Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Канадалық жазушы (1907–1990)
Canadian writer (1907–1990)
Джон Хью МакЛеннан (20 наурыз 1907 – 9 қараша 1990) – канадалық жазушы және Макгилл университетінде ағылшын тілінің профессоры. Ол бес рет Генерал-губернатор сыйлығына және Корольдік банк сыйлығына ие болды.
John Hugh MacLennan (March 20, 1907 – November 9, 1990) was a Canadian writer and professor of English at McGill University. He won five Governor General's Awards and a Royal Bank Award.
Отбасы және балалық шағы
МакЛеннан 1907 жылғы 20 наурызда Новая Шотландияның Глейс-Бэй қаласында дүниеге келді. Оның ата-анасы – шахта дәрігері Сэмюэл МакЛеннан және Кэтерин МакКуарри болды; Хьюдың Фрэнсис есімді үлкен әпкесі де болған. Сэмюэл қатал кальвинист болса, Кэтерин шығармашыл, жылы және арманшыл еді, екеуі де Хьюдың мінез-құлқына зор әсер етті. 1913 жылы отбасы Сэмюэл медицина мамандығы бойынша білімін жетілдіру үшін бірнеше ай Лондон қаласында болды. Канадаға оралғаннан кейін олар қысқа уақытқа Сиднейде (Новая Шотландия) тұрып, содан кейін Галифаксқа қоныстанды. 1917 жылдың желтоқсан айында жас Хью Галифакс жарылысын бастан өткізді, ол туралы кейіннен өзінің алғашқы жарияланған романы "Барометрдің көтерілуі"-нде жазды. Он екі жасынан жиырма бір жасқа дейін ол тіпті суық қыста да отбасының ауласында шатырда ұйықтады, мүмкін, қатал әкесінен қашу үшін. Хью діннің маңыздылығына сене отырып өсті; ол Фрэнсиспен бірге әр жексенбіде жексенбілік мектепке барып, отбасы аптасына екі рет пресвитериан шіркеуіне қатысты. Ол спортпен де белсенді айналысты, әсіресе теннис ойнауда шебер болды, соңында 1927 жылы Новая Шотландияның ерлер жұптық чемпионатында жеңіске жетті.
MacLennan was born in Glace Bay, Nova Scotia, on March 20, 1907. His parents were Samuel MacLennan, a colliery physician, and Katherine MacQuarrie; Hugh also had an older sister named Frances. Samuel was a stern Calvinist, while Katherine was creative, warm and dreamy, and both parents would be large influences on Hugh's character. In 1913, the family spent several months in London while Samuel took on further study to become a medical specialist. On returning to Canada, they briefly lived in Sydney, Nova Scotia, before settling in Halifax. In December 1917, young Hugh experienced the Halifax Explosion, which he would later write about in his first published novel, Barometer Rising. From the ages of twelve to twenty one, he slept in a tent in the family's backyard, even in the cold winter, possibly as an escape from his strict father. Hugh grew up believing in the importance of religion; he and Frances regularly went to Sunday school, and the family attended Presbyterian church services twice each Sunday. He was also active in sports, and became especially good at tennis, eventually winning the Nova Scotia men's double championship in 1927.
Білім
МакЛеннан мен оның қарындасы классиканы ұзақ уақыт бойы оқып үйренуге әкесінен қатты талап көрді. Франсис үшін, грек тіліне қызығушылық танытпағандықтан, бұл өте қиын болды, ал Хью осы салада білім алуды ұната бастады. Әкесі Хью үшін амбициялы білім беру жолын жоспарлаған: Далхаузи университетінде классиканы оқып, Родс стипендиясын алып, содан кейін Англияда оқуын жалғастыру. Далхаузиде оқып жүргенде, ол өзінің ішкі тілегі көркем өнер мансабын құру екенін, оған шығармашыл анасының әсері тигенін түсінді. Оксфордта ол грек және латын тілдерін оқу құштарлығын осы көркемдік сезімдерімен қатар келтіруге тырысты. Университеттің Оriel колледжіндегі бірінші жылында МакЛеннан классикалық пәндерді зерттеуге тырысып, көп еңбек етті, бірақ екінші сыныптық дипломға ғана қол жеткізді. Екінші жылы ол осындай нәтижелерге көнгенін түсінді, бірақ әлі де жақсы оқуға тырысып, бұрынғыдай шаршап-шалқап жұмыс істемеуге шешім қабылдады. Төртінші курста оқуға назар аударуы қиын болды және теннис ойнауға, өлең жазуға көбірек уақыт бөлді. Осы шамадағы отбасына жазған хаттарында ол сәтті жазушы болуды армандағаны туралы сезімдерді білдірді. 1931 жылдың соңында МакЛеннан өлеңдерінің бір бөлігін үш баспаханаға, оның ішінде Джон Лейн мен Элкин Мэтьюс фирмаларына жіберді, бірақ олар қабылданбады. Оксфордтағы төрт жылдық оқу МакЛеннанға Еуропаны аралап көруге мүмкіндік берді, ол Швейцария, Франция, Грекия және Италия сияқты елдерге сапар шекті. Ол кейбір демалыс күндерін Германиядағы бір отбасымен бірге өткізді, соның арқасында неміс тілін жақсы меңгерді. Саяхаттары мен түрлі саяси идеялармен танысуы МакЛеннанды әкесінің пуритандық, консервативтік көзқарастарына күмән келтіруге итерді. МакЛеннан Принстон университетінде оқуын жалғастыру үшін 400 долларлық стипендия жеңіп алды, бірақ классиканы оқуға деген ықыласы азайғанмен, ол сол жерге баруды шешті. Бұл әкесін қуанту үшін, сондай-ақ Ұлы депрессия кезінде жұмыс табу қиын болғандықтан жасалды. 1932 жылдың маусым айында Англиядан үйіне қайтып келе жатып, ол болашақ әйелі, америкалық Дороти Дунканмен танысты. Оған ғашық болғаннан кейін ол Принстонға қатысты ойын өзгертті. Біріншіден, әкесі оған қаржылық тәуелсіздікке қол жеткізгенше үйленбеу керектігін талап етті, яғни үйленуді кем дегенде бітіруіне дейін кейінге қалдыру қажет еді. Сонымен қатар, МакЛеннан Принстон оқуының стипендиямен жабылмайтын бөлігі үшін әкесінен ақша алуға ыңғайсыздық сезінді. Алайда, ол классикалық кафедралар ашылған Канаданың екі университетіне де өтініш білдіргеніне қарамастан, олардың екеуінен де жауап алмады, сондықтан ол Принстонға баруға мәжбүр болды. Принстондағы үш жылы оған бақытсыздық әкелді. Ондағы классикалық зерттеулердің стилі Оксфордтағы оқудан мүлдем өзгеше болды, Принстонның стипендиясы "классикалық мәтіндер мен көздерді өте егжей-тегжейлі талдаудан тұрды, бірақ жаңалық емес". Ол әкесінің идеалдарына қарсы шыға бастады: ол шіркеуге баруды тоқтатты және оқуын еңбектеп, жазуға көбірек күш жұмсады; сонымен қатар, әкесіне қаржылық тәуелділігіне ренжіді, Доротимен қарым-қатынасын жалғастырды, тіпті әкесі оның американдық, Шотландияның төмендіктерінен шыққан, христиан ғылымын ұстанатын, бизнес әлеміндегі тәжірибесін мақұлдамайтынын білгенімен.
MacLennan and his sister were pushed extremely hard by their father to spend long hours learning the classics. While this was very difficult for Frances, who had no interest in Greek, Hugh grew to enjoy this field of study. Their father had an ambitious educational path planned for Hugh: studying the classics at Dalhousie University, getting a Rhodes Scholarship, and then continuing his studies in England. While at Dalhousie, he realized that his inner wish was to pursue an artistic career, the influence of his creative mother. At Oxford, he struggled with balancing his passion for Greek and Latin studies with these artistic instincts. In his first year at the university's Oriel College, MacLennan worked incredibly hard at his classics courses, but was only able to achieve second class honours. By his second year, he had resigned himself to such results, and while still working diligently, decided not to overwork himself as before. In his fourth year, he was finding it increasingly difficult to concentrate on his studies and spent more and more time at tennis and writing poetry. In letters to his family from around this time are hints that he hoped to be a successful writer. In late 1931, MacLennan sent some of his poetry to three publishers, including the firms of John Lane and Elkin Mathews, but it was turned down. MacLennan's four years in Oxford gave him the opportunity to travel throughout Europe, and he visited countries such as Switzerland, France, Greece, and Italy. He spent some of his holidays lodging with a family in Germany, through which he acquired a very good proficiency in German. His travels and his exposure to different political ideas caused MacLennan to begin to question his father's puritanical, conservative attitudes that he had until then taken for granted. MacLennan won a $400 scholarship to continue his studies at Princeton University, and despite his growing disinclination to keep studying the classics, he decided to go there. This was partly to appease his father, and partly because the Great Depression meant that there were few jobs available. In June 1932, while sailing home from England, he met his future wife, American Dorothy Duncan. Falling in love with her made him change his mind about Princeton. For one thing, his father insisted he should not get married before becoming financially independent, which would mean delaying marriage at least until his graduation. In addition, MacLennan was already unhappy about having to accept money from his father for the part of his Princeton studies that would not be covered by his scholarship. However, his applications were rejected from both of the Canadian universities he applied to that had classics department positions opening; thus, he grudgingly agreed to go to Princeton after all. His three years at Princeton were unhappy. The style of classical study there was very different from what he was used to at Oxford, with Princeton's scholarship "consist[ing] of extremely detailed analyses of classical texts and sources—thorough, but unoriginal." He began to rebel against his father's ideals: he stopped going to church and put increasing energy into his writing at the expense of his studies; furthermore, in addition to resenting his financial dependence on his father, he continued his relationship with Dorothy even though he knew his father would not approve of her American, Lowland Scottish, Christian Science, business world background.
Жарияланбаған романдар
Принстонда МакЛеннан өзінің алғашқы романын "Барлық мақтаулары" деп жазды. Ол белгілі бір өзгерістер енгізсе ғана, қолжазбаны қабылдауға дайын бір баспагерді тапты; алайда, бұл компания кітапты басып шығара алмай тұрып, жұмысын тоқтатты. 1935 жылдың көктемінде ол докторлық диссертациясын аяқтады, "Оксиринх: Экономикалық және әлеуметтік зерттеу", Египеттегі римдік колонияның құлдырауы туралы, оны Принстон университетінің баспасы жариялады және 1968 жылы А. М. Хаккерт қайта басып шығарды. 1935 жылы Ұлы депрессияның салдарынан оқытушылық қызметтер өте аз болды, ал МакЛеннанның зерттеу саласы, әсіресе классика, Солтүстік Америка білім беру жүйесінде маңыздылығын жоғалтып барады. Ол Монреальдегі (Квебек) Төменгі Канада колледжінде жұмыс істеді, бірақ бұл жұмыс өзіне лайық емес деп санады, өйткені оның Далхаузи университетіндегі бакалавр дипломы осы қызметке жеткілікті біліктілік болар еді. Ол онда жұмыс істеуден көбінесе ләззат алмады және аз жалақыға ұзақ сағаттар жұмыс істеуге мәжбүр болғанына ренжіді, бірақ бәрібір, кем дегенде, ең жақсы студенттер үшін жігерлендіретін оқытушы болды. Кейіннен МакЛеннан "Түннің соңын білдіретін сағат" романында Ватерлоо мектебін суреттегенде Төменгі Канада колледжімен әжуалады. 1936 жылдың 22 маусымында ол Доротимен оның үйіне жақын, Вильметте қаласында (Иллинойс штаты) үйленді және Монреальде қоныстанды. Осы арада 1934–1938 жылдары МакЛеннан екінші романы "Адам қуанышқа бөленуі керек" романын жазып жүрді. Лонгман, Грин және Компания, сондай-ақ Дуэлл, Слоан және Пирс екеуі де романға үлкен қызығушылық танытты, бірақ соңында ешқайсысы оны жариялаған жоқ. 1939 жылдың ақпан айында МакЛеннанның әкесі жоғары қан қысымынан қайтыс болды. Бұл МакЛеннан үшін күтпеген жағдай болды, өйткені өткен жылы олар жақындасып, қарама-қайшы пікірлерін татуластыра бастаған еді. Әкесінің қайтысынан кейін бірнеше ай бойы МакЛеннан оған хаттар жазуын жалғастырды, онда ол Еуропадағы соғыс мүмкіндігі және оның салдары туралы ойларын талқылады.
At Princeton, MacLennan wrote his first novel, So All Their Praises. He found one publisher who was willing to take the manuscript, as long as he made certain changes; however, this company went out of business before the book could be published. In spring 1935, he finished his PhD thesis, Oxyrhynchus: An Economic and Social Study, about the decline of a Roman colony in Egypt, which was published by Princeton University Press and reprinted in 1968 by A. M. Hakkert. In 1935, there were very few teaching jobs available as a result of the Depression, and MacLennan's field of study, the classics, was in particular becoming less significant in North American education. He took a position at Lower Canada College in Montreal, Quebec, even though he felt it was beneath him, as just his Dalhousie BA would have been a sufficient qualification for the job. He generally did not enjoy working there, and resented the long hours required of him for low pay, but was nonetheless a stimulating teacher, at least for the brighter students. MacLennan would later poke fun at Lower Canada College in his depiction of Waterloo School in The Watch That Ends the Night. On June 22, 1936, he and Dorothy were wed near her home in Wilmette, Illinois, and settled in Montreal. Meanwhile, in 1934–1938, MacLennan was working on his second novel, A Man Should Rejoice. Longman, Green and Company and Duell, Sloan and Pearce both showed strong interest in the novel, but in the end neither published it. In February 1939, MacLennan's father died after suffering from high blood pressure. It was a huge surprise to MacLennan, as in the previous year they had just begun to become closer and to reconcile their opposing views. For several months after his father's death MacLennan continued to write letters to him, in which he discussed his thoughts on the possibility and implications of a war in Europe.
Барометрдің көтерілуі
Дороти МакЛеннанды алғашқы екі романының сәтсіздігі оның бірін Еуропаға, екіншісін АҚШ-қа орналастырғандығынан болды деп сендірді; ол оны ең жақсы білетін Канада туралы жазуға көндірді. Ол оған: "Канада өз әдебиетін қалыптастырғанша ешкім оны түсінбейді, ал сіз канадалық романдарды жаңартуды бастауыңыз керек" деді. Осыған дейін Томас Чандлер Галибуртон (1796–1865), Сюзанна Муди (1803–1885), Л. М. Монтгомери (1874–1942), Стивен Ликок (1869–1944), Морли Каллаган (1903–1990) және В. О. Митчелл (1914–1998) сияқты жазушылары бар, англо-канад әдебиетінің үзіліс-үзіліспен дамыған дәстүрі болды. МакЛеннан канадалықтар үшін Канаданы анықтауды ұлттық роман арқылы мақсат етті. Оның 1917 жылғы Галифакс жарылысы мен Новая Шотландияның әлеуметтік жіктелуі туралы "Барометрдің көтерілуі" романы 1941 жылы жарық көрді.
Dorothy convinced MacLennan that the failure of his first two novels was due to his having set one in Europe and the other in the United States; she persuaded him to write about Canada, the country he knew best. She told him that "Nobody's going to understand Canada until she evolves a literature of her own, and you're the fellow to start bringing Canadian novels up to date." Until then there had been a sporadic tradition of Anglo Canadian literature, with such writers as Thomas Chandler Haliburton (1796–1865), Susanna Moodie (1803 1885), L. M. Montgomery (1874 1942), Stephen Leacock (1869 1944), Morley Callaghan (1903 – 1990), and W. O. Mitchell (1914 1998). MacLennan set out to define Canada for Canadians through a national novel. Barometer Rising, his novel about the social class structure of Nova Scotia and the Halifax Explosion of 1917, was published in 1941.
Кейінгі романдары
Оның ең танымал романы, "Екі жалғыздық", ағылшын және француз Канадасы арасындағы шиеленістерді бейнелейтін әдеби аллегория, 1945 жылы жарық көрді. Сол жылы ол Төменгі Канада колледжін бітірді. "Екі жалғыздық" МакЛеннанға әдебиет саласындағы алғашқы генерал-губернатор сыйлығын әкелді. 1948 жылы МакЛеннан "Құлама" романын жариялады, ол да генерал-губернатор сыйлығын жеңіп алды. Келесі жылы ол "Елден елге" атты очерктер жинағын шығарды, ол ғылыми емес әдебиет бойынша генерал-губернатор сыйлығына ие болды. 1951 жылы МакЛеннан оқытумен айналысуға оралды және Макгилл университетінде қызметке қабылданды. 1952 жылы ол Канада Корольдік қоғамының мүшесі болып сайланды және қоғамның Лорн Пирс медалімен марапатталды. 1954 жылы ол тағы бір очерк жинағын – "Отыз үш" атты еңбегін жариялады, ол тағы да ғылыми емес әдебиет бойынша генерал-губернатор сыйлығын жеңіп алды. 1956 жылы ол Корольдік әдебиет қоғамының мүшесі атанды. МакЛеннанның Макгиллдегі студенттерінің бірі – 1970-ші жылдары танымал канадалық романист болған Мариан Энгель еді. Ол шамамен 1958 жылы оның магистрлік дипломдық жұмысының жетекшісі болды. Тағы бір белгілі студенті – танымал әнші, ақын және романист Леонард Коэн болды. Дороти Дункан 1957 жылы қайтыс болды. МакЛеннан 1959 жылы екінші әйелі Алина Уокерге үйленді. Сол жылы ол генерал-губернатор сыйлығын соңғы рет жеңіп алған "Түнді аяқтайтын күзет" романын жариялады. 1967 жылы ол Канада орденінің серігі атанды. 1985 жылы ол Квебек Ұлттық орденінің рыцары болды. МакЛеннан жазу және жариялау ісін жалғастырды, оның соңғы романы "Уақыт дауыстары" 1980 жылы жарық көрді. Ол 1990 жылдың 9 қарашасында Монреальде, Квебекте қайтыс болды. Канадалық "The Tragically Hip" тобы "Fully Completely" альбомында "Батылдық (Хью МакЛеннан үшін)" атты әнін ұсынды. Әнге "Түнді аяқтайтын күзет" романынан алынған үзінділер енгізілген.
His most famous novel, Two Solitudes, a literary allegory for the tensions between English and French Canada, followed in 1945. That year, he left Lower Canada College. Two Solitudes won MacLennan his first Governor General's Award for Fiction. In 1948, MacLennan published The Precipice, which again won the Governor General's Award. The following year, he published a collection of essays, Cross Country, which won the Governor General's Award for Non Fiction. In 1951, MacLennan returned to teaching, accepting a position at McGill University. In 1952, he was made a fellow of the Royal Society of Canada and awarded the society's Lorne Pierce Medal. In 1954, he published another essay collection, Thirty and Three, which again won the Governor General's Award for Non Fiction. In 1956, he was made a fellow of the Royal Society of Literature. One of MacLennan's students at McGill was Marian Engel, who became a noted Canadian novelist in the 1970s. He served as her master's supervisor in c. 1958. Another notable student was Leonard Cohen, the popular songwriter, poet and novelist. Dorothy Duncan died in 1957. MacLennan married his second wife, Aline Walker, in 1959. That same year, he published The Watch That Ends the Night, which won his final Governor General's Award. In 1967 he was made a Companion of the Order of Canada. In 1985 he was made a Knight of the National Order of Quebec. MacLennan continued to write and publish work, with his final novel Voices in Time appearing in 1980. He died on November 9, 1990, in Montreal, Quebec. The Canadian band The Tragically Hip, on their album Fully Completely, have a song called "Courage (for Hugh MacLennan)". A passage from The Watch That Ends the Night is adapted for use in the song.