Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық әнші және актриса (1896–1977)
American vocalist and actress (1896–1977)
Этель Уотерс (31 қазан 1896 – 1 қыркүйек 1977) – американдық әнші және актриса. Уотерс Бродвей сахнасында және концерттерде джаз, свинг және поп музыкасын жиі орындады. Ол 1920 жылдары блюз орындаумен мансабын бастады. Оның ең танымал жазбалары: "Дина", "Дауылды ауа-райы", "Махаббатқа қауіп-қатер", "Жылу толқыны", "Кеңеш уақыты", "Мен көгілдірмін бе?", "Аспандағы шатыр", "Мен Вирджинияға барамын" және "Оның көзі құсқа қарап тұр" әнінің орындалуы. Уотерс – «Оскар» сыйлығына ие болған екінші афроамерикалық, жеке телешоуы болған алғашқы афроамерикалық және Primetime Emmy сыйлығына ұсынылған алғашқы афроамерикалық әйел.
Ethel Waters (October 31, 1896 – September 1, 1977) was an American singer and actress. Waters frequently performed jazz, swing, and pop music on the Broadway stage and in concerts. She began her career in the 1920s singing blues. Her notable recordings include "Dinah", "Stormy Weather", "Taking a Chance on Love", "Heat Wave", "Supper Time", "Am I Blue? ", "Cabin in the Sky", "I'm Coming Virginia", and her version of "His Eye Is on the Sparrow". Waters was the second African American to be nominated for an Academy Award, the first African American to star on her own television show, and the first African American woman to be nominated for a Primetime Emmy Award.
Ерте өмір
Уотерс 1896 жылғы 31 қазанда Пенсильвания штатының Честер қаласында дүниеге келді (кейбір дереккөздер оның туған жылын 1900 жыл деп қате көрсеткен), бұл оның жасөспірім афроамерикандық анасы Луиза Андерсонды (1881–1962) зорлау салдарынан болған. Көптеген дереккөздер, тіпті Этельдің өзі де, оның анасы зорлау кезінде 12 немесе 13 жаста болғанын, ал Этель туған кезде 13-те болғанын көп жылдар бойы айтқан. Стивен Борнның 2007 жылғы «Этель Уотерс: Дауылды ауа-райы» атты өмірбаянында генеалогиялық зерттеулер Луиза Андерсонның 15 немесе 16 жаста болуы мүмкін екені көрсетілген. Ол туылғаннан кейін көп ұзамай анасы Норман Хауард, теміржол қызметкеріне үйленді, олардан Этельдің жарты қарындасы Хуанита Хауард дүниеге келді. Этель бала кезінде Хауард тегін қолданды, кейін Уотерс тегіне қайта оралды. Оны әжесі Салли Андерсон, үй шаруасымен айналысатын, және екі тәтесі мен бір туысы кедейлікте тәрбиеледі. Уотерс ешбір жерде 15 айдан артық тұрмады. Оның ауыр балалық шағы туралы ол: «Мен ешқашан бала болған емеспін. Менің отбасым мені ешқашан құшақтаған емес, жақсы көріп немесе түсінген емес», – деді. Этель бойы өсіп, жасөспірім шағында 5 фунт (2 метр) болды. Джаз тарихшысы және архивист Розетта Рейцтің сөзіне сәйкес, Уотерстің Солтүстікте дүниеге келуі және көшпелі (немесе кочевник) өмірі оны көптеген мәдениеттермен таныстырды. Уотерс 1910 жылы 13 жасында алғаш рет үйленді, бірақ күйеуі зорлық-зомбылық көрсеткендіктен, ол көп ұзамай одан ажырасып, Филадельфиядағы қонақ үйде қызметші болып жұмыс істеді, аптасына 4,75 доллар табады. 17 жасқа толған күні ол Джунипер көшесіндегі түнгі клубта маскарадқа қатысты. Оны екі ән орындауға көндірді, ол көрермендерге қатты әсер етті, соның салдарынан Балтимордағы Линкольн театрында кәсіби жұмыс ұсынылды. Ол аптасына 10 доллар табатынын еске алды, бірақ менеджерлері оны жанкүйерлері сахнаға лақтырған сыйлықтардан аяусыз алдады.
Waters was born in Chester, Pennsylvania, on October 31, 1896 (some sources incorrectly state her birth year as 1900) as a result of the rape of her teenaged African American mother, Louise Anderson (1881–1962), Many sources, including Ethel herself, reported for years that her mother was 12 or 13 years old at the time of the rape, 13 when Ethel was born. Stephen Bourne opens his 2007 biography, Ethel Waters: Stormy Weather, with the statement that genealogical research has shown that Louise Anderson may have been 15 or 16 years old. Soon after she was born, her mother married Norman Howard, a railroad worker, with whom she had a daughter, Juanita Howard, Ethel's half sister. Ethel used the surname Howard as a child and then reverted to using the surname Waters. She was raised in poverty by Sally Anderson, her grandmother, who worked as a housemaid, and with two of her aunts and an uncle. Waters never lived in the same place for more than 15 months. Of her difficult childhood, she said "I never was a child. I never was cuddled, liked, or understood by my family." Waters grew tall, standing 5 feet (2 m) in her teens. According to jazz historian and archivist Rosetta Reitz, Waters's birth in the North and her peripatetic (or nomadic) life exposed her to many cultures. Waters first married in 1910 at the age of 13, but her husband was abusive, and she soon left the marriage and became a maid in a Philadelphia hotel, working for $4.75 per week. On her 17th birthday, she attended a costume party at a nightclub on Juniper Street. She was persuaded to sing two songs and impressed the audience so much that she was offered professional work at the Lincoln Theatre in Baltimore. She recalled that she earned the rich sum of $10 per week, but her managers cheated her out of the tips her admirers threw on the stage.
Кино, театр және теледидар
1933 жылы Уотерс сатирикалық қара түсті фильмде, «Президентке Руфус Джонс» фильмінде бала-актер Сэмми Дэвис кіші Руфус Джонс рөлінде ойнады. Ол «Коттон» клубында өнер көрсетті, онда ол өзінің автобиографиясында «Мен күйреген және тұншығып жатқан жеке тозақтың тереңдігінен «Дауылды ауа-райы» әнін шырқадым» деді. 1933 жылы ол Ирвинг Берлиннің сәтті Бродвей музыкалық ревюсінде Клифтон Уэбб, Мэрилин Миллер және Хелен Бродерикпен бірге ойнады. Уотерс үш жұмыспен айналысты: «As Thousands Cheer» бағдарламасында, сондай-ақ Джек Денни және оның оркестрінің ұлттық радио бағдарламасында әнші ретінде. Ол 1942 жылы «Каир» фильмінде түсу үшін Лос-Анджелеске көшті. Сол жылы ол Винсенте Миннеллидің «Аспандағы шатыр» атты қара фильмдегі Петуния рөлін қайта ойнады, онда Лена Хорн жас бойжеткен рөлінде ойнады. Миннелли Уотерс пен Хорн арасында түпнұсқа сценарийдегі әндерді ауыстырған кезде жанжал туды: Уотерс «Мұнайлы бал» әнін баллада ретінде орындағысы келді, ал Хорн оған би билеуді қалады. Хорн білезігін сындырып алды, содан кейін әндер ауыстырылды. Хорн балладаны алды, ал Уотерс биді орындады. Уотерс «Бақыт – Джо деп аталатын нәрсе» атты «Оскарға» ұсынылған әнді орындады. 1939 жылдың 14 маусымында NBC телеарнасында «Этель Уотерс шоуы» атты арнайы шоу көрсетілді. Онда Оңтүстік Каролинаның гулла қауымы туралы «Мамбаның қыздары» атты Бродвей пьесасының драматикалық қойылымы болды, ол оның есімімен жасалған. Пьеса Дубоз Хейвардтың романы негізінде жазылған. Уотерс Элия Казанның режиссерлігімен түсірілген «Пинки» (1949) фильмі үшін «Оскар» сыйлығының «Үздік қосалқы әйел рөлі» номинациясына ие болды, алғашқы режиссер Джон Форд Уотерспен келіспеушіліктерге байланысты қызметтен кеткен соң. Продюсер Даррил Ф. Зануктың айтуынша, Форд «сол қарт әйелді (Уотерсті) жек көреді». Форд, деді Қазан, «Этель Уотерске қалай жақындасу керектігін білмеді». Кейіннен Қазан Уотерстің «ескі дәуірдегі діндарлық пен еркін ашық жеккөрушіліктің ерекше үйлесімі» бар екенін айтты. 1950 жылы ол «The Member of the Wedding» пьесасында Джули Харриспен бірге ойнағаны үшін Нью-Йорк драма сыншылары шеңберінің сыйлығын жеңіп алды. Уотерс пен Харрис 1952 жылғы фильмдегі рөлдерін қайталады. 1950 жылы Уотерс 1950 жылдан 1952 жылға дейін ABC телеарнасында көрсетілген «Беула» телесериалында ойнаған алғашқы афроамерикалық актриса болды. Бұл афроамерикалық актері басты рөлде ойнаған алғашқы ұлттық апталық телесериал болды. Ол телесериалдың алғашқы жылы Беула рөлін ойнады, 1951 жылы қара нәсілділердің бейнесі «қорлаушы» екенін айтып, жұмыстан кетті. Ол екінші және үшінші маусымдарда Луиза Биверспен ауыстырылды. Ол 1957 және 1959 жылдары NBC телеарнасының «Теннесси Эрни Фордтың қатысуымен» атты «Форд шоуында» қонақ ретінде ойнады. 1957 жылы ол «Аспандағы шатыр» әнін орындады.
In 1933, Waters appeared in a satirical all black film, Rufus Jones for President, which featured the child performer Sammy Davis Jr. as Rufus Jones. She went on to star at the Cotton Club, where, according to her autobiography, she "sang 'Stormy Weather' from the depths of the private hell in which I was being crushed and suffocated." In 1933, she had a featured role in the successful Irving Berlin Broadway musical revue As Thousands Cheer with Clifton Webb, Marilyn Miller, and Helen Broderick. Waters held three jobs: in As Thousands Cheer, as a singer for Jack Denny & His Orchestra on a national radio program, Despite this status, she had difficulty finding work. She moved to Los Angeles to appear in the 1942 film Cairo. During the same year, she reprised her starring stage role as Petunia in the all black film musical Cabin in the Sky directed by Vincente Minnelli, and starring Lena Horne as the ingénue. Conflicts arose when Minnelli swapped songs from the original script between Waters and Horne: Waters wanted to perform "Honey in the Honeycomb" as a ballad, but Horne wanted to dance to it. Horne broke her ankle and the songs were reversed. She got the ballad and Waters the dance. Waters sang the Academy Award nominated "Happiness is Just a Thing Called Joe". The Ethel Waters Show, a variety special, appeared on NBC on June 14, 1939. It included a dramatic performance of the Broadway play Mamba's Daughters, based on the Gullah community of South Carolina and produced with her in mind. The play was based on the novel by DuBose Heyward. Waters was nominated for an Academy Award for Best Supporting Actress for the film Pinky (1949) under the direction of Elia Kazan after the first director, John Ford, quit over disagreements with Waters. According to producer Darryl F. Zanuck, Ford "hated that old woman (Waters)." Ford, Kazan stated, "didn't know how to reach Ethel Waters." Kazan later referred to Waters's "truly odd combination of old time religiosity and free flowing hatred." In 1950, she won the New York Drama Critics Circle Award for her performance opposite Julie Harris in the play The Member of the Wedding. Waters and Harris repeated their roles in the 1952 film version. In 1950, Waters was the first African American actress to star in a television series, Beulah, which aired on ABC television from 1950 through 1952. It was the first nationally broadcast weekly television series starring an African American in the leading role. She starred as Beulah for the first year of the TV series before quitting in 1951, complaining that the portrayal of blacks was "degrading." She was replaced by Louise Beavers in the second and third season. She guest starred in 1957 and 1959 on NBC's The Ford Show, Starring Tennessee Ernie Ford. In a 1957 segment, she sang "Cabin in the Sky".
Жеке өмір
Оның алғашқы автобиографиясы, «His Eye Is on the Sparrow» (1951), Чарльз Сэмюэлспен бірге жазылған, Ларри Парр сахнаға бейімдеп, 2005 жылдың 7 қазанында тұсаукесер өткізді. 1953 жылы ол «At Home With Ethel Waters» Бродвей шоуында ойнады, ол 1953 жылдың 22 қыркүйегінде ашылып, 23 қойылымнан кейін 10 қазанда жабылды. Уотерс үш рет үйленген, баласы болған жоқ. 13 жасында 1909 жылы Меррит «Бадди» Пурнслиге тұрмысқа шықты, 1913 жылы ажырасты. 1920 жылдары Уотерс биші Этель Уильямспен романтикалық қарым-қатынаста болды. Екеуі «Екі Этель» деп аталды және Гарлемде бірге тұрды. 1929 жылы Клайд Эдвардс Мэтьюсқа үйленді, 1933 жылы ажырасты. 1938 жылы Уотерс суретші Луиджи Лучионимен ортақ досы Карл Ван Вехтен арқылы танысты. Лучиони Уотерстен оның портретын салуға рұқсат сұрады, содан кейін 64 Вашингтон сквері Оңтүстіктегі студиясында отырыс ұйымдастырылды. Уотерс 1939 жылы Лучиониден портретті 500 долларға сатып алды. Ол мансабының шыңында тұрды және Бродвейде басты рөлде ойнаған алғашқы афроамерикандық әйел болды. Портретте ол тігілген қызыл көйлек пен кресло артына лақтырылған күміс түлкінің терісін киген. Лучиони Уотерстің қолын беліне тығыз орап, өзін қорғауға тырысып тұрғандай осалдық сезімін берді. Сурет 1942 жылдан бері көпшілікке көрсетілмегендіктен, жоғалған деп есептелді. Хантсвилл (Алабама) өнер мұражайының директоры Кристофер Дж. Мадкур және тарихшы Стюарт Эмбери оны жеке тұрғын үйден таба алды. Иесі Уотерсті «асырап алған әжесі» деп санайтын, бірақ ол Хантсвилл өнер мұражайына 2016 жылғы «American Romantic: The Art of Luigi Lucioni» көрмесінде Этель Уотерстің портретін көрсетуге рұқсат берді, онда ол 70 жылдан астам уақыттан кейін алғаш рет көпшілік назарына ілікті. Мұражай 2017 жылы Этель Уотерстің портретін сатып алды және ол 2018 жылдың ақпан айында көрмеге қойылды. 1957 жылы Мэдисон Сквер Гардендегі Билли Грэмның жамағат жиынына қатысқанда оның өмірінде маңызды өзгеріс болды. Кейін ол сол түнді былай есте сақтады: «1957 жылы мен, Этель Уотерс, 380 фунт салмақты, қарт әйел, өмірімді Иса Мәсіхке қайта бағыштадым, және қараңыз, Ол тірі болғандықтан, мен қалай өзгергенімді көріңіз. Мен сізге айтамын, өйткені Ол тірі; және менің сүйкімді балам Билли маған сол жерде тұруға мүмкіндік берді, мен Оның барлық құстарын бақылайтынын білу үшін Құдайға шүкіршілік етемін». Кейінгі жылдары Уотерс уағыздаушы Билли Грэммен бірге оның жамағат жиындарына жиі гастрольдік сапарлар жасады. Ол католик дінінде шомылдырылып, өмірінің соңына дейін өзін сол діннің мүшесі деп санады. Уотерс 1977 жылдың 1 қыркүйегінде 80 жасында аналық безінің қатерлі ісігінен, бүйрек жеткіліксіздігінен және басқа да аурулардан қайтыс болды. Ол Глендейлдегі Форст-Лаун мемориалдық паркіне жерленген. Терри Беррелл Уотерске арналған «Этель» атты бір актрисалық спектаклін жазып, орындады. Ол 2012 жылдың ақпан және наурыз айларында шектеулі уақыт ішінде көрсетілді.
Her first autobiography, His Eye Is on the Sparrow, (1951), written with Charles Samuels, was adapted for the stage by Larry Parr and premiered on October 7, 2005. In 1953, she appeared in a Broadway show, At Home With Ethel Waters that opened on September 22, 1953, and closed October 10 after 23 performances. Waters married three times and had no children. When she was 13, she married Merritt "Buddy" Purnsley in 1909; they divorced in 1913. During the 1920s, Waters was involved in a romantic relationship with dancer Ethel Williams. The two were dubbed "The Two Ethels" and lived together in Harlem. She married Clyde Edwards Matthews in 1929, and they divorced in 1933. In 1938, Waters met artist Luigi Lucioni through their mutual friend, Carl Van Vechten. Lucioni asked Waters if he could paint her portrait, and a sitting was arranged at his studio at 64 Washington Square South. Waters bought the finished portrait from Lucioni in 1939 for $500. She was at the height of her career and the first African American to have a starring role on Broadway. In her portrait, she wore a tailored red dress with a mink coat draped over the back of her chair. Lucioni positioned Waters with her arms tightly wrapped around her waist, a gesture that conveyed vulnerability, as if she were trying to protect herself. The painting was considered lost because it had not been seen in public since 1942. Huntsville (Alabama) Museum of Art Executive Director Christopher J. Madkour and historian Stuart Embury traced it to a private residence. The owner considered Waters to be "an adopted grandmother" but she allowed the Huntsville Museum of Art to display Portrait of Ethel Waters in the 2016 exhibition American Romantic: The Art of Luigi Lucioni where it was viewed by the public for the first time in more than 70 years. The museum acquired Portrait of Ethel Waters in 2017, and it was shown in an exhibition in February 2018. A turning point came in 1957 when she attended the Billy Graham Crusade in Madison Square Garden. Years later, she gave this testimony of that night: "In 1957, I, Ethel Waters, a 380 pound decrepit old lady, rededicated my life to Jesus Christ, and boy, because He lives, just look at me now. I tell you because He lives; and because my precious child, Billy, gave me the opportunity to stand there, I can thank God for the chance to tell you His eye is on all of us sparrows." In her later years, Waters often toured with the preacher Billy Graham on his crusades. She was a baptized Catholic and considered herself a member of that religion throughout her life. Waters died on September 1, 1977, aged 80, from uterine cancer, kidney failure, and other ailments, in Chatsworth, California. She is buried at Forest Lawn Memorial Park (Glendale). Ethel was written and performed by Terry Burrell as a one woman tribute to Waters. It ran as a limited engagement in February and March 2012.