Кіріспе

1950-жылдардағы жыныстық зерттеулердегі алғашқы қадам
Уильям Х. Мастерс пен Вирджиния Э. Джонсоннан құралған Мастерс пен Джонсон зерттеу тобы 1957 жылдан 1990 жылға дейін адамның жыныстық реакциясының мәнін, сондай-ақ жыныстық бұзылулар мен дисфункцияларды диагностикалау және емдеу саласындағы зерттеулерді жүргізіп, жаңа көтеріліс жасады. Мастерс пен Джонсонның жұмысы Сент-Луис қаласындағы Вашингтон университетінің акушерлік және гинекология кафедрасында басталды, ал 1964 жылы Сент-Луисте құрылған тәуелсіз коммерциялық емес ғылыми-зерттеу институтында жалғасты. Алғашында ғылыми-зерттеу институты "Репродуктивті биология зерттеу қоры" деп аталды, ал 1978 жылы "Мастерс және Джонсон институты" деп қайта аталды. Мастерс пен Джонсонның зерттеулерінің бастапқы кезеңінде, 1957 жылдан 1965 жылға дейін, олар 382 әйел мен 312 еркестің тікелей бақылауы негізінде адамның жыныстық реакциясының анатомиясы мен физиологиясы туралы алғашқы зертханалық деректерді жинады, олар "жыныстық реакцияның 10 000 толық циклы" деп консервативті бағалады. Олардың, әсіресе әйелдердің жыныстық қозбалылығының мәні туралы (мысалы, кіндік безінің майлау механизмдерін сипаттау және кіндік безінен кіндік безінен шығады деген бұрынғы кең таралған пікірді жоққа шығару) және оргазм (оргазмдық реакцияның физиологиясы стимуляциясы қынап немесе клитор болса да бірдей екенін көрсету және кейбір әйелдердің көп оргазмға қабілетті екенін жекелеген жағдайларда дәлелдеу) көптеген ұзақ жылдар бойы қалыптасқан қате түсініктерді жойды. Олар осы саладағы екі классикалық еңбек, "Адамның жыныстық реакциясы" және "Адамның жыныстық жетіспеушілігі" атты кітаптарды бірлесіп жазды, олар 1966 және 1970 жылдары жарық көрді. Бұл екі кітап та бестселлер болды және отыздан астам тілге аударылды. Команда Сент-Луис қаласының Даңқ аллеясына енгізілді. Сонымен қатар, олардың өміріне арналған 2009 жылғы Томас Майердің өмірбаяны негізінде Showtime телеарнасы үшін "Секс шеберлері" атты телесериал түсірілді. Мастерс пен Джонсон 1971 жылы үйленді, бірақ кейіннен 1993 жылдың 18 наурызында Сент-Луис округінің азаматтық сотында ажырасты; олар осыған қарамастан кәсіби жұмыстарын бірлесіп жалғастырды. Бұрын адамның жыныстық қатынасын зерттеу (сексология) сол кездегі шектеулі әлеуметтік нормаларға байланысты көбінесе назардан тыс қалған зерттеу саласы болды, бірақ проституция осы ережеден тыс болды. Альфред Кинси және Индиана университетіндегі әріптестері 1948 және 1953 жылдары ерлер мен әйелдердің жыныстық мінез-құлқы туралы екі томдық еңбек жариялады (бұл еңбектер "Кинси есептері" деп белгілі), олардың екеуі де сол кезде революциялық және даулы болды. Алайда Кинсидің жұмысы негізінен халық арасында белгілі бір мінез-құлықтың қаншалықты жиі кездесетінін зерттеді және зертханалық бақылауға емес, жеке сұхбаттарға негізделді. Керісінше, Мастерс пен Джонсон жыныстық мінез-құлықтың құрылымын, психологиясын және физиологиясын зертханада мастурбация мен жыныстық қатынасты бақылау және өлшеу арқылы зерттеуге кірісті. Бастапқыда олардың эксперименттеріне қатысқандар проституциямен айналысқан адамдар болды. Мастерс пен Джонсон олардың әлеуметтік оқшауланған топ екенін, жыныстық қатынас туралы білімі мол екенін және зерттеуге қатысуға дайын екенін түсіндірді. 145 проституциямен айналысқан адамдардың ішінде тек шамалы ғанасы олардың жыныстық мүшелерінің анатомиясы мен физиологиялық реакциялары бойынша қосымша тексерілді. Алайда, кейінгі зерттеулерде Мастерс пен Джонсон 382 әйел мен 312 еркесті қоғамнан таңдап алды. Қатысушылардың көп бөлігі ақ нәсілді, жоғары білімді және көпшілігі некеде тұрған жұбайлар болды. Олар адам денесі мен жыныстық мүшелердің жыныстық қозбалыс кезіндегі алғашқы физиологиялық деректерін жазудан басқа, өздерінің зерттеулері мен қорытындыларын жыныстық қатынасты рақат пен жақындық көзі ретінде пайдалануға болатын салауатты және табиғи іс-әрекет ретінде сипаттаған тілмен де құрастырды. Олардың зерттеулері жүргізілген дәуір бұрын қолданылмаған және содан бері қолданылмаған әдістерді пайдалануға мүмкіндік берді: "[Ерлер мен әйелдер] "белгіленген серіктестер" ретінде тағайындалды және "белгіленген жұптарды" құру үшін бір-бірімен ерікті түрде жұптастырылды".

Жыныстық дисфункция

Олардың жыныстық жауаптың анатомиясы мен физиологиясын зерттеуі жыныстық проблемаларды емдеудің клиникалық тәсілін революциялық түрде дамытуға мүмкіндік берді. 1970 жылға дейін, олар емдеу бағдарламасын әлемге алғаш рет таныстырғанға дейін, ерте шығу, импотенция, вагинизм және әйелдердің жыныстық суықтығы сияқты жыныстық дисфункциялар көбінесе ұзақ мерзімді (көп жылдық) психотерапия немесе психоанализбен емделген, бірақ нәтижелері өте төмен болған. Мастерс және Джонсон жағдайды өзгертіп, 2 апталық жедел емдеу психотерапиясының жаңа түрін ұсынды. Бұл емдеу әрқашан жұптарды қамтитын, ер және әйел терапевттер тобымен жұмыс істеуге негізделген, нәтижесінде 80%-дан астам сәттілікке қол жеткізілді. Бұл қатаң түрде сөйлесу арқылы жүзеге асырылатын терапия болды – олардың жыныстық терапия бағдарламасына қатысқан жұптар ешқашан жыныстық актіде байқалған жоқ.

Гомосексуалистік мінез-құлықты емдеу

1968 жылдан 1977 жылға дейін Мастерс және Джонсон институты гомосексуалдарды гетеросексуалдыққа айналдыру бағдарламасын жүргізді. Бұл бағдарлама алты жылдық емдеу кезеңінде 71,6% сәттілік көрсеткіші тіркелді. Олардың алғашқы жұмыстары кезінде Америка Психиатриялық Ассоциациясы гомосексуализмді психологиялық ауру ретінде қарастырған, бірақ бұл жіктеме 1973 жылы күштен шығарылды. Томас Майер: «Виргиния Джонсон Мастерстің айналдыру теориясына күдікпен қарады және ең жаман жағдайда зерттеу нәтижелерін Уильям Мастерс жасаған болуы мүмкін деп болжады» деді. Мастерстің клиникалық әріптесі, психиатр Роберт К. Колодни де Мастерстің осы тақырыптағы кітабындағы қорытындылардың дұрыстығына күмән келтірді және Мастерс кітапта сілтеме жасалған жағдайлар туралы материалдарды сақтамағанын мәлімдеді. Ол, сондай-ақ Элизабет Ллойдпен бірге, Мастерс пен Джонсонның жыныстық қатынас кезінде оргазмға жету үшін клиторды жеткілікті түрде ынталандыру қажет деген пікірін және оның сәтсіздігі әйелдердің «жыныстық дисфункциясының» белгісі деген тұжырымын сынады. Сонымен қатар, Мастерс пен Джонсонның зерттеу әдістемесі де сынға ұшырады. Біріншіден, Пол Робинсон олардың көптеген қатысушылары секс-жұмыскер болғандықтан, олардың жыныстық тәжірибесі мол болуы және жалпы жыныстық қатынасқа көбірек бейімделуі мүмкін екенін айтты. Оның сөзіне göre, бұл нәтижелерге сақтықпен қарау керек, себебі қатысушылар жалпы халықты көрсетпейді. Басқа зерттеушілер Мастерс пен Джонсон адамның жыныстық реакция циклын зерттеген кезде бір жынысты ұнатушы қатысушыларды жойғанын, бұл олардың нәтижелерін жалпылау мүмкіндігін шектейді деп мәлімдеді. Бұдан бөлек, Мастерс пен Джонсонды зертханада жыныстық мінез-құлықты зерттеуі үшін де сынады. Олар қатысушылардың мінез-құлқына тіркеу алдында «жаттығу сеансын» өткізу арқылы оларды зертханада мүмкіндігінше ыңғайлы етуге тырысқанмен, сыншылар екі адамның зертханада жыныстық қатынасқа түсуі, жеке өмір мен үйдің жайлылығындағы жағдайдан өзгеше тәжірибе екенін айтты. Тағы бір жиі айтылатын сын – Вирджиния Джонсон көп жылдық клиникалық тәжірибесіне қарамастан, университет дипломын алған емес және баспасөзде немесе жеке сөйлескенде оны «Доктор Джонсон» деп атағандарды түзетпеген.

Танымал мәдениетте

Американың Showtime кабельдік желісі 2013 жылдың 29 қыркүйегінде 2009 жылы жарық көрген, сол аттас өмірбаянына негізделген "Секс шеберлері" атты драмалық телесериалды көрсетті. Сериалда Майкл Шин Мастерс рөлінде, ал Лиззи Каплан Джонсон рөлінде ойнайды. Мастерс пен Джонсон 1974 жылы Бруно Корбуччи түсірген итальяндық комедиялық фильмде, "Il trafficone" атты туындыда еске алынады. Мастерс пен Джонсон "Отбасылық байланыс" сериалының 1-ші маусымының 21-ші эпизодындағы викторина сұрағының тақырыбы болады. Мастерс пен Джонсон "Алтын қыздар" сериалының 6-шы маусымының 2-ші эпизодында айтылады. "Mallrats" (1995) фильміндегі бір кейіпкер оның ерекше жыныстық қатынасты зерттеуге арналған мектеп жобасы үшін Мастерс және Джонсон деп аталды.

Жарияланымдар

1981 жылғы басылымы.