Кіріспе

Голландиялық суретші, мүсінші және ақын (1921–2006)

Кристиан Карел Аппель (; 25 сәуір 1921 – 3 мамыр 2006) – голландиялық суретші, мүсінші және ақын. Ол он төрт жасында сурет салуды бастады және 1940 жылдары Амстердамдағы Рийксакадемияда оқыды. 1948 жылы CoBrA авангард қозғалысының негізін қалаушылардың бірі болды. Ол сонымен қатар белсенді мүсінші болды және оның туындылары MoMA және әлемнің басқа да музейлерінде қойылған.

Балалық шақ

Кристиан Карел Аппель 1921 жылы 25 сәуірде Нидерландының Амстердам қаласында Dapperstraat 7 мекенжайындағы ата-анасының үйінде дүниеге келген. Бала кезінде оны жиі «Кік» деп атаған. Әкесі Ян Аппельдің үйінің төменгі қабатында шаштараздық дүкені болған. Анасы, Йоханна Шевалье туған аты, француз гугеноттарының ұрпағы еді. Карел Аппельдің үш ағасы болған. Аппель осыны өте белсенді пайдаланған; оның 1949 жылғы Амстердам қалалық әкімшілігіндегі «Сұрақ қойып отырған балалар» фрескасы қырқыс дау тудырып, он жыл бойы жасырылған. Осы дау мен CoBrA-ға қатысты басқа да жағымсыз голланд реакцияларының нәтижесінде 1950 жылы Аппель Парижге көшіп, Мексика, АҚШ, Югославия және Бразилияға саяхаттап халықаралық беделін арттырған. Ол сондай-ақ Нью-Йорк пен Флоренцияда тұрған. Оның алғашқы американдық галерея көрмесі 1954 жылы Марта Джексон галереясында өтті. Америкада ол Майлс Дэвис және Диззи Гиллеспи сияқты көрнекті джаз музыканттарының портреттерін салған. Келесі жылы оның «Бала мен аң II» (1951) картинасы Фрэнсис Бэкон, Жан Дюбуфет және Пьер Сулаж сияқты жаңа есімдермен бірге жиырма екі еуропалық суретші мен мүсіншінің туындыларын ұсынған Қазіргі заманғы өнер мұражайындағы «Жаңа онжылдық» көрмесіне қосылған. Ол әсіресе монументалды суреттерімен танымал. 1990 жылдан кейін Нидерландыда оның танымаллығы артып, Амстердам мен Брюссельде режиссер Руди Фукс ұйымдастырған бірнеше ірі көрмелер өткізілді. Сонымен қатар, Амстельвендегі CoBrA мұражайы оның туындыларын көрсеткен бірнеше көрме ұйымдастырды. Ол Голландияның ең танымал CoBrA суретшісіне айналды. Аппельдің туындылары көптеген галереяларда көрсетілді, оның ішінде Нью-Йорктегі Анита Шапольский галереясы, Париждегі Галерея Лелон, Венадағы Галерея Улисс және Амстердамдағы Галерея LL. Оның мүлігін Галерея Макс Хетцлер және Альмин Рех өкілдік етеді.

Өлім

Апель 2006 жылғы 3 мамырда Швейцарияның Цюрих қаласында қайтыс болды. Ол жүрек ауруынан зардап шекті. 2006 жылғы 16 мамырда Париждегі Пэр-Лашез бейістігінде жерленді. Өліміне бірнеше жыл бұрын Апель Карел Апель қорын құрды, оның мақсаты – «Карел Апельдің өнер туындыларын сақтау, оның шығармашылығы туралы хабардарлықты және білімді кеңейту, сондай-ақ картиналардың, қағаздағы жұмыстардың және мүсіндердің Oeuvre каталогын жариялауды бақылау». 2002 жылы Апельдің бірнеше туындысы оның қорына жол жүзінде жоғалып кетті, бұл мәселе оның өліміне дейін шешілмеді. Бірақ 2012 жылы туындылар Ұлыбританиядағы қолданылмайтын қоймадан табылып, қорға қайтарылды. Оның қайтысынан кейін, қор (Амстердамда орналасқан) өзінің негізгі қызметі – бейнелеу архиві ретіндегі қызметімен қатар, оның ресми мұрагері ретінде де жұмыс істейді. Карел Апель қорының АҚШ-тағы авторлық құқық өкілі – Суретшілер құқықтары қоғамы.

Құрметтеулер

2011 жылдың 25 сәуірінде Google Карел Аппельдің 90 жылдығын doodle арқылы тойлады. "Karel Appel" – 2000 жылы жарық көрген "Psychogeography" альбомындағы Poem Rocket арт-рок тобының әні.