Кіріспе
Американдық карикатурист Джонен С. Васкес (/dʒoʊ/.//n//ɛ//n///'/v/æ/s//.//k//ɛ//z/; 1974 жылдың 1 қыркүйегінде туған) – американдық карикатурист, жазушы, продюсер және режиссер. Ол ең белгілісі «Джонни кісі өлтіруші маньяк» комикс сериясын (сондай-ақ, «Squee!», «I Feel Sick» және «Fillerbunny» туындыларымен бірге) және Nickelodeon анимациялық сериалы «Invader Zim» арқылы танымал.
Jhonen C. Vasquez ('/dʒ//oʊ//.//n//ɛ//n// /'/v//æ//s//.//k//ɛ//z/; born September 1, 1974) is an American cartoonist, writer, producer, and director. He is best known for creating the Johnny the Homicidal Maniac comic book series (alongside its spin offs Squee!, I Feel Sick, and Fillerbunny) and the Nickelodeon animated series Invader Zim.
Ерте өмір
Жонен С. Васкез 1974 жылғы 1 қыркүйекте Сан-Хосе қаласында дүниеге келді. Оның тегі мексикалық және венесуэлалық. Ол Шығыс Сан-Хоседе өсіп, Mt. Pleasant High School-де оқыды, онда сынып уақытының көп бөлігін эскиздер салуға арнады. Васкез өскен кезінде Disney анимациялық фильмдерінің жанкүйері болды, бірақ Ральф Бакши сияқты режиссерлердің альтернативті анимациясы оны одан да қызықтырды. Васкез бала кезінде көрген ең әсерлі анимациялық фильмдердің бірі ретінде "Плагикалық иттер" мен "Аждаһалардың қанатындағы ұшу" фильмдерін атады, ал тікелей эфирде Ридли Скоттың "Шетелдік" фильмі оған ең көп әсер етті. Васкез бала кезінде ағасының супергерой комикстерін де оқыды, бірақ бұл ортаны зерттеуге алғашқы қызығушылығы Питер Лэрд пен Кевин Истманның "Жасырын жауынгерлер" комикстері арқылы туды. Ол былай деді:
Жоғары мектепте оқып жүргенде Васкез мектебінің талисманы үшін жаңа дизайн жасау конкурсына қатысты. Ол ешқандай жүлде алмады, бірақ конкурстық эскиздің артында ол кейіннен "Джонни – кісі өлтіруші маньяк" кейіпкерінің алғашқы суретін салды, ал студенттік газет оның Джонни туралы бірнеше комикстерін жариялады. Ол Mt. Pleasant-та оқып жүргенде "Бақытты лапша ұлы" кейіпкерін де жасады. 1992 жылы бітіргеннен кейін Купертинодағы (Калифорния) De Anza колледжінде кинематография мамандығына түсті. Формальды көркемдік білімі аз болғанмен, ол көп ұзамай De Anza-дан кәсіби карикатурист болу үшін кетті. 1995 жылы Alternative Press Expo-да Роман Дирджбен және Розарик Рикки Симонспен танысты; Дирдж кейіннен Васкездің "Invader Zim" сериалының сценарийшісі болды, ал Симонс шоудың түс беру тобына қосылып, Зимнің шатасқан робот серігі GIR-ге дауыс берді. Симонс Васкезбен бірге оның екі санынан тұратын "Мен ауырып қалдым" комиксінің түсіне де қатысты. 1996 жылдың қыркүйегінде Васкез "Джонни – кісі өлтіруші маньяк" комиксінің алтыншы санына жазған кіріспе мәтінінде комикс оның күнделікті жұмысын тастап, өнеріне толыққанды көңіл бөлгеніне жеткілікті табыс әкелгенін мәлімдеді.
Комикстер
Carpe Noctem журналы 1990 жылдардың басында Джонниді бейнелейтін бір беттік комикстерді жариялады. 1995 жылы Slave Labor Graphics Васкез оларға өзінің суреттерінің үлгілерін ұсынғаннан кейін Джонни комикстерінің сериясын баспаға шығара бастады. Васкездің алғашқы комиксі, "Джонни – кісі өлтіруші маньяк" жеті санынан жарық көрді және қатты мұқабамен және "Джонни – кісі өлтіруші маньяк: режиссерлік кескіні" атты саудалық кітап ретінде жинақталды. Мұқабасында "Z?" логотипі бейнеленген, ол "ұйқыға сұрақ" дегенді білдіреді, бұл Васкездің туындыларында жиі кездеседі және кейіпкерлерінің ұйқысыздығымен, сондай-ақ өзінің гипнофобиясымен байланысты. Серия Джоннидің өмірінің мәнін іздеуін көрсетеді, бұл ізденіс көбінесе оның айналасындағылардың зорлықпен өліміне, тіпті қысқа мерзімге өзінің өліміне де әкеледі. Васкездің досы Лия Ингландтың суреті "Джонни – кісі өлтіруші маньяк" комиксінің екінші санының мұқабасындағы портреттер жинағының ортасында орналасқан. Англия Васкезге анасынан айырылып қалудан қатты қорқатын бала туралы бір беттік комикске, сондай-ақ "Джонни – кісі өлтіруші маньяк" комиксінің екінші санындағы "Арада" атты бір беттік комикске шабыттандырды. Васкездің келесі жобасы "Жаман өнер жинағы" болды, ол 16 беттен тұратын жеке комикс. Ол кітаптың суреттерін мектепте оқыған кезінде сыныптастарының сурет салуын сұрамауы үшін салғанын айтты. 1997 жылы Васкез "Джонни – кісі өлтіруші маньяк" комиксінің екінші дәрежелі кейіпкері Скуиге жеке төрт комистік сериясын сыйлады. Онда Скуидің ғарышкерлермен, шайтанның ұлымен және ақырында шайтанның өзімен кездесулері баяндалады. Саудалық нұсқасы (мұқабасында "Мені сатып ал, әйтпесе өлемін!" деген сөздері бар Скуидің суретімен) нақты Скуи комикстерінен бөлек, "Джонни – кісі өлтіруші маньяк" комиксінің режиссерлік кескінінен тыс қалған "Арада" комикстерін, сондай-ақ Васкездің "нағыз өмірі" және Wobbly Headed Bob комикстерін қамтиды. Васкездің келесі жобасы Рикки Симонс салған "Мен ауырып қалдым" комиксі болды. "Мен ауырып қалдым" комиксінде Деви ( "Джонни – кісі өлтіруші маньяк" комиксінде таныстырылған кейіпкер) қоғамның ақылға сыймас көрінісінде ақыл-есін сақтап қалуға тырысады, өзінің суреттерінің бірімен – Аурумен сөйлесе отырып. Slave Labor үш Fillerbunny мини комиксін басып шығарды, үшіншісі 2005 жылдың наурыз айында жарық көрді. Мини комикс Squee комикстерінде жарнамалық орынға арналған бос бетті толтыру үшін жасалған бір беттік комикстің туындысы болды. Васкез 2007 жылғы Нью-Йорк комикс-конында Fillerbunny комикстерін бір түндік жұмыспен аяқтайтынын және аз уақыт ішінде қолынан келгеннің бәрін жасайтынын айтты. Алайда үшінші комикс бұл үрдісті бұзды. Кіріспеде жазылғандай, оны аяқтауға тоғыз айдан астам уақыт кетті, және ол оның алғашқы екеуінен әлдеқайда сапалы екенін сезінеді. 2005 жылғы Comic Con-да Васкез өзінің келесі комиксі махаббат тарихы болатынын айтты. Алайда, ол 2007 жылдың басында өткен шараға қатысып, өзінің "жеке" комикстерімен жұмыс істемейтінін, "Барлығы жеңіледі" стилінде екі комикс бойынша ынтымақтаса жұмыс істеп жатқанын, тек автор ретінде қатысып жатқанын мәлімдеді. Біріншісі, Jellyfist деп аталды, 2007 жылдың 25 шілдесінде жарыққа шығару жоспарланған, бірақ Jellyfist комиксінің алғашқы таралымы өте нашар болды, сондықтан ол 2007 жылдың қазан айында қайта басылды. 2009 жылы Васкез Marvel Comics-тің Strange Tales комиксінің 3 санының 2-ші санында MODOK туралы әңгімемен басқа да альтернативті суретшілермен бірлесіп жұмыс істеді. Ол өте жақсы сатылды және барлық үш саны қатты мұқабамен саудалық кітап ретінде жинақталды. Келесі жылы ол Marvel's Strange Tales II комиксінің 3 санының 1-ші саны үшін қайта оралды, онда Вулверин туралы әңгіме жарияланды. 2012 жылы DC Comics Васкездің Fox телехикаясы Fringe негізінде жасалған Beyond the Fringe сандық комиксінің жазу тобына қосылғанын жариялады. 2014 жылдың мамыр айында Васкез өзінің Tumblr парақшасында бұрынғы Fillerbunny комикстерін жаңа жинаққа қайта басып шығаратынын және он жылдан кейін алғашқы жаңа комикс кітабын шығаратынын хабарлады.
Теледидар
Nickelodeon арнасында Васкес «Invader Zim» анимациялық телесериалын жасады, ол желіде, кейіннен Nicktoons арнасында көрсетілді. Сериал Ирк планетасынан келген, Земляны жаулап алып, адамдарды құлдыққа салуға тырысатын Зимнің күнделікті өміріне арналған. Оның әрекеттеріне жас паранормальдық тергеуші Диб үнемі қарсы тұрады, ол Зимнің шетелдік екеніне сенеді, бірақ ешкім оған сенбейді. Алғашқы эпизод 2001 жылдың 30 наурызында эфирге шықты. Сериал екі маусымға созылды, содан кейін Nickelodeon төмен рейтингтер, бюджеттен асып кеткен өндіріс және сериалды жалғастыруға қызығушылықтың болмауы себептерін айтып, тоқтатты. Шоу тоқтатылу алдындағы соңғы эпизод, «The Most Horrible X Mas Ever» (Рождестволық арнайы бағдарламасы), 2002 жылдың 10 желтоқсанында көрсетілді. Үшінші маусымның эпизодтары мен финалы аяқталмай қалды. Васкес Зимнің компьютері, Олд Кид, Минимиз және түрлі кейіпкерлерге дауыс берді, соның ішінде фондық кейіпкер ретінде өзі де (оны «Мистер Сколекс» деп атады). Васкес 2016 жылы «Invader Zim» негізінде түсірілген «Invader Zim: Enter the Florpus» телефильмін жазу үшін Nickelodeon-ға оралды. Васкес сонымен қатар Disney XD арнасының «Randy Cunningham: 9th Grade Ninja» шоуы үшін кейіпкерлерді жасады, сондай-ақ «Bravest Warriors» онлайн сериалының бір эпизодын жазды. 2014 жылдың шілдесінде Disney Television Animation Васкес пен «Rick and Morty» сериалының продюсері Дженни Голдберг бірлесіп жасаған «Very Important House» пилотын іске қосатынын хабарлады. Алайда, 2016 жылдың 30 қыркүйегінде Васкес өзінің ресми блогында «Very Important House» толыққанды сериал ретінде іске қосылмағанын мәлімдеді; 2019 жылы жарық көрген «The Art of Invader Zim» кітабында «Very Important House» Disney Branded Television атқарушы басшылығының өзгеруіне байланысты қабылданбағаны айтылады.
Басқа жұмыстар
Васкес 2002 жылы Slave Labor баспасынан шыққан "Everything Can Be Beaten" атты әңгімелер кітабын шығару үшін Crab Scrambly-мен бірлесіп жұмыс істеді. Васкез, Chancre Scolex атымен жазылған, әңгімені жазды, ал Crab Scrambly суреттерін салды. "Everything Can Be Beaten" – бөлмеде тұратын, тек мысықтарды ұрудан басқа ештеңе істей алмайтын ерекше адам туралы. Бірақ сыртқы әлемге аттанған саяхаты оның көзқарасын өзгертеді және ол "барлығын жеңуге болады" екенін түсінеді. Бұл әңгіме 2008 жылы Urban Squall-ға Bloody Fun Day атты пазл-браузер ойынын жасауға шабыттандырды. Васкес Mindless Self Indulgence тобының If альбомының делюкс нұсқасының барлық көркемдік жұмыстарын, сондай-ақ "Mastermind" цифрлық синглын жасады. Ол Mindless Self Indulgence тобының "Shut Me Up" және The Left Rights тобының "White" музыкалық бейнеклиптерін де түсірді. Жонен MC Frontalot-тың Zero Day альбомының обложкасын жасады және кейде галереяларда өнер туындыларын көрсететінін айтты. Ол сондай-ақ BioShock 2 ойынының "The Sisters" атты көркемдік бейнелеуін жасады. Ол осы бейнелеу туралы былай деді:
Сонымен қатар, ол "Don Vs Raph" атты Teenage Mutant Ninja Turtles қысқаметражды фильмінде жұмыс істеді, онда Донателло мен Рафаэль кім жақсы екенін анықтау үшін жарысады, бірақ олардың бәсекесі әрқашан тең нәтижемен аяқталады.
Стиль
Васкестің кейіпкерлері көбінесе геометриялық пішіндерге ұқсас, жұқа және қалың қара сызықтармен белгіленген, тіпті таяқша адамдарға ұқсайды. Оның комикстеріндегі басты кейіпкерлер әдетте психикалық тұрақсыздықтан зардап шегетін, бұзылған қоғамда өмір сүретін және өз манияларын жансыз заттар арқылы білдіре алатын тұлғалар болып келеді. Оның сюжеттері көбінесе қараңғы комедияның қарапайым формуласын ұстанады. Оның сурет салу стилі өте өткір және ерекше, ал оның туындыларында күлімдеген беттер жиі кездеседі, олар хаос пен қараңғылыққа толы әлемде ирониялық бақыт сезімін оятуға тырысады. Оның көптеген жазбаларында адамды жек көру және пессимизм тақырыптары көтеріледі, көбінесе пародия мен сатира мақсатында. Оның бірнеше туындыларында готикалық кейіпкерлер немесе осы субмәдениеттің бейнелері сатиралық мақсатта қолданылған. 2005 жылы The Screen Savers бағдарламасында Кевин Перейраның жанкүйерлер оны "готика патшасы" деп есептейтініне жауап бергенде, ол: "Патша, иә, бірақ гот емес. Мен мұны мақтандықтың белгісі деп санаймын" деді.
Марапаттар мен ұсыныстар
Қисыңыз! 1998 жылғы «Ең жақсы жаңа серия» және «Ең жақсы юмор туындысы» номинациялары бойынша «Айснер» сыйлығына ұсынылды. «Мен ауырып қалдым» 2000 жылы Халықаралық қорқыныш гильдиясының «Ең жақсы суреттелген әңгіме» сыйлығын жеңіп алды. «Invader Zim» 2001 жылы «World Animation Celebration» марапаттарында «Эмми», «Энни» және «Ең жақсы ашылу тізбегі» сыйлықтарын жеңіп алды. Ол тағы жеті номинацияны да иеленді. Васкес және оның туындылары 2003 жылы Смитсонов институтының Купер Хьюит Ұлттық дизайн музейінде өткен «National Design Triennial: Inside Design Now» көрмесінде құрметпен еске алынды. Васкес 2015 жылы «Inkpot» сыйлығын алды.