Герти Кори: Нобель сыйлықты алған биохимик ғалымның өмірі мен еңбектері
Gerty Cori
Герти Кори – австриялық-американдық биохимик, 1947 ж. Физиология және медицина бойынша Нобель сыйлығын алған тұңғыш әйел. Гликоген айналымын зерттеген.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Чех-американдық биохимик (1896–1957)
Czech American biochemist (1896–1957)
Герти Тереза Кори (15 тамыз 1896 – 26 қазан 1957) – австриялық-американдық биохимик. 1947 жылы ғылым саласындағы Нобель сыйлығын жеңіп алған үшінші әйел және «гликогеннің катализдік түрлену процесін ашудағы» рөлі үшін физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын алған алғашқы әйел. Кори сол кездегі Богемияның астанасы Прагада дүниеге келген. Әйелдерге білім алу мүмкіндігі шектеулі болған заманда өскен ол медициналық мектепке түсіп, болашақ күйеуі Карл Фердинанд Коримен анатомия сабағында танысты. 1920 жылы олар бітіріп, үйленді. Еуропадағы жағдай нашарлағандықтан, 1922 жылы олар АҚШ-қа көшіп кетті. Герти Кори медициналық зерттеулерге деген қызығушылығын жалғастырып, Карлмен бірге зертханада жұмыс істеді. Ол күйеуімен бірлесіп жазған зерттеулерін, сондай-ақ жеке зерттеулерін жариялады. Күйеуінен өзгеше, ол зерттеушілік қызметке орналасуда қиындықтарға тап болды, ал алған жұмыстарының жалақысы да аз болды. Күйеуі, жұмысқа орналасқан мекемелерге қарамастан, олардың ынтымақтастығын жалғастыруға ынталанды. 1947 жылы Герти Кори күйеуі Карл және аргентиналық физиолог Бернардо Хаусеймен бірге гликогеннің – глюкозадан жасалған крахмалдың бұлшықет тінінде сүт қышқылына ыдырап, содан кейін организмде қайта синтезделіп, энергия көзі ретінде сақталу механизмін ашқандары үшін Нобель сыйлығын алды (бұл процеске Кори циклі деп аталды). Олар сонымен қатар маңызды катализаторлық қосылыс – Кори эфирін анықтады. Корилер Нобель сыйлығын жеңіп алған үшінші некеде тұрған жұбайлар болды. 2004 жылы Герти мен Карл Кори көмірсулар метаболизмін түсінудегі еңбектері үшін Ұлттық тарихи химиялық ескерткіш ретінде тағайындалды. 1957 жылы Герти Кори миелосклерозбен он жыл күрескеннен кейін қайтыс болды. Өмірінің соңына дейін зертханада белсенді жұмыс істеді. Ол жетістіктері үшін көптеген марапаттар мен құрметтерге ие болды.
Gerty Theresa Cori (; August 15, 1896 – October 26, 1957) was an Austrian American biochemist who in 1947 was the third woman to win a Nobel Prize in science, and the first woman to be awarded the Nobel Prize in Physiology or Medicine, for her role in the "discovery of the course of the catalytic conversion of glycogen". Cori was born in Prague, back then the capital of Bohemia within the Austro Hungarian Empire. Growing up at a time when women were marginalized and allowed few educational opportunities, she gained admittance to medical school, where she met her future husband Carl Ferdinand Cori in an anatomy class. Upon their graduation in 1920, they married. Because of deteriorating conditions in Europe, the couple emigrated to the United States in 1922. Gerty Cori continued her early interest in medical research, collaborating in the laboratory with Carl. She published research coauthored with her husband, as well as publishing singly. Unlike her husband, she had difficulty securing research positions, and the ones she obtained provided meager pay. Her husband insisted on continuing their collaboration, though he was discouraged from doing so by the institutions that employed him. Together with her husband Carl and Argentine physiologist Bernardo Houssay, Gerty Cori received the Nobel Prize in 1947 for the discovery of the mechanism by which glycogen—a starch made from glucose—is broken down in muscle tissue into lactic acid and then resynthesized in the body and stored as a source of energy (known as the Cori cycle). They also identified the important catalyzing compound, the Cori ester. The Coris were the third ever married couple to win the Nobel Prize. In 2004, both Gerty and Carl Cori were designated a National Historic Chemical Landmark in recognition of their work in clarifying carbohydrate metabolism. In 1957, Gerty Cori died after a ten year struggle with myelosclerosis. She remained active in the research laboratory until the end of her life. She received recognition for her achievements through multiple awards and honors.
Ерте өмір және білім
Герти Кори 1896 жылы Прагада, Богемияда, Австро-Венгрияда (қазіргі Чехия) еврей отбасында Герти Тереза Радниц ретінде дүниеге келді. Оның әкесі Отто Радниц – химик, қантты тазартудың табысты әдісін ойлап тапқаннан кейін қант фабрикаларының директоры болды. Оның анасы Марта, Франц Кафканың досы, мәдениетті де білімді әйел болған. Оның үлкен ағасы, балалар ауруларының профессоры, оны медициналық институтқа түсуге ынталандырды, сондықтан ол университетке емтихан беріп, қабылданды. 1914 жылы ол Прагадағы Карл Фердинанд Университетінің медицина факультетіне қабылданды, ол сол кездегі әйелдер үшін сирек кездесетін үлкен жетістік еді.
Gerty Cori was born Gerty Theresa Radnitz into a Jewish family in Prague, Bohemia, Austria Hungary (modern Czech Republic) in 1896. Her father, Otto Radnitz, was a chemist who became manager of sugar refineries after inventing a successful method for refining sugar. Her mother, Martha, a friend of Franz Kafka, was a culturally sophisticated woman. Her uncle, a professor of pediatrics, encouraged her to attend medical school, so she studied for and passed the university entrance examination. She was admitted to the medical school of the Karl Ferdinands Universität in Prague in 1914, an unusual achievement for women at that time.
Неке және ерте мансап
Оқу кезінде ол Карл Коримен танысты, ол оның сүйкімділігіне, жандылығына, юморына және табиғатты және тау шаруасын жақсы көруіне бірден қызығушылық танытты. Олар Австрияның астанасы Венаға көшіп кетті, онда Герти келесі екі жылды Каролинен балалар ауруханасында өткізді, ал оның күйеуі зертханада жұмыс істеді.
While studying, she met Carl Cori, who was immediately attracted to her charm, vitality, sense of humor, and her love of the outdoors and mountain climbing. They moved to Vienna, capital of Austria, where Gerty spent the next two years at the Carolinen Children's Hospital, and her husband worked in a laboratory.