Кіріспе
Америка Құрама Штаттарындағы діни ұйым, метидистік епископалдық шіркеу деп аталатын жеке шіркеулер.
individual churches named Methodist Episcopal Church
Конференция бақылаушылар, ақсақалдар, дьякондар, саяхатшы уағыздаушылар және жергілікті уағыздаушылардан тұратын ұйымды қабылдады. Уағыздаушылар уағыз айтуға рұхсат алған, бірақ дін қызметкері ретінде бекітілмеген және қасиетті рәсімдерді өткізе алмаған. Саяхатшы уағыздаушылар толық уақыт бойы миссионерлік қызметпен айналысып, қызмет еткен қауымдастықтардан қаржылық қолдау алған. Жергілікті уағыздаушылар күнделікті жұмыспен айналысса да, жексенбі күндері жергілікті қауымдарға уағыз айтқан. Дьякондар – бақылаушылармен бекітілген, үйлену тойларын өткізуге, жаназаны өткізуге, крещение беруге және ақсақалдарға Иеміздің соңғы кешкі асын өткізуге құқық берілген уағыздаушылар. Иеміздің соңғы кешкі асын өткізуге тек бекітілген ақсақалдар ғана құқылы болған, сонымен қатар олар округтерге жауапты болған. Шіркеу құрылған жылы 14 986 мүшесі мен 83 уағыздаушысы болды.
Өсу, бірінші Бас конференция және О'Келлидің шиғыры (17851792)
Кок 1785 жылы Ұлыбританияға оралды, бірақ 1787 жылы Уэслидің жазбаша нұсқауларымен Америка Құрама Штаттарына қайта келді. Уэсли конференция өткізуді және Ричард Уоткоатты суперинтендант етіп тағайындауды бұйырды. Конференцияда Джеймс О'Келли және Джесси Ли Кок пен Уэслинің билігіне қарсылық көрсетті. Көптеген пасторлар Кок пен Уэслидің шешім қабылдауды американдық шіркеудің қолынан алып жатқандай сезінді. Олар сондай-ақ Уоткоаттың тағайындалуы Асберидің қайтарылуына әкелуінен қорқып, конференция Уоткоатты тағайындаудан бас тартты (Уоткоат 1800 жылы сәтті сайланды). 1788 жылы суперинтендант лауазымы епископ лауазымына өзгертілді. Коктың американдық методистер арасындағы беделі оның епископтық шіркеумен (қазіргі американдық англикандар өздерін осылай атады) бірігу үшін құпия келіссөздер жүргізгені белгілі болғанда одан әрі төмендеді. Кок епископтық шіркеудің төрағасы Уильям Уайтқа хат жазып, кездесу өткізді. Олар епископтық пасторлық стандарттарды төмендету, методист пасторларын қайта тағайындау және Кок пен Асбериді епископтық епископтар ретінде қайта тағайындау мәселелерін талқылады. Асбери келіссөздер туралы білгеннен кейін, бірігу жоспарының қарастырылуын тоқтатты. Билік туралы дау-дамайларға қарамастан, методист епископальдық шіркеу өсуін жалғастырды. 1788 жылы 37 354 мүше болды, оның 6 545-і афроамерикандықтар еді. Аудан саны 85-ке, ал жылдық конференциялар саны 6-ға жетті. Бір жылдан кейін жылдық конференциялар саны он бірге дейін өсті. Шіркеудің қамтымы Аппалачи және Аллегей тауларынан тысқары да кеңейе бастады. 1791 жылы Уильям Лози Жоғарғы Канадада аудан құрды. Осы кезеңде Америкадағы алғашқы методист колледжі құрылды, ол Мэриленд штатындағы Коксбери колледжі болды. Бұл өсім шіркеудің шешім қабылдау процесіндегі мәселелерді көрсетті. Әр жылдық конференция заң қабылдамас бұрын заңға келісуі керек еді, бірақ конференциялар саны он бірге жеткенде бұл қиындыққа айналды. Орталықтандырылған саясатты қалыптастыру қажеттілігі 1789 жылы епископтар кеңесі мен ақсақалдар кеңесін (көп округтерді бақылайтын) құруға әкелді, бірақ бұл орган екі рет отырыс өткізгеннен кейін жабылды. Кеңес сәтсіз аяқталғаннан кейін 1792 жылдың қараша айында Балтиморде Бас конференция өтті. Бұл бірінші Бас конференция шіркеуке заң шығару билігін берді, әр төрт жылда бір рет жиналуға бел буды және жалпы және жылдық конференцияларға барлық ақсақалдардың, дьякондардың және саяхатшы пасторлардың кіретінін шешті. Жергілікті пасторлар мен басқа да мирян мүшелеріне дауыс беру құқығы берілмеді. Бас конференцияда епископтардың пасторларды аудандарға тағайындау билігі туралы дау туды. О'Келли мен оның жақтастары тағайындамаларға конференцияға шағымдану құқығын талап етті, бірақ бұл ұсыныс қабылданбады. Олар жауап ретінде Америка методизміндегі алғашқы жікшілдікті бастаған Республикалық методист шіркеуін құрды. Республикалық методистер өздерінің атауындағы «республикалық» терминін қолданудан көрініп тұрғандай, теңдікке негіделген шіркеуді қалады және методист епископальдық шіркеудің орталықтандырылған басқаруына және епископтық басқару жүйесіне қарсы болды. Методист епископальдық шіркеу мүшелерінің бес бөлігін жоғалтты және 1800 жылға дейін қайтадан өсімді сезінбеді. 1801 жылы Республикалық методистер методист атауынан бас тартып, кейіннен басқа топтармен бірігіп, Христиандық байланыс құрды. Бұл топ Біріккен шіркеудің алдыңғы қатарында болды.
Конституцияны әзірлеу
Екінші Бас конференция 1796 жылдың қазан айында Балтимор қаласында өтті. Ол жылдық конференциялардың санын алтыға дейін азайтты және алғаш рет оларға географиялық шекаралар белгіледі. Нақты шекаралар салынғаннан кейін, уағыздаушылардың белгілі бір жылдық конференцияға жататыны түсінікті болды. Бас конференция сондай-ақ жергілікті шіркеу мүліктерінің Методист епископалдық шіркеуінің сенімділікпен иелігінде болуын талап етті. Жергілікті уағыздаушылар төрт жыл қызмет еткеннен кейін диакондыққа үміткер болатын. Кок Британияға жиі сапарлар жасағандықтан, Эсбериге көмек көрсету үшін тағы бір епископ қажет болды; Кок Британиядағы Веслиан методистік шіркеуінің жетекші тұлғасы саналды, ол Веслидің 1791 жылы қайтысынан кейін Англикан шіркеуінен бөлінген еді. 1800 жылдың мамыр айында өткен үшінші Бас конференцияда Ричард Уоткот сайланып, Методист епископалдық шіркеуінің үшінші епископы болып киеленді. 1796 жылы жылдық конференцияларға географиялық шекаралар берілгендіктен, олар штаттар сияқты әрекет ете бастады және Бас конференцияда пропорционалды өкілдік талап етті. Бас конференция Балтиморда жиі өткендіктен, Филадельфия және Балтимор конференциялары, осы қалаға жақын болғандықтан, оған үлкен ықпал етті. 1804 жылғы Бас конференцияда осы екі конференциядан 70 уағыздаушы қатысты, ал қалған бесеуінен барлығы 42 уағыздаушы келді. Бұл мәселені шешу үшін 1808 жылы Бас конференцияға делегаттық өкілдік жүйесі енгізілді. Әр жылдық конференция әрбір бесеу мүшесіне бір өкіл жіберуге құқылы болды. Осы кезде Шектеуші Ережелер де қабылданды. Бұл ережелер шіркеудің конституциясы ретінде қарастырылды және Бас конференцияға шіркеудің доктриналық нормаларын және епископалдық басқаруды өзгертуге тыйым салды, егер мұндай түзетулер барлық жылдық конференцияларда мақұлданбаса. Уильям Маккендри Методист епископалдық шіркеуінің төртінші епископы және қайтыс болған Уоткоттың орнын басатын алғашқы американдық епископ болып сайланды. 1812 жылғы Бас конференция 1808 жылы қабылданған жаңа ережелер бойынша алғаш рет шақырылды. Бұл конференция Нью-Йорк қаласында өтті және жергілікті диакондарды пресвитерлерге тағайындауға құқылы болды. Огайо және Теннеси конференциялары Батыс конференциясының орнына құрылды. Сонымен, барлығы тоғыз конференция болды, ал қалғандары – Нью-Йорк, Жаңа Англия, Геннеси (Жоғарғы және Төменгі Канададағы округтерді қоса алғанда), Оңтүстік Каролина, Вирджиния, Балтимор және Филадельфия конференциялары.
1816 жылғы Бас конференция
1816 жылы МЭК үшін бір дәуір аяқталды. Асбери мен Джесси Ли сол жылы қайтыс болды, ал Кок 1815 жылы британдық конференция үшін миссионерлік жұмыс істеген кезде дүние салды. Бұл кісілердің барлығы уағыздау қызметінің көшпелі моделін жақтады. Асберидің қайтысынан кейін 1816 жылғы Бас конференция Енох Джордж пен Роберт Ричфорд Робертсті Маккендримен бірге епископтар етіп сайлады. Бас конференция қаржы жинау үшін орындықтарды жалға беруді мақұлдамады (бірақ көптеген методистік шіркеулер орындықтарды жалға беруді бастағандықтан бұл көбінесе назарсыз қалды). Сондай-ақ, конференция методистік тәртіп, доктрина, киім және қасиетті рәсімдердегі талаптардың әлсіздігіне қатысты алаңдаушылық білдірді. Кейбір жерлерде ариандық, социандық және пелагиандық сияқты бұрыс ілімдердің пайда болуына да алаңдаушылық туды. Министрлік қызметке үміткерлерді тиісті деңгейде дайындау үшін епископтарға бекітілген оқу тізімі бар Оқу жоспарын жасауға нұсқау берілді, бұл министрлік дайындыққа формалды процесті енгізуге жасалған алғашқы қадам болды. Оқу жоспары американдық методизмінің британдық теологтарға сенімділігін көрсетті. Оқу тізіміне Уеслидің уағыздары мен түсіндірмелері, Джон Флетчердің төрт томдық «Антиномиандыққа қарсы тексерулер», Джозеф Бенсонның түрлі мәселелер бойынша уағыздары және Коктың алты томдық «Қасиетті кітапқа түсініктемесі» кірді. Бұл еңбектер американдық методистердің келесі ғасырдағы сенімдерін басшылыққа алатын болады. Бас конференция Джошуа Суле мен Томас Мейсонды шіркеудің баспа үйі – Методист кітапханасының басшылары етіп тағайындады. Конференция сонымен қатар «Методист журналы» атты ай сайынғы мерзімді басылымды жариялауға бұйрық берді. Бұл журнал тез арада 10 000 тиражға жетті, ал сол кездегі танымал әлемдік мерзімді басылымдардың тиражы 4 000 мен 5 000 аралығында болды. Кейін «Методист тоқсандық шолуы» деп аталған «Методист журналы» 1818 жылдан 1932 жылға дейін үздіксіз жарық көрді және басқа діни басылымдарға қарағанда ұзақ өмір сүрді. Осы кезеңде шіркеу өсуін жалғастырды. Шамамен 1800 жылдар шамасында методизм Огайо штатының Цинциннати аймағына тарады, ал 1807 жылы қалада алғашқы методистік шіркеу салынды. 1809 жылы Уильям Кейс Мичиган аймағындағы Детройтке миссионер ретінде жіберілді, бір жылдан кейін Уильям Митчелл оның ізімен келді, ол бүгінгі Орталық Біріккен методистік шіркеуді және Мичигандагы ең көне протестанттық қауымды ұйымдастырды. 1808 жылы Мэтью П. Стердевант Алабама штатындағы Томбигби өзенінің жағалауында жаңа округ құрды. 1809 және 1810 жылдары Джон Крейн қазіргі Миссури штатының Жоғарғы Луизиана аймағында жаңа округтер құрды. 1812 жылғы соғыстан кейін Канада конференциялары американдық шіркеуден бөлініп, Канаданың методист епископтық шіркеуіне айналды.
Африкалық американдық методистер
Методист епископтық шіркеу құлдыққа қарсы күреске бел буған, бірақ методизм құл иеленуші аймақтарға тараған сайын бұл позицияны сақтау қиын болды. Оңтүстік штаттардың наразылығын болдырмау үшін 1808 жылғы Бас конференция жылдық конференцияларға құлдарды сатып алу және сату мәселесінде өз саясатын қалыптастыруға рұқсат берді. 1816 жылы шіркеу ережесіндегі (Дисциплина) шілтенің лауазым иелеріне құлдарға ие болуға тыйым салу тек құлдықты жойған штаттарда ғана қолданылатындай етіп өзгертілді. Тағы бір мәселе – MEC афроамерикандық мүшелеріне толыққанды теңдік пен шіркеуге қабылдауды қамтамасыз ете алмады. Бұл кемшілік нәтижесінде ақтардың бақылауындағы бөлек шіркеулер құрылды. 1800 жылы Бас конференция епископтарға афроамерикандық ер адамдарды жергілікті дьякондыққа бекітуге рұқсат берді. Филадельфиялық Ричард Аллен осы ереже бойынша бекітілген алғашқы адам болды. Одан бұрын, 1794 жылы Аллен ақ нәсілді мүшелердің нәсілдік дискриминациясына қарсы тұрып, басқа афроамерикандық мүшелерді Сент-Джордж шіркеуінен шығуға шақырды. Алленнің жетекшілігімен және Асберидің қолдауымен олар Бетел Африка методистік епископтық шіркеуін құрды. Аллен мен Дэниел Кокердің басшылығымен Бетел шіркеуі және басқа афроамерикандық қауымдар 1816 жылы Африка методистік епископтық шіркеуін (AME) құру үшін MEC-тен шықты. Нейтан Бангстің сөзіне сүйенсек, MEC өзінің алғашқы жылында AME шіркеуіне шамамен 900 афроамерикандық мүшесінен айырылған болуы мүмкін. Басқа афроамерикандық мүшелер де жеке шіркеулер құру үшін кетіп қалды. 1813 жылы Делавэр штатының Уилмингтон қаласындағы топ Африкалық Одақ шіркеуін құрды, ал Нью-Йорктегі афроамерикандық методистер Африка методистік епископтық Сион шіркеуін құрды. Бұл топтар өз нәсілдес ағайындарына берілген, мысалы, дін қызметкеріне бекіту, өкілдік құқығы және мүлікке ие болу сияқты артықшылықтардан айырылғандықтан кетіп қалды. Бірақ осы шығындарға қарамастан, афроамерикандық методистердің көпшілігі MEC-те қалды.
Құрметтілік іздеу
19 ғасырда методист епископаль шіркеуі АҚШ-тағы ең ірі және кең таралған діни ұйымға айналды, тіпті ол «Федералды үкіметтен басқа ең кең ауқымды ұлттық ұйым» деп мақтанатын. Антебеллум дәуірінде жаңа буын басшылары, қарқынды дамып келе жатқан уағыздаушылар мен діндарлар методист епископаль шіркеуін әлеуметтік құрметке жеткізіп, Американың протестанттық элитасына енгізуге ұмтылды. Осы процесте МЭК кейбір замандастары мен кейінгі зерттеушілер «тәртіптің әлсіреуі, дүниеге құмарлық, негізгі Веслиандық қағидалар мен тәжірибелерден бас тарту, қоғамның маргиналданған топтарына евангелистік миссияны тоқтату және методизмнің пророқтық күшін жоғалту» деп санаған өзгерістерді бастан кешірді. Бұл көшпелі уағыздау жүйесінен тұрақты қызметке өтуді де қамтыды. Методист уағыздаушыларының екінші буыны Уеслидің «өзіне шек қойған, құрбандыққа дайын, аскетикалық бауырластық» туралы бастапқы көзқарасын іске асыра алмады. Көбінесе уағыздаушылар екі жылдық мерзімге «станциялар» деп аталатын жекелеген қауымдарға тағайындалатын болды. Бұл стационарлық пасторларға бұрынғыдай екі, төрт немесе алты апта сайын қысқа сапарлар жасаудың орнына, бір қауымда күнделікті тұруға мүмкіндік берді. Мұндай жүйенің қалыптасуына пасторлар үйлерінің салынуы көмектесті. 1858 жылға қарай солтүстік МЭК 5 мыңнан астам саяхатшы уағыздаушының пайдалануына 2174 пастор үйі салды. Стационарлық уағыздаушылар мен олардың әйелдері методист қоғамдарының негізі болған сыныптық жиналыстар жүйесіне қиындықтар туғызды, және методистер 1820 жылдарға қарай сыныптардың азайып бара жатыр екенін байқады. Сыныптық жиналыстар мен сынып жетекшілері дәстүрлі түрде атқарған тәртіп пен рухани тәрбие функцияларын уағыздаушы мен оның әйелі өздеріне алды. Осыған балама ретінде кіші топтардағы жиналыстарды жексенбілік мектеп және жергілікті миссионерлік және насихаттау қоғамдары ұйымдастырды. Бұл ұйымдардың жиналыстарында дұға, ән, куәліктер мен насихаттар айтылды. Осы білім беру және миссионерлік күш-жігерді қолдау үшін методистер 1830 және 1840 жылдары, көбінесе қаланың орталық көшелерінде үлкен және әсерлі ғимараттар салуды бастады. 1830 жылдары діни ұйымның өзгеруіне қарсы күшті дауыстар естілді. Бұл дауыстар Асбери дәуірінің аяқталуына байланысты ностальгиялық және көңілі тоңған сезімдерді білдірді, ол дәуір үлкен діни құлшыныс, жаңарулар мен лагерьтік жиналыстармен ерекшеленді. Бұл дауыстар «мұңға батушылар» деп есептелді, өйткені олар шағымданудан ешқашан жалыққан емес, ол мінберде, конференциялық уағыздарда немесе методистік мерзімді басылымдардың беттерінде айтылған болатын.
Жаңа институттар
Нейтан Бангс құрметке лайық болу науқанына жетекшілік еткені үшін танымал. Денеапарияның кітап агенті және «The Methodist Magazine» мен апталық «Christian Advocate» журналының редакторы ретінде Бангс 1860 жылдарға дейін МЭК-тің ең көрнекті және ықпалды көшбасшысы болды. Оның басшылығымен «Christian Advocate» журналы әлемдегі ең көп таралған журналға айналды, ал «Book Concern» британдық қайта басылымдарды таратумен шектеліп қалмай, ересектерге, балаларға және жексенбілік мектептерге арналған әдебиеттерді ұсынатын толыққанды баспаханаға айналды, сондай-ақ 1817 жылы құрылған Методист трактаттар қоғамы үшін трактаттар шығарды. 1820 жылдарға қарай методистер жоғары білім беру орындарын салуға дайын болды. Кальвинистік емес колледждер мен семинариялардың жетіспеушілігін атап өткен 1820 жылғы Бас конференция жылдық конференцияларды методистердің бақылауындағы оқу орындарды құруға шақырды. Азамат соғысына дейін шамамен екі жүздей оқу орны құрылды. Олардың қатарында Аугуста колледжі (1822), Маккендри университеті (1828), Веслиан университеті (1831), Эмори университеті (1836), Эмори және Генри колледжі (1836), Депау университеті (алғашқыда 1837 жылы Индиана Асбери университеті) және болашақта Бостон университетінің теология мектебі (1839) болды. Бұған қоса, методистер 1833 жылы бұрыннан бар Дикинсон колледжі мен Аллегейни колледжімен байланыс орнатты. Мефодистер әйелдер біліміне де инвестиция жасады, Солтүстік Каролинадағы Гринсборо колледжі мен Джорджиядағы Веслиан колледжіне негіз салды.
Соғыс алдындағы миссиялар
Нейтан Бангс 1819 жылы шетелдік миссионерлік жұмысты қолдау үшін Методист епископальдық шіркеуінің миссионерлік қоғамын құруда маңызды рөл атқарды. Миссионерлерді епископтар тағайындап, олардың жұмысын қадағалап отырса, миссионерлік қоғам оларды қолдау үшін қаржы жинады. 1834 жылы Либерия жылдық конференциясы ұйымдастырылды. Либерияда саяхат жасау кезінде епископ Леви Скотт 1853 жылы алғашқы африкалық диакондар мен ақсақалдарды тағайындады. 1856 жылы Бас конференция шетелдік миссионерлік аймақтарды бақылау үшін миссионерлік епископ лауазымын құрды. Либерия конференциясы Фрэнсис Бернсті миссионерлік епископ етіп сайлады, ол 1858 жылы қасиеттілікке ие болып, Методист епископальдық шіркеудің алғашқы афроамерикандық епископы болды. Миссионерлік епископ ретінде Бернс шіркеудің бас бақылаушысы деп есептелмеді, ал оның епископтық билігі тағайындалған аймағымен шектелді. Ішкі салада Огайо штатының Вайандотт, Оңтүстік-Шығыстағы Крик, Чероки, Чоктау және Чикасау, Ұлы көлдер аймағындағы Ожибве, Онида және Чиппева сияқты Түпкілікті американдық тайпалар арасында жұмыстар жүргізілді. 1840 жылдардың соңында Евангелистік қауымдастық немесе Мәсіхтегі Біріккен бауырластар (кейін Евангелистік Біріккен бауырластар (EUB)) мүшелері болмаған Методист епископальдық шіркеудің неміс тілінде сөйлейтін мүшелері үшін жеке конференциялар құрылды. Олардың ішінде Сент-Луис неміс конференциясы болды, ол 1925 жылы Іллинойс конференциясымен бірге ағылшын тілінде сөйлейтін конференциялармен біріктірілді.
Қасиеттілік қозғалысының шығу тегі
1840 жылы Фиби Палмер Нью-Йорктегі әпкесі Сара бастаған әйелдер дұға жиынының басшылығын өз қолына алды. «Сейсенбілік қасиеттілікті жетілдіру жиыны» деп белгілі болған бұл жиынға қатысушылар христиандық кемелділік немесе толық қасиеттену нығматын алуға тырысты. Христиандық кемелділік – Уеслидің үйреткен доктринасы еді, бірақ дінтанушы Рэндалл Балмердің сөзімен айтқанда, методистер беделді болып, орта тапқа жатқанда «арқаға қарай ығысып» кеткен. Палмер өзі 1837 жылы өміріндегі барлық нәрсені Құдайға «толықтай бағыштағанда» толық қасиеттенуді сезінген. Өзінің уағыздауы мен жазбалары арқылы Палмер «құрбандық алтарының теологиясын» қалыптастырды, ол толық қасиеттенуге «қысқа жолдың» жолын көрсетті, ол дүниелік құштарлықтарды құрбан ету арқылы, өзін метафоралық алтарга қою арқылы қол жеткізіледі. Осы арнау толыққаннан кейін, христиан Құдай оларды қасиеттендіретініне сенімді бола алады. Тарихшы Джеффри Уильямс: «Палмер қасиеттенуді сенім арқылы іске асырылатын бірден болатын әрекет деп қарастырды», - деді. Оның басшылығымен ер адамдар да жиынға үнемі қатыса бастады, соның ішінде Нейтан Бангс, епископ Леонидас Хамлин және Стивен Олин сияқты танымал методистер де болды. 1850 жылдары дерлік барлық протестанттық конфессиядан адамдар жиынға қатысты және осыған ұқсас жиындар елдің әр жерінде ашылды, 1886 жылға қарай шамамен 200-ге жетті. Бұл жиындар «Христиандық кемелділікке нұсқаулық» сияқты басылымдар арқылы толық қасиеттенуді сезінгендердің жазбаша куәліктерін жариялаған жаңаконфессиялық қасиеттілік қозғалысына серпін берді. Бұл қозғалыстың көп бөлігі қалалық жерлерде болды және көбінесе қарапайым адамдар басқарды.
Епископтық саясат пен аболиционизмге қатысты қақтығыс
1820 жылдары методист епископ шіркеуінде реформа қозғалысы туды. Реформаторлар шіркеуге жетекшілік ететін ақсақалдарды епископтар тағайындамай, конференция сайлаулары арқылы сайлануын қалады. Олар сондай-ақ жергілікті уағыздаушылардың (барлық методист дін қызметкерлерінің үштен екі бөлігі) және мирянның жылдық және жалпы конференцияларда өкілдік етуін тіледі. Бұл ұсыныстар, әсіресе ақсақалдарды сайлау, шіркеудің епископтық басқару құрылысына қауіп деп есептелді және, демек, епископ Маккендри мен шектеу ережелерін жазған Джошуа Сульдің пікірінше, шектеу ережелерін бұзу болып саналды. 1824 жылғы Бас конференциядан кейін реформаны қолдау үшін бірнеше "бірлестік қоғамдары" құрылды, ал шіркеу басшылары шіркеудің епископтық басқару құрылысын өзгертуге жасалған кез келген әрекетті тоқтатуға шаралар қолданды. Балтимор конференциясындағы ақсақалдар реформаны жақтағандары үшін жиырма бес мирян мен он бір жергілікті уағыздаушыға қатысты тәртіптік шаралар қолданды. Сонымен қатар, бірлестік қоғамдарының саны артты. 1828 жылғы Бас конференцияның демократиялық реформаларды мақұлдамауы шіркеу ішіндегі түбегейлі бөлінуге және Методист протестант шіркеуінің құрылуына әкелді. 1820 жылы (Миссури келісімі жасалған жыл) Методист епископ шіркеуі дін қызметкерлері мен басшылардың құлдарға ие болуын тыйым салды. Сол кезде ол Американың отарлау қоғамымен және өзінің Либерия миссиясымен тығыз байланысты болды, ол босатылғандарды Африкаға уағыз тарату үшін жіберуді ұсынды. Тарихшы Дональд Мэтьюстың айтуынша, "Методист епископ шіркеуінен гөрі отарлаумен тығыз байланысты басқа діни ұйым болған жоқ". 1830 жылдары Методист епископ шіркеуіндегі құлдықты жоюшылар шіркеудің құлдыққа қарсы позициясын қайта жаңғыртуға тырысты. Құлдықты жоюға қатысты айқын қызмет Жаңа Англияның жылдық конференциясында болды, онда Оранж Скотт және басқалар лагерь жиындарында және конференция құрылымдарында құлдыққа шабуыл жасады, сондай-ақ шіркеу басылымдарында құлдыққа қарсы пікірлерді басуға қарсы тұрды. Олардың күш-жігеріне қарамастан, Натан Бангс аболиционистік хабарларды шіркеудің мерзімді басылымдарында жарияламады, ал епископтар шіркеу бірлігі үшін аболиционистерді басуға тырысты. Аболиционист дін қызметкерлері айыпталып, тәртіптік шараларға тартылып, жаза ретінде қиын қызметтерге тағайындалды. Оңтүстік методистер құлдықтың моральдық тұрғыдан дұрыстығын қорғап, құлдық саяси мәселе ретінде шіркеудің қарауына кірмейтін мәселе екенін мәлімдеді. 1840 жылғы Бас конференцияда құлдыққа қарсы күштер басымдық алғанда Скотт және оның одақтастары Ла Рой Сандерленд және Жотам Хортон шіркеуден шықты. МЭК-ті "құлдарды ұстап қана қоймай, құлдықты қорғайтын шіркеу" деп айыптап, бұл адамдар 1843 жылы Веслиандық методист шіркеуін құрды (осы атпен белгілі британдық шіркеумен шатастырмау керек).
1844 жылғы оңтүстік шика
Веслиан методистерінің бөлінуіне қарамастан, солтүстік методистер арасындағы құлдыққа қарсы қозғалыс өсуін жалғастырды, конференциялар 1844 жылғы Бас конференцияға дейін құлдыққа қарсы қаулылар қабылдады. Оңтүстік штаттардың наразылығына қарамастан, Бас конференция құлдық мәселесі бойынша комитет құрды, ол конференцияның «құлдықтан шіркеуді бөлу» үшін шаралар қабылдауын ұсынды. Шіркеу бірлігіне ең көп зиян келтіргені, Бас конференция құл иеленуші епископ Джеймс Осгуд Эндрюге «осы кедергі жойылғанша, лауазымын атқаруын тоқтатуға» бұйрық берді, себебі оның құл иеленуі солтүстікте епископ ретінде тиімді қызмет етуіне кедергі келтіретін еді. Шіркеудің татулықпен бөліну мүмкіндігін зерттеу үшін тоғыз адамнан тұратын комитет тағайындалды. Ол екі шіркеу арасындағы географиялық шекараны анықтау және Кітапханалық қоғам мен Хартиялық қордың зейнетақы қорлары сияқты мүлікті бейбіт бөлуді қарастыратын Бөлу жоспарын ұсынды. Бұл ұсыныс «шекаралық конференцияларда соғыс пен келіспеушіліктерге» әкелуі мүмкін деген алаңдаушылықтарға қарамастан, Бас конференцияда мақұлданды. Алайда, жоспарға Шектеуші ережелерге түзету енгізу қажет болғандықтан, оны жылдық конференциялардың үштен екісі бекітуі керек еді және солтүстік конференциялары қабылдамады. Дегенмен, оңтүстік конференциялары 1845 жылғы Луисвилл конвенциясында Бөлу жоспарын іске асырып, 1846 жылы Оңтүстік методист епископтық шіркеуінің (MECS) алғашқы Бас конференциясын өткізді. Бұл әрекет солтүстік және оңтүстік конференциялары арасында мүмкіндігінше көп шекаралық бекеттер мен округтерді, әсіресе Делмарва түбегінде, батыс Вирджинияда, Кентуккиде, Огайода және Миссуриде тарту үшін жарыс бастады. Осы уақытта 1848 жылғы MEC Бас конференциясы Бөлу жоспары қажетті дауыстарды алмағанын және оны шіркеуді заңды түрде бөлу үшін пайдалануға болмайтынын жариялады. Кітапханалық қоғамның мүлкін бөлудің заңдылығы туралы дау 1853 жылға дейін шешілмеді, ол кезде АҚШ Жоғарғы Соты Смит және Свормштедт ісі бойынша MECS құру заңды деп шешті.
1860 жылғы еркін методистік схизма
1850 жылғы қашқын құлдар заңына байланысты Солтүстіктің наразылығы MEC-ке одан әрі дағдарыс әкелді. Нью-Йорктегі Генсези конференциясы ең көп зардап шекті. Онда Б.Т. Робертс басқаратын реформалық методистер құлдыққа қарсылық білдірді, сондай-ақ мәдени ыңғайланудың басқа белгілеріне де қарсы шықты, мысалы, орындық ақысы (кедейлерді мүсіркемеушілік) және жаңару мен қасиеттілік туралы үйретімнің әлсіреуі. Конференция басшылығы Робертс пен оның жақтастарын мазақтау арқылы қуды, олар 1860 жылы Ерақыт Методист Шіркеуін құрды. Ерақыт методистерге келуден алаңдаған 1860 жылғы Бас конференция құл ұстауды "Құдай мен табиғат заңдарына қайшы" және шіркеу ережелерімен үйлеспейтін деп жариялады. Бұл құлдық мәселесінде бейтараптыққа оралуды талап ететін шекаралық конференциялардан петициялардың толқынына себеп болды. Балтимор жылдық конференциясы екіге бөлінді, құлдықты қолдаушылар MEC-тен шығып кетті. Кентукки мен Миссури тез арада методистердің Одақ және Конфедерация тарапына бөлінуіне байланысты діни шайқас алаңына айналды.
Азамат соғысы және қайта құру (18611877)
Мефодистердің құлдық мәселесі бойынша жарылысы ұлттық жарылысқа пара-пар болды. Құлдыққа қатысты дау-дамай Оңтүстік штаттарын Одақтан бөлініп, Америка Конфедерациялық Штаттарын құруға итермеледі, бұл әрекеттер Америка Азамат соғысына әкеп соқты. Мефодист епископтық шіркеуінен басқа ешбір діни ағым Одақты қолдауға осыншалықты белсенділік танытқан жоқ. Тарихшы Ричард Карвардин көптеген мефодистер үшін 1860 жылы Авраам Линкольннің АҚШ президенті болып сайлануы Америкаға Құдайдың патшалығының келгенін жариялады деседі. Олар құлдарды азат ету, құлдарды жоюшыларды қорқыныштан құтқару, құл билігінің мемлекет билігіне тигізген зиянын жою және Одаққа жаңа бағыт беру туралы көріністерге шақырылды. Мефодистер Одақ армиясына көптеген капелланды жіберді және 1863-1865 жылдар аралығында әскерилерге діни қызмет көрсетіп, армияда жаңаруға ықпал еткен протестанттық ұйым – Христиандық комиссияның жұмысына белсенді қатысты. Әйелдер мен балаларға рухани көтерілу сыйлаған мефодисттік отбасылық журнал «Ladies’ Repository» христиандық отбасылық белсенділікті қолдады. Ол соғысты құлдықпен бүлінген Оңтүстік өркениетіне қарсы ұлы рухани күрес ретінде бейнеледі. Ол отбасы мүшелерінің Одақтың мүддесіне көмектесу үшін орындай алатын іс-әрекеттерін ұсынды. МЭК соғысқа толық қолдау көрсеткенімен, солтүстік мефодистерінің аз бөлігі шіркеудің саяси ұстанымымен келіспеді. Огайода соғысқа қарсы «Копперхедтермен» көңілдес болған мефодистер жаңа діни ағым – «Христиандық одаққа» бірікті. Конфедерацияның жеңілісінен кейін мефодистер ақ нәсілділерге қатысты қатал саясат ұстанатын Радикалдық республикашылдарға халық тарапынан зор қолдау көрсетті. Бостонның мефодист министрлер қауымдастығы Линкольннің қазасынан кейін екі апта өткен соң жиналып, Конфедерация басшылығына қарсы қатал шаралар қабылдауға шақырды: Солтүстік МЭК әскери күшті қолданып, Оңтүстік қалаларындағы мефодист шіркеулерін бақылауға алды, бұл Оңтүстік мефодист епископтық шіркеуінің қарсылығын тудырды. Тарихшы Ральф Морроу былай деп хабарлайды: "Қайта құру кезеңінде солтүстік діни ағымдары миссионерлер, ұстаздар мен белсенділерді азат етілген құлдарға көмектесу үшін Оңтүстікке жіберді. Алайда, тек мефодистер ғана көптеген жаңа мүшелерді дінге өткізе алды." Солтүстік мефодист шіркеуінің демеушілігімен белсенділер Фридмен бюросының жұмысына үлкен үлес қосты, әсіресе Вирджиния, Флорида, Алабама және Оңтүстік Каролина штаттарындағы бюроның штаттық инспекторы немесе білім беру жөніндегі көмекші инспекторы сияқты маңызды білім беру қызметтерінде. Әлеуметтік проблемаларға назар аудару бірнеше жылдан кейін Әлеуметтік Ізгі хабар қозғалысына жол ашты. Бұл мақсатқа жету үшін солтүстік мефодистерін жұмылдыруда белгілі епископ Мэтью Симпсон жетекші рөл атқарды. Оның өмірбаянын жазған автор оны "Радикалдық республикашылдардың бас діни қызметкері" деп атады. МЭК әйелдері соғыс кезінде алған басшылық және ұйымдастырушылық дағдыларын жетімдер үйі мен қарттар үйін құру үшін пайдаланды. Мұндай мекемелерді құрудың басты қозғаушы күші 1882 жылы құрылған Әйелдер үйіндегі миссионерлік қоғам болды.
In a highly controversial move, the Northern MEC used the army to seize control of Methodist churches in large Southern cities over the vehement protests of the Methodist Episcopal Church, South. Historian Ralph Morrow reports:
During Reconstruction, Northern denominations all sent missionaries, teachers and activists to the South to help the Freedmen. Only the Methodists made many converts, however. Activists sponsored by the northern Methodist church played a major role in the Freedmen's Bureau, notably in such key educational roles as the Bureau's state superintendent or assistant superintendent of education for Virginia, Florida, Alabama and South Carolina. The focus on social problems paved the way for the Social Gospel movement a few years later. Matthew Simpson, a famous bishop, played a leading role in mobilizing the Northern Methodists for the cause. His biographer calls him the "High Priest of the Radical Republicans." MEC women would use the leadership and organizational skills gained during the war to establish orphanages and old age homes. A major driver in the creation of such institutions was the Woman's Home Missionary Society, founded in 1882.
Азамат соғысынан кейінгі дивизиялар
1895 жылы XIX ғасырдағы қасиеттілік қозғалысы кезінде методист епископтық пастыры Финес Ф. Брези Джозеф Померой Виднидің көмегімен Лос-Анджелесте Назарет шіркеуін құрды. Назарет шіркеуі қаланың кедей халқына одан да көп көмек көрсету қажеттілігінен бөлініп шықты, осының нәтижесінде "Назарет" деген атау пайда болды. 1907 және 1908 жылдары Методист епископтық шіркеуінен бұрын бөлініп шыққан, шамамен 15 қасиеттілік конфессия Назарет шіркеуіне қосылды, осыдан кейін ол тез арада халықаралық деңгейге жетті. Жаңа Назарет шіркеуі методист епископтық білім беру дәстүрін сақтап, қазір әлемде 56 білім беру мекемесін басқарады, оның ішінде АҚШ-тағы сегіз гуманитарлық колледж, олардың әрқайсысы "білім беру аймағымен" байланысты.
Негізгі дереккөздер
Норвуд, Фредерик А., ред. Америка методизмінің дереккөздері (1982)
Ричи, Расселл Е., Роу, Кеннет Е. және Шмидт, Жан Миллер (ред.) Америкадағы методистік тәжірибе: дереккөздер жинағы, (2000) 756 бет түпнұсқа құжаттар.
Суит, Уильям Уоррен (ред.) Америка шекарасындағы дін: 4-том, Методистер, 1783–1840: Түпнұсқа материалдар жинағы, (1946) 800 бет Америка шекарасына қатысты құжаттар.
Richey, Russell E., Rowe, Kenneth E. and Schmidt, Jean Miller (eds.) The Methodist Experience in America: a sourcebook, (2000) 756 p. of original documents
Sweet, William Warren (ed.) Religion on the American Frontier: Vol. 4, The Methodists,1783–1840: A Collection of Source Materials, (1946) 800 p. of documents regarding the American frontier