Кіріспе

Америкалық пианист және әнші (1920–1981)

Хейзел Дороти Скотт (11 маусым 1920 – 2 қазан 1981) – Тринидадтық джаз және классикалық пианист және әнші. Ол нәсілдік дискриминация мен сегрегацияны ашық түрде сынады. Өзінің беделін қара американдықтардың кинодағы бейнесін жақсарту үшін пайдаланды. Ол сонымен қатар радиода да өнер көрсетті. 1930-1940 жылдары джаз әншісі ретінде белсенді болды. 1950 жылы «The Hazel Scott Show» телешоуын жүргізген алғашқы қара американдық әйел болды. Маккартизм дәуірінде 1950 жылы Америкалық антидемократиялық қызметтер комитеті алдында куәлік бергеннен кейін АҚШ-тағы оның мансабы құлдырады. Скотт 1957 жылы Парижге көшіп, Еуропада өнер көрсетіп, 1967 жылға дейін АҚШ-қа оралмады.

Ерте өмір

1920 жылы 11 маусымда Тринидад және Тобагодағы Порт-оф-Испанияда туған Хейзел Дороти Скотт – Англияның Ливерпуль қаласынан келген Батыс Африка ғалымы Р. Томас Скотт пен классикалық білім алған пианист және музыка мұғалімі Алма Лонг Скотттың жалғыз баласы еді. 1924 жылы отбасы Тринидадтан АҚШ-қа көшіп, Нью-Йорк қаласындағы Харлемде қоныстанды. Осы кезде оның ата-анасы ажырасып, Скотт анасы мен әжесімен бірге тұрды. Ол бұл кезде пианинода естіген әр нәрсені ойнай алатын. Анасының жетекшілігімен және оқытуымен ол фортепианодағы жоғары деңгейдегі техникаларды меңгерді және бала кезіндегі дарынды бала ретінде танылды. Скотт сегіз жасқа келгенде Джульярд музыка мектебінің профессоры Пол Вагнерден сабақ алды. 1933 жылы анасы Алма Лонг Скотттың «All Girl Jazz Band» тобын құрды, онда Скотт фортепиано мен трубада ойнады.

Мансап

16 жасында Хейзел Скотт үнемі Mutual Broadcasting System радио бағдарламаларында өнер көрсетіп, «ыстық классик» деген атаққа ие болды. 1930 жылдардың ортасында ол Розеланд би залында Каунт Бейси оркестрімен бірге өнер көрсетті. Нью-Йорктегі алғашқы музыкалық театрлық қойылымдарына 1938 жылғы Cotton Club Revue, Sing Out the News және 1942 жылғы The Priorities кірді. 1939 жылдан 1943 жылға дейін ол Café Society-тің қала орталығындағы және шеткерлеулердегі филиалдарында басты тартымдылық болды. Оның өнерлері «классиканы жаңарту» практикасына ұлттық даңқ әкелді. 1945 жылы Скотт жылына 75 000 доллар (қазіргі шақтағы құны) табады. Лена Хорнмен бірге Скотт Голливудтың ірі фильмдерінде құрметті рөлдерді алған алғашқы афроамерикандық әйелдердің бірі болды. Ол Голливудта «ән салатын қызметші» рөлін ойнаудан бас тартты және осы себепті ұсынылған алғашқы төрт рөлден де бас тартты. 1949 жылы Скотт Вашингтон штатының Паско қаласындағы бір мейрамхана иелеріне қарсы сотқа жүгінді, себебі официант Скотт пен оның серігі, Юнис Вулф ханымға «олар негрлер болғандықтан» қызмет көрсетуден бас тартқан. Скотттың жеңісі афроамерикандықтарға Спокандағы нәсілдік дискриминацияға қарсы күресуге көмектесті, сондай-ақ азаматтық құқықтар ұйымдарына «1953 жылы Вашингтон штаты заң шығарушы органына Қоғамдық орындар туралы заң қабылдау үшін қысым жасауға» шабыс тартты.

Маккартизм

Телевизия индустриясында Қызыл қорқыныш пайда болған кезде Скотттың есімі 1950 жылғы маусымда "Қызыл арналар: радио мен теледидардағы коммунистік ықпал туралы есеп" басылымында жарияланды. Өз атын ақтау үшін Скотт 1950 жылғы 22 қыркүйекте Америка Құрама Штаттарының антиамерикалық қызметін зерттеу комитетіне (HUAC) өз еркімен келіп, дайындалған мәлімдемесін оқуға талап етті. Ол "ешқашан білген жерде Коммунистік партиямен немесе оның кез келген фронт ұйымдарымен байланыста болмағанын" мәлімдеді. Бірақ, ол Коммунистік партия мүшесі Бенджамин Дж. Дэвистің қалалық кеңеске сайлануын қолдағанын айтты, Дэвистің "коммунистерді басқаларға қарағанда ұзақ және ашулы түрде жек көрген" социалистер қолдағанын атап көрсетті. Ол сондай-ақ, әртістерге қатысты көптеген жалған айыптауларға наразылығын білдіріп, "жауапкершіліксіз көптеген айыптауларды дереу жою үшін демократиялық әдістерді" қолдануды ұсынды. Скотт HUAC-қа жасаған мәлімдемесін АҚШ-қа адалдығын дәлелдеу кезінде ойын-сауықшылардың "жаламен тоңқан және қаралаған ласпен" жабылмауы тілегімен аяқтады. Оның "Хейзел Скотт Шоу" телешоуы Скотт HUAC алдында сөйлегеннен бір апта өткен соң, 1950 жылғы 29 қыркүйекте тоқтатылды. 1951 жылы Скотт жүйкелік ауруға шалдықты. Денсаулығы жақсарғаннан кейін, Скотт АҚШ және Еуропа бойынша өнер көрсетуді жалғастырды, тіпті "Cavalcade of Stars" сияқты телешоуларда эпизодтық рөлдерге ие болды және CBS телеарнасының "Faye Emerson's Wonderful Town" музыкалық сериалының бір бөлімінде түсті. Скотттың қысқа ғана болған телешоуы "афроамерикалық көрермендерге үміт сыйлады".

АҚШ-тың кейінгі жылдары (1967-81)

Ол 1967 жылға дейін АҚШ-қа оралмады. Осы кезде Азаматтық құқықтар қозғалысы нәсілдік сегрегацияны тұрғын үйлерде және қоғамдық орындарда заңсыз ететін, сондай-ақ барлық азаматтардың дауыс беру құқығын қорғауды және басқа да әлеуметтік прогресті қамтамасыз ететін федералдық заңнаманы қабылдауға әкелді. Скотт қайтыс болған жылға дейін түнгі клубтарда сирек-сирек өнер көрсетіп тұрды, сонымен қатар күндізгі телеарналарда да пайда болды. Ол 1973 жылы ABC телеканалының күндізгі операсында "Бір өмір" атты жобада телеактерлік дебютін жасады. Элен Холли сомдаған "экрандағы туысы" Карла Грей Холлдың үйлену тойында неке әнін орындады.

Жеке өмір

Католик болғанымен, 1945 жылы Скотт баптист пасторы және АҚШ конгрессмені Адам Клейтон Пауэллге тұрмысқа шықты. Олардың Адам Клейтон Пауэлл III деген бір баласы болды, бірақ ажырасып кетті, бұған дейін 1960 жылы бірге тұрмағандықтан. Олардың қарым-қатынасы қырқыс дау тудырды, себебі Пауэлл олардың романы басталған кезде әйелі болған. 1961 жылдың 19 қаңтарында Скотт швейцариялық итальяндық комедия актері Эцио Бединге үйленді, ол одан он бес жас кіші еді; олар бірнеше жылдан кейін ажырасып, Скотт АҚШ-қа оралғанға дейін осылай болып қалды.

Бахаи діні

Скот бахаи діні туралы 1968 жылдың басында бахаи дініне кірген, көп жылдық досы Диззи Гиллеспиден естіген. 1968 жылдың соңында Вик Дамонның мансабын қайта жариялау кезінде, Дамон оны көпшілыққа таныстырып, өзінің бұрынғы шоуында оның қалай жұмыс істегенін еске түсірді. Бұл, мүмкін, 1942 жылдың қараша айындағы Скотт пен басқалардың Парамаунт театрындағы қойылымы болған. Дамон көпшілыққа оның жақында Бахаи дінінің «отбасылық кездесуіне» – діннің ақпараттық жиынына қатысып, үйінде дінге кіргенін айтты. Скотт бұл жаңалықты естіп, қатты қимылдап, көзінен жас шықты. Оның әнін Ұлттық қалалық лиганың атқарушы директоры Уитни Янг жоғары бағалады. 1971 жылдың мамыр айында Ямайканың Кингстон қаласында «Жаңа әлемнің үні» атты музыкалық кеш өткізілді. Скотт Диззи Гиллеспи, Силс және Крофтс, Линда Маршалл және басқалармен бірлесіп, бахаилердің кеме мен жағалау конференциясы аясында осы кешті ұйымдастырды.

Өлім

1981 жылы 2 қазанда Хейзел Скотт Манхэттендегі Синай тауы ауруханасында қатерлі ісіктен қайтыс болды. Ол 61 жаста болған және оның ұлы Адам Клейтон Пауэлл III одан қалды. Ол Нью-Йорк штатының Куинс қаласындағы Флашинг қорымында Луи Армстронг, Джонни Ходжес және Диззи Гиллеспи (1993 жылы қайтыс болған) сияқты басқа музыканттардың қасында жерленген. Әнші-күйші Алисия Кис 61-ші Грэмми сыйлығындағы өнернамасындағы шабыт көзі ретінде Скотты атап өтті: "Мен маған шабыттандыратын адамдар туралы ойланып жүрмін, Хейзел Скоттқа сәлем, мен әрқашан екі пианинода ойнағым келді". 2020 жылы ол BBC World Service бағдарламасының тақырыбы болды – "The Forum" сериясынан "Хейзел Скотт: джаз жұлдызы және кедергілерді бұзушы". "When Women Invented Television" кітабында автор Дженнифер Кейшин Армстронг оны теледидарға үлкен әсер еткен төрт әйелдің бірі ретінде көрсетеді. 2022 жылы Харлем би театры Хейзел Скоттың өміріне арналған жаңа балетті көрсетті.