Кіріспе

"Once More, with Feeling" – "Buffy the Vampire Slayer" (1997–2003) телесериалының алтыншы маусымдағы жетінші бөлімі және бүкіл сериал ішінде мюзикл түрінде орындалған жалғыз бөлім. Ол сериал авторы Джосс Уидонның өзі жазған сценарийімен және режиссерлік еткен. "Once More, with Feeling" басты кейіпкерлер арасындағы қарым-қатынастағы өзгерістерді көрсетеді, мұнда "Sweet" деп аталған, бірақ аты айтылмаған бір демон Саннидейл халқын жасырын шындықтарын білдіру үшін кездейсоқ сәттерде ән салуға мәжбүр етеді. Бөлімнің атауы Sweet айтқан сөзден алынған; кейіпкерлер өздерінің шындықтарын ашқаннан және бір-бірінің құпияларын естігеннен кейін, ол оларды "қазір бақытты екендеріңді, тағы бір рет, сезіммен айтыңыз" деп шақырады. Барлық негізгі актерлер өз даустарын өзі орындады, бірақ екі актердің өтініші бойынша оларға аз ғана ән салу мүмкіндігі берілді. "Once More, with Feeling" – сериалдың ең күрделі техникалық бөлімі, себебі актерлерге қосымша дауыс және би сабақтары төрт басқа "Buffy" бөлімін түсірумен қатар жүргізілді. Бұл Уидонның музыка жазудағы тұңғыш қадамы болды, ал әртүрлі стильдер – 1950 жылдардағы телешоулардың музыкасынан бастап рок-операға дейін – кейіпкерлердің құпияларын ерекше жолмен көрсетеді. Бөлім эфирге шыққаннан кейін сыншылар тарапынан жақсы қабылданып, әсіресе көрермендердің әдеттегі юмор мен өткірлігіне ризашылық білдірді. Мюзикл форматы кейіпкерлерге адал болуға және алдау мен қарым-қатынас бұзылуын жеңуге тырысуға мүмкіндік берді, бұл алтыншы маусымның өсу және ересектерге тән жауапкершілікке қарсы тұру тақырыбымен үйлеседі. Бұл сериалдың ең тиімді және танымал бөлімдерінің бірі саналады және 2007 жылғы қаржылық дауға дейін театрларда көрсетіліп, көрермендерге бірге ән салуға шақырылды.

Өмірбаян

Сериалдың барлық кезеңінде Баффи Саммерске (Сара Мишель Геллар) вампирлерді өлтіруші рөлінде оған "Скуби Бандасы" деп аталатын жақын достары көмектеседі. Бұлардың ішінде ерекше күш-қуаты немесе таланты жоқ, бірақ Баффи мен оның шақыруына берілген жас жігіт Ксандер Харрис (Николас Брендон) және ұялшақ, бірақ дарынды студентінен күшті әйелге және сиқырлы күшті пайдаланушыға айналған жас әйел Уиллоу Розенберг (Алисон Ханниган) бар. Оларды Баффидің "Күзетшісі" Руперт Джайлс (Энтони Стюарт Хед) үйретеді, ол бірінші маусымнан бастап аталық тұлға, Баффи ата-анасының ажырасуынан кейін Саннидейлге көшіп кеткен кезде. Ксандер бұрынғы кек алушы жын болған адам болып қалған Аня Дженкинспен (Эмма Колфилд) тұрмысқа шығып жатыр. Олар топтың қалған мүшелеріне өздерінің қиылысуын жариялаумен күресті және жеке-жеке некелесуіне күмәнданады. Баффидің бұрынғы жауы - Спайк (Джеймс Марстерс), вампир. Төртінші маусымда құпия әскери ұйым - "Інтишетива" Спайкты адам баласына шабуыл жасаған кезде қатты ауырсынуға әкелетін микрочип орнатқан. Алайда, ол жын-перілерге зиян келтіргенде оған әсер етпейді және ол қазір Баффидің жағында жиі күреседі, ал алдымен тек жекпе-жек үшін күреседі. Оның мотивациясы бесінші маусымда Спайк Баффиге ғашық болғанын түсінгенде өзгерді. Бастапқыда ол оны қабылдамады, бірақ ол өлер алдында олар достық қарым-қатынас жасай бастады. Ол оған сенім білдірді; осы оқиғадан бұрын ол Баффи өзінің көкте болғанын ашқан жалғыз адам.

Сюжет

Баффи патрульде жүргенде, ол ән шырқап өмірінің қаншалықты шабытсыз болғанына қайғырады ("Қарапайымдылық арқылы"). Келесі күні таңертең Magic Box-та топ та сол түні де ән айтқанын мойындайды. Джайлз бастаған топ әннің себебін талқылайды; олар бірден қауіп сезінбейді, бірақ бірлесіп жұмыс істеу арқылы кез келген қиындықтан өте алатындарына келіседі ("Менде теория бар" / "Күйеулер" / "Егер біз бірге болсақ"). Баффи дүкеннен сыртқа қарап, үлкен топты (сериалдың авторы және продюсері Дэвид Фьюри бастаған) ән айтып, билеп, құрғақ тазалау қызметінің киімдегі дақтарды қалай кетіргені туралы шырқағанын көреді ("Сары май"). Тара мен Уиллоу үйде "зерттеу" үшін кетеді, бірақ Тара Уиллоу өмірін қаншалықты жақсартқаны туралы ойланып, жол бойында толғанады ("Сенің сиқырың астында"). Келесі күні таңертең Ксандер мен Аня бір-біріне деген құпия наразылықтары мен алдағы некелеріне қатысты күмәндері туралы дуэт орындайды ("Ешқашан айтпаймын"). Олар әндер жасырын сырларды ашатынын түсінеді, кейін Джайлсқа бір нәрсе зұлымның салдарынан болғанын айтады. Олар дауласып тұрғанда, аялдама билетіне наразылық білдіріп тұрған әйелді (сериалдың авторы және продюсері Марти Ноксон) басып өтеді ("Паркинг билеті"). Сол күні кешке Баффи Спайкке барады, ол ашуланып, Баффи оны сүймесе, жалғыз қалдыруды талап етеді ("Тыныштықта демалыңыз"). Доун Тараға Тара мен Уиллоуның даудан кейін татуласқанына қуанғанын айтады. Тара ешқандай дау болғанын есіне түсірмейді, сондықтан Уиллоу оның естелігін өзгерту үшін сиқыр қолданды деп күдіктенеді. Ол Даунды жалғыз қалдырып, кітап іздеу үшін Сиқырлы қорапқа барады. Даун, ол ұрлаған заттарды, оның ішінде Свитті шақырған әшекейді ойлап, ешкім оны байқамайтынына ("Даунның зарлануы") ренжіп, зарлана бастайды, бірақ көп ұзамай оны бір топ қолбасшылар ұстап алады. Олар Даунды Бронзаға алып барады, онда оның қашу әрекеті олармен бірге ("Даун балеті") талдамалы биге айналады, содан кейін ол Свитпен (Хинтон Батл) кездеседі, ол зоот костюмін киіп, шлеп билейді, ән салады. Ол Доунға оның "шақыруына" жауап ретінде Саннидейлге келгенін және сапары аяқталғаннан кейін оны өз әлеміне алып, қалыңдығы ететінін айтады, бірақ Доун оның әпкесі Қазагер екенін көрсеткенде, ол қолбасшыларын жіберіп, оны құтқаруға шақырады ("Не сезінесің"). Magic Box-та Джайлс Баффи өзіне арқа сүйеудің орнына Доунға қамқорлық жасау жауапкершілігін өз мойнына алуы керек екенін түсінеді ("Тұру") және Тара сиқырлы кітаптан Уиллоу оған сиқыр салу үшін қолданған Lethes bramble гүлінің суретін табады. Джайлс пен Тара сүйген адамдарынан – Баффи мен Уиллоудан айырылуға шешім қабылдайды. Джайлс Баффиді оның жақсылығы үшін тастап кеткісі келеді, ал Тара Уиллоудан айырылуға ниетті, өйткені ол Уиллоудың олардың қарым-қатынасын сиқырмен манипуляциялауынан қорқып қалды ("Сенің сиқырың астында" / "Тұру" (қайталау)). Свиттің қолбасшыларының бірі Баффиге Свиттің Бронзада Даунды ұстап тұрғанын айтса, Джайлс оған көмектесуге топты тыйым салады, сондықтан ол жалғыз кетеді, бірақ оған ешқандай еркі жоқ; ақырында Джайлс пен Скубилер пікірін өзгертіп, оны қуып жету үшін кетеді. Басында Спайк Баффи өлгенде, оның жағдайы жақсарады деп ойласа да, ол да ойынан қайтып, Баффиге көмектесуді шешеді; Свит Баффи қауіпке ұшырайды деп санайды ("От арқылы жүр"). Бронзада Свитпен кездескенде, Баффи оған келісім ұсынады: егер оны өлтіре алмаса, оның әпкесінің орнын алады. Свит Баффиден өмір туралы не ойлайтынын сұрағанда, Баффи оның мағынасына пессимистік көзқарас білдіреді ("Ән айтар нәрсе"). Басқалар келгенде, ол Уиллоу оны жұмақтан алып кеткенін айтады, ал Уиллоу оның не істегенін түсінгенде қорқынышпен жауап береді. Осы шындықты ашқаннан кейін Баффи ән айтудан бас тартып, соншалықты қатты билейді, оның денесінен түтін шыға бастайды – Свиттің басқа құрбандары сияқты – Спайк оны тоқтатқанға дейін, оған алға жылжудың жалғыз жолы – өмір сүруді жалғастыру екенін айтады. Содан кейін Ксандер Доунды емес, өзінің некелік жоспарларына музыкалық "бақытты соң" әкелгісі келіп, жынның қауіпті табиғатын білмейтінін мойындайды. Свит Ксандерді Свиттің "келіншегі" болу міндетінен босатып, топқа олармен бірге болудың қаншалықты қызықты болғанын айтады ("Не сезінесің" (қайталау)) және жоғалады. Скубилер олардың әндеріндегі сырлар олардың қарым-қатынастарын өзгертетінін түсінеді ("Бұдан кейін не болады?"). Спайк Бронзадан кетеді, бірақ Баффи оны қуып жетеді, олар сүйіседі ("Кода").

Өндіріс және жазу

Джосс Уидон сериал басталғаннан бері музыкалық эпизод жасауды армандаған. Бұл ниет бесінші маусымда, ол үйінде Шекспир оқуына актерлерді шақырғанда күшейді. Олар ішіп-жеп, ән айта бастады, соның арқасында Уидон кейбір актерлердің музыкалық қабілеттері бар екенін байқады. Бесінші маусым аяқталғаннан кейін ол Дэвисқа ноталармен және оркестрленген музыкасы бар сценарий мен дискіні сыйлады, ол Дэвиске «таң қалдырарлық» болды. Актерлер бастапқыда қызығушылық таныстырмады; 2012 жылы Джеймс Марстерс «қазір бұл жақсы әндер екені анық, бірақ Джосс пен оның әйелі Кай өте жақсы ән айтпайды. Олар фортепианода да жақсы ойнамайды. Әндер өте жалған және қорқынышты естіледі. Біз «Джосс, сен біздің мансабымызды құртасың» дедік». Эпизодқа дайындық кейбір актерлер үшін физикалық тұрғыдан қиын болды, олардың көпшілігі ән айту және билеу тәжірибесі аз болды. Олар үш ай бойы дауыс жаттығуларымен айналысты. Уидонмен және актерлермен екі хореограф би сезімдерімен жұмыс істеді. Балетпен айналысатын Мишель Трахтенберг (Даун) маңызды ән айту бөлігінің орнына би сезімін сұрады. Дэвис Хинтон Батлдың «The Wiz» романындағы Бродвейдегі өнеріне қатты таң қалды, сондықтан ол Батлдан «Свитт» жынның рөлін ойнауын сұрады. Тони сыйлығының үш дүркін иегері Батл алғаш рет жын-шайтанның қызыл бетін жасау үшін протездік макияж жасады. Свитт «тартымды», тегіс және сәнді болып бейнеленді; керісінше, сериалдағы көптеген жын-шайтандар жалпылама және жаман болу үшін жасалған. Жарық көздерін өзгертіп, декорацияларды жандандыру және түсірілім үшін ұзақ кадрлар қолданылды, соның ішінде әңгіме, ән және екі хореографиялық биді дұрыс түсіру үшін 21 рет қайталанған күрделі кадрлар бар. Бұл көрермендерге кейіпкерлер арасындағы қарым-қатынастың барлық нюанстарын түсінуге қажетті барлық ақпаратты беру үшін жасалды. Тәнтігерлер эпизодты барлық кейіпкерлер туралы күрделі оқиғаны бірегей түрде айтудағы және сонымен бірге сериалдың тиімді жазу элементтерін және кейіпкерлерді дамытудағы сәттілігін жоғары бағалады. Шоу барысында – сериалдың қалған бөлігіндегідей – кейіпкерлер өздерінің диалогтары мен әрекеттеріне сыни тұрғыдан қарастырады. Аня өзінің «I'll Never Tell» дуэтін «ешқашан поп-хит бола алмайтын ретро пастиш» деп сипаттайды. Джайлз өзін-өзі құрғақ ұстап, Саннидейл тұрғындарының өздігінен өртенгені туралы ақпаратты полиция қызметкерлерінің «көз куәгерлерінің арияларын» тыңдап отырғанда естігенін түсіндіреді. «Going Through the Motions» атты ашылу әнінде Баффи өзінің рөл ойнап жүргенін айтады: «мұнда ештеңе шынайы емес, мұнда ештеңе дұрыс емес». Ән кейіпкердің эмоциялық күйін көрсетеді, сонымен қатар актер мен көрермен арасындағы кедергіні жояды, өйткені актер Геллар Баффиді бейнелейді, ол өзін жай ғана қырушының рөлін ойнайды деп санайды. Бұл эпизодтың музыкалық форматы актерлер мен кейіпкерлерге жат екенін көрсетеді. Уидон өзіне-өзі түсінікті диалогты және кейіпкерлердің мюзиклдегі кейіпкерлері туралы сілтемелерді енгізді және ән мен биге деген ықыластарын көрсетті, сондықтан көрермендер шоуда мұндай нәрселердің болуы мүмкін емес екеніне көңілдірек болады. Кейіпкерлердің динамикалық табиғаты сол кездегі сериядағы жазудың бірегей элементі болды. Бірінші маусымның он екі сериясында қалыптасқаннан кейін кейіпкерлер өзгеріп, екінші маусымда қарым-қатынастар дамыды. Бұл серияда кейде жанкүйерлерді алаңдататын болмысқа дейін жалғасты. Баффи очеркшісі Маргарита Крауз Скубилер бетпе-бет келген жындылар мен жындар шоудың шын мәніндегі басты мәнін білдіретін символдар екенін айтады: қарым-қатынастар және оларды қалай сақтау немесе бұзу керектігі. Крауздың айтуынша, мұндай қарым-қатынастардың көбісі – романтикалық, платоникалық және отбасылық қарым-қатынастар – «байланыс жетіспеушілігі, сенімсіздік, [және] өмір сүруді болжау немесе өмір сүруді құру қабілетсіздігі». Байланыс бұзылуы бірнеше эпизодтар мен маусымдар арқылы нашарлайды немесе жалғасады, бұл кейіпкерлер үшін түсініспеушілік пен маңызды бұрылыс нүктелеріне әкеледі, кейбіреулері қалпына келмейді. «Бір рет, сезіммен» кейіпкерлерге бұрын табу мәселелерін өздеріне және бір-біріне мойындауға мүмкіндік беріп, алтыншы маусымның сюжеттік доғасын алға жылжытты. Уидон өзінің «күйдегі сюжетті алға жылжыту, біз айтпаған нәрселерді айту туралы мазасыз екенін» айтып, музыкалық театр форматын төртінші маусымның «Хуш» эпизодымен салыстырды, онда кейіпкерлер сөйлесуді тоқтатқан кезде сөйлесе бастайды. Эпизодтағы шындықты жасырудың салдары, өздігінен өртену, Чарльз Диккенстің «Жақсы үй» ромалына сілтеме жасайды, онда кейіпкерлер де алдағандары үшін өртке ұшырайды. Алайда, Баффи үшін шындық кешігіп келеді, өйткені ол «Going Through the Motions» кезінде зиратта ән айтқандары туралы Скубилерге өтірік айтуды жалғастырады. Баффи «If We're Together» хор әнінде осы жалғандықты жалғастырады, ән басында басқаларды біртіндеп қосылуға көндіріп, әрқайсысы оның әлі де мүкіндікке ие екеніне және жағдайы бақылауда екеніне сенгендей. «Апокалипсис / Біз бәріміз онда болдық / Ескі әдеттегі сапарлар / Неге бізге қызығу керек?» деп сұрағанына қарамастан, Джайлз өзінің күдігіне қарамастан, Скубилердің барлығы оған қосылады. Эпизод барысында құпиялар біртіндеп ашылады. Ксандер болашақтағы некесі оны әкесі сияқты ұрысқақ масқа превратит деп қорқады. Ол Свитті Саннидейлге шақырып, Анямен бақытты болатынын көрсету арқылы өзінің қорқыныштарынан қашуға тырысады. Осы ән арқылы Ксандер мен Аня білдіретін түрлі мазасыздықтардың арасында, мінез-құлық туралы айқын байқаулар бар, мысалы, Аняның Ксандердің – бір кезде Баффиге ғашық болған – Баффиді жасыру үшін аналық фигура ретінде пайдаланатыны туралы айыптауы. Аня некеге түсудің мәнін ойламай, үйлену жоспарларына көміліп, шындықты жасырады; оның орнына ол Ксандерді өзі қалаған өмір салтына қосымша ретінде қарастырады. Барлық кейіпкерлердің арасында Аня ән айту мен әндер стиліне ең көбірек қызығушылық танытады, Спайк «поп-хит пе, әлде кітаптан алынған ән пе» екенін білуге талап етеді және Даунға ол туған деп айтқан птеродактиль де ән айтты ма деп сұрайды. Аня мен Ксандердің дуэті эпизодтағы көрермендерге тікелей үндеу жасайтын жалғыз ән. Олар Джайлзға зұлымдық орын алып отыр деп айқайлап, бір-бірімен сөйлесетін ұзақ кадрлық сахнада Аня көрермендерге жүгінеді, «Бізді бақылап отырғандай болды. Пәтерімізде қабырға жетіспейтіндей болды. Төртінші қабырға болмады». Албрайт Аняның өзінің және басқалардың өнеріне үнемі қызығушылығы оның Ксандердің әйелі ретіндегі болашақ рөліне күдікпен қарағанын көрсетеді деп мәлімдейді. Баффи очеркшілерінің екеуі Виллоу мен Джайлз эпизодтың басында бірге ән айтатынын, бірақ кейін Тара мен Джайлз олардың қарым-қатынастарындағы әрқайсысының азайған рөлін білдіру үшін дуэт орындайтынын атап өтеді. «Бір рет, сезіммен» барлық кейіпкерлерге шындықты айтуға мүмкіндік берсе де, Виллоудан басқа, бұл жағдайға себеп болған мінез-құлықты шешпейді. Эпизодтың соңында Баффи Спайкке сүйісқандығын білдіреді, осылайша оның достарынан жасыратын махаббат оятылады. Олардың қарым-қатынасы сериалдың соңына дейін жалғасады, ол Спайктің жаны болмағандықтан Баффи оны жек көруімен уақытша белгіленеді. Алайда, оның Спайкпен қарым-қатынасы оған құштарлық пен тартымдылық сезінуге мүмкіндік береді, ол бір кезде жұмақтық өлшемнен алыс болғаннан кейін аңсайды. «Джосс Уидонның психологиясы» еңбегінде Михаил Любьянский Баффидің өміріне қайта оралудың алғашқы қадамы Скубилерге айту екенін жазады...