Кіріспе

Ансбах (['/æ//n//z//b//æ//k/ ANZbak, ; ) – Германияның Бавария жерінде орналасқан қала. Ол Орта Франкония әкімшілік аймағының астанасы. Ансбах Нюрнбергтен оңтүстік-батысқа қарай 40 шақырым (25 миль), ал Мюнхеннен солтүстікке қарай 145 шақырым (90 миль) жерде, Майн өзенінің саласы – Франк Рецат өзенінің жағасында орналасқан. 2020 жылы қала халқы 41 681 адамды құрады. 8-ші ғасырда бенедикттік монастырь ретінде дамыған Ансбах 1331 жылы Гогенцоллерн әулетінің резиденциясына айналды. 1460 жылы Бранденбург-Ансбах маркграфтары осы қалада тұрды. Қалада 1704-1738 жылдар аралығында салынған Марграфен-Шлосс сарайы бар. Екінші дүниежүзілік соғыстар кезінде көп зақымданудан құтылғандықтан, ол өзінің түпкілікті тарихи барокко сәнін сақтап қалды. Бүгінде Ансбахта АҚШ әскери базасы мен Ансбах қолданбалы ғылымдар университеті орналасқан. Қала А6 автобаны және B13, B14 тас жолдары арқылы байланысады. Ансбах вокзалы Нюрнберг-Крайлсхайм және Тройхтлинген-Вюрцбург теміржолдарында орналасқан, сонымен қатар Нюрнберг S-Bahn желісінің S4 бағытының соңғы станциясы болып табылады.

Атау шығу тегі

Ансбах бастапқыда Онолтесбах деп аталды (шамамен 790 жылы), бұл атау үш бөліктен құралған. Жеке сөздердің құрамында "Onold" (қаланың негізін қалаушының есімі), "es" жұрнағы (ағылшын тіліндегі " 's" сияқты меншік жалғауы) және ежелгі жоғары неміс тіліндегі "pah" немесе "bach" (бұлақ үшін) сөздері бар. Қаланың атауы ғасырлар бойы Онолтеспа (837 жылы), Онолдесбах (1141 жылы), Онолдсбах (1230 жылы), Онелспах (1338 жылы), Онсбах (1508 жылы) болып, соңында Ансбах (1732 жылы) атауына дейін өзгерген. Бұрын ол Анспах деп те белгілі болған.

Тарих

Фольклор бойынша, 7 ғасырдың соңында франкондық шаруалардың бір тобы отбасыларымен жаңа елді мекен құру үшін шөлге бет түзеді. Олардың басшысы Онольд оларды «Резаттал» (Резат аңғары) деп аталатын аймаққа жеткізді. Осы жерде олар «Urhöfe» (яғни алғашқы шаруашылықтар: Knollenhof, Voggenhof және Rabenhof) құрды. Бірте-бірте «Винден тайпасы» сияқты жаңа қоныс аударушылар келіп, шаруашылықтар кішкентай ауылға айналды. Ансбах маңындағы көптеген ауылдар сол кезде «Винден» тайпасымен құрылды (күні бүгінге дейін олардың қоныстарын Meinhardswinden, Dautenwinden немесе Brodswinden сияқты аттарымен анықтау оңай). 748 жыл шамасында франк ақсұлтаны Сент Гумберт бұл жерде бенедиктин монастырын құрды. Онольтесбах ауылы алғаш рет 1221 жылы қала ретінде тіркелді. 1331 жылға дейін Ансбахты Эттинген графтары биледі, содан кейін Нюрнберг Гогенцоллерн бурграфы билікті иеленді. Гогенцоллерндер 1415 жылы Бранденбург маркграфтығын алғанға дейін Ансбахты өз әулеттерінің орталығы етіп бекітті. 1440 жылы Фридрих I қайтыс болғаннан кейін, әулеттің кіші тармағы Ансбах маркграфтары болып қалыптасты. 1528 жылы Георг Пейус Ансбахқа протестанттық реформацияны әкелді, нәтижесінде 1563 жылы Гумберт аббаттығының секуляризациясы болды. Маркграф сарайы 1704 және 1738 жылдар аралығында салынды. Оның бақтары 1800 жылдарға дейін де көрнекті орын болды. 1791 жылы соңғы маркграф өзінің иеліктерін Пруссия патшалығына сатты. 1796 жылы Цвайбрюккен герцогы Максимилиан Иосиф – болашақ бавариялық патша – Ансбахқа жер аударылды, француз әскері Цвайбрюккенді басып алды. Ансбахта Максимилиан фон Монтгелас Баварияның болашақ саяси құрылымына қатысты егжей-тегжейлі жоба жасады, ол «Ансбахер мемуары» деп белгілі болды. Наполеон Пруссияны Ансбахты және оның княздығын Баварияға беруге мәжбүр етті. Бұл туралы 1805 жылғы 15 желтоқсанда Шёнбрунн сарайында үшінші коалиция соңында жасалған франко-пруссиялық одақ шартында айтылған. Бұл акт 1815 жылғы Вена конгресімен бекітілді, Пруссияға Баварияның Берг герцогтығымен өтеу төленді. Германия біріккеннен кейін Ансбах Орта Франкония округінің астанасы болды, сол кезде оның халқы 12 635 адамды құрады. Ансбахта еврей отбасылары кем дегенде 18 ғасырдың соңынан бері тұрды. Олар Руглаендер көшесінде еврей зиратын салған, ол нацистік режим кезінде «Кристалл түнінде» қиратылып, өртенді. 1946 жылы жөнделгенімен, кейін бірнеше рет зақымдалды. Зират қабырғасында осы оқиғаларды еске алу үшін тақта орнатылған. Еврей қауымы Розенбад көшесіндегі 3 нөмірлі үйde синагога салды, бірақ ол да SA-мен зақымдалды, бірақ көрші ғимараттарға зиян келтіруден қорқып, өртеген жоқ. Бүгінде ол «Құдайдың бейнелі үйі» ретінде қызмет етеді. Кіреберістегі жазу синагога мен Холокост кезінде өлтірілген еврей тұрғындарының ескерткіші болып табылады. 1940 жылы кем дегенде 500 науқас «Ансбахтың медициналық және күтімдік клиникасынан» «Т4» операциясы аясында психиатриялық мекемелер ретінде жасырылған Сонненштейн мен Хартхаймнің жойғыш мекемелеріне депортацияланды. Олар газбен уланды. Ансбахтағы клиникада шамамен 50 зияны бар балаға «Люминал» дәрісін салғаннан кейін олар осылай өлтірілді. Олардың есіне ескерткіш 1988 жылы 38 Фойхтвангер көшесіндегі ауруханада орнатылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бұл жерде Флюссенбург концлагерінің қосалқы лагері орналасқан. Сонымен қатар, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Люфтваффе мен Вермахттың базалары да болды. Жақын жердегі әуе базасы 38 Heinkel He 111 бомбалаушыларын пайдаланған Stab & I/KG53 (Kampfgeschwader 53 штабы мен 1-ші тобының) бас станциясы болды. 1939 жылғы 1 қыркүйекте бұл бөлім соғысты бастаған Польшаға шабуылға қатысқан көптеген бөлімшелердің бірі болды. Соғыс барысында оның барлық көпірлері қирады. 1945 жылғы сәуірде Германияға батыс одақтастарының шабуылы кезінде әуеайлақты АҚШ-тың үшінші армиясы басып алды және оны АҚШ әуе күштерінің 354-ші истребитель тобы қолданды, ол сәуірдің соңынан 1945 жылғы 7 мамырда неміс капитуляциясына дейін P 47 Thunderbolts ұшақтарын ұшырды. Соғыс соңында 19 жасар студент Роберт Лимперт қаланың АҚШ күштеріне қарсылықсыз берілуін талап етті. Ол Гитлер жастар ұйымымен сатқындыққа ұшырап, қаланың әскери командирі полковник (оберст) Эрнст Майердің бұйрығымен қала әкімшілігінің порталынан асылып өлтірілді. Оның батылдығына бірнеше ескерткіштер орнатылды, кейбір тұрғындардың қарсылығына қарамастан, Ludwigskirche, Gymnasium Carolinum және 6 Kronenstrasse-де. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Ансбах американдық аймаққа қарады. Американдық әскери билік бұрынғы санэтариумда, қазіргі Strüth ауданында, көші-қонға ұшыраған адамдар лагерін құрды. Ансбахта 1947 жылдан бері Bachwoche Ansbach өтіп келеді. 1970 жылдан бері Ансбах жақын жердегі қауымдастықтарды қосып алып, муниципалдық ауданын кеңейтті. Ансбахта Германия әскерімен бірлескен NATO-ға қатысты АҚШ қарулы күштерінің бірнеше бөлімшелері орналасқан. Бес жеке АҚШ гарнизоны бар: 412-ші әуе қолдау батальонының орналасқан жері Shipton Kaserne, бұрынғы 1-ші әскери дивизияның 4-ші шабуылдық авиациялық бригадасының орналасқан жері Katterbach Kaserne, сондай-ақ 501-ші әскери барлау батальоны мен 501-ші авиациялық батальонының орналасқан жері, 2006 жылдан бастап 1-ші әскери дивизияның Форт Райлиге оралуына байланысты 12-ші шабуылдық авиациялық бригадасымен алмастырылды, Katterbach гарнизонына қарасты спутниктік пост болған Bismarck Kaserne, онда Post Theater, казарма, Von Steuben Community Center, әскери полиция және басқа да қолдау агенттіктер орналасқан, USAG Ansbach-қа қарасты Barton Barracks және кітапханасы мен тұрғын үйі бар Bleidorn Barracks, сондай-ақ 2010 жылы ашылған тұрғын үй ауданы бар Urlas. Ансбах 1972 жылдан 1990-жылдардың басына дейін 1-ші бронетандық дивизияның (АҚШ) штаб-пәтеріне де ие болды. 2016 жылғы 24 шілдеде қаладағы мейрамханада бомба жарылып, бомбалаған адамнан басқа ешкім өлмеді, бірнеше адам жараланды. Құрылыс жасаған адам Сириядан келген босқын екені хабарланды, оның баспана алу өтініші қабылданбаған, бірақ Сириядағы жағдай қауіпсіз болғанға дейін уақытша қалуға рұқсат берілген. Көзі куәгерлердің айтуынша, ол жақын жердегі музыкалық фестивальге кіруге тырысқан, бірақ оған рұқсат берілмеген, содан кейін жақын жердегі шарап барында жарылғыш затты жарып жіберді.

Климат

Ансбахта ауыспалы орташа континенттік климат (Кёппен климат жіктелуі: Cfb/Dfb) басым, қыс айларында күндізгі және түнгі ауа температурасының айырмасы шамалы, ал жылдық жауын-шашын мөлшері орташа.

Экономика

1871 жылы Германияның бірігу кезінде Ансбахтың негізгі өнімдері жүн, мақта және жартылай жібек тауарлары; қыш ыдыстар; темекі; аспаптар; және ойын карталары болды. Егін, жүн және зығыр саудасы да маңызды деңгейде қолдау көрсетілді. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде, қала машина жасау, ойыншықтар және кесте өндірісімен де айналысты. Бүгінде Ансбах қаласы мен айналасындағы ауылдық жерлерде пластик өнеркәсібі өте дамыған. Қала Пеперами шошқа шұжығы және кептірілген ет өнімдерін жасауымен танымал.

Көлік

Ансбах Трюхтлинген-Вюрцбург темір жолында жатыр.

Танымал мәдениетте

Эрик Амблердің (1909-1998) 1953 жылғы "Ширмер мұрасы" романында 1807 жылы Пруссия Эйлау шайқасында Ансбах драгундарының сержанты Франц Ширмер жарақат алады. Ол Ансбахқа қоныстану үшін оралады, бірақ дезертир ретінде тізілгендіктен атын өзгертеді. Романның басым бөлігі американдық заң фирмасының мұраны иелену үшін оның ұрпақтарын табуға жасаған тырашаны қамтиды.