Кіріспе

Боксер – Германияда дамыған, мастиф типіндегі орташа және ірі денелі, қысқа түкті ит тұқымы. Түсі құмыршақ, жолақты немесе ақ болуы мүмкін, ақ дақтарымен немесе онсыз. Боксерлер брахицефалды (бас сүйегі кең және қысқа), төртбұрышты тұмсық, мандибулярлық прогнатизм (төменгі жақ ілгері шығыңқы), өте күшті жақтары және үлкен жануарларды ұстап тұруға қолайлы, қуатты тістеуге ие. Боксерлер ежелгі ағылшын бульдогы мен қазір жойылып кеткен Булленбейсерден шығарылған, олар тұқымның нашарлауынан емес, шағылыстыру арқылы жойылды. Боксер Кеннел клубы мен Американдық Кеннел клубының (AKC) қызметтік топтарының мүшесі. Алғашқы Боксер клубы 1895 жылы құрылды, ал Боксерлер келесі жылы Мюнхенде өткен Санкт-Бернар тұқымдарының иттік көрмесінде алғаш рет көрсетілді. 2013 жылғы АКК статистикасына сәйкес, Боксерлер АҚШ-тағы ең танымал ит тұқымдарының жетінші орнында төртінші жыл қатарынан сақталып тұр. Дегенмен, АКК сайтындағы мәліметтерге қарағанда, боксерлер қазір АҚШ-тағы ең танымал ит тұқымдарының 11-ші орнында.

Сыртқы келбеті

Боксердің ең ерекше белгісі – оның басы. Тұқымдық стандартқа сәйкес, ол денесіне пропорционалды болуы керек, әрі ең бастысы, тым жеңіл болмауы тиіс. Мұрынның дұрыс пішінделуі және бас сүйегімен абсолютті пропорцияда болуы ең маңызды. Мұрынның ұзындығының, бастың жалпы ұзындығына қатынасы 1:3 болуы керек. Мұрынның екі жағында, мұрын түбірінен төмен қарай бүктемелер әрқашан кездеседі, ал мұрын ұшы мұрын түбірінен сәл жоғары орналасуы тиіс. Сонымен қатар, боксердің төменгі жағы жоғары жағынан сәл шығып тұруы керек, және бұл жағдай әдетте "underbite" немесе "undershot bite" деп аталады. Боксерлер бастапқыда құйрығы тілініп, құлақтары кесілетін тұқым ретінде танымал болған, және бұл әлі де кейбір елдерде жасалады. Бірақ, ветеринариялық қауымдастықтардың, жануарларды қорғау ұйымдарының және халықтың жалпы талабына байланысты, көптеген елдерде құлақ кесу мен құйрық тілуге тыйым салынды, және Ұлыбританияның Кеннел клубы белгілеген тұқым стандартында мұндай амалдар мойындалмайды. Американдық Кеннел клубы әлі де құлақ кесуге рұқсат береді. Ұлыбританияда құйрық тілуге тыйым салу күтіліп, табиғи түрде қысқа құйрықты (бобтейл) боксерлердің желісі дамытылды. Бірнеше буынды бақыланатын шаралар арқылы селекция жасағаннан кейін, бұл иттер 1998 жылы Кеннел клубтың (Ұлыбритания) тізіліміне енгізілді, және бүгінде бобтейл желісінің өкілдерін көптеген елдерде кездестіруге болады. 2008 жылы Халықаралық Кинологиялық Федерациясы (FCI) өз тұқым стандартына "табиғи түрде тыртық құйрық" деген жағдайды дисквалификациялық ақау ретінде қосты, яғни бобтейлмен туған боксерлер енді FCI мүше елдерде көрсетілмейді. 2012 жылғы мәліметтерге сәйкес, АҚШ және Канадада шоу-иттерде құлақ кесу әлі де кең таралған, бірақ Американдық Ветеринариялық Медициналық Ассоциациясы мұндай косметикалық амалдарға қарсы тұрады. 2005 жылдың наурыз айында AKC тұқым стандартына кесілмеген құлақтың сипаттамасы қосылды, бірақ кесілмеген құйрыққа қатысты қатаң шаралар қарастырылды. Боксердің құйрығы әдетте, шеміршек толық қалыптаспай жатып, 3-5 күндік шаладан бастап тілінеді. Осындай жас кезінде жасалатын процедура тігіс талап етпейді және анестезия қолданылмайды. The Kennel Club UK тұқым стандартына сәйкес, құйрық тілуге рұқсат етілмейді.

Қалпақ пен түстер

Боксер – қысқа түкті, тегіс, денесіне жақын жабысатын жүнді тұқым. Танымал түстер – "жарық" деп аталатын күмісті сары және жолақты түстер. Күмісті сары түс көбінесе мойынға немесе бетке дейін созылады, мұндай белгілері бар итке "жарық" иті дейді. "Күмісті сары" түсі әртүрлі реңктерді білдіреді, олар ашық қоңыр немесе сары, қызғылт қоңыр, махоган, бұғы немесе айнақ қызыл, сондай-ақ қою бал түсті болуы мүмкін. Ұлыбритания мен Еуропада күмісті сары боксерлер көбінесе терең түсті болады және оларды жиі "қызыл" деп атайды. "Жолақты" – күмісті сары түсті фонға қара жолақтары бар ит. Кейбір жолақты боксерлер соншалықты жолақты болады, олар қара денеде "кері жолақты" көрінісін береді; мұндай итке әдетте "кері жолақты" дейді, бірақ бұл іс жүзінде дұрыс емес – олар әлі де күмісті сары түсті, қара жолақтары бар итке жатады. Сонымен қатар, тұқым стандартында күмісті сары фон жолақтың арасынан анық көрінуі керек деп айтылған. Боксерде қара түсті қалың түске ие ген жоқ, сондықтан таза қара боксерлер кездеспейді. Қара болып көрінетін боксерлер шын мәнінде күшті жолақты болып келеді, онда күмісті сары түс қара жолақтармен толығымен жабылады. Мұндайларын көбінесе "мөрленген" боксерлер деп атайды, және бұл AKC мойындаған түс емес.

Тарих

Боксер – 19 ғасырдың соңында Германияда қазір жойылып кеткен Bullenbeisser тұқымынан, ағылшын мастифінің тегінен тараған иттің және Ұлыбританиядан әкелінген бульдогтардан дамыған аң аулау мастифтері. 1894 жылы Фридрих Роберт, Элард Кёниг және Р. Хөпнер атты үш неміс, тұқымның тұрақтылығын қамтамасыз ету және оны иттер көрмесіне қоюға шешім қабылдады. Бұл 1896 жылы Мюнхенде орындалды, ал бір жыл бұрын олар алғашқы Боксер клубын, Deutscher Boxer Club-ты құрды. Клуб 1904 жылы алғашқы Боксер тұқымы стандартын жариялады, бұл егжей-тегжейлі құжат сол кезден бері көп өзгерген жоқ. Бұл тұқым 19 ғасырдың соңында Еуропаның басқа бөліктеріне, ал 20 ғасырдың басында АҚШ-қа таныстырылды. AKC 1904 жылы алғашқы Боксерді тіркеді. > Мюнхенде тұратын неміс азаматы Джордж Альт, Франциядан әкелінген, түстес Флора есімді итті, тек "Боксер" деп аталатын, тегі белгісіз жергілікті итпен жұптастырды. Нәтижесінде ақ және күңгірт түсті еркек иттің тууына әкелді, ол иесінің құрметіне Лехнердің қорабы деп аталды. Бұл ит өзінің анасы Флорамен жұптасты, оның ұрпақтарының бірі әйел болды және Олттың Шеккені деп аталды. Джордж Альт Шеккенді доктор Тонисеннің Том есімді бульдогымен жұптастырып, тарихи маңызды Мюльбауэрдің Флоки итін дүниеге келтірді. Флоки 1896 жылы Мюнхенде өткен Санкт-Бернардтар көрсетілісінде жеңіске жеткеннен кейін неміс тұқымдық кітабына енгізілген алғашқы Боксер болды, бұл Боксерлерге арналған арнайы сыныптың алғашқы іс-шарасы еді. Джон Вагнер "Боксер" (алғаш рет 1939 жылы жарық көрген) кітабында осы итке қатысты былай деді: Мета фон дер Пассаж бес түп ата-бабаның ең маңыздысы болды. Біздің ұлы тегіміздің барлығы осы анадан тікелей тарайды. Ол мықты денелі, жерге жақын, күңгірт және ақ дақтары бар, төменгі жағы нашар дамыған және еріні өте ірі. Аналық иттің өнімділігі жағынан оның көрсеткіштерімен теңесе алатын тұқым жоқ дерлік. Ол үнемі керемет және сирек сапалы күштіктерді дүниеге әкелді. Оның Флок Сент-Сальватор және Вотаннан туған ұрпақтары қазіргі кездегі барлық тегілдерде басым. Олар Вотан мен Мирзлдің балаларымен бірігіп, Боксер тұқымын қалыптастырды.

Денсаулық

2024 жылы Ұлыбританияда жүргізілген зерттеуде осы тұқымның өмір сүру ұзақтығы 11,3 жылды құрады, ал таза тұқымды иттерде бұл көрсеткіш орташа есеппен 12,7 жыл, ал будандастырылған тұқымдарда – 12 жыл болды. Боксерлерге тән негізгі денсаулық мәселелеріне қатерлі ісіктер, жүрек аурулары (мысалы, аорта стенозы және аритмогендік оң қарынша кардиомиопатиясы, «Боксер кардиомиопатиясы» деп те аталады), гипотиреоз, жамбас дисплазиясы, дегенеративті миелопатия және эпилепсия жатады. Сонымен қатар, асқазанның кеңеюі (bloat), ішек проблемалары және аллергия (бірақ бұл тұқымға тән емес, диетамен байланысты болуы мүмкін) сияқты жағдайлар да кездеседі. Көздің қабағының бұрылысы (энтропион), хирургиялық түзетуді қажет ететін жағдай, кейде кездеседі, ал кейбір желілерде омыртқаның бірігуіне (деформациялы спондилоз) немесе босану қиындықтарына (дистоция) бейімділік байқалады. Боксерлерде басқа тұқымдарға қарағанда сирек кездесетін, бірақ жиірек болатын жағдайлар – гистиоциттік ойық жаралы колит (кейде «Боксер колит» деп аталады), инвазивті E. coli инфекциясы және «Боксер көз жарасы» деп аталатын мүйіз қабығының ойық жарасы. Боксерлер арасында жаңадан анықталған денсаулық мәселесі – Боксердің жасөспірімдердің бүйрек ауруы (ЖБА), онда жүктілік кезінде бүйректер қалыпты дамымайды және созылмалы бүйрек жеткіліксіздігіне әкеледі. ЖБА көбінесе 3 жасқа дейінгі, ал кейде 12 айлық шөпшектерде де ерте сағаналады. ЖБА боксерлерде тұқым қуалайтын ауру екеніне күшті дәлелдер бар, Огайо университеті гендік мутацияны анықтау үшін зерттеулер жүргізіп жатыр, ал Ұлыбританияның Боксер өсірушілер кеңесі де өз жұмыстарын жүргізуде. Шамамен 22% шөпшектер жеті апталық жасқа жетпей қайтыс болады. Өлі туу – өлімнің ең көп кездесетін себебі, одан кейін инфекция келеді. Инбридинг деңгейі жоғарылаған сайын инфекциядан болатын өлім-жітім айтарлықтай артады. Орташа өмір сүру ұзақтығы 10,25 жылды құрады. Жауапты өсірушілер болашақ ұрпақтарда осы аурулардың пайда болуын азайту үшін өсіру алдында және кейде өмір бойында қолда бар сынақтарды қолданады. Боксерлер спорттық тұқым болғандықтан, олардың денсаулығы мен ұзақ өмір сүруі үшін дұрыс жаттығулар мен физикалық жағдайды сақтау маңызды. Жоғары калориялы диетада болғанда, иелері тамақтардың мөлшерін салмақтау қажет, өйткені бұл семіздікке әкелуі мүмкін. Талшықтың құрамындағы шикі талшық тіс тасқа басуын азайтуға көмектеседі, ал құрғақ ит тағамы көбінесе сілекейде кальцийдің пайда болуын болдырмау арқылы тіс тасқа басудың алдын алатын полифосфаттармен қапталған.