Кіріспе

Америкалық джаз әншісі (1919–2006) деректі фильм. Анита Белл Колтон (18 қазан 1919 – 23 қараша 2006)

Ерте мансап

Анита Белл Колтон (кейіннен "О'Дэй" тегін алған) Миссури штатының Канзас-Сити қаласында ирландтық Джеймс пен Глэдис М. (Gill) Колтон отбасында дүниеге келді және Ұлы депрессия жылдарында Иллинойс штатының Чикаго қаласында өсті. Колтон бақытсыз үйінен кетуге алғашқы мүмкіндік алғанда, 14 жасында танымал Walk a thons жарысына биші ретінде қатысты. 1936 жылы ол төзімділік жарыстарын тастап, кәсіби әнші болуға бекінді.

Крупа, Херман және Кенттонмен бірге жұмыс істедім

Крупадан 1941 жылдың басында қоңырау келді.

Соғыстан кейінгі жұмыс және есірткі тұтқындау

1940-жылдардың соңында О’Дэй джаз әншісі ретіндегі өзінің ерекшелігін сақтай отырып, танымал сәттілікке жетуге тырысты. Осы кезеңде ол екі десятка жуық әнді жазды, көбінесе шағын лейблдер үшін. Сол кездегі ең белгілі жазбаларының арасында "Hi Ho Trailus Boot Whip", "Key Largo", "How High the Moon", "I Told Ya I Love Ya, Now Get Out" және "Malaguena" бар. 1947 жылдың наурызында Лос-Анджелесте күйеуі Карл Хоффпен бірге тұрғанда, екі жасырын полицей үйлеріне келді. Олардың алдындағы аулада Диззи Гиллеспи ағаш бұтақтарынан ойнап жатқан еді. Полицейлер марихуана салынған кішкентай пакет тапты, сол үшін Анита мен Карл тұтқындалды. 11 тамызда судья Харольд Б. Ландрет оларды кінәлі деп танып, 90 күндік жаза тағайындады. Түрмеден шыққаннан кейін ол Вуди Херманның тобымен және Стен Кентонның "Ритмдегі шеберлік" оркестрімен бірге өнер көрсетті. Оның мансабы 1948 жылдың қыркүйегінде Нью-Йорктегі Royal Roost клубында Count Basie-мен бірге ән салғанда қайтадан дамыды, нәтижесінде бес тікелей эфир жазылды. Алайда, О’Дэйдің джаз тарихындағы орнын 1952 және 1962 жылдар аралығында Норман Гранцтың Norgran және Verve лейблдері үшін жазған 17 альбомы анықтады. Оның алғашқы альбомы "Anita O'Day Sings Jazz" (кейін "The Lady Is a Tramp" деп қайта шығарылды) 1952 жылы жаңа құрылған Norgran Records үшін жазылды (бұл лейблдің алғашқы LP-сі де болды). Альбом сыншылар тарапынан жоғары бағаланды және оның танымалдығын арттырды. 1953 жылдың ақпанында ол тағы да марихуана ісі бойынша сотқа барды, бұл жолы көлікте жүріп арақ шеккені үшін. Дәлелдердің жетіспеуіне байланысты сот істі тоқтатты, бірақ сотқа күтіп тұрған кезде Гарри Хипстер О’Дэйді героинге икемдеді. Ол екінші рет тұтқындалғаннан кейін марихуанадан ішімдікке көшкен, ал героиннің әсерін сезінгенде: "Ой, жақсы, енді маған ішудің қажеті жоқ" деді. Бір ай ішінде оған героин сату бойынша айып тағылып, 6 жылға бас бостандығынан айырылу жазасы тағайындалды. 1954 жылдың 25 ақпанында түрмеден босатылғаннан кейін ол екінші альбомын – "Анита О’Дэйдің әндері" (кейін "An Evening with Anita O'Day" деп қайта шығарылды) жазуға кірісті. Ол 1950 жылдары шағын топтармен және биг-бендтермен тұрақты түрде жазды. Жеке өнер көрсетулерінде О’Дэйді әдетте Джон Пулді қамтитын трио сүйемелдеді, ол келесі 40 жыл бойы онымен жұмыс істейтін барабаншы болды. Тікелей орындаушы ретінде О’Дэй Луи Армстронг, Оскар Петерсон, Дина Вашингтон, Джордж Ширинг, Кал Тхаддер және Телониус Монк сияқты музыканттармен фестивальдар мен концерттерде өнер көрсетті. Ол 1958 жылы Ньюпорт джаз фестивалінде түсірілген "Жазғы күнгі джаз" деректі фильмінде пайда болды, бұл оның танымалдығын арттырды. Келесі жылы О’Дэй "The Gene Krupa Story" фильмінде "Memories of You" әнін орындап, камео рөлде түсті. 1959 жылдың соңында ол Бенни Гудменмен бірге Еуропаға гастрольдік сапар жасады, бұл оған үлкен жеке жетістіктер әкелді. О’Дэй 1981 жылы жарық көрген өмірбаянында Гудменнің оны басып озуға жасаған әрекеттері көрермендердің ынтасын басып алмағандықтан, ол шоудан оның екі әнін алып тастады деп жазды. О’Дэй жеке орындаушы ретінде гастрольдік сапарларын жалғастырды және Timex All Star Jazz Show және Рональд Рейган жүргізген The Swingin' Years сияқты телешоуларда пайда болды. 1962 жылы Verve лейблімен жасасқан келісімшарты аяқталғаннан кейін ол сирек жазды, ал оның мансабы 1968 жылы героиннің артық дозасынан шамадан тыс кеткен кезде аяқталды. 2005 жылы оның "Sing, Sing, Sing" стандартының жаңадан жасалған нұсқасы RSL-мен ремикстелді және Verve Remixed 3 жинақ альбомына енгізілді. Келесі жылы ол "Indestructible!" альбомын шығарды, ол 13 жылдан кейінгі алғашқы және соңғы студиялық альбомы болды. Осы кезеңде пианист Джон Кольяни көптеген клубтарда және арнайы концерттерде оның сүйемелдеушісі болды (Кольяни сондай-ақ "Indestructible!" альбомында ойнайды). Оның мансабының соңғы кезеңіндегі ең танымал аудио орындауларының бірі – "Is You Is or Is You Ain't My Baby", ол Джон Камерон Митчеллдің "Shortbus" (2006) фильмін ашады. 2006 жылдың қарашасында Робби Каволина (оның соңғы менеджері) оны пневмониядан айыққан кезде Батыс Голливудтің денсаулық сақтау орталығына жатқызды. Өлерінен екі күн бұрын ол ауруханадан босатуды талап еткен. 2006 жылдың 23 қарашасында О’Дэй 87 жасында ұйықтап жатқанда қайтыс болды. Өлімнің ресми себебі – жүрек тоқтауы. Роби Каволина мен Ян МакКруден режиссерлік жасаған "Анита О’Дэй: Джаз әншісінің өмірі" атты толық метражды деректі фильмінің премьерасы 2007 жылдың 30 сәуірінде Трибека кинофестивалінде өтті.

Стиль

О'Дэй өзінің вокалдық стиліне ең басты ықпал еткен Марта Рейді айтты, сондай-ақ Милдред Бейли, Элла Фицджеральд және Билли Холидейге де құрметпен қарады. Ол бала кезінде тонзиллэктомия жасалғанда увуласының қателікпен кесілуі салдарынан вибрато жасай алмайтынын және ұзақ фразаларды ұстай алмайтынын жиі айтатын. Оның сөзінше, бұл қате операция оны қысқа ноталар мен ырғақтық күш негізіндегі соққылы стильді дамытуға итермеледі. Дегенмен, дауысы жақсы күйде болғанда, ол күшті крещендолар мен кеңейтілген вибрато арқылы ұзақ ноталарды созуға қабілетті болды, мысалы, 1958 жылғы Ньюпорт джаз фестивалінде орындалған "Sweet Georgia Brown" әнінің тікелей нұсқасы, Берт Стерннің "Жазғы күні джаз" фильмінде сақталған.