Кіріспе
Sinclair Research компаниясының 1984 жылы шығарған Sinclair QL (Quantum Leap) жеке компьютері, ZX Spectrum машинасының жоғары деңгейлі баламасы болды. QL шағын және орта бизнестің, жоғары білім беру мекемелерінің, сондай-ақ үй пайдаланушылары мен кәсіби мамандар нарығына бағытталған, бірақ коммерциялық сәттілікке жете алмады. ZX Spectrum 8 биттік Zilog Z80 процессорын пайдаланса, QL-де Motorola 68008 орнатылған. 68008 – 32 биттік ішкі дерек тіркегіштері бар Motorola 68000 отбасының мүшесі, бірақ 8 биттік сыртқы дерек шинасымен жұмыс істейді. Электрониканың негізгі бөлігін 1982 жылдың жазында Sinclair Research компаниясына келген Дэвид Карлин жобалаған. Өнеркәсіптік дизайнын бұрын ZX81 және ZX Spectrum өнімдерін жасаған Рик Дикинсон жасады. QL, IBM персональды компьютерінен артық қуатты, ал Apple Macintosh машинасымен салыстыруға болады. CPU сағаттық жиілігі Macintosh, сондай-ақ кейінірек шыққан Atari ST және Amiga машиналарымен шамалас болғанымен, 8 биттік дерек шинасы және ZX8301 логикалық тізбегінің циклдық тонауы QL машинасының өнімділігін шектеді. Синклер GST Computer Systems компаниясына машинаның операциялық жүйесін жасауды тапсырған, бірақ іске қосылғанға дейін Tony Tebby әзірлеген Domesdos жүйесіне ауысты. Тим Уорд жасаған GST операциялық жүйесі кейіннен 68K/OS ретінде қосымша ROM картасы түрінде қолжетімді болды. GST компаниясы QL үшін әзірлеген құралдар кейінірек Atari ST машинасымен жұмыс істеуде қолданылды, сонда GST нысан форматы стандартқа айналды.
The Sinclair QL (for Quantum Leap) is a personal computer launched by Sinclair Research in 1984, as an upper end counterpart to the ZX Spectrum. The QL was aimed at the serious home user and professional and executive users markets from small to medium sized businesses and higher educational establishments, but failed to achieve commercial success. While the ZX Spectrum has an 8 bit Zilog Z80 as the CPU, the QL uses a Motorola 68008. The 68008 is a member of the Motorola 68000 family with 32 bit internal data registers, but an 8 bit external data bus. The electronics were primarily designed by David Karlin, who joined Sinclair Research in summer 1982. The industrial design was done by Rick Dickinson, who already designed the ZX81 and ZX Spectrum range of products. The QL was designed to be more powerful than the IBM Personal Computer, and comparable to Apple's Macintosh. While the CPU clock speed is comparable to that of the Macintosh, and the later Atari ST and Amiga, the 8 bit databus and cycle stealing of the ZX8301 gate array limit the QL's performance. Sinclair had commissioned GST Computer Systems to produce the operating system for the machine, but switched to Domesdos, developed by Tony Tebby as an in house alternative, before launch. GST's OS, designed by Tim Ward, was later made available as 68K/OS, in the form of an add on ROM card. The tools developed by GST for the QL would later be used on the Atari ST, where GST object format became standard.
Іске қосу
1984 жылдың 12 қаңтарында асығыс іске қосылған кезде QL өндіріске толық дайын емес еді – толыққанды жұмыс істейтін прототипі болмады. Синклер дереу тапсырыстарды қабылдап, 28 күн ішінде жеткізілетінін уәделесе де, алғашқы тапсырыс берушілерге жеткізілімдер тек сәуір айында басталды. Бұл компанияны сынауға және Жарнама стандарттары органының назарын аударуға себеп болды. (4700-нен астам Spectrum-қа қарағанда). Синклердің стандартты емес Microdrive және қолайсыз пернетақтасын қолдану бизнес нарығында оған жақсы қатынас тудырмады. Кейіннен Синклер Microdrive-ты "тамаша тәсіл" деп атады, сондай-ақ QL-ді Z80 негізінде жасағысы келгенін, бірақ компаниядағы басқалар оны 68000 пайдалануға көндіргенін және "68000-да Z80-де істей алмайтын ештеңе істей алмайсыз" деді. Бағдарламалық жасақтаманы дамытушылар QL-ді қолдауға құлшынбады, себебі QL үшін таратудың жалғыз құралы Microdrive картридждері болды, ал бұл құралдың бағасы (өндіріс шығындары компакт-кассетадан алты еседен астам) пайдалылыққа әсер етіп, QL-ға негізделген өнімдерді бәсекеге қабілетсіз етті. Жүйеге арналған арнайы журналдар шығарылды, мысалы, QL World (1985 жылдан 1994 жылға дейін), QL User (1984 жылдан 1985 жылға дейін) немесе QL Today (1996 жылдан 2013 жылға дейін).
Бір үстелге бір ICL
QL процессорлары, ZX8301 және ZX8302 чиптері мен Микродискілер One Per Desk (OPD) негізін құрайды. International Computers Limited (ICL) компаниясымен жасалған, сондай-ақ British Telecom Merlin Tonto және Telecom Australia Computerphone деп сатқан. Sinclair Research, ICL және British Telecom компанияларының үш жылдық ынтымақтастығының нәтижесінде пайда болған One Per Desk пернетақтаның бір жағына телефон гарнитурасы және қарапайым Компьютерлік Телефония Интеграциясы (CTI) бағдарламалық қамтамасы қосылған. Бұл машина бірнеше белгілі бизнес клиенттерді, оның ішінде бұрынғы Ұлыбритания Кеден және акциз департаментінің бірнеше бөлімшелерін қызықтырды, бірақ оның жетістігі көбінесе шектеулі болды. 1980-жылдардың соңында олар бинго залдарында бүкіл ел бойынша желілік бинго ойынын өткізу үшін пайдаланылды.
Linux жүйесі
Линус Торвальдс Linux ядросын жасауына, сондай-ақ алдын ала көп тапсырмалылық мүмкіндігіне ие болуына 1980 жылдары Sinclair QL иеленгені де ықпал етті. Қолдаудың жетіспеуі, әсіресе туған Финляндиясында, Торвальдсты басқалар жазған бағдарламаларға сенудің орнына өзі бағдарлама жазуға үйретті. Бір жағынан, Minix-ке деген наразылығы, Sinclair-де, жылдар өткен соң, Linux-ты дамытуға арналған стандартты IBM PC-ге үйлесімді компьютер сатып алуына себеп болды. "Жай ғана көңіл көтеру үшін" деген еңбегінде Торвальдс: "1987 жылы QL-дың сатылымдағы артықшылықтарының бірі – оның әдемі көрінісі болды" деп жазды, себебі ол "қара түсті пернетақтасы бар, толығымен қара түсті" және "бұрыштармен көзге түсетін" еді. Ол сондай-ақ микродискілерді пайдалануды тоқтату үшін дискеталық контроллер сатып алғанын, бірақ дискеталық контроллер драйвері нашар болғандықтан өзі жазғанын айтты. Операциялық жүйедегі қателер немесе құжаттамадағы қателіктер оның бағдарламалық жасақтамасының дұрыс жұмыс істемеуіне себеп болды, соның нәтижесінде ол операциялық жүйелерге қызығушылық танытты. "68008 чипімен өскен кез келген компьютер тазалығын сақтайтын адам сияқты" Торвальдс "PC-ді жек көретін", бірақ 1990 жылдың күзінде IBM PC-ге үйлесімді 386 процессорлы компьютер сатып алуға шешім қабылдады, ол 1991 жылдың қаңтарында іске асырылды.
Клондар
Amstrad компаниясы 1986 жылы QL-ден бас тартқаннан кейін, бұрын QL шеткі құрылғылар нарығында болған бірнеше компаниялар пайда болған бос орынды толтыруға кірісті. Олардың ішінде Thor жүйелерінің үйлесімді желісін жасаған CST және DanSoft; Gold Card және Super Gold Card процессор/жад жаңарту карталарын, сондай-ақ QXL PC негізіндегі аппараттық эмуляторын жасаған Miracle Systems; және жетілдірілген графикалық режимдері бар бірінші QL негізгі платасы – Aurora-ны жасаған Qubbesoft компаниялары бар. 1990 жылдардың соңында Питер Граф жобалаған және D&D Systems компаниясы сатқан Q40 және Q60 (жинап айтқанда Qx0) аталатын екі жартылай QL үйлесімді аналық плата пайда болды. Motorola 68040 және 68060 процессорларына негізделген Q40 және Q60 түпнұсқа QL-ден әлдеқайда қуаттырақ және мультимедиа, жоғары ажыратымдылықтағы графика, Ethernet желісі сияқты мүмкіндіктермен қатар Linux операциялық жүйесін іске қоса алады. 2013 жылы Питер Граф FPGA негізіндегі QL үйлесімді бір тақталы компьютер Q68-ді жасап жатқанын хабарлады. Q68 алғаш рет 2014 жылдың сәуірінде көпшілікке таныстырылды және 2017 жылдың күзінде қолжетімді болды. Оны Derek Stewart (бұрынғы D&D Systems) өндіріп, сатады. QL SD (Питер Граф жасаған) сияқты жаңа әзірлемелер мен QubIDE интерфейстері (Хосэ Леандро Новеллон) сияқты 1990 жылдардағы дизайнды жаңарту немесе кеңейту сияқты аппараттық қосымшалар да қолдау табады. Trump, Gold және Super Gold карталары (Tetroid) әлі де түпнұсқа QL үшін өндірілуде. RWAP Software түрлі аппараттық және бағдарламалық жаңартулармен, сондай-ақ қосалқы бөлшектермен қамтамасыз етеді.
Операциялық жүйелер
QDOS-тың жаңартылған немесе қайта жасалған нұсқалары жасалды, ең танымалсы – Minerva, ол біртіндеп толыққандай қайта жазылған операциялық жүйеге айналып, жылдамдығын арттырды және көп тапсырмалы SuperBASIC интерпретаторларын ұсынды. Тони Тэбби SMSQ/E атты тағы бір жаңартылған операциялық жүйені жасады, ол Sinclair QL және эмуляторлар үшін дамытылуда және көптеген қосымша мүмкіндіктерге ие.
Эмуляторлар, виртуалды QL және дистрибутивтер
Уақыт өте келе бірнеше эмуляторлар мен виртуалды QL қолжетімді болды, соның ішінде Q emuLator (Windows/Mac), QPC2 (Windows), SMSQmulator (Java), ZEsarUX (Windows/Mac/Linux) және sQLux (Windows/Mac/Linux) әлі де белсенді түрде қолдауға ие. Эмуляторлардың, қосымшалардың және ақпараттың бірнеше таратылымдары жасалды, олардың ішінде Black Phoenix және QL/E ең белсенді қолдауға ие.