Кіріспе

Vangidae туысы (вангадан, малагаси тілінде – иілген мүңкілі vanga, Vanga curvirostris) Азиядан Африкаға дейін таралған, көбінесе торғайларға ұқсас орташа өлшемді құстардың тобын құрайды, соның ішінде осы туысқа атын берген Мадагаскар вангалары да бар. Бұл туыстастың көптеген түрлері бұрын басқа туыстастарға жатқызылған болатын. Жақында қолданылған молекулалық әдістер осы түрлерді Vangidae туысының құрамына енгізуге мүмкіндік берді, соның арқасында бірнеше таксономиялық мәселелер шешілді. Туыстас 21 туысқа бөлінген 40 түрді қамтиды.

Таксономия

Малагасидің дәстүрлі түрде ванга деп аталатын шағын түрлеріне қоса, Vangidae құрамына кейбір азиялық топтар кіреді: ағаш шриктары (Tephrodornis), ұшқыр шриктары (Hemipus) және филентомалар. Vangidae, сондай-ақ, бұталық шриктер (Malaconotidae), иоралар (Aegithinidae) және Австралияның қасапшы құстары, сұңқарлар мен қара құстар (Cracticidae), сонымен қатар орман құсқұстары (Artamidae) кіретін құстардың кладасына жатады, бұл топ Malaconotoidea суперотбасы ретінде анықталған. Олар Африканың кейбір жұмбақ топтарымен, яғни шлемді шриктермен (Prionops) және шрик ұшқыштарымен (Bias және Megabyas) тығыз байланысты сияқты. Мадагаскарда вангалар дәстүрлі түрде шриктерге ұқсас шағын құстар туысы деп есептелді. Жақындағы зерттеулер Мадагаскардағы бірнеше таксондардың сыртқы түрі мен мінез-құлқы жағынан ескі әлемнің сұңқарларына, ұшқыштарына немесе балдырқұмдарға ұқсас (бұрын олар деп саналған) вангалар болуы мүмкін екенін көрсетті. Ямагиши және авторлар тобы 2001 жылы Ньютонияның сұңқарлар емес, вангаларға жататынын, ал Тайластың бульбуль емес, ванга екенін анықтады. Сондай-ақ, Уордтың ұшқыш ұстағышы мен Кросслидің балдырқұмы вангалардың құрамына кіретіні анықталды. Туыстар арасындағы филогенетикалық қатынастар төменде көрсетілген. Кладограмма Сушма Редди және оның әріптестерінің 2012 жылы жариялаған зерттеуіне негізделген. Vanginae тұқымдасына жататын түрлер Мадагаскарға тән.

Сипаттама

Вангалар – адаптивті сәулеленудің мысалы, олар бір ғана бастапқы популяциядан шығып, әлемнің басқа бөліктеріндегі басқа құс отбасыларының иеленген әртүрлі экологиялық нишаларына бейімделген түрлерге айналды. Олардың мөлшері, түсі және тұмсық пішіні әртүрлі, бірақ бас сүйегінің пішіні мен сүйекті таңдай құрылымы ұқсас. Олардың ұзындығы 12-ден 32 см-ге дейін болатын шағын және орташа өлшемді құстар. Көптеген түрлердің мықты, иілген тұмсықтары құрттарға ұқсас. Каскалы ванганың ерекше үлкен тұмсығы және үстіндегі қақпағы бар. Басқа түрлер, мысалы, Ньютониялардың кішкентай, жұқа тұмсығы бар. Айдарлы тұмсықты ванга ұзын, қисық тұмсығымен ерекшеленеді, ол тесіктер мен жарықтарды қарау үшін қолданылады.