Ли Чанчунь: Қытай саяхатшысының өмір жолы мен мансабы

Кіріспе

Қытай саясаткері Ли Чанчунь (1 ақпан 1944 жылы туған) – Қытайдың зейнеткер саясаткері және Қытай Коммунистік партиясының бұрынғы жоғары деңгейдегі жетекшісі. Ол 2002 жылдан 2012 жылға дейін Коммунистік партияның ең жоғары басшылық кеңесі – Политбюро тұрақты комитетінің мүшесі және үгіт-насихат саласындағы жоғары лауазымды тұлға болып қызмет етті. Сонымен қатар, ол Рухани мәдениетті құру жөніндегі ҚКП Орталық жетекшілік комиссиясының төрағасы, іс жүзінде насихат және бұқаралық ақпарат құралдарымен байланыс бөлімінің басшысы болды. Лидің саяси мансабы үш провинцияны қамтыды: ол Ляонин провинциясының губернаторы, содан кейін Хэнань провинциясының партия комитетінің хатшысы, одан кейін Гуандун провинциясының партия комитетінің хатшысы болды, ал 2002 жылы ұлттық деңгейдегі басшылыққа көтерілді. Ол 2012 жылы зейнетке шықты.

Ерте өмір және мансап

Ли Чанчунь 1944 жылғы ақпанда қазіргі Далянь, Ляонин қаласында дүниеге келді, ол кезде Жапон империясының басқаруындағы «Дайрэн» Квантун жалға алынған аумағында орналасқан. Ол 1965 жылы Қытай Коммунистік партиясына қосылып, 1966 жылы Харбин технология институтының электр инженериясы мамандығын бітірді. 1983 жылы 39 жасында Ляонин провинциясының астанасы Шэньян қаласының ең жас мэрі және партия хатшысы болды. 1982 жылы 38 жасында Қытай Коммунистік партиясы Орталық комитетінің мүшесінің орынбасары болып сайланды, сол кездегі комитет мүшелерінің ең жасы болды. 1987 жылы Ляонин провинциясының губернаторы болып тағайындалды және 1990 жылға дейін осы лауазымда қалды. Оның губернаторлығы кезінде провинцияда Шэньян мен Далянь қалаларын байланыстыратын Қытайдың алғашқы тас жолы салынды. Сонымен қатар, Ли мемлекеттік кәсіпорындарды реформалауға ұмтылып, олардың қызметіне мемлекеттің араласуын азайтуды көздеді. 1989 жылы Тяньаньмэнь алаңындағы наразылықтардың салдарынан бас хатшы Чжао Цзыян партия басшылығынан шеттетілгеннен кейін, Ли де Чжаоның жақтасы болғандықтан басшылықтан алынған деп есептелді. Бірақ, бірнеше аптадан кейін мемлекеттік телеарнада пайда болған Ли бұл болжамның дұрыс еместігін көрсетті. 1990 жылы Ли Ляонин провинциясындағы жұмысынан Хэнань провинциясының орталық аймағына ауыстырылды. Әдебиеттерінде Ли жаңа қызметіне толық дайын болмағанын және үйін сағынғанын айтты. Орталық билік оны ауыстыру туралы бұрыннан хабарламады, оның ауыстырылу себебін түсіндірмеді және жағдайды реттеуге көмектеспеді. Сондықтан Ли партияның ауыстыру процесіне біршама сын айтты, бірақ жаңа міндетін қабылдады. Ол Хэбэй провинциясына ауыстырылған Хэнань губернаторы Чэн Вэйгаоның орнын басты, бұл партия жетекшілері ұйымдастырған үш провинциядағы «жетекшілердің ауысуының» бөлігі болды. Көптеген халқы бар, дамыған өнеркәсіптік базасы жоқ Хэнань провинциясы Лиге үлкен қиындықтар туғызды, және ол жаңа жеріне бейімделуде қиындықтарды бастан өткерді.

Li Changchun was born in February 1944 in modern day Dalian, Liaoning, then administered by the Empire of Japan as "Dairen", Kwantung Leased Territory. He joined the Chinese Communist Party in 1965 and graduated with a degree in electrical engineering from the Harbin Institute of Technology in 1966. In 1983, at age 39, he became the youngest mayor and Party secretary of a major city, of Shenyang, the capital of Liaoning. In 1982, he was also made an alternate member of the Central Committee of the Chinese Communist Party at the age of 38, the youngest member of the body at the time. In 1987, he became governor of Liaoning province, a post he kept until 1990. As governor, mainland China's first expressway was built in the province, linking the cities of Shenyang and Dalian. In addition, Li pushed for the reform of state owned enterprises, aiming to decrease state involvement in their operations. After General Secretary Zhao Ziyang was purged from the party leadership in 1989 during the fallout from the Tiananmen Square protests that same year, Li was initially also thought to have been removed from the leadership because he was a supporter of Zhao. Li's appearance on state television weeks later showed that this was not the case. In 1990, Li was transferred from his job in Liaoning province to central Henan province. In his memoirs, Li recounted that he was ill prepared for his new assignment and felt homesick. The central authorities had not given him much prior notice about his transfer, and did not inform him why he was being moved or facilitate an orderly transition process. Li, as a result, was somewhat critical of the party's transfer process but nonetheless duly accepted his new assignment. He had succeeded then Henan governor Cheng Weigao, who had been transferred to Hebei province as part of a three province 'leader swap' orchestrated by the party's leaders. Henan, a populous agricultural province without a strong industrial base, presented Li with significant challenges, and Li had experienced unease settling into his new home.

Гуандун

Ли 1997 жылы Қытай Коммунистік партиясының Саяси бюросына көтерілді, бұл ең басты көшбасшы және Партияның Бас хатшысы Цзян Цзэминьнің қолдауын алғандықтан болды. Ли өзінің естеліктерінде Саяси бюроға тағайындалғанына өзі де таңырқанын айтты. 1997-1998 жылдардағы Азия қаржы дағдарысынан кейін Ли провинцияның ең ірі екі қаржы компаниясының өтелмеген қарыздарымен не істеу керектігін бағалау үшін арнайы топ құрды. Ол бұл топты бақылау үшін орталық банктың бұрынғы вице-президенті Ван Цишанды тағайындады. Ли жергілікті банк жүйесін жаңартты және көптеген жергілікті несие одақтары мен агенттіктерді жапты.

Саяси бюроның тұрақты комитеті

2002 жылы Цзянның ҚКП Бас хатшысы лауазымынан кеткеннен кейін Ли Цзян Саяси бюроның тұрақты комитетінің мүшесі болып тағайындалды. Сол кезде саяси бақылаушылар Лиді Цзянның жағына берік тұрған адам деп есептеді. Ол Цзянның басқа да адал жандары Цзя Цинлин және Хуан Цжу сияқты жоғарғы басқару кеңесіндегі маңызды "қамқорлық тағайындамаларының" бірі саналды. Ли партиялық иерархияда жаңа тұрақты комитеттің тоғыз мүшесінің ішінде сегізінші орынды иеленді, оған партияның үгіт-насихат және идеологиялық жұмыстармен айналысатын органдарын бақылау міндеті жүктелді, бірақ басқа ресми партиялық немесе мемлекеттік лауазымдар берілмеді. Сонымен қатар, Ли протоколдық реттілікте сегізінші орыннан бесінші орынға көтерілді, Ху Цзиньтаоның күтілетін ізбасары Си Цзиньпиннің алдына шықты. Кейбір БАҚ өкілдері Лидің бұрынғы үгіт-насихат басшысы Дин Гуангеннің қатаң шектеулерінен гөрі либералды өзгерістерге бастамашы болады деген үміт білдірді. Ли маңызды сөз сөйлеп, бұқаралық ақпарат құралдарының "халыққа жақын" болуын және "партиялық директиваларды механикалық түрде орындамай", шын оқиғаларға ден қоюын қадағалауды талап етті. Сонымен қатар, Ли Гуандундағы қызметінің нәтижесінде белгілі реформатор ретінде танылды, онда ол бекінген мүдделерге қарсы тұрып, нарықтық экономикалық реформаларды енгізуден тартынбады. Алайда, Орталық үгіт-насихат департаменті газеттерді жабуды, журналистерді жұмыстан шығаруды және шетелдік компанияларға Қытайдағы телеарналар үшін контент өндіруге рұқсат бермеуді бастағаннан кейін бұл үміттердің бәрі күңкіреп қалды. Көптеген редакторлар жазаланды және Ли Чанчунь "басқа бір Дин Гуангендей сөйлей бастады және оның іс-әрекеттері де солай болды". Ли 2006 жылы Ұлттық мұражай құрылысына келісім берді, бұл жоба көптеген дау-дамайлар мен кешігулерге ұшыраған еді. Ол Ұлттық сахналық өнер орталығының ашылуында арнайы қонақ ретінде болды. Ли үкімет цензурасынан әлдеқандай құрылыстарға ұшырауы мүмкін болған бірқатар шығармашылық жобаларды қолдады. Ол 2007 жылы Хэнаньда ашылған туризмді жандандыру мақсатындағы Zen Shaolin музыкалық, би және жекпе-жек өнері шоуын қолдады, өндірушілердің дін мен қасиетті музыканы мақұлдауға үкімет қарсы болатындығына қатысты алаңдауларына қарамастан. Ли 2009 жылы Лу Чуанның "Нанкин! Нанкин!" фильмін ұлтшылдардың фильмдегі жапон әскерінің бейнесіне қарсылығына қарамастан, кинотеатрларда көрсетуге рұқсат берді. Бұл фильм Қытай Халық Республикасының 60 жылдығына арналған он фильмнің бірі ретінде таңдалды. 2009 жылдың мамыр айында американдық дипломаттар кейіннен жарияланған телеграммада Лидің Қытайдың Google-ге қарсы қысымын жаңартқан күш екенін хабарлады. Ли өзінің және балаларының есімдері бойынша қытайлық Google іздеу нәтижелерінде оларға қатысты сынды көргендігіне наразы болды. Ол ірі қытайлық компанияларға Google-мен бизнес байланыстарын тоқтатуды бұйырды, ал саяси элитамен байланысы бар бір дереккөз Лидің Google-ге қарсы кибершабуылға бағытталғанын мәлімдеді.

As expected, Li was named a member of the Politburo Standing Committee after Jiang's departure as General Secretary of the CCP in 2002. By then, Li was seen by political observers as firmly belonging to Jiang's camp. He was considered one of Jiang's major 'patronage appointments' to the top ruling council along with other staunch Jiang loyalists such as Jia Qinglin and Huang Ju. Li was ranked eighth in the party hierarchy out of the nine members of the new PSC, given the portfolio of supervising the Party organs that dealt with propaganda and ideology while taking on no other official party or state titles. In addition, Li was elevated from eight position in the protocol sequence to fifth, in front of Hu Jintao's putative successor Xi Jinping. There were high hopes among some in media circles that Li would signal a more liberal change from the strictures of former propaganda chief Ding Guangen. Li had made a major speech advocating that media stay "close to the public" and to real events, "instead of mechanically following Party directives." In addition, Li was also seen as a leading reformer due to his legacy in Guangdong, where he was not afraid to take on entrenched interests and introduce further market economic reforms. The hopes were short lived however, though, after the Central Propaganda Department began closing newspapers, firing journalists, and would not allow foreign companies to produce content for TV stations in China. Many editors were punished and Li Changchun "started sounding and acting like another Ding Guangen." Li approved the construction of the National Museum in 2006 after a series of disputes and delays about the building of the museum. He was the guest of honor at the opening of the National Center for the Performing Arts. Li has put his support behind a number of creative projects that might otherwise have been censored by the government. He supported Zen Shaolin, a music, dance and martial arts show intended to increase tourism that opened in 2007 in Henan, despite the producers' concerns that a celebration of religion and sacred music would be opposed by the government. Li allowed a 2009 movie Nanking! Nanking! by Lu Chuan to continue running in theaters in the face of strong pressure from nationalists who objected to the sympathetic characterization in the film of a Japanese soldier. The film was one of ten chosen to help commemorate 60th anniversary of the People's Republic of China. In May 2009, American diplomats reported in a cable that was later leaked that Li was a driving force behind China's renewed pressure against Google to comply with Chinese censorship laws. Li was reportedly unhappy that Chinese Google search results for his and his children's names contained results critical of them. He subsequently ordered major Chinese firms to cease doing business with Google, and one source with connections to political elite claimed Li had directed a subsequent cyberattack against Google in retaliation.

Жеке өмір

Ли Жанг Шуронгқа (张淑荣) үйленген, ол оның университет кезіндегі сүйіктісі болған. Жанг инженер еді.