Кіріспе

Америка саясаткері (1816–1894)

Генри Мовер Райс (29 қараша 1816 – 15 қаңтар 1894) – тері саудагері және Миннесота штатының құрылуына үлкен үлес қосқан американдық саясаткер.

Ерте өмір

Генри Райс 1816 жылдың 29 қарашасында Вермонт штатының Уэйтсфилд қаласында Эдмунд Райс пен Эллен (Дюрки) Райс отбасында дүниеге келді. Эдмунд пен Элленнің тегі толығымен ағылшын тегінен шыққан; олардың ата-бабалары 1600 жылдардың басынан бері Жаңа Англияда тұрған. Райс әкесінің қайтысынан кейін ерте жасынан бастап туысқандары мен достарының отбасында өсті.

Саяси мансап

Райс 1849 жылы Миннесота территориясын құру туралы заң жобасын қолдады және кейіннен 1853 жылдың 4 наурызынан 1857 жылдың 4 наурызына дейін 33-ші және 34-ші Конгресстерде оның делегаты болды. 1857 жылдың 26 ақпанында Конгресс қабылдаған Миннесотаның штаттық мәртебе алуына қатысты заң жұмысы оңайлатты. Генри Райс, тері саудасымен және үнді агенттіктерінің келісімшарттарын берумен байланысы болғандықтан, сол кезде кейде «Мокасин демократтары» деп аталған Миннесота Демократиялық партиясының бір тобының мүшесі болды. Ол және бір кездегі серігі, саудагер Генри Х. Сибли, сонымен қатар демократ, 1849 жылы араздасып, одан кейін саяси қарсыластарға айналды, Сибли партияның Райске қарама-қарсы тобының мүшесі болды. 1858 жылы штат мәртебесіне қол жеткізгеннен кейін Райс және Джеймс Шилдс Минесота заң шығарушы органымен Демократтар ретінде АҚШ Сенатына сайланды. Райс Миннесотаның 1858 жылдың 11 мамырында қосылуынан бастап 1863 жылдың 4 наурызына дейін 35-ші, 36-шы және 37-ші Конгресстерде қызмет етті және қайта сайлануға түспеді; ол 1865 жылы губернаторлыққа үміткер болғанмен сәтті болмады. Райс 1851 жылдан 1859 жылға дейін Миннесота университетінің регенттер кеңесінің мүшесі және Миннесота тарихи қоғамының президенті болды. Х.М. Райс бірқатар үнді келісімдеріне ресми немесе бейресми түрде қатысты: 1846 жылғы Вашингтондағы Виннебаго келісімі, 1847 жылғы Фонд-дю-Лак (Минн.) және Лич-Лейк (Минн.) қалаларындағы ожибвелермен келісімдер, 1854 жылғы Ла-Пойнт (Виск.) қаласындағы ожибвелермен келісім, 1887-1888 жылдары Миннесотаның ожибвелерімен АҚШ комиссары ретінде, сондай-ақ Сенат 1851 жылғы Мендота және Траверс-де-Сью (Миннесота) келісімдерін қайта қарағаннан кейін Сент-Полдегі дакотамен екінші деңгейдегі келіссөздерге әсер еткен деген қауесет бар. Ол 1848 жылы Бейтарап аймақтан (Айова) виннебаго (Хо-Чанк) тайпасын көшіруге көмектесті және 1850 жылы Лонг-Прериге (Миннесота территориясы) көшіп бармаған немесе тарап кеткен виннебаго тайпасын қайта көшіру үшін федералдық келісімшарт алды. Осы іс-әрекеттердің құжаттары АҚШ Конгресінің федералдық сериялық жинағында, «Миннесота Пионер» және «Прайри-дю-Шиен Патриот» газеттерінде, сондай-ақ Уильям Уоттс Фолвеллдің «Миннесота тарихы» (1921) кітабында сақталған. Ол 1894 жылдың 15 қаңтарында Техас штатының Сан-Антонио қаласында қайтыс болды.

Мұра

1916 жылы Миннесота штаты Фредерик Трибельдің жасаған Райс ескерткішінің мәрмәр мүсінін АҚШ Капитолийіндегі Ұлттық мүсіндер залына сыйға берді. Минессота штатының Райс округі оның құрметіне аталған. Оның інісі Эдмунд Райс АҚШ Өкілдер палатасында қызмет еткен. Ал 1906 жылы Лиуэлла А. Варни Серраоның жасаған Райс ескерткішінің мәрмәр мүсіні Минессота штатының Капитолий ғимаратына орнатылған.