Кіріспе

Американдық ақын

Дэвид Мэнсфилд Бромидж (22 қазан 1933 – 3 маусым 2009) – 1962 жылдан бастап Солтүстік Калифорнияда тұрған канадалық-американдық ақын. Бромидж отыз кітап жариялады, олардың көптегені бір-бірінен соншалықты ерекшеленгендіктен, әртүрлі автордың туындысы сияқты көрінеді. Жастық шағында Жаңа американдық поэзиямен, әсіресе Роберт Данкан мен Роберт Крилимен байланысты болған Бромидж кейде тілдік ақындармен де байланыстырылады, бірақ бұл байланыс көбінесе сол ақындармен болған тығыз достығына және олардың оның туындыларына деген құрметіне негізделген. Бромижді бір белгілі бір категорияға жатқызу қиын. Ол тілдік поэзиядан көптеген өлеңдерінің тақырыптық біртүтастығымен, қолдан келген материалдарды пайдалануымен, лирикасының романтикалық сипатымен және өлеңге қатысты көзқарастарының алуан түрлілігімен ерекшеленеді.

Ерте өмір

Бромжи Англияның Лондон қаласында дүниеге келді. Әлдеқандай жасында туберкулездің белгілері көрініп, оны оқшаулау ауруханасына жіберді, бірақ төрт айдан кейін жағдайы жақсарып, босатылды. Сол аурухана – оның ересек өмірін қалыптастырған төрт маңызды кезеңнің біріншісі болды. Екінші кезең Лондондағы бомбалау кезінде басталды. Бомбалар әдеттегі тізбекпен түсіп, Бромжилердің үйін, олардың ішіндегілермен бірге қиратуға айналды. Келесі кезең оның оқуы мен жұмыс тәжірибесімен байланысты. Соғыс аяқталғаннан кейін Бромжи Хэбердашерс' Аске'с Хэмпстед мектебіне стипендия жеңіп, әлеуметтік жағынан жақсырақ мектепте оқу мүмкіндігіне ие болды. Мектеп сертификатын аяқтаған соң, Бромжи Швецияның оңтүстігіндегі фермада малшы болып жұмыс істеу ұсынысын қабылдады. Осы кезеңдердің әрқайсысы оны өзгертті. Біріншісі оны отбасына күдікпен қарауға мәжбүр етті; бомбалау оған өзге адам болуға серт берді; ал жұмыс пен оқу оған ақын болу үшін қажетті өмірлік тәжірибе сыйлады.

Өлең жазу

Ол Британдық Колумбия университетінде Джордж Бауэринг, Фред Ва, Фрэнк Дейви, Дэвид Доусон және Джейми Рид сияқты басқа да ақындармен кездесті. Олар оны өлеңдерін жазуға және жариялауға ынталандырды. 1963 жылы Ванкувердегі Поэзия фестивалінде Бромжи Роберт Крили, Чарльз Олсон, Денис Левертов, Аллен Гинзберг және Роберт Дунканмен танысты. Осы тырастың нәтижесінде көптеген өлеңдер жарық көрді. Батыс штаттар кітап сыйлығының төрағасы Роберт Хасс оның шығармалары туралы жоғары баға беріп, 1988 жылғы «Күшті тілек: Таңдалған өлеңдер, 1963-1987» кітабын поэзия номинациясы бойынша бірінші жүлдеге ие етті. Ол Поэзия қорынан екі рет марапатталды – бір рет 3000 доллар, екінші рет 10 000 доллар көлемінде сыйлық алды. Сондай-ақ ол Ұлттық өнер қорынан екі рет құрметке бөленді. Ол өзінің алғашқы жарияланған өлеңі үшін колледж сыйлығын жеңіп алды. Үш жыл өткен соң Бромжи Вудро Вильсон стипендиясын ұтып алды. Ереже бойынша, ол магистратураны басқа университетте аяқтауы керек болды. 1962 жылы Британдық Колумбия университетін бітіргеннен кейін ол Берклидегі Калифорния университетін таңдады. Беркли университетінде Бромжи Фредерик Круз, Стивен Бут және Томас Паркинсонпен оқыды. Бэй-Эриадағы өмірі оны американдық ақындардың жас буынымен, соның ішінде Рон Лоуинсон, Майкл Палмер, Рон Силлиман, Дэвид Мельник, Кэтлин Фрейзер, Кеннет Ирби, Рэй Армантраут, Боб Перлеман, Харви Биали, Роберт Греньер, Стивен Ратклифф, Пэт Нолан, Алистер Джонсон және тағы да басқалармен байланыстырды. 1968 жылы оның үшінші кітабы «Жердің соңы» («The Ends of the Earth») Black Sparrow Press баспасында жарық көрді. Бұл оның он бір кітабын шығарған жиырма үш жылдық серіктестігінің бастауы болды. Осы кітаптағы өлеңдерде еңбексіздік сезімі байқалады. Бұл Коктоның Бромжидің өмірін ерекше егжей-тегжейлі сипаттағанындай. Оның бесінші кітабы «Тілдер» («Threads») айқын өзгеріске толы. Ол «Жердің соңынан» келген көлеңкелер тірілгендей және кітапты толтырған түрлі өмірлерден тіл үйренгендей көрінеді.

Академиялық мансап

Беркли университетінен А. Б. Д., (диссертацияны қорғамаған) Бромжи 1970 жылы Сонома мемлекеттік университетінің ағылшын тілі кафедрасында оқытушы болып жұмыс істеді. Содан кейін екі жылдың ішінде жеті кітап жарық көрді. Бұл – оның шығармашылығының ерте кезеңі. «Он жылдық дайындық» кітабы осымен басталды. Бұл кітапқа 1960 жылға дейінгі оның алғашқы туындылары енді, олар кез келген оқырманға қызықты болды. Содан кейін «Жинақтан» үзінділер, одан кейін «Жылбырлар» кітабынан өлеңдер келді. Келесісі – Торонтодағы Coachhouse Press баспасынан Виктор Колеман шығарған «Батыс құстары». Бұл кітап үш бөлімнен тұрады: бау-бақша және қонақтар туралы күнделік; Батыс Сонома округінің ландшафтымен толы, аяқталған өлеңдер бөлімі; және ақ құйрықты желкеннің қалықтап ұшуын бейнелеу үшін сирек үштіктермен жазылған бір ұзын өлең. Одан кейін Black Sparrow баспасы «Тар жолдар мен олардың маңында» атты кітабын шығарды. Бромжи бұл кітаптардың арасында осы кітаптың ең қызықтысы екенін айтты. «Мен прозадағы өте таныс сияқты сөйлемдерді қолдандым, соңғы жолы сатуды арттырды немесе жұқа қатты нан сияқты құлап кетті. Маған ол қызық емес еді. Банальды немесе керемет, мен өмір сүріп жатқан әлемде ешқандай айырмашылық болған жоқ. Сонымен қатар, кейде банальды нәрселер мен тыңдағанда керемет болып шықты». Ол сонымен қатар «Sparrow» сериясы үшін сол кезде үш кішкентай кітап жасады. 1974 жылы ол «Сілтеулер мен баталар» атты кездейсоқ өлеңдер жинағын шығарды. Бромжи журналдарда көп жариялауды жалғастырды және 1980 жылы «Менің поэзиям» атты кітабын шығарды. 1980 жылдар «Менің поэзиям» үшін Pushcart сыйлығымен басталды және оның таңдамалы өлеңдері «Күшті тілек» үшін Батыс штаттарының поэзия сыйлығымен аяқталды. Осы аралықта Бромжи әйелімен және кішкентай қызымен бірге Сонома мемлекеттік университетінің ағылшын тілі кафедрасында профессорлық міндеттерін толыққанды орындады. Ол SSU-де поэзия конференцияларын ұйымдастырды, Opal Nations-пен бірлесіп жариялады, Сан-Францискодағы Лэнгтон-стриттегі Аллен Фишердің төрт күндік резиденциясын талдады және өзі Том Беккеттің «Қиындықтар» журналының тақырыбы болды. 1990 жылы Джон Мартин, Black Sparrow Press баспасын Санта-Розаға көшірген, «Адамдар, әйелдер және көлік құралдары» атты таңдамалы прозалық кітабын шығарды. Бромжи 1993 жылы Сонома мемлекеттік университетінен ерте зейнеткерлікке шықты және жариялауды және оқуды жалғастырды. «Brick Books» баспасынан шыққан «Кішкентай соттар әлемде таразы жоқ» кітабындағы елу қысқа өлең Бромжидің әзілге құмар және сарказмды ең жақсы жағын көрсетеді. Ол «They Ate» романымен көңіл көтерді, ол ғасыр басындағы детективтік романнан жасалған, «Аудармашылар тобы» (Avec Press) романынан бұрын. Әр шумақта 10 жол бар, бірақ әр өлеңде әртүрлі таратылған. «Гонконг портының басқарушысы» (Sun and Moon) келесісі, онда көптеген жазу түрлері бар, соның ішінде мінсіз сонет. Бромжидің 90-шы жылдардағы соңғы кітабы – Potes and Poets Press баспасынан 30 данамен шығарылған «Құпия бундельдер». Оқытуды сағынып, Бромжи Сан-Франциско университетінде жартылай уақыт жұмыс істеді және кейіннен «As in T as in Tether» деп аталатын кітапты жаза бастады, ол 2003 жылы Small Press Traffic-тен «Жылдың үздік кітабы» деп танылды. Bromige «Indictable Suborners» және «Behave or Be Bounced» кітаптарын dPress, Севастополь, 2003 жылы жариялады. Соңғы бірнеше жыл бойы Бромжи ақын және dPress редакторы Ричард Деннермен 100 Cantos кітабын бірлесіп жазды. «Spade: Cantos 1 33» 2006 жылы жарық көрді. Бромжи Калифорнияның Севастополь қаласында тұрды. Ол 2009 жылдың 3 маусымында қант диабетінің асқынуынан қайтыс болды.