Кіріспе

Хьюстон, Техас штатындағы арена, АҚШ
Хьюстон, Техас, АҚШ аренасы

Toyota Center – Хьюстон қаласында орналасқан жабық арена. Ол жапондық автомобиль өндіруші Toyota компаниясының атымен аталады. Арена Ұлттық баскетбол қауымдастығының (NBA) «Хьюстон Рокетс» командасының үйі, бұрын Америка хоккей лигасының (AHL) «Хьюстон Эйрос» және Әйелдер ұлттық баскетбол қауымдастығының (WNBA) «Хьюстон Кометс» командаларының да үйі болған. «Рокетс» клубының иесі Лесли Александр 1995 жылы жаңа арена сұрап, «Рокетс» клубының 2003 жылға дейін жалға алған «Саммит» аренасынан босатуға тырысты. Бірақ, жаңа аренаны басқаруды қалаған «Аэростың» сол кездегі иесі Чак Уотсон оған рұқсат бермеді. Екі тарап 1997 жылы қол қойылған келісім бойынша аренаны тең бақылауда ұстауға келісті, алайда 1999 жылғы қалалық референдумда бұл ұсыныс қабылданбады. 2001 жылы қала мен «Рокетс» «Аэросты» есепке алмаған түзетілген келісімге қол қойғаннан кейін ғана ұсыныс қабылданды. Құрылыс 2001 жылдың шілдесінде басталды және жаңа арена 2003 жылдың қазан айында ресми түрде ашылды. Жалпы құны 235 миллион долларға бағаланды, оның көп бөлігін Хьюстон қаласы төледі, ал «Рокетс» жақсартуларға қаржы бөлді. Toyota атау құқығы үшін 100 миллион АҚШ доллары төледі.

Тарих

1995 жылдың мамыр айында бірнеше Техас штатының спорт командалары, оның ішінде Хьюстон Рокетс, жаңа ареналар салу үшін штаттық салық кірістерін бөлуді көздейтін заң жобасын ұсынды. Заң жобасы Техас Өкілдер палатасында қабылданбағанымен, Рокетс клубының иесі Лесли Александр Хьюстон қаласының орталығында жаңа арена салу мүмкіндігін зерттеуді жалғастыратынын мәлімдеді. Оның сөзіне қарағанда, 20 жыл бұрын салынған Саммит аренасы пайда табу үшін тым ескірген. Саммит басшылығы ғимаратты жаңа аренаның құнынан әлдеқайда арзанға жаңартуға болатынын айтса да, Рокетс Хьюстон қаласымен аренаның болуы мүмкін орны туралы келіссөздер бастады. Сондай-ақ, олар Хьюстон Аэрос және Саммит иесі Чак Уотсонмен ағымдағы келісімшартты 2003 жылға дейін бұзу туралы келіссөздер жүргізді. Келіссөздер 1996 жылға дейін жалғасты, ал Хьюстон мэрі Боб Ланьер тағайындаған комиссия жаңа аренаның салынуы "Хьюстон қаласында кәсіби спортты сақтау үшін өте маңызды" екенін хабарлады. Уотсон 30 миллион долларлық келісімшартты бұзу туралы ұсыныстан бас тартқаннан кейін, Рокетс жалдау шартына қарсы сотқа шағымданып, "келісімшартты бұзу қажеттілігін" мәлімдеді. Бірақ Хьюстон қаласы Рокетсті Саммит аренасында қалуға мәжбүрлеу үшін қарсы талап айтты, егер Рокетс келісімшартты орындамаса, "Хьюстон қаласымен жаңа орталық спорт аренасында ойнау туралы жаңа келісімге келгенде мүддесі болмайды" деді. Ақырында жалдау шартының күші жойылды, ал 1997 жылдың сәуірінде Ланьер Рокетс пен Уотсон жаңа аренаны тең үлесте басқаруға келісу керектігін, әйтпесе оған қол жеткізу мүмкіндігінен айырылатынын мәлімдеді. Екі тарап та шарттарға келіскеннен кейін, жаңа аренаны салу үшін салықтарды арттыруға рұқсат беретін заңға сол кездегі губернатор Джордж Буш шілде айында қол қойды. Бірақ ХЛ Хьюстонды кеңейту командасының орны ретінде қарастырудан бас тартқаннан кейін, Ланьер жаңа арена мәселесі бойынша қарашада референдум өткізбейтінін мәлімдеді. Рокетс 1998 жылдың қаңтарында Саммит аренасында қалу туралы сот шешіміне қарсы шағымданып, бірақ мамыр айында одан бас тартты, себебі жаңа аренаның олардың жалдау мерзімі аяқталғанға дейін дайын болады деп сенді. 1999 жылдың қаңтарында жаңадан сайланған мэр Ли Браун осы мәселе бойынша жыл соңына дейін референдум өткізілетініне кепілдік берді. Бірнеше ай Харрис округі Хьюстон спорттық басқармасымен келіссөздер жүргізгеннен кейін, Рокетс құрылыс шығындарының жартысын төлеу туралы келісімге келді, ал референдум 2 қарашаға белгіленді. Келісім Браун мен Хьюстон қалалық кеңесі тарапынан мақұлданды, бірақ Уотсон референдумға қарсы оппозициялық топ құрды, ол аренаның "Хьюстон қаласының мүддесіне жатпайтынын" айтты. 3 қарашада референдум нәтижелері жарияланды, және арена ұсынысын сайлаушылардың 54% қабылдамады. Александр "біз жеңіліп қаламыз деп ойламаған едік" және олар "жеңіліске қатты қайғырды" деді. Хьюстон спорттық басқармасы NBA маусымы аяқталғанға дейін Рокетспен кездесуді жоспарламаған, бірақ Рокетс басқа қалаларға көшу мүмкіндігі туралы сөйлесе бастағаннан кейін, олар 2000 жылдың ақпанында келіссөздерді қайта бастады. Рокетс Луисвилл қаласымен келіссөздерді жалғастырғанмен, Хьюстондағы аренаның қаржыландыру жоспары маусым айында жарияланды. 6 шілдеде соңғы келісім ұсынылды, және Рокетс пен мэр Браун шарттарға келісті. Қалалық кеңес келісімді мақұлдағаннан кейін, ұсыныс қарашадағы референдумға қойылды. Дауыс беруге дейін Рокетс "ешқандай жаңа салықтар болмайтынын" баса айтты, бірақ қарсыластар жаңа арена энергия тұтынуды арттырады және аренаның құнының көп бөлігін жұртшылық төлейтінін мәлімдеді. Аренаның кампаниясына арналған қаржылық көмектерге Reliant Energy компаниясынан 400,000 АҚШ доллары, ал Enron және Кен Лейден жалпы сомасы 590,000 доллар көлемінде қарыздар мен жарналар кірді, Рокетс оларды кампанияда "көмектескен" деп атады. 8 қарашада аренаны сайлаушылардың 66% мақұлдады.

Құрылыс

Қол қойылған келісімге сәйкес, Хьюстон қаласы арена үшін жерді және оған іргелес орналасқан, Джордж Р. Браун конгресс орталығының жанындағы тұрақ сатып алды. Ол үшін облигациялар сату және 30 миллион доллар қарыз алды. Morris Architects компаниясы ғимаратты жобалап, аренаны салуға Hunt Construction компаниясы шарт жасады. Аренаға орын беру үшін бұрын Хьюстон жарық және электр компаниясына тиесілі ғимарат бұзылды, сондай-ақ құрылыс барысында екі көше жабылды. Құрылыс 26 айға созылды, бұл Хьюстон тарихындағы ең ірі қазба жұмысы болды. 2002 жылдың жазында фундаментке бетон құйылды, ал қазан айында құрылыс жұмыстары басталды. Желтоқсан айында шатыр орнатылды, ішкі жұмыстар жалғасты, ең көп жұмыс күші 650 адамды құрады. 2003 жылдың қыркүйегінде аренаның ресми ашылуына арналған лента кесу рәсімі өтті.

Аренаның ішкі құрылысы

Арена баскетбол ойынына 18 104 адам, хоккей ойынына 17 800 адам, ал концерттерге 19 300 адамға арналған. Онда 103 сәнді люкс-суит және 2900 клубтық орын бар (105–109-бөлмелер, Frost Bank West Club; 118–122-бөлмелер, Frost Bank East Club). Rockets East & West Club-тары жоғары сапалы қызметтер, өте кең орындықтар, премиум шараптар мен сусындар ұсынатын жеке бар және консьерж қызметін қамтиды. Жанындағы 2500 орындық Toyota Tundra гаражы жеке көпір арқылы аренамен байланысты, оған люкс-суит, корт жанындағы және клубтық орын иелері кіре алады. Бұдан өзге, еденде корт жанындағы орын иелері мен еденде отырған концертке қатысушылар үшін үш жеке клубтық зал бар. Lexus Lounge және Golden Nugget Club еден деңгейінің батыс жағында, ал Bogarts Platinum Lounge – шығыс жағында орналасқан. Барлығында бірнеше жалпақ экранды теледидар, жеке бар, дәретханалар және жайлы орындықтар сияқты жоғары сапалы жабдықтар бар. Lexus Lounge-да бильярд үстелдері бар, ал барлық үш корт жанындағы залдарда көптеген жеке люкс-суиттер орналасқан. Toyota Center-де аренаның оңтүстік жағындағы төменгі люкс-суиттер деңгейінде Sterling Vineyards Red & White Wine Bistro да бар. Ресторанда үлкен асхана, жеке бар, 1500 бөтелкеден тұратын екі егіз шарап мұнарасы және арена еденіне көрініс бар. Levy Restaurants аренадағы қызметтерді басқарады, негізгі дәліздерде жылдам тағамдар ұсынады, сондай-ақ люкс-суит және клубтық орын иелері үшін VIP мейрамхана қызметін ұсынады. Александр клиенттерге «жылы және жайлы» сезім беру үшін мейрамханаға түстерді жеке таңдады, ал Rockets президенті Джордж Постолос, Rockets аренаға келетін адамдармен «қарым-қатынас орнатуға тырысқанын» айтты. 2012–2013 маусымында Toyota Center үшін жаңа мүмкіндік – Wi-Fi желісі. SignalShare жобалап, OfficeConnect іске асырған Wi-Fi желісі аренаның барлық жерінде орналасқан және іс-шаралар кезінде жоғары жылдамдықты интернетке қол жеткізуге мүмкіндік береді. Оның іске қосылуы NBA All Star ойынына дайын болу үшін жоспарланған.

Демеушілік

2003 жылдың шілдесінде арена "Тойота орталығы" деп аталды. Компанияның логотипі ғимараттың төбесінде, сондай-ақ аренаның ішіндегі басқа да көрнекті жерлерде орналастырылды, және компанияға аренада өткізілетін ойындардың тікелей эфирде көрсетіліміндегі жарнамаларда "басымдық құқық" берілді. Toyota USA компаниясының Хьюстон қаласында филиалы бар.

Оқиғалар

Аренадағы алғашқы шара 2003 жылғы 6 қазанда Fleetwood Mac концерті болды, ал Toyota Center-дегі алғашқы Rockets ойыны 30 қазанда Denver Nuggets командасына қарсы өтті.

Концерттер

Toyota Center-де Prince, Tool, Duran Duran, олардың Astronaut турнесі, Джанет Джексон, Мадонна, Тина Тернер, Red Hot Chili Peppers, Глория Эстефан, Шакира, Селена Гомес, Деми Ловато, Рианна, Майли Сайрус, Бруно Марс, Кристина Агилера, P!nk, Андреа Бочелли, Muse, High School Musical The Concert, Aerosmith, Guns N' Roses, Coldplay, RBD, Лаура Паузини, Аланис Морисетт, Matchbox Twenty, Фиона Эппл, Nickelback, Depeche Mode, Bon Jovi, Энрике Иглесиас, Кэти Перри, Дрейк, Трэвис Скотт, Шер, Бритни Спирс, Канье Уэст және Джей Зи, Джастин Бибер, Тейлор Свифт, The Rolling Stones, One Direction, Ариана Гранде, Кэрри Андервуд, Rammstein, Адель, Лана Дель Рей, Blackpink, G-Dragon, Panic! At The Disco, Гарри Стайлз, Гарт Брукс Триша Йервудпен және тағы да көптеген әртістер концерт берді. 2016 жылдың 23 шілдесінде Hillsong UNITED аренада өнер көрсетті, бұл өнер Empires альбомы ретінде жазылып, шығарылды.

Басқа спорт түрлері

2007, 2011, 2013, 2015, 2017, 2020, 2021 және 2022 жылдары UFC іс-шарасын қабылдады. Іс-шара күні және уақыты: UFC 69: Shootout 2007 жылдың 7 сәуірінде 15,269 көрермен. UFC 136: Эдгар vs. Мейнард III 2011 жылдың 8 қазанында 16,164 көрермен. UFC 166: Веласкес vs. дос Сантос III 2013 жылдың 19 қазанында 17,238 көрермен. UFC 192: Кормиер vs. Густафссон 2015 жылдың 3 қазанында 14,622 көрермен. UFC Fight Night: Бермудес vs. Кореялық зомби 2017 жылдың 4 ақпанында 8,119 көрермен. UFC 247: Джонс vs. Рейес 2020 жылдың 8 ақпанында 17,401 көрермен. UFC 262: Оливейра vs. Чандлер 2021 жылдың 15 мамырында 16,005 көрермен. UFC 265: Льюис vs. Гейн 2021 жылдың 7 тамызында 16,604 көрермен. UFC 271: Адесанья vs. Уиттакер 2 2022 жылдың 12 ақпанында 17,872 көрермен.

2010 жылдың 21 тамызында Strikeforce: Хьюстон іс-шарасын қабылдады. 2016 жылдың 19 ақпанында Bellator MMA іс-шарасы Bellator 149: Shamrock vs. Gracie III өтті. Іс-шарада ауыр салмақта Кимбо Слайс пен Дада 5000, ал жеңіл ауыр салмақта Кен Шемрок пен Ройс Грейсидің қатысуымен қос негізгі жекпе-жек болды. Bellator 149-ға 14,209 адам келді және Toyota Center-де 1,4 миллион долларға жуық табыс әкелді, бұл Bellator MMA тарихындағы ең көп көрермен жинаған іс-шараға айналдырды. Арена WWE-нің көптеген іс-шараларын қабылдады, оның ішінде No Mercy 2005, Vengeance: Night of Champions, 2009 жылғы WWE Даңқ залының салтанаты, TLC: Tables, Ladders & Chairs (2010 және 2013), Night of Champions 2015, NXT TakeOver: WarGames 2017, Survivor Series 2017, Elimination Chamber 2019, сондай-ақ Raw және SmackDown эпизодтары. WWE COVID-19 пандемиясы басталғаннан бері жанкүйерлер алдында алғашқы тікелей шоуын 2021 жылдың 16 шілдесінде Toyota Center-де өткізді, ол SmackDown эпизоды болды.

Басқа іс-шаралар

Арена 2008 жылдың 13 қарашасында 9-шы жылдық Латын Грэмми сыйлығын қабылдады. "Passion Conferences" 2014 жылдан бері "Тойота" орталығында өткізіліп келеді. Конференция шамамен 20 000 адамды тартады, сондай-ақ Атлантада көптеген басқа да іс-шаралар өтеді. 2016 жылдың 30 қыркүйегінде аренада Kellogg's Gymnastics Champions туры өтті. Габриэль Иглесиас Netflix арнайы бағдарламасы "One Show Fits All" 2019 жылы "Тойота" орталығында түсірілді.

Қатысу рекорды

Бірінші жылы аренада өткен шараларға барлығы 1,5 миллионнан астам адам қатысты. Аренадағы концерттер арасындағы ең көп көрермен 2008 жылдың 20 қарашасында тіркелді, сол күні Metallica тобы Death Magnetic туры аясында 17 962 көрерменге толы залға концерт берді. Баскетбол ойыны бойынша рекорд 18 583 көрерменді құрады, ол 2010 жылдың 26 наурызында Лос-Анджелес Лейкерс командасы Rockets командасын 109–101 есебімен жеңген кезде тіркелді.

Марапаттар мен мадақтамалар

Арена Орталық Хьюстонның қалалық абаттандыру жөніндегі Аллен сыйлығының жеңімпазы, «Гарлем Глобтроттерс» командасының «Жылдың жаңа жұлдызы» сыйлығының иегері және Pollstar журналының «Ең жақсы жаңа концерт алаңы» сыйлығының финалисі атанды.