Кіріспе
Феникс, Аризонадағы көп мақсатты спорттық арена Footprint Center (бұрын America West Arena, US Airways Center, Talking Stick Resort Arena және Phoenix Suns Arena деп аталып келген) – Аризона штатының Феникс қаласында орналасқан көп мақсатты спорттық арена. Ол 1992 жылғы 6 маусымда America West Arena деген атпен 89 миллион долларлық шығынмен ашылды. Бұл арена Ұлттық баскетбол қауымдастығының (NBA) «Феникс Санс» командасының, Әйелдер ұлттық баскетбол қауымдастығының (WNBA) «Феникс Меркурий» командасының және жабық футбол лигасының «Аризона Рэтлерс» командасының бұрынғы үйі болды. ECHL лигасының «Phoenix RoadRunners» командасы 2005 жылдан бастап 2008–2009 маусымы аяқталғанға дейін осы аренада ойнады. Сонымен қатар, Ұлттық хоккей лигасының (NHL) «Феникс Койотес» (қазіргі «Аризона Койотес») командасы 1996 жылғы 1 шілдеде Феникске келгеннен кейін аренада алғашқы жеті маусым бойы ойнады. «Аризона Даймондбекс» командасының үйі – «Чейс Филд» стадионынан бір блок қашықтықта орналасқан арена, кең аумақта салынған. Бұл екі ірі лигалық спорттық нысанға көршілес Феникстің Глендейл қаласындағы «State Farm Stadium» мен «Desert Diamond Arena» қосылған. Қазіргі таңда «State Farm Stadium» «Аризона Кардиналс» командасының, ал бұрын «Desert Diamond Arena» «Аризона Койотес» командасының үйі болды.
Footprint Center (formerly America West Arena, US Airways Center, Talking Stick Resort Arena and Phoenix Suns Arena) is a multi purpose arena in Phoenix, Arizona. It opened under the name America West Arena on June 6, 1992 at a cost of $89 million. It is the home arena of the Phoenix Suns of the National Basketball Association (NBA), the Phoenix Mercury of the Women's National Basketball Association (WNBA) and the former home of the Indoor Football League's Arizona Rattlers. The ECHL's Phoenix RoadRunners also played there from 2005 until they ceased operations at the conclusion of the 2008–2009 season. Additionally, the National Hockey League (NHL)'s Phoenix Coyotes (Arizona Coyotes) played their first 7 plus seasons at the arena following their arrival in Phoenix on July 1, 1996. Located one block away from Chase Field, home of the Arizona Diamondbacks, the arena is in size on an site. These two major league sports venues are joined by State Farm Stadium and Desert Diamond Arena in the neighboring Phoenix suburb of Glendale,current home of the Arizona Cardinals and former home of the Arizona Coyotes.
Спорттық командалар мен жарыстар
Аренада баскетбол, арена футболы, концерттер, мұз көрсетілімдері және күрес сияқты басқа да шаралар өтеді.
Қуаттылығы
Арена баскетбол ойындарына 17 071, хоккей және жабық футбол ойындарына 16 210, дөңгелек орналасқан концерттерге 17 716, сахнаның соңындағы концерттерге 12 565, театрлық шараларға 4 379 орындыққа ие.
Алғашқы жылдар
Койотес 1996 жылғы 10 қазанда Аризонадағы аренада алғашқы ресми үй ойынын өткізді, онда Сан-Хосе акулаларын 4:1 есебімен жеңді. Олар 1996–97 маусымды 38–37–7 көрсеткішімен аяқтады және Стэнли кубогы плей-оффына қатысуға мүмкіндік алды. Алайда, бұл плей-офф кезеңі қысқа ғана болды, Батыс конференциясының ширек финалында 7-ші ойында Анахайм Дакс командасына ұтылып қалды. Сол кезден жеті жылдан астам уақыт өткен соң, команда Феникс қаласының шегіндегі соңғы үй ойынын 2003 жылғы 15 желтоқсанда Миннесота Уайлд командасына 5:2 есебімен ұтып қойды. Аренада құрылған Континентальдық жабық футбол лигасының (CISL) Аризона Sandsharks командасы да өнер көрсеткен.
Есімдік
Оның ең көп таралған лақап аты – "Көктем сарайы", бірақ құйрықшықтар маусымында ол "Жылан ұясы" деп аталады.
НБА
Баскетбол ойындарына арналған аренаның бастапқы сыйымдылығы 19 023 адамды құрады, бірақ 2002–03 маусымынан кейін 18 422-ге дейін, ал 2014–15 маусымына дейін 18 055-ке дейін азайтылды. Арена баскетбол тарихында есімде қаларлық көптеген сәттерге куә болды. Оның ашылу маусымында 1993 жылғы НБА финалдарының «Санс» және «Чикаго Буллз» командалары арасындағы үш ойыны, сондай-ақ 2021 жылғы НБА финалдарында «Милвоки Бакс» командасына қарсы үш ойыны өтті. «Меркурий» командасы 1998, 2007, 2009, 2014 және 2021 жылдары WNBA финалдарының ойындарын қабылдады. Арена 1995 және 2009 (және 2027) жылғы NBA All-Star ойындарына, сондай-ақ 2000 жылғы WNBA All-Star ойынына төңкерілді.
АФЛ
Аризона Рэтлерс төрт рет ArenaBowl ойындарын қабылдады, оның үшеуі Footprint Center-де өтті. Олар 1997 жылдың 25 тамызында Айова Барнстормерстерін 55:33 есебімен жеңіп, XI ArenaBowl-ды ұтты. Gila River Arena-да өткен жалғыз чемпионат ойынында олар жеңіліске ұшырады, 2016 жылдың 26 тамызында Филадельфия Soul-ға 56:42 есебімен XXIX ArenaBowl-да жеңілісті қабылдады.
Бокс
Финиксте өткен атақты бокс жарыстарының қатарында Оскар Де Ла Хойяның алғашқы кездесулері, Майкл Карбахалдың 1994 жылы Жозе Камачоға қарсы WBO Junior Flyweight әлем чемпионаты және Хулио Сесар Чавес аренада өткен жекпе-жекпен карьерасын аяқтады. Хайме Мунгия мен Джон Райдер арасындағы жекпе-жек 2024 жылдың 27 қаңтарында аренада болады.
Бұқаға мініп жүгіру
Бұқа шабуда, Кәсіби бұқа шабушылары 1999 және 2002 жылдар аралығында аренада "Built Ford Tough Series" (бұрынғы Bud Light Cup) турнирін өткізді. Жыл сайынғы шара 2004 жылы Глендейл қаласына көшірілді, ал 2014 жылғы наурыз айында Финикс қаласына қайта оралды.
Аралас жекпе-жек өнері
MMA-да арена бірнеше маңызды UFC турнирлерін қабылдады, оның ішінде UFC on Fox: dos Santos vs. Miocic, UFC Fight Night: Rodríguez vs. Penn, UFC on ESPN: Ngannou vs. Velasquez және UFC 274: Oliveira vs. Gaethje.
Концерт және басқа да іс-шаралар
Фрэнк Синатра өзінің соңғы концерттерінің бірін 1993 жылғы 10 желтоқсанда аренада өткізді. Keep the Faith турының бөлігі ретінде, Бон Джови 1993 жылғы 11 наурызда аренада өнер көрсетті. Глория Эстефан 1996 жылғы 30 шілдеде өзінің “Evolution” әлемдік туры аясында осында өнер көрсетті. Ван Хален 1995 жылғы 1 сәуірде Финиксте тоқтады, олардың “The Balance” (“Амбулаторлық”) турының аясында. Шакира 2003 жылғы 31 қаңтарда “Монгус” туры кезінде аренада өнер көрсетті. Кейін ол 2006 жылғы 11 тамызда өзінің “Oral Fixation” турын аренаға әкелді. Ол 2018 жылғы 26 тамызда “El Dorado” әлемдік туры және 2024 жылғы 7 қарашада “Las Mujeres Ya No Lloran” әлемдік туры үшін аренаға оралды. Depeche Mode аренада 3 түрлі турда өнер көрсетті: 1998 жылғы 14 желтоқсанда (“Singles Tour”), 2001 жылғы 10 тамызда (“Exciter Tour”) және 2009 жылғы 23 тамызда (“Tour of the Universe”). Олардың 2009 жылғы концертіне 7 635 адам қатысты және ол топтың концерттік альбомдары жобасы үшін жазылды – “Recording the Universe”. Майли Сайрус 2014 жылғы 27 ақпанда өзінің “Bangerz” туры аясында аренада өнер көрсетті. Ариана Гранде 2015 жылғы 6 сәуірде “The Honeymoon Tour” турының бөлігі ретінде аренада өнер көрсетті. Ол 2017 жылғы 3 ақпанда аренада өзінің “Dangerous Woman” турын бастады. Кейін ол 2019 жылғы 14 мамырда “Sweetener World Tour” турымен аренаға келді. Fleetwood Mac 2018 жылғы 28 қарашада “An Evening with Fleetwood Mac” туры аясында аренада өнер көрсетті. Бұл концерт олардың жетекші әншісі Стиви Никстің туған қаласында өтті. Сол айдың басында Twenty One Pilots тобы “The Bandito Tour” турының бөлігі ретінде екінші концерт өткізді. Олар 2022 жылғы 16 қыркүйекте “The Icy Tour” үшін аренаға оралды және 2024 жылғы 30 тамызда “Clancy World Tour” үшін қайта оралады. Guns N' Roses 2021 жылғы 30 тамызда 2020 жылғы турының бөлігі ретінде концерт өткізді. Джей Коул 2021 жылғы 17 қазанда өзінің “The Off Season Tour” туры үшін аренада өнер көрсетті. Тайлер, Жаратушы 2022 жылғы 8 ақпанда “Call Me If You Get Lost Tour” турының алғашқы концертінде Footprint Center-де өнер көрсетті. Андреа Бочелли 2022 жылғы 19 ақпанда АҚШ-тағы туры аясында Footprint Center-де өнер көрсетті. 2022 жылғы 1 наурызда Satanic Doo Wop Band Twin Temple, Даниялық металл тобы Volbeat және швед металл тобы Ghost АҚШ-тағы турының соңғы кезеңінде Footprint Center-де өнер көрсетті. Дуа Липа 2022 жылғы 20 наурызда өзінің “Future Nostalgia Tour” туры аясында сатылып кеткен концерт өткізді, Меган Ти Сталлион мен Каролина Полачек оның концертін ашты. Кендрик Ламар 2022 жылғы 10 қыркүйекте “The Big Steppers Tour” аясында Baby Keem және Tanna Leone-мен бірге Footprint Center-де өнер көрсетті. Майкл Бубле 2022 жылғы 21 қыркүйекте өзінің “Higher Tour” туры үшін Footprint Center-де өнер көрсетті. Транс-Сибирь оркестрі 2022 жылғы 4 желтоқсанда 2022 жылғы қысқы туры аясында Footprint Center-де 2 концерт өткізді. Footprint Center 2023 жылғы 6 ақпанда Super Bowl LVII-нің ашылу кешін қабылдады. Оливия Родриго 2024 жылғы 24 ақпанда өзінің “Guts World Tour” туры аясында аренада өнер көрсетті. Канье Уэст пен Тай Долла $ign 2024 жылғы 10 наурызда Footprint Center-де өзінің “Vultures 1” альбомын тыңдау үшін концерт өткізді. Мелани Мартинес 2024 жылғы 25 маусымда өзінің “The Trilogy Tour” турына қолдау көрсету үшін аренада өнер көрсетеді. K-pop boy тобы Ateez 2024 жылғы 25 шілдеде аренада 2024 жылғы “Towards the Light: Will to Power” турының Солтүстік Америка аяғының бөлігі ретінде өнер көрсетеді. Джанет Джексон 2024 жылғы 30 шілдеде “Together Again” туры аясында аренада өнер көрсетеді.
Тарих
Құрылыс 1990 жылғы 1 тамызда басталды, себебі "Suns" командасының бұрынғы иесі Джерри Коланжело Аризона ардагерлерінің ескерткіш Колизейін алмастыру үшін Финиксте жаңа аренаның қажет екенін ойлады. Шамамен 27 айдан кейін, "Footprint Center" 1992 жылғы 7 қарашада "Los Angeles Clippers" командасымен өткен 111–105 есебімен "Suns" командасының 1992–1993 жылғы маусымын ашқан кезде ресми түрде ашылды. Бұл Чарльз Барклидің "Suns" командасы сапындағы тұңғыш ресми ойыны болды. "Suns" командасы 1993 жылғы НБА финалдық ойындарында "Chicago Bulls" командасына жеңіліп қалғанмен, дегенмен парад ұйымдастырылды және 300 000-нан астам "Suns" жанкүйерін қамтыды. Парад Финикс қаласының орталығынан өтіп, жаңа аренада аяқталды.
НХЛ жылдары
Алғашқы Виннипег Джетс командасы 1996–97 жылғы НХЛ маусымына Финикске көшу ниеттерін жариялағанда, арена мұз хокеіне бейімделу үшін жылдам қайта жабдықталды. Көптеген көп мақсатты ареналардан өзгеше, ол мұз хоккей алаңын ескере отырып жоспарланбаған. Оның тығыз отыру орналасуы баскетболға ыңғайлы болғанмен, стандартты НХЛ алаңын еденге орналастыруды қиын етті. Алаңға сыйымды болуы үшін төменгі қабаттың жартысы кесіліп, жылжымалы орындықтар орнатылды. Бірақ, нәтиже «Койотис» командасы үшін толыққанды жеткіліксіз болды. Мұздың бір жағындағы үш қатар тақтайлардан асып кетті. Сол қатарларда отырған жанкүйерлер мұздың шамамен төрттен бірін (соның ішінде бір қақпаны) видеоэкрандарда болмаса көре алмады. Мәселе соншалықты ауыр болды, команданың Финикстегі алғашқы маусымынан кейін, көріс бұзылған аймақтардағы орындықтардың бір бөлігін жабуға тура келді, бұл аренаның ресми сыйымдылығын 16 210 орынға дейін төмендетті. Аренаға ерекше бұзылған көріністерге арналған екінші видеоэкран қосылды, сондай-ақ көрісті жақсарту және сыйымдылықты 17 000-нан асыру үшін бірнеше жоспар ұсынылды, бірақ олар іске аспады. «Койотис» командасы көптеген нашар көріністі билеттерді жеңілдетілген бағамен сатуға мәжбүр болды. Бұған қоса, тиімсіз жалға алу шарты команда аренада ойнаған көп жылдар бойы қаржылық қиындықтарға себеп болды. «Койотис» 2003–04 жылғы НХЛ маусымының ортасында Глендейл Аренасына көшіп өтті.
Жаңартулар
Footprint Center тарихында екінші маңызды жаңартудан өтті. Феникс қалалық кеңесі 2019 жылдың 23 қаңтарында аренаны қамтитын жоспарды бекітті, соған сәйкес Феникс Санс командасы кез келген қосымша шығындармен қатар 80 миллион долларға дейін төлейді. Алғашқы жаңарту 2003 жылдың наурыз айында аяқталды, оның нәтижесінде аренаның солтүстік-батыс жағына билет алуға кезек күткен немесе іс-шаралар басталар алдында уақыт өткізген жанкүйерлерге ыңғайлы, кондиционерленген шыныдан жасалған вестибюль салынды. Бұл 67 миллион долларлық жоба жанкүйерлерге ыстықтан сақтану үшін арналған еді. Аренаны жаңарту Desert Diamond Arena ашылғаннан кейін оны экономикалық бәсекеге қабілетті ету мақсатында Санс командасының жоспарының бір бөлігі ретінде жүзеге асырылды. Suns командасының бұрынғы иесі Джерри Коланжело Лос-Анджелестегі Staples Center-ді аралағаннан кейін жаңарту туралы ойлады және Фениксте де осындай ойын-сауық аймағын құруды жоспарлады.
COVID-19 пандемиясы
Аризонадағы COVID-19 пандемиясы «Санз» командасының 2019–20 маусымын тоқтатуға мәжбүр етті және соңғы жаңарту жұмыстарын ертерек бастауға мүмкіндік берді. Жоспарланған жұмыстардың 80%-ға дейін 2020 жылғы маусым алдындағы үй матчына, 2020 жылдың 16 желтоқсанында «Лос-Анджелес Лейкерс» командасына 112–107 есемізбен ұтылуға дейін аяқталды. «Меркурий» бастапқыда 2020 жылғы WNBA маусымының үй маттарын Аризона ардагерлерінің ескерткіш Колизейінде өткізуді жоспарлаған, бірақ маусымның барлық ойындарын Флорида штатының Брэдэнтон қаласындағы IMG академиясына көшірді. «Рэтлерс» командасының 2020 жылғы IFL маусымы жойылды, бірақ 2021 жылғы маусымның алғашқы үй матчын 2021 жылдың 12 маусымында «Тусон Шугар Скаллс» командасына қарсы өткізді.
Қалалық кеңес пайдалануы
Феникс қалалық кеңесінің мүшелері 2022 жылы Footprint Center-дегі ойындар мен концерттерді тамашалау үшін жабдықталған бөлмені пайдаланғаны үшін сынағандар болды. Содан кейін кеңес бұл бөлмені жалға беруді қарастыруға дауыс берді.
Атау беру құқығы
Бастапқы аренаның атау құқығы туралы келісімшарт 1990 жылдың қаңтар айында Темпеде орналасқан America West Airlines компаниясына сатылды. Бұл арена ашылғаннан бастап 2006 жылға дейін America West Arena деп аталды. Алдыңғы жылы America West бәсекелес US Airways әуе компаниясын сатып алды. America West әуе компаниясы тірі қалғанымен, ол US Airways атауын қабылдады, сондай-ақ арена да сол атауға ие болды. Бұл компанияның Ландовердегі (Мэриленд штаты) қазір бұзылған US Airways Arena (бұрынғы Capital Centre) аренасынан кейін атау құқығына ие болған екінші аренасы болды. Жақын орналасқан Скотсдейлдегі Talking Stick Resort 2014 жылдың 2 желтоқсанында Казино Аризона павильонының сыртында ресми түрде жаңа атау құқығын алды. Talking Stick Resort Arena атауын өзгерту 2015 жылдың қыркүйегінде аяқталды, бұл 2015-16 жылғы Phoenix Suns маусымының басталуына орай жасалды. Аризонадағы COVID-19 пандемиясының салдарынан келісімшартты ұзарту бойынша келіссөздер тоқтап қалғаннан кейін, Talking Stick Resort 2020 жылдың 6 қарашасында атау құқығы туралы келісімнің мерзімі біткенін ресми түрде жариялады. Жаңа келісімге қол жеткізілгенге дейін арена Phoenix Suns Arena деп аталды, ал бұрын ол қысқа мерзімге PHX Arena деп танылды. 2021 жылдың 16 шілдесінде Гилберт қаласындағы материалдар ғылымы саласындағы Footprint компаниясы аренаның атау құқығын иеленгені және Suns командасының меншік иелерімен және компаниямен жасалған ұзақ мерзімді серіктестіктің аясында аренаның Footprint Center деп аталатыны туралы хабарланды.