Кіріспе

741–775 жылдар аралығында Византия императоры, император Константин V (Κωνσταντῖνος (Kōnstantīnos); Константин; 718 шілде – 775 жыл 14 қыркүйек) 741–775 жылдар аралығында Византия императоры болды. Оның билігінде Византияның сыртқы қауіп-қатерлерден қорғанысы нығайып, бекітілді. Зеректі әскери қолбасшы Константин мұсылман әлеміндегі азамат соғысын пайдаланып, араб шебінде шектеулі шабуылдар жасады. Осы шығыс шебі қауіпсіздікке ие болған соң, ол Балқандағы болгарларға қарсы бірнеше жорықтар ұйымдастырды. Оның әскери қызметі және Тракиядағы араб шебінен христиан халқын қоныстандыру саясаты Византияның Балқан аймақтарындағы билігін нығайтты. Оның билігінде діни талас-тартыстар мен дау-дамайлар басты орын алды. Оның бейнелерге қарсы күресті ынтамен қолдауы және монастырьларға қарсылығы, кейінгі Византия тарихшылары мен жазушыларының оны "Нәжіс атты" (Κοπρώνυμος (Koprónimos); Копроним) деген лақаппен қаралауына себеп болды, себебі оның шомылу рәсімінде дәрет өтегені айтылды, сондай-ақ "Зәрмен майланған" (Οὐραλύφιος (Ouralýphios); Уралифий) және "Атты" (Καβαλλινος (Kaballinos); Caballinus) деп те атады, бұл жылқының нәжісін білдіреді. Дегенмен, Константиннің билігі кезінде Византия империясы ішкі өркендеудің артуын бастан өткерді. Ол сондай-ақ маңызды әскери және әкімшілік жаңалықтар мен реформалардың жауапкері болды.

Ерте өмір

Константин Константинопольде император Леон III және оның әйелі Марияның ұлы және мұрагері болып дүниеге келді. 720 жылы Пасха күні екі жасында ол әкесімен бірге таққа отырды және патриарх Герман I оны бірлескен император етіп тәж кигізді. Ұлының тәж киюіне орай Лев III жаңа күміс монета – милиаресионды айналымға енгізді; ол алтын номизманың 12-сіне тең болатын және көп ұзамай Византия экономикасының маңызды бөлігіне айналды. 726 жылы Константиннің әкесі «Ecloga» жариялады; қайта жаңартылған заң кодексі, ол әке мен ұлдың бірлескен еңбегі деп есептелді. Константин Византияның маңызды одақтасы болған Хазар қағаны Бихардың қызы Цитзакқа үйленді. Оның жаңа әйелі 732 жылы Ирена (Eirēnē, «бейбітшілік») деп суға батырылды. Әкесінің қайтысынан кейін Константин 18 маусымда 741 жылы жалғыз император болды. Константин туралы тарихи жазбаларда оның созылмалы денсаулық мәселесі, мүмкін эпилепсия немесе жалқаулық туралы айтылады; оның билігінің басында оған қарсы көтерілгендер оның император болуға лайықтылығын күмәндандыру үшін бұл ауруды пайдаланған болуы мүмкін.

Артабаст бас көтеруі

741 жылы Константин таққа отырғаннан кейін, оның қайын інісі Артабаст, яғни үлкен әпкесі Аннаның күйеуі, бүлік көтерді. Артабаст Опсикион темасының (провинциясының) стратегиясы (әскери губернаторы) болды және Армениак темасын тиімді басқарды. Оқиға кейде 742 жылға дейін созылған деп есептелгенімен, бұл дұрыс емес екені дәлелденді. Артабаст, олардың әскерлері Омейяд халифатына қарсы жоспарланған науқан үшін біріккен кезде Константинге қарсы шабуыл жасады; Константиннің Бесер есімді сенімді адамы шабуылда қаза болды. Константин қашып, Амрионға синып келді, онда император болғанға дейін Лео III басқарған жергілікті сарбаздар оны құшақ жайып қарсы алды. Темірде Артабаст Константинопольге шабуыл жасап, Теофан Монтес (Константиннің регенті) мен Патриарх Анастасийдің қолдауымен император деп жарияланды және тәж кигізілді. Константин Анатолия және Фракия темаларынан қолдау алды; Артабаст өзінің Опсикион және Армениак сарбаздарымен қатар Фракияның да қолдауын иеленді. Соңғы императорлар әскери дайындық жүргізу үшін уақыт күтті. 743 жылдың мамыр айында Артабаст Сардис қаласында Константинге қарсы жорық жасады, бірақ жеңіліске ұшырады. Үш айдан кейін Константин Артабастың ұлы Никета мен оның Армениак әскерін Модринада талқандап, Константинопольге бет бұрды. Қараша айының басында Константин қалаға қоршаудан және келесі шайқастан кейін кірді. Ол бірден қарсыластарына қарсы шара қолданып, көптегендерін соқыр қылды немесе өлім жазасына кесті. Патриарх Анастасийді есекке мінгізіп, Константинополь халқының аяусыз күлкісімен иемдікке алды, бірақ кейін қызметте қалуға рұқсат берілді. Артабаст, астанадан қашып кеткеннен кейін, Анатолиядағы Пузан бекінісінде ұсталды, ол, болжам бойынша, Никомидияның оңтүстігінде орналасқан. Артабаст пен оның ұлдары көпшілік алдында соқыр етіліп, Константинопольдің шетіндегі Хора монастыріна қамалды.

Константиннің иконаларды қорлауды қолдауы

Әкесі Лев III сияқты Константин де иконаларды қорлауды қолдады. Кейіннен иконаны қорлау еретик деп танылды. Константиннің жаулары – бейнелерге табынуды қолдаған иконодулдар – ұзақ және ащы діни даудың қатысушылары болды. Иконодул жазушылары Константинге Kopronymos ("көңді аталған", kopros, яғни "қоқыс" немесе "жануардың нәжісі", және onoma, "аты") деген қорлаушы есімді таңдады. Олар осы әдепсіз атауды пайдаланып, бала кезінде ол крещение рәсімі кезінде нәжісімен шүберекке немесе императорлық қызыл матаға ластаған деген қамыт таратты. Константин Құдай мен Мәсіхтің бейнеленуінің заңдылығына күмән келтірді. Діни қайраткер Иоанн Дамаскин Құдайды бейнелеуде 'шексіз' терминін қолданды. Константин 'шексіз' және 'бейнеленуге жарамсыз' арасындағы тілдік байланысқа сүйене отырып, шексізді бейнелеуге болмайды деп талас жасады. Христиандық теологияда Мәсіх Құдай болғандықтан, Оны да бейнелеуге болмайды. Император теологиялық пікірталасқа жеке қатысты; ол он үш трактат жазғаны туралы мәліметтер бар, олардың екеуі фрагменттер түрінде сақталған. Сондай-ақ, ол өзінің діни көзқарастарын империя бойынша ұйымдастырылған жиналыстарда жеткізді, өз позициясын қорғау үшін өкілдерін жіберді. 754 жылдың ақпанында Константин Иерияда синод шақырды, онда тек иконаны қорлайтындар ғана қатысты. Кеңес Константиннің бейнелерге қатысты діни саясатына келісіп, оларды анафема деп жариялады және жаңа патриархтың сайлануын қамтамасыз етті. Алайда, ол Константиннің барлық саясатын қолдамады, себебі бұл саясатқа экстремистік көзқарасты ұстанатын және Исаның анасы Мәриям мен әулиелерге табынуды сынаған иконаны қорлайтындардың ықпалы болды. Кеңес Мәриямның Теотокос (Θεοτόκος) немесе 'Құдай анасы' мәртебесін растады, "әулие" және "қасиетті" терминдерін заңды деп жариялады және иконаға табынуды басу үшін шіркеулерді қиратуды, өртеуді немесе тонауды айыптады. Иерия синодынан кейін шіркеулердің қабырғаларынан бейнелерді алып тастау және сот пен бюрократияны иконодулдардан тазарта бастады. Монастырлар иконаға табынушылардың бекінісі болғандықтан және мемлекеттің әлеуметтік қажеттіліктеріне аз немесе ешқандай үлес қоспағандықтан, Константин осы қауымдарды айрықша мақсат етті. Сондай-ақ, ол монахтардың мүлкін мемлекет немесе армияның пайдасына иемденді. Монахтарға қарсы осы репрессиялық шараларды императордың генералы Михаил Лаханодракон басқарды, ол қарсылық көрсеткен монахтарды соқырландыру және жер аударумен қорқытты. Ипподромда ол көптеген монахтар мен қарындастарды мәжбүрлі некеге тұрып, олардың қасиеттілік сертіне жұрт алдында күлді. Иконодул аббат Стефан Неос биліктің бұйрығымен наразылық білдірген көрермендердің қолынан қаза тапты. Қуғын-сүргіннің салдарынан көптеген монахтар Италияның оңтүстігіне және Сицилияға қашып кетті. Иконодул монахтар мен олардың жақтастарының қатал қарсылығы олардың үгіт-насихаты императорға жақын адамдарға жеткеніне әкелді. Оған қарсы иконаға табынушылардың ықпалымен жасалған қастандық туралы білген Константин келісімсіз әрекет етті; 765 жылы, сатқындыққа айыпталған он сегіз жоғары лауазымды шенеунік ипподромда көрсетілді, содан кейін түрлі жазаларға тартылды: өлім жазасы, соқырландыру немесе жер аудару. Константинополь патриархы Константин II кінәлі деп танылып, қызметінен шеттетілді, ал келесі жылы ол азаптап, басын шауып өлтірді. Константиннің билігінің соңына таман, иконаны қорлаушылық әулиелерге арналған дұғалар мен реликтілерді еретик деп атауға дейін жетті, немесе кемінде, күмән тудырды. Алайда, діни бейнелерді күштеп жою немесе жасыру жөніндегі ресми науқандардың ауқымы немесе мемлекеттік санкцияланған реликтілерді жоюдың кең таралуы жақындағы зерттеулер арқылы күмән тудырды. Мысалы, Константин әулиелерге табынуды ресми түрде тыйым салған дегенге ешқандай дәлел жоқ. Иконаны қорлауға дейінгі діни бейнелер сақталды, ал әртүрлі есептерде иконалар жасыру арқылы сақталғаны айтылған. Жалпы алғанда, суреттелген діни бейнелеу мәдениеті иконаны қорлау кезеңінен көбінесе зақымсыз аман қалған сияқты. Бейнелер мен реликтілерді иконаны қорлаушылықпен жоюдың ауқымы мен ауырлығы кейінгі иконодул жазбаларында асыра айтылды. Иконодулдар Константиннің өлімін Құдайдың жазасы деп қарастырды. IX ғасырда, иконодулдардың соңғы жеңісінен кейін Константиннің сүйектері Әулиелер шіркеуіндегі императорлық мазардан алынып шығарылды.

Ішкі саясат және әкімшілік

Халыққа танымал болуға тырысқан Константин, Константинополь халқын ықпалға алу үшін әрдайым танымал болатын ат жарысы өтетін ипподромды пайдаланды. Ол үшін ол «цирк фракцияларын» пайдаланды, олар бәсекелес арба жүргізушілер командалары мен олардың қолдаушыларын бақылады, кең ауқымда әлеуметтік ықпалға ие болды және көптеген азаматтарды жұмылдыра алды. Осы арқылы, соғыс тұтқындары мен саяси жаулары ипподромда жазаланды және халық оған қуанды. Константиннің қолдауы халық пен әскер болды, ол оларды монастырлардағы және астана бюрократиясындағы қарсыластарына қарсы қолданды. Иконоборлық тек императорлық діни көзқарас емес, сонымен қатар халықтан да айтарлықтай қолдау тапты: Константиннің иконодулдарға қарсы кейбір әрекеттері халық пен әскердің мақұлдауын сақтау ниетінен туындаған болуы мүмкін. Монастырлар салықтан босатылды және монахтар әскерде қызмет етуден азат болды; императордың оларға деген қарсылығы олардың діни көзқарастарына реакциядан гөрі көбірек саяси, салықтық және әскерлік қажеттіліктерден туындаған болуы мүмкін. Константин әкесі III Лео бастаған әкімшілік және салық реформаларын жалғастырды. Әскери губернаторлар (στρατηγοί, strategoi) – ықпалды тұлғалар, олардың кең провинцияларының ресурстарына қол жеткізуі көбінесе бүлікке мүмкіндік берді. Опсикион темасы Артабастың көтерілісіне негіз болды, сонымен қатар Кіші Азиядағы астанаға ең жақын орналасқан тема болды. Константин бұл теманың аумағын кішірейтіп, одан Буцелларий және, мүмкін, Оптиматон темаларын бөліп алды. Бұл шара үкімет орталығына жақын провинцияларда стратегиялардың санын арттырып, олардың қолда бар ресурстарын азайтып, бүлік ұйымдастыруды қиындатты. Константин толық кәсіби сарбаздардан тұратын шағын орталық армияны, императорлық тагматаларды (сөзбе-сөз: «полктер») құруға жауапты болды. Ол император сарайына бекітілген, негізінен салтанатты күзетшілер корпусын жауынгерлік дайындыққа келтіріп, олардың санын арттыру арқылы оған қол жеткізді. Бұл күштер далалық армиялардың ядросын құру үшін арналған, провинциялық темалардың әскерлеріне қарағанда жақсы жаттықтырылған, жақсы төленген және жақсы жабдықталған сарбаздардан тұрды, олардың әскерлері жартылай жұмыс істейтін солдат-шаруалар болды. Олардың кеңейтілуінен бұрын, Scholae және басқа күзетші бөлімшелерінде пайдалы сарбаздар аз болғандықтан, Константин өзінің жаңа құрамына бұрынғы темалық сарбаздарды қосып алған болуы керек. Басым көпшілігі астанада немесе оның маңында орналасқандықтан, тагматалар императордың тікелей бақылауында болды және көптеген әскери көтерілістердің себебі болған аймақтық адалдықтан азат болды. Константиннің салықтық басқаруы өте тиімді болды. Бұл оның жауларының оны қатыгез және ашкөз салық жинаушы және ауыл тұрғындарын қанаушы деп айыптауына себеп болды. Алайда империя гүлденді және Константин өзінен кейін келетінге өте толық қазына қалдырды. Империя ішінде өңделетін жер аумағы кеңейтілді және азық-түлік арзандады; 718 және 800 жылдар аралығында Фракияның бидай өнімі үш есеге өсті. Константиннің сарайы сәнді, әсем ғимараттармен безендірілген, және ол діни өнердің орнын басатын дүниелік өнерді қолдады. Константин Константинопольдің Ұлы сарайында көптеген маңызды ғимараттар салдырды, соның ішінде Фарос шіркеуі мен порфира. Порфира – порфирмен қапталған бөлме, бұл тас императорлық қызғылт түсті тас. Бұл жерде жүкті императорлар соңғы кезеңінде босанды, ал императорлардың балалары осы жерде дүниеге келді. Константиннің ұлы Лео мұнда туған алғашқы бала болды, содан кейін ол порфирогеннтеос (күлгін түсті туған) атағын алды, бұл императорлық ханзада немесе ханшайымның заңдылығының ең жоғары дәрежесі. «Күлгін туған» ұғымы бөлме салынғанға дейін пайда болған, бірақ бөлменің болуы оған нақты мағына берді. Порфирдің Римнен келгені айтылады және Византия императорлық билігінің ежелгі бастауларымен тікелей байланысты болды. Константин 740 жылы Константинопольді қатты қалтыратқан жер сілкінісінен зардап шеккен Агиа-Эйрене шіркеуін де қайта салды. Бұл ғимарат иконоборлық шіркеу безендірілімінің сирек мысалдары сақталған. Көп балалы болғандықтан, Константин императорлық отбасының мүшелеріне берілетін сарайлық атақтарды реттеді. Ол тек үлкен ұлы Леоны 751 жылы таққа қосар император ретінде тағайындады, бірақ кіші ұлдарына жасы үлкендері үшін цезар, ал кішілері үшін нобелиссимос атақтарын берді.

Арабтарға қарсы жорықтар

746 жылы Марван II билігінде ыдыраған Омейяд халифатының тұрақсыз жағдайынан пайдаланып, Константин Сирияға шапқыны жасады және Германиякияны (қазіргі Мараш, оның әкесінің туған жері) басып алды, сондай-ақ Кипр аралын қайтадан жаулады. Ол жергілікті христиан халқының бір бөлігін Тракиядағы императорлық аймаққа қоныс аударуды ұйымдастырды, бұл аймақта империяның билігін нығайтты. 747 жылы оның флоты Кипр жанындағы араб флотын талқандады. Сол жылы Константинопольде қатты оба індеті тарады, ол византиялық әскери операцияларды тоқтатты. Константин аурудан сақтану үшін Битинияға тартылып, індет басылғаннан кейін, материктік Грекия мен Эгей теңізіндегі аралдардан адамдарды Константинопольге көшіріп, қаза тапқандардың орнын толтырды. 751 жылы ол Әс-Саффа басқаратын жаңа Аббасид халифатына жорық жасады. Константин Феодосиополисті (Эрзурум) және Мелитенені (Малатия) басып алды, оларды қиратты және халықтың бір бөлігін Балқанға қайта қоныстандырды. Шығыс науқандары айқын аумақтық пайда әкелмеді, себебі жаулап алынған қалаларды бақылауда ұстауға тымысылы әрекеттер жасалмады, тек Камахумнан (қазіргі Кема, Эрзинкан) басқа, ол гарнизонмен бекітілді. Дегенмен, Константиннің тұсында империя бір ғасырдан астам уақыт бойы қорғаныс соғыстарын жүргізгеннен кейін арабтарға қарсы шабуылға көшті. Константиннің шығыс жорықтарындағы басты мақсаты – Тракияға қоныстандыру үшін шекарасының сыртындағы жергілікті христиан халқын күштеп жинау болды. Сонымен қатар, шығыс шекарасының ар жағындағы аймақтың халықтан адастырылуы араб әскерлерін шоғырландыру мен жабдықтауды қиындатқан бейтарап аймақ құрды. Бұл өз кезегінде Византия Анатолиясының қауіпсіздігін арттырды. Оның әскери беделі соншалық болды, 757 жылы оның қатысуы туралы әңгіме араб әскерін кері шегінуге мәжбүр етті. Сол жылы ол арабтармен келісімге келіп, тұтқындарды алмастырды, бұл оның әскерін Балқандағы шабуылдық операцияларға жіберуге мүмкіндік берді.

Италиядағы оқиғалар

Константиннің басқа жерлерде әскери қимылдарымен айналысқандығы және батыстағы императорлық ықпалды сақтап қалуға аз мән берілгендіктен, 755 жылы Ломбард патшасы Аистульф Равеннаны жаулап алды, осылайша орталық Италиядағы Византияның екі ғасырдан астам билігіне нүкте қойды. Константиннің Италия ісіне көрсеткен қызығушылығының болмауы терең және ұзаққа созылған салдарға әкелді. Ломбардтардың агрессиясынан қорғаныш іздеген Рим папасы Стефан II жеке өтінішпен франк патшасы Пипин Ұсқаққа жүгінді. Пипин Аистульфты бағындырып, Стефанды әскер басқарып Римге қайтарды. Осыдан бастап Италиядағы франктардың қатысуы басталды, нәтижесінде Пипиннің ұлы Карл Ұлы Батыста Рим императоры атанды, ал бұл Рим папасының Италиядағы уақытша билігінің бастауы болды, соның нәтижесінде Папа мемлекеті құрылды. Константин Равеннаны қайтару талабымен Ломбардтарға, франктарға және папалыққа бірнеше сәтсіз елшілік жіберді, бірақ ешқашан әскери жолмен қайта басып алуға немесе араласуға тырыспады.

Болгарияға қарсы қайталанған науқандар

Шығыстағы табыстар Балқанда агрессивті саясат жүргізуге мүмкіндік берді. Константин Тракияның гүлденуін және қорғанысын арттыруды мақсат етті, осы үшін шығыстан көшірілген христиан халқын сол жерге қоныстандырды. Шекараны белсенді нығайтумен бірге осы қоныс аударушылардың келуі Болгарияны, империяның солтүстік көршісін алаңдатты, нәтижесінде 755 жылы екі мемлекет арасында қақтығыс болды. Болгарияның Кормишошысы Константинопольге жақын қадамжайлардың ең сыртқы қорғанысы болып табылатын Анастасия қабырғасына дейін шабуыл жасады, бірақ Константин оны шайқаста жеңді және келесі жылы болгарларға қарсы тоғыз сәтті науқанды бастады, Марселлада Кормишош мұрагері Винехті жеңді. 759 жылы Константин Ришки өткелінде жеңілді, бірақ болгарлар осы жеңісті пайдалана алмады. 762 жылы Константин Тракия мен Македонияның славян тайпаларына қарсы жорық жасап, кейбір тайпаларды Анатолиядағы Опсикийон темасына жер аударды, бірақ кейбіреулері ерікті түрде болгар шекарасынан алысқа қоныс аударуды сұрады. Бір византиялық дерек көзі 208 000 славянның болгарлар бақылап отырған аймақтардан Византия аумағына көшіп, Анатолияда қоныстанғанын хабарлады. Бір жыл өткен соң, ол 800 кемемен, 9600 атты әскермен және жаяу әскермен Анхиалға келді, Хан Телецті жеңді. Көптеген болгар ақсүйектері шайқаста тұтқынға алынып, кейін Константинопольдің Алтын қақпасының сыртында цирк фракциялары тарапынан өлтірілді. Телец жеңілістен кейін өмірден озды. 765 жылы византиялықтар тағы да Болгарияға сәтті шабуыл жасады. Осы жорық кезінде Константиннің болгар тағына үміткері Токту және оның қарсыласы Паган да қаза тапты. Паган болгар жауынан қашу үшін Варнаға қашып, императорға дезертирлеуді ниеттенген кезде өз құлдарының қолынан қаза тапты. Константиннің қайталап жасаған шабуылдық науқандары мен көптеген жеңістерінің жиынтық нәтижесі Болгарияда үлкен тұрақсыздыққа әкелді, нәтижесінде Византияға қарсы соғыста сәтсіздікке ұшыраған алты монарх тәждерін жоғалтты. 775 жылы болгар билеушісі Телериг Константинге қорғау сұрап, Болгариядан қашуға мәжбүр болады деп қорқыныш білдірді. Телериг Болгарияда кімге сенуге болатынын сұрады, ал Константин елдегі өзінің агенттерінің кім екенін ойсыздықпен ашты. Аталған византиялық агенттер дереу жойылды. Жауап ретінде Константин болгарларға қарсы жаңа жорыққа шықты, оның барысында аяқтарында карбункул пайда болды. Ол 775 жылдың 14 қыркүйегінде Константинопольге қайтып келе жатып қайтыс болды. Константин болгар мемлекетін жоя алмаса да немесе тұрақты бейбітшілік орната алмаса да, Балқанда императорлық беделді қалпына келтірді.

Бағалау және мұра

Константин V – әкесі бастаған салық, әкімшілік және әскери реформаларды жалғастырған өте қабілетті билеуші болды. Ол империяның шекарасын нығайтып қана қоймай, одан шығысқа және батысқа қарай да белсенді шабуылдар жасаған сәттілі генерал еді. Оның билігінің соңында империяның қаржысы берік, әскері өз жетістіктерімен мақтан тұтатын және шіркеу саяси билікке бағынышты болғандай көрінді. Империяның негізгі территорияларының қауіпсіздігіне назар аударғандықтан, ол кейбір шеткі аймақтарды, әсіресе Италияны назарсыз қалдырды. Дегенмен, Рим шіркеуінің және итальяндықтардың иконоборшылыққа деген қарсылығы, тіпті әскери араласу болған жағдайда да, Орталық Италиядағы императорлық беделін жойған болуы мүмкін. Иконоборшылықты қабылдағандықтан Константин замандас иконодул жазушылары мен православие тарихшыларының кейінгі ұрпақтарының көзінде жамандалды. Бұл жамандыққа түсудің мысалы ретінде Теофан Исповедниктың жазбаларындағы Константинге берілген сипаттамаларды қарастыруға болады: «қанға шөлдеген құбыжық», «ашкөз жануар», «ласты және қанға батқан сиқыршы, демон шақырудан ләззат алады», «Антихристтің алғы құрметі». Бірақ, әскері мен халқы үшін ол «жеңімпаз және көреген император» болды. 811 жылы Плиска шайқасында болгар ханы Крумның византиялықтарды жеңіске ұшыратуынан кейін, тагма әскерлері Константиннің мазарына кіріп, қайтыс болған императордан оларды қайтадан басқаруын өтінді. Константиннің өмірі мен іс-қимылдары, егер оның әскерлерінің мақтауы мен иконодул жазушыларының жамандауынан туған бұрмалаудан арылса, оның тиімді әкімші және талантты генерал болғанын көрсетеді, бірақ ол сонымен қатар авторитарлық, келісімге келмейтін және кейде қажетсіз қатал болды. Константиннің билігін қамтитын барлық қазіргі және кейінгі византиялық тарихтар иконодулдармен жазылған. Осының салдарынан, олардың бейтараптылығы мен дәлдігі күмәнді, әсіресе императорға, оның қолдаушыларына және қарсыластарына қатысты мотивтерді анықтағанда. Бұл Константиннің саясаты және иконодулдарды басу деңгейі туралы нақты сенімділік туралы мәлімдемелерді сенімсіз етеді. Атап айтқанда, Солтүстік-Шығыс Анатолияда жазылған және қасиетті Теодорға байланысты кереметтер туралы қолжазба Константиннің тұсында немесе одан кейін жазылған және түпнұсқа түрінде сақталған сирек туындылардың бірі болып табылады; онда кейінірек иконодул жазбаларына тән шектен тыс жамандау жоқ. Керісінше, автор иконодулдардың императорлық иконоборшылық саясатына бейімделуге мәжбүр болғанын көрсетеді және тіпті Константин V-ге дәстүрлі діни құттықтауларды сыйлайды: «Құдайдың қорғауында» (θεοφύλακτος) және «Христосқа сүйіспеншілікпен қараған император» (φιλόχριστος βασιλεύς).