Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ит тұқымы
Dog breed
Келпи деп аталатын алғашқы ит – 1872 жылы Джек Глисон шотландтық Джордж Робертсонның Кастертон маңындағы Уоррок станциясында туған төлден сатып алған, құлақтары салдырған қара және қоңыр түсті иттің баласы. Бұл ит кельт фольклорындағы судың кейпін өзгерте алатын мифологиялық келпи рухының құрметіне аталған. Кейінірек оны қызынан ("Корольдің Келпиі") ажырату үшін "(Глисонның) Келпиі" деп атады. Екінші "Келпиі" – "Кезар" атты Шотландиядан әкелінген екі қойшы итінен туған күшік, "Келпиі" итінен туған тағы бір қара және қоңыр түсті иттің баласы ("Корольдің Келпиі"). "Корольдің Келпиі" 1879 жылғы Forbes сынағында жеңіске жетті, ал осы тұқым көп ұзамай "Келпиінің күшіктері" немесе жай ғана Келпи деп аталды. Кинг ағайындары тағы бір селекционер МакЛиодпен бірігіп, 1900 жылдан 1920 жылға дейін сынақтарда жеңіске ие болған иттерді өсірумен айналысатын серіктестік құрды. Басқа да танымал мысалдардың қатарында Гуннер және Қызыл Ит (шамамен 1971 – 21 қараша 1979) бар, ол 2011 жылы шыққан "Қызыл Ит" фильмінің басты кейіпкері болды. Келпилер әртүрлі мақсаттар үшін Аргентина, Канада, Италия, Корея, Жаңа Каледония, Жаңа Зеландия, Швеция, Ұлыбритания және АҚШ сияқты көптеген елдерге экспортталды.
The first dog known as a Kelpie was a black and tan female pup with floppy ears bought by Jack Gleeson about 1872 from a litter born on Warrock Station near Casterton, owned by George Robertson, a Scot. This dog was named after the kelpie, a mythological shapeshifting water spirit of Celtic folklore. In later years she was referred to as "(Gleeson's) Kelpie", to differentiate her from "(King's) Kelpie", her daughter. The second "Kelpie" was "(King's) Kelpie", another black and tan bitch out of "Kelpie" by "Caesar", a pup from two sheepdogs imported from Scotland. "(King's) Kelpie" tied for the prestigious Forbes Trial in 1879, and the strain was soon popularly referred to as "Kelpie's pups", or just Kelpies. The King brothers joined another breeder, McLeod, to form a dog breeding partnership whose dogs dominated trials during 1900 to 1920. Other notable specimens include Gunner and Red Dog (c. 1971 – 21 November 1979), a Kelpie mix which was the subject of a movie, Red Dog, released in 2011. Kelpies have been exported to many countries including Argentina, Canada, Italy, Korea, New Caledonia, New Zealand, Sweden, the United Kingdom and the United States for various pursuits.
Сыртқы келбеті
Келпи - жұмсақ түкті, орташа өлшемді ит, көбінесе тік құлақтары және атлеттік дене бітімі болады. Олардың түс нұсқалары: қара, қара және қоңыр, қызыл, қызыл және қоңыр, көк, көк және қоңыр, ақсүйек, ақсүйек және қоңыр, қаймақ, қара және көк, ақ және алтын. Келпи әдетте салмағы және қырынан өлшенген биіктігі болады. Олардың максималды салмағы жетуі мүмкін.
The Kelpie is a soft coated, medium sized dog, usually with prick ears and an athletic appearance. Their coat colours include black, black and tan, red, red and tan, blue, blue and tan, fawn, fawn and tan, cream, black and blue, and white and gold. The Kelpie generally weighs and measures at the withers. They can reach a maximum weight of .
Тұқымдық стандарттар
Роберт Калески 1904 жылы келпи тұқымының алғашқы стандартын жариялады. Бұл стандарт сол кездегі жетекші өсірушілер тарапынан қабылданып, Жаңа Оңтүстік Уэльс кеннел клубымен бекітілді. Қазіргі заманғы тұқым стандарты, тіркеме жұмысқа немесе көрмеге арналған келпи екеніне байланысты әртүрлі болады. Ит еңбек етуі де, көрмеге қатысуы да мүмкін, бірақ сыртқы түріне қатысты жарыстардағы мүмкіндіктер оның тегі мен қатысатын кеннел клубтарының немесе тұқымдық клубтардың пікіріне байланысты шектелуі мүмкін. Австралияда келпилерді тіркеу үшін екі бөлек мекеме бар. Жұмыс істейтін келпилер Жұмыс істейтін келпилер кеңесіне (WKC) және/немесе Австралиялық қойшылар қауымдастығына тіркеледі. WKC еңбекке қабілеттілігін арттыруға баса назар береді және түрлі түстің қаптамасына рұқсат береді. Көрмеге арналған келпилер Австралияның Ұлттық кеннел кеңесіне тіркеледі, ол белгілі бір сыртқы түрін дамытуға ынталандырады және қабылданатын түстерді шектейді. WKC-нің кең стандарттарының арқасында көптеген жұмыс істейтін келпилер көрме стандартына сай келмейді. АҚШ-та келпи американдық кеннел клубы (AKC) тарапынан тұқым ретінде танылмайды. Алайда, United Kennel Club және Canadian Kennel Club келпиді таниды және оларға ресми жарыстарда қатысуға рұқсат береді. 2015 жылдан бастап AKC австралиялық келпилерді AKC санкциялаған қой бағу сынақтарында бәсекелесуге рұқсат етілген мал бағу иттері ретінде қабылдады.
Robert Kaleski published the first standard for the Kelpie in 1904. The standard was accepted by leading breeders of the time and adopted by the Kennel Club of New South Wales. Contemporary breed standards vary depending on whether the registry is for working or show Kelpies. It is possible for a dog to both work and show, but options for competition in conformation shows might be limited depending on ancestry and the opinions of the kennel clubs or breed clubs involved. In Australia, there are two separate registries for Kelpies. Working Kelpies are registered with the Working Kelpie Council (WKC) and/or the Australian Sheepdog Workers Association. The WKC encourages breeding for working ability, and allows a wide variety of coat colours. Show Kelpies are registered with the Australian National Kennel Council, which encourages breeding for a certain appearance and limits acceptable colours. The wide standards allowed by the WKC mean that many Working Kelpies do not meet the standard for showing. In the US, the Kelpie is not recognised as a breed by the American Kennel Club (AKC). However, the United Kennel Club and the Canadian Kennel Club recognise the Kelpie and allow them to compete in official events. As of 2015, Australian Kelpies have been accepted by the AKC as Herding Dogs allowed to compete in AKC sanctioned Sheep Herding Trials.
Жұмыс істейтін кельпи
Жұмысшы келпидің үш түк түрі бар: қысқа, тегіс және қатаң. Түсі қарадан ашық қоңыр немесе қаймақ түске дейін кез келген болуы мүмкін. Кейбір келпилердің кеудесінде ақ дақ, ал кейбіреулерінде ақ нүктелер болады. Келпилерде кейде қос қабатты түк болады, ол қоңыржай климатта көктемде түсіп қалады. Агути түсі жиі кездеседі және қос қабатты түк сияқты көрінеді. Жұмысшы келпилердің мөлшері әртүрлі, шамамен ... және ... арасында.
The Working Kelpie comes in three coat types: short, smooth and rough. The coat can be almost any colour from black to light tan or cream. Some Kelpies have a white blaze on the chest, and a few have white points. Kelpies sometimes have a double coat, which sheds out in spring in temperate climates. Agouti is not unusual, and can look like a double coat. Working Kelpies vary in size, ranging from about and
Жұмысшы келпи – мал жинағанда фермерлер мен малшылардың бірнеше жұмыскердің еңбекақысын үнемдеуге мүмкіндік беретін арзан және тиімді жұмысшы. Жақсы жұмысшы келпилер – малшыдан малды қашып кетірмейтін мал бағушы иттері. Келпилерде малмен жұмыс істеуге қатысты табиғи инстинкттер бар. Олар қой, сиыр, ешкі, шошқа, құс және басқа да үй жануарларын бағады. Келпидің ерекше қозғалысы – қойдың үстіне секіріп, олардың арқасымен жүріп, қарсы бетке жетіп, қалың тобырды тарату. Келпилер малмен жұмыс істеу сынақтарында бәсекелеседі және көрсетіледі, бұл сынақтар аулалар мен ареналардан бастап, қой, ешкі, ірі қара немесе үйректермен жұмыс істейтін үлкен ашық далаларға дейін жетеді.
A Working Kelpie can be a cheap and efficient worker that can save farmers and graziers the cost of several hands when mustering livestock. The good Working Kelpies are herding dogs that will prevent stock from moving away from the stockman. Kelpies have natural instincts for managing livestock. They will work sheep, cattle, goats, pigs, poultry, and other domestic livestock. The Kelpie's signature move is to jump on the backs of sheep and walk across the tops of the sheep to reach the other side and break up the jam. Kelpies compete and are exhibited in livestock working trials, ranging from yards or arenas to large open fields working sheep, goats, cattle, or ducks.
Денсаулық
Кельпилер - шыдамды тұқым, денсаулық проблемалары аз, бірақ крипторхизм, жамбас дисплазиясы, мишық абиотрофиясы және жамбас қапшығының шығуы сияқты барлық тұқымдарға тән ауруларға ұшырауы мүмкін. Тұқымдағы мишық абиотрофиясының генетикалық маркерін табу үшін зерттеулер жүргізілуде. Олар көбінесе 10-12 жылға дейін өмір сүреді, бірақ кейбіреулері 10-11 жасқа келгенде әлсіреп, жарақат алады. 2016 жылдың сәуір айында 30 жасында Виктория штатындағы Вулсторп қаласындағы үйінде қайтыс болған Келпи Мэгги, қайтыс болған кезде әлемдегі ең қарт ит деп есептелген.
Kelpies are a hardy breed with few health problems, but they are susceptible to disorders common to all breeds, such as cryptorchidism, hip dysplasia, cerebellar abiotrophy and luxating patella. Research is underway to find the genetic marker for cerebellar abiotrophy in the breed. They tend to live to around 10–12 years although some injure themselves as by the age of 10 or 11 they become weaker. Until she died at her home in Woolsthorpe, Victoria in April 2016, aged 30 years, the Kelpie Maggie was thought to be the world's oldest dog at her time of death.