Кіріспе

Методист деноминациясы
бұрынғы деноминация

Методист Епископтық шіркеуі, Оңтүстік (MEC, S; сондай-ақ Методист Епископтық шіркеуі Оңтүстік) – 19 ғасырдағы Методист Епископтық шіркеуінде (MEC) құлдық мәселесіне байланысты болған бөлініс нәтижесінде пайда болған американдық методист деноминациясы. Бұл мәселе бойынша келіспеушілік Солтүстік және Оңтүстік Америка Құрама Штаттарының шіркеулері арасында ондаған жылдар бойы күшейіп келді; 1845 жылы Луисвиллде (Кентукки штаты) өткен MEC Бас конференциясында бұл жағдай шіркеудің бөлінуіне әкелді. Бұл орган дерлік 100 жыл бойы өзділігін сақтап, 1939 жылы Методист шіркеуі құрылғанға дейін, Оңтүстік Методист Епископтық шіркеуі, ескі Методист Епископтық шіркеуі және 1828 жылы Методист Епископтық шіркеуінен бөлінген Методист протестант шіркеуінің көп бөлігімен бірікті. Методист шіркеуі 1968 жылы Евангелиелік Біріккен Бауырлар шіркеуімен бірігіп, Біріккен методист шіркеуін құрды, ол қазір Америкадағы ең ірі және кең таралған христиан деноминацияларының бірі. 1940 жылы 1939 жылғы бірігуге наразылық білдірген, көбінесе консервативті теологиялық көзқарастарды ұстанған MEC,S қауымдары Оңтүстік Методист шіркеуін құрды, ол әлі күнге дейін Оңтүстік Каролина штатында орналасқан шағын, консервативті деноминация ретінде сақталып келеді. Методист протестант шіркеуінен шыққан кейбір қауымдар да 1940 жылғы бірігуге қарсылық білдірді және Миссисипи штатында кеңсесі орналасқан жеке деноминация ретінде өз қызметін жалғастыруда.

Тарих

Джон Уэсли, медодизмнің негізін қалаушы, британдық колониялардағы құлдыққа қатты наразы болды. 1784 жылдың желтоқсанында Балтимордағы Лавли-Лейн шіркеуінде өткен министрлердің "Рождестволық конференциясы" синодтық отырысында Америка Құрама Штаттарында Медофистік епископтық шіркеу (МЕК) құрылған кезде, бұл діни ұйым құлдыққа ресми түрде қарсы шықты. Көптеген медофист миссионерлері "Ұлы ояну" кезеңінде Оңтүстікке сапар шегіп, құл иелерін өздеріне қарасты адамдарды босатуға көндіруге тырысты. Америка төңкерісінен кейінгі алғашқы екі онжылдықта көптеген адамдар құлдықтан азат болды. Осы кезеңде, әсіресе Жоғарғы Оңтүстікте, бос адамдардың саны едәуір артты. XIX ғасырдың басында Оңтүстіктегі медофистер мен баптистер қарапайым плантаторлар мен шаруалардың қолдауын алу үшін өз тәсілдерін өзгерте бастады. Олар құлдарға жақсырақ қарау қажеттігін айтып, Киелі кітап құлдықты мойындайтынын, бірақ христиандық діннің жағдайды жақсартуға бағытталған әкелік рөлі бар екенін мәлімдеді. Мақта тазартқыш машинасының (cotton gin) ойлап табылуы Оңтүстіктің жаңа аймақтарында мақта өндірісін тиімді етуге мүмкіндік берді, бұл құлдарға деген сұранысты арттырды. Адамдарды босату ісі дерлік тоқтады және құлдардың көтерілісінен кейін штаттар оны жүзеге асыруды өте қиын етіп қойды. Солтүстіктегі медофист қауымдары құлдыққа қарсы күреске белсенді түрде қатысты, ал кейбір мүшелері құлдықты жою қозғалысына қосылды. Оңтүстік шіркеуі оны заң жүйесінің бір бөлігі ретінде қабылдады. Бірақ тіпті Оңтүстікте медофист дін қызметкерлерінің адамдарды құл қылуға құқығы болмады. 1840 жылы Оксфордта (Джорджия штаты) тұратын епископ Джеймс Осгуд Эндрю бір әйелді сатып алды. Ол сатылған жағдайда, оның қатыгез иесіне тиеді деп қорқып, Эндрю оны өзінде қалдырды, бірақ оған тәуелсіз жұмыс істеуге рұқсат берді. 1840 жылғы МЭК Бас конференциясы бұл мәселені қарастырды, бірақ Эндрюді шіркеуден шығармады. Төрт жылдан кейін Эндрю анасынан мұраға алған құлы бар әйелге үйленді, осылайша епископ екі адамның иесіне айналды. Епископ ретінде ол Солтүстік пен Оңтүстікке де жауапты болды және адамдарды құл қылғаны үшін сынға ілікті. 1844 жылғы Бас конференция епископ Эндрюді құлдықтан азат болғанға дейін епископтық қызметін тоқтату туралы шешім қабылдады. Конференцияға келген Оңтүстік делегаттары Бас конференцияның епископтарды тәртіпке салуға құқығы бар екенін жоққа шығарды. XIX ғасырдың ортасында елді екіге бөлген мәдени айырмашылықтар медофист епископтық шіркеуін де екіге бөлді. 1844 жылғы дау Оңтүстік медофистерін бөлініп, жеке діни ұйым құруға итермеледі – Оңтүстік медофистік епископтық шіркеуі (MEC,S). Оңтүстік конференцияларының делегаттары 1845 жылдың 1-19 мамырында Луисвиллдегі (Кентукки штаты) Fourth Street Church-те өткен конвенцияда бас қосып, Оңтүстік медофистік епископтық шіркеуін құрды.

Азаматтық соғыс

1859 жылғы статистикаға сәйкес, MEC,S-тің тіркелген мүшелерінің қатарында 511 601 ақ, 197 000 қара нәсілді адам (олардың көбісі құлдар еді) және 4 200 үнді болды. 1858 жылы MEC,S 106 мектеп пен колледжді басқарды. Америка Азамат соғысы мүліктің, оның ішінде шіркеу ғимараттары мен мекемелердің кең ауқымда жойылғандығына әкелді, бірақ ол генерал Роберт Ли армиясынан басталып, аймақ бойынша тараған күшті жаңғырулармен ерекшеленді. Капеллан жарақат алғандарға көмектесті. Джон Берри Макферрин (1807–1887) еске алды:
Чикамауга шайқасында екі тараптан да қырғын зор болды, бірақ Конфедерация әскерлері майданды ұстап тұрды. Мен он бір күн бойы майданда болдым, ауруларға күтім жасап, жарақат алғандарға көмектесіп, өлмегелі тұрғандарға дұға еттім. Көрініс қорқынышты еді. Мыңдаған адам қаза тапты және жараланды. Олар барлық жерде қалың жатты, түрліше оқтан зардап шекті, ал жарақат алғандар күн сайын көз жұмды. Жарақат алғандардың арасында көптеген федералды әскерлер де болды. Мен оларға қызмет еттім, олармен бірге дұға еттім және солтүстіктегі туыстарына бітімгершілік туы астында хаттар жаздым.

Африкалық американдықтар

Азамат соғысынан кейін, африкалық американдық құлдар азат болғанда, көптеген адамдар Оңтүстік методистік епископтық шіркеуінен шығып кетті. Олар Филадельфияда құрылған Африка методистік епископтық шіркеуінің тәуелсіз қара деноминацияларына немесе Нью-Йоркте құрылған Африка методистік епископтық Сион шіркеуіне қосылды, бірақ кейбіреулері Оңтүстікте жаңа қауымдар құрған (Солтүстік) методистік епископтық шіркеуіне де қосылды. Екі тәуелсіз қара деноминация соғыстан кейін азат болғандарға көмек көрсету үшін Оңтүстікке миссионерлер жіберді және баптистер мен методистерден, сондай-ақ христиандыққа жаңа келгендерден жүздеген мыңдаған жаңа мүшелерді тартты. 1860 жылы MEC,S-те 200 000 афроамерикандық мүше болса, 1866 жылы олардың саны 49 000-ға дейін азайды. 1870 жылы MEC,S-тің қалған афроамерикандық мүшелерінің көпшілігі ақ әріптестерімен жақсы қарым-қатынаста бөлініп, қазіргі Христиандық методистік епископтық шіркеуін құрды, олармен бірге ғимараттар мен мүліктердің 1,5 миллион долларын алып кетті. Жаңа деноминация AME және AME Zion қауымдарының республикалық саясатынан аулақ болды. Онда 3000-нан астам шіркеу, 1200-ден астам саяхатшы уағызшы, 2500 шіркеудегі уағызшы, шамамен 140 000 мүше және төрт епископ басқаратын 22 жылдық конференция болды.

Білім

Мефодисттік білім беру Азамат соғысы кезінде көптеген академиялар жабылғандықтан қиындыққа тап болды. 19 ғасырдың соңында кейбіреулері жаңарып келді, бірақ оңтүстіктегі қайта құру дәуірі заң шығарушылары алғаш рет мемлекеттік білім беруді құрғаннан кейін сұраныс азайды. Бұл жүйе көбінесе сегрегацияланған еді, және 19 ғасырдың соңында Jim Crow ережелерімен сәйкес нәсілдік сегрегация мемлекеттік мекемелер үшін заңмен белгіленді, бұл 1870-ші жылдардың соңында ақ демократтар штаттық заң шығарушы органдарды қайта бақылауға алғаннан кейін болды. Колледждердің жағдайы да жақсы емес еді, бірақ 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басындағы қайырымдылық олардың дамуын күрт өзгертті. Көпшілігі жоғары мектеп деңгейіндегі академиялар болатын, олар бірнеше жоғары білім беру курстарын ұсынатын. Бір ерекше жағдай – Нэшвиллдегі Вандербильт университеті, оның кампусы миллион долларлық және Вандербильт отбасының 900 000 долларлық қайырымдылық қоры болды. Вирджиниядағы Рэндольф-Мэйкон колледжі, оның екі серіктес мектебі және Рэндольф-Мэйкон әйелдер колледжі; Атлантадағы Эмори колледжі (Кэндлер отбасының қаржылық көмегі әлі алыс болашақта болғандықтан); Оңтүстік-Батыс Вирджиниядағы Эмори және Генри; Оңтүстік Каролинадағы екі мектебімен Воффорд; Түндік Каролинадағы Тринити, жақын арада Дьюк отбасымен қаржыландырылып, атын өзгертетін; Миссуридегі Орталық; Алабамадағы Оңтүстік; Техастағы Оңтүстік-Батыс; Кентуккидегі Веслиан; Миссисипидегі Миллсэпс; Луизианадағы Centenary; Арканзастағы Хендрикс; және Калифорниядағы Пацифик. Миссисипи өзенінің батысында теологиялық мектептің қажеттілігі 1911 жылы Техаста Оңтүстік методист университетінің құрылуына дейін шешілмеді. Бұл конфессия сонымен қатар бірнеше әйелдер колледждерін де қолдады, бірақ олар 20 ғасырға дейін аяқтау мектептері немесе академиялар сияқты болды. Одан кейін олар Оңтүстік колледждер мен мектептер қауымдастығы сияқты жаңа аккредиттеу агенттіктерінің стандарттарына сәйкес дамытылды. Ең көне методист әйелдер колледжі – Джорджия штатының Макон қаласындағы Веслиан колледжі; бұрынғы әйелдер институттары болған басқа методист колледждері – Джорджиядағы Лагранж колледжі мен Эндрю колледжі, Оңтүстік Каролинадағы Колумбия колледжі және Солтүстік Каролинадағы Гринсборо колледжі. 1900 жылдың наурыз айында Оңтүстік методист епископтық шіркеуінің Шығыс Колумбия конференциясы Орегон штатының Милтон қаласында жетінші күндік адвентистер шіркеуі салған Милтон академиясы деп аталатын мектепті сатып алды. "Колумбия колледжі" деп аталып, ол 1900 жылдың 24 қыркүйегінде методист басшылығымен ашылды. Мектепке түсушілер санының азаюы мен қаржы тапшылығына байланысты 1925 жылы жабылды. Бірінші курсқа 131 оқушы қабылданды, декан У.С. Ховардтың басшылығымен. 1910 жылы ағаштан салынған бастапқы ғимарат төрт қабатты тас ғимаратпен ауыстырылды. Ол Орегон штатының Милтон-Фривотер қалаларының біріккен қалалық әкімшілігі ретінде пайдалануға бейімделді.

Әйелдер

1930 жылдары МЭК және Методист протестант шіркеуі, Оңтүстікте әлі де жұмыс істейтін басқа методисттік конфессиялар әйелдерді жергілікті ақсақалдар мен дьякондар (МЭК) немесе толық дін қызметкерлері (Методист протестант шіркеуі) етіп қадімдеуге келісті. МЭК,С 1939 жылғы Метод шіркеуін құруға біріккен кезде әйелдерді пасторлар етіп қадімдемеді.

Мұра

MEC,S Оңтүстіктегі ең беделді төрт діни мектептің құрылуына жауапты болды: Вандербильт университетінің дінтану мектебі, Дьюк дінтану мектебі, Эмори университетінің Кэндлер теология мектебі және Оңтүстік методистік университетінің Перкинс теология мектебі. Вандербильт 1914 жылы діни ұйыммен байланысын үзді. Дьюк, Кэндлер және Перкинс Біріккен методист шіркеуімен байланыстарын сақтап келеді. Төрт мектепте де басымдықпен негізгі протестанттық конфессиялардан келген студенттер оқиды, бірақ түсу үшін діни талаптар қойылмайды. 1854 жылы Теннесси штатының Нэшвилл қаласында ашылған діни ұйымның баспа үйі кейіннен Біріккен методист баспа үйінің бас кеңсесіне айналды. Абингдон Пресс және Коксбери туралы көріңіз.

Негізгі дереккөздер

Норвуд, Фредерик А., ред. Американдық методизмінің дереккөздері (1982), әсіресе 1859 жылғы 26 беттегі статистикалық деректер.