Кіріспе

Американдық джаз музыканты (1902–1947)

Джеймс Мелвин Лансфорд (6 маусым 1902 – 12 шілде 1947) – свинг дәуіріндегі американдық джаз альт-саксофонисі және оркестр жетекшісі.

Ерте өмір

Лансфорд Миссисипи штатының Фултон қаласына жақын, Томбиби өзенінің батысындағы Эвергрин округіндегі фермада дүниеге келген. Одан кейін отбасы Денверге көшіп, онда Лансфорд орта мектепті бітіріп, Пауль Уайтменнің әкесі Уилберфорс Джей Уайтменнен музыка сабақтарын алған. 1922 жылы ол скрипкашы Джордж Моррисон басқарған жергілікті музыкалық топта альт саксофонда ойнады, сол топта болашақта оркестр жетекшісі ретінде танымал болатын Энди Кирк та болған.

Мансап

1927 жылы Теннесси штатының Мемфис қаласындағы Манассас орта мектебінде спорт нұсқаушысы болып жұмыс істеген кезде Лансфорд студенттерден топ ұйымдастырды, ол «Чикасса Синкопаторлары» деп аталды, кейін «Джимми Лансфорд оркестрі» болып өзгертілді. Лансфорд Мемфистегі алғашқы мемлекеттік мектептің оркестр жетекшісі болды. Бірнеше гастрольдік сапардан кейін, 1934 жылы оркестр Харлемдегі «Cotton Club» түнгі клубында Аделаида Холлдың басты рөлде ойнаған «Cotton Club Parade» атты ревюде өнер көрсетуге шақырылды. «Cotton Club» бұрын Дьюк Эллингтон мен Кэб Каллоуэйге де сахна берген, олар осы клубтың ақ нәсілді тұтынушылары үшін жасаған ерекше шоулары арқылы алғашқы танымалдылыққа ие болды. Тығыз музыкалық шеберлігімен және музыка мен өлеңдеріндегі көбінесе әзіл-қалжыңға толы юморымен Лансфордтың оркестрі клуб үшін өте қолайлы болды, соның нәтижесінде Лансфордтың беделі нығайып, өсті. Джимми Лансфордтың оркестрі сол кездегі басқа ұлы оркестрлерден ерекшеленеді, себебі ол жеке орындаудан гөрі ансамбльдік орындауымен танымал болды. Сонымен қатар, ол стандартты төрт уақыттық ритмге қарамастан, «Лансфордтың екі уақыты» деп аталатын екі уақыттық ритмді қолдануымен де белгілі болды. Бұл ерекше «Лансфорд стилінің» негізгі себебі сол кездегі би оркестрлерінің ұйымдастырушылары үшін жоғары стандарттарды белгілеген трубашы Сай Оливердің шығармашылық аранжировкалары болды. Лансфордтың өнер көрсетулерінде комедия мен водевиль маңызды рөл атқарды. «Rhythm Is Our Business» (1937 жылы Майра Джонсон (Тейлор) әншілікпен қысқаметражды мюзиклде көрсетілген), «I'm Nuts about Screwy Music», «I Want the Waiter (With the Water)» және «Four or Five Times» сияқты әндер көбінесе трубашы Сай Оливердің тапқыр аранжировкалары мен ерекше өлеңдері арқылы ойыншыл көңіл-күйді көрсетті. Лансфордтың сахналық қойылымдарында көбінесе костюмдер, миниатюралар және Пол Уайтман мен Гай Ломбардо сияқты танымал ақ оркестрлерді сынау жиі кездесетін. Оркестрдің күлкілі имиджіне қарамастан, Лансфорд әрқашан бұрынғы мұғалімге лайық музыкада кәсібилікті сақтады; бұл кәсібилігі өте пайдалы болды және 1930 жылдардағы свинг музыкасының шарықталу кезінде оркестр Дьюк Эллингтон, Эрл Хайнс немесе Каунт Бэйси оркестрлерімен теңестірілді. Сонымен қатар, 1947 жылдың 26 маусымында Леон Хеффлин аға да осылай бағалады. Лансфордтың көптеген музыканттарының жалақысы төмен болды және олар жақсы жалақы төлейтін оркестрлерге кетіп, оркестрдің құлдырауына себеп болды. Лансфорд және оның оркестрі 1947 жылдың 12 шілдесінде Орегон штатының Сисайд қаласындағы «The Bungalow» би залында өнер көрсетуге келді. Өнер көрсетуінен бұрын Лансфорд жергілікті дискі дүкенінде автограф беру кезінде құлап түсті. Ол жедел жәрдеммен Сисайд ауруханасына жеткізілген кезде қайтыс болды. Лансфорд 45 жаста болды. Жақын маңдағы Орегон штатының Астория қаласында доктор Алтон Алдерман жасаған қазба жұмысының нәтижесінде Лансфорд коронарлық окклюзиядан қайтыс болды деген қорытындыға келді. Лансфорд Сисайдке келген кезде аяғының ауырғанын айтқан, сонымен қатар бұрын жоғары қан қысымымен азапталған және жақында денсаулығының нашарлағанына шағымданыпты. Оның тамақхана иесі «негрге» қызмет етуге келіспегендіктен уланғаны туралы әңгімелер тарады. Ол Мемфистегі Элмвуд зиратында жерленді.

Мұра

Эдди Уилкокс және Джо Томас сияқты топ мүшелері топты біраз уақытқа дейін сақтап келді, бірақ ақырында 1949 жылы Джимми Лансфорд оркестрін таратуға мәжбүр болды. 1999 жылы топ жетекшісі Роберт Вин және музыканттар тобы Джимми Лансфордтың репертуарының түпнұсқалық ноталары мен аранжировкаларын пайдалануға рұқсат алуға кірісті. "Джимми Лансфорд мұрагерлік оркестрі" 2005 жылдың шілдесінде Нидерландыдағы Солтүстік теңіз джаз фестивалінде ресми түрде дебют жасады. Джимми Лансфордтың "Джамбори" фестивалін 2007 жылы Бро. Рональд Кортес Херд II, R2C2H2 Tha Artivist құрды, мақсаты – Лансфордтың джазға қосқан үлесін, әсіресе Теннесси штатының Мемфис қаласында кеңінен тану. Фестиваль Мемфиспен байланысы бар ерекше музыканттарды, сондай-ақ өмірін музыка мен музыка біліміне арнағандарды құрметтеу үшін "Джимми Лансфорд мұрагерлік сыйлығын" құрды. Лансфордтың музыкасы әлі де өз әсерін тигізіп келеді. Соңғы кезде "Rhythm is Our Business" әні 2004 жылы Лансфордтың Мемфис қаласымен тығыз байланысын құрметтеу үшін "Мемфис джаз қорабы" жинағына енгізілді. 2009 жылдың 19 шілдесінде Мемфистегі Бейл-стрит Даңқ аллеясында Лансфордқа арналған мыс нота ашылды.