in May 1998. They provide a unique habitat for ancient deep water coral reefs and were found using remote sensing techniques during surveys funded by the oil industry and steered by the joint industry and United Kingdom government group the Atlantic Frontier Environment Network (AFEN) (Masson and Jacobs 1998). The mounds were named after the research vessel, itself named for the eminent naturalist and evolutionary theorist Charles Darwin. The mounds are about below the surface of the North Atlantic ocean, approximately north west of Cape Wrath, the north west tip of mainland Scotland. There are hundreds of mounds in the field, which in total cover approximately Individual mounds are typically circular, up to high and wide. Most of the mounds are also distinguished by the presence of an additional feature referred to as a 'tail'. The tails are of a variable extent and may merge with others, but are generally a teardrop shape and are orientated south west of the mound. The mound tail feature of the Darwin Mounds is apparently unique globally.
Құрамы
Топырақ үйінділері көбінесе құмнан тұрады және қазіргі уақытта «құм жанартаулары» деп түсіндіріледі. Бұл құбылыс сұйықтанған құмның «суын жоғалтуынан» туындайды, нәтижесінде сұйық көпіршіктер құм арқылы жоғары көтеріліп, шөгіндіні конус пішіндес етіп итеріп шығарады. Құм жанартаулары Ұлыбританиядағы девон кезеңінің қазба жазбаларында және планетаның сейсмикалық белсенді аймақтарында кең таралған. Осы жағдайда тектоникалық белсенділік болуы ықтимал емес; теңіз астындағы (Уайвилл Томсон) қырқаның оңтүстік-батыс бөлігіндегі құлау орын алуы мүмкін. Үйінділердің жоғарғы бөлігінде Lophelia тірі популяциясы және қиранды тас бөлшектері (коралл қалдықтары ретінде түсіндіріледі) орналасқан. Бұл үйінділер – коралл түрлерінің солтүстіктегі ең ірі суық су мекендеу орындарының бірі. Үйінділердің ерекшелігі – суық су коралы Lophelia pertusa қатты субстратқа емес, құмға өсуі. 2000 жылы үйінділерді зерттеуге дейін Lophelia-ның бекінуі үшін қатты субстрат қажет деп есептелген. Терең су коралл жүйелері әсіресе нәзік. Жайық су коралл рифтерінен айырмашылығы, олар толқын әрекеті сияқты ұсақ бұзылыстарға төтеп беруге бейімделмеген. Үйінділерде Syringammina fragilissima ксенофиофорының маңызды популяциясы да кездеседі. Бұл – терең суларда кең таралған, бірақ үйінділер мен олардың «құйрықтарында» тығыз орналасқан алып бір жасушалы организм (протозой). Жеке ксенофиофорлар одан да үлкенге жетеді және көбінесе өте нәзік болады. Кораллдар өздері де губкалар, құрттар, қабыршақтылар және моллюскалар сияқты әртүрлі теңіз жануарларына орта береді. Олардың ішінде теңіз жұлдыздары, теңіз кірпілері және қабылдақтар бар. Көк шұбар, дөңгелек мұрынды гранадиер және апельсин түсті балық сияқты түрлі балықтар да байқалды.
The mounds are mostly sand, currently interpreted as "sand volcanoes". These features are caused when fluidised sand "de waters" and the fluid bubbles up through the sand, pushing the sediment up into a cone shape. Sand volcanoes are common in the Devonian fossil record in UK, and in seismically active areas of the planet. In this case, tectonic activity is unlikely; some form of slumping on the south west side of the undersea (Wyville Thomson) Ridge being a more likely cause. The tops of the mounds have living stands of Lophelia and blocky rubble (interpreted as coral debris). The mounds provide one of the largest known northerly cold water habitats for coral species. The mounds are also unusual in that Lophelia pertusa, a cold water coral, appears to be growing on sand rather than a hard substratum. Prior to research on the mounds in 2000, it was thought that Lophelia required a hard substratum for attachment. The deep water coral systems on the mounds are especially fragile. Unlike shallow water coral reefs, they are not adapted to cope with minor disturbances such as wave action. The mounds also support significant populations of the xenophyophore Syringammina fragilissima. This is a giant single celled organism (a protozoan) that is widespread in deep waters, but occurs in particularly high densities on the mounds and the tails. Individual xenophyophores can grow to be larger than and are often very fragile. The corals themselves provide a habitat for a wide diversity of other marine life including sponges, worms, crustaceans and molluscs. Among these starfish, sea urchins and crabs. Various fish have been observed, including blue ling, roundnose grenadier, and the orange roughy.
Қорғау жұмыстары
2001 жылдың 23 қазанында Ұлыбритания министрі Маргарет Беккет Эдинбургте өткен WWF-тің мұхиттарды жаңғырту саммитінде Дарвин дөңесін қорғауға міндеттеме берді. Саммитте Эдинбург декларациясы жарияланды, ол саясаткерлер мен теңіз саласының қатысушыларын теңізді сақтау үшін шаралар қабылдауға шақырды. Аймақта терең су трал аулау жүргізіліп, теңіз түбінен бір тонна салмақты торлар сүйреліп өткен. Глазго университетінің зерттеушісі Джейсон Холл Спенсер Ирландия мен Шотландия жағалауларында ауланатын траулерлердің торларынан кем дегенде 4500 жылдық коралл үлгілерін тапты. Француз трал кемелерінің торларынан теңіз түбін қазып, сыпырып жатқандағы коралл үлгілері табылды. Бұл торлар көптеген кораллдарды жойғаны белгілі, ал кейбір жерлерде дөңестердің өзі сыпырылып, тегістелген. Бұл дөңестер ежелгі құрылыстар, ал келтірілген зақымдар қайтымсыз. Дөңестердің табылуынан кейін аймақта үш толыққанды зерттеу жүргізілді: 1998 жылдың маусымында (Бетт 1999), 1999 жылдың тамызында (Бетт және Джейкобс 2000) және 2000 жылдың жазында екі рет (Б. Бетт, жеке хабарлама). Зерттеулерде жақынға қарау сонары, фото және бейнекамералар, сондай-ақ поршеньді бурғылар қолданылды. Дегенмен, ауыр торлы траулерлердің салдарынан қаншалықты шығын келгені әлі толық белгісіз. 2004 жылдың 22 наурызында Брюссельде өткен Еуроодақ балық шаруашылығы министрлері Ұлыбританияның ерекше суық су коралл рифтерін тұрақты түрде қорғауға келісіп, Дарвин дөңесін маңызды мекен ету ортасы ретінде мойындады. 2004 жылы аймақта терең су трал аулауға тыйым салынды.
On 23 October 2001, UK Minister Margaret Beckett made a commitment at WWF's Oceans Recovery Summit in Edinburgh to protect the Darwin Mounds. The summit launched the Edinburgh Declaration, targeting politicians and marine stakeholders alike to sign up to action to safeguard the seas. Deep water bottom trawling had been occurring in the area, with nets as heavy as one tonne dragged across the sea floor. Researcher Jason Hall Spencer of the University of Glasgow had found pieces of coral at least 4,500 years old in the nets of trawlers operating off the coast of Ireland and Scotland. Pieces of coral up to were found in the nets of French trawling vessels that had been scraping the seabed down. It is known that much coral was destroyed by these nets and the mounds themselves in some areas were found to be scraped and flattened. The mounds are ancient structures, and this damage is permanent. After the discovery of the mounds, three well documented surveys of the area were undertaken, one in June 1998 (Bett 1999), August 1999 (Bett & Jacobs 2000,) and twice during summer 2000 (B. Bett, pers. comm.). Instruments deployed during the studies included side scan sonar, stills and video cameras and piston corers. However, the entirety of what was lost to heavy netted fishing trawlers remains unknown. On 22 March 2004 EU Fisheries Ministers in Brussels agreed to give permanent protection to the United Kingdom's unique cold water coral reefs, recognising the Darwin Mounds as an important habitat. In 2004 deep water bottom trawling in the area was made illegal.